فهرست مطالب

  • سال هفتم شماره 1 (پیاپی 25، بهار 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/05/27
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علی بیگدلی، رضا صحت منش صفحات 1-18
    شالبافی و بافت منسوجات پشمی در کرمان سابقه دیرینه ای دار دو پشم و شال کرمان از مهم ترین کالاهای صادراتی این شهرتا قبل از دوره قاجار بود. این صنعت در دوره قاجار شکوفا شد و کرمان مهمترین منطقه شالبافی در ایران بود. بخش مهمی از رشد این حرفه ناشی از محیط جغرافیایی کرمان و نواحی آن بود که باعث می شد پشم و کرک مرغوبی در این منطقه به دست آید. گسترش این حرفه جمعیت انبوهی از شالبافان و بافندگان را پدید آورد که تقریبا دوسوم جمعیت شهر کرمان را تشکیل می دادند و منشا حرکتهای اعتراضی در اواخر قاجاران شدند. شرایط نامناسب زیستی و بهداشتی، فقدان قوانین حمایتی، نداشتن شورا و صنف، شکاف طبقاتی و اجتماعی کرمان، مهمترین مشکلات این قشر عظیم بود که آنها را وامی داشت تا نسبت به این شرایط نامناسب واکنش هایی مستقیم و غیرمستقیم بروز دهند. در اواخر دوره قاجار، فرشبافی رونق گرفت و جا یگزین شالبافی شد. از این رو، پژوهش حاضر در پی آن است که شالبافی وبافندگی در کرمان دوره قاجار و شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی موثر بر بافندگان را بر پایه روش توصیفی -تحلیلی و با استفاده از منابع تاریخ محلی کرمان، سفرنامه ها و آثار جدید بررسی کند.
    کلیدواژگان: پشم، شالبافان، فرشبافان، کرمان، قاجار
  • جهانبخش ثواقب، فروغ بازگیر صفحات 19-48
    براساس آگاهیهای تاریخی، شاملوها از بزرگترین و پرجمعیتترین طوایف قزلباش بودند که در تاسیس دولت صفویه نقش چشمگیری داشته و در روند حیات دولت صفوی نیز با تصدی مناصب و مقامات اداری، امور فرماندهی نظامی، اداره ایالات، عهده داری امر للگی شاهزادگان صفوی و غیره به ایفای نقش پرداختند. با وجود این، در برهه هایی قدرت این طایفه دچار ضعف شد که رقابتهای ایلی و سیاستهای پادشاهان صفویه بر این نوسان قدرت تاثیر داشته است. این پژوهش به هدف بررسی نقش شاملوها در تاسیس و تداوم دولت صفویه و چگونگی وضعیت قدرت و نفوذ شاملوها (نوسان شدت و ضعف قدرت آنان) در روند تحولات سیاسی و نظامی دولت صفویه از ابتدای تاسیس این سلسله تا پایان حکومت شاه طهماسب (984- 906 ق) سامان یافته است. یافته پژوهش نشان میدهد که شاملوها نقش مهم و برجستهای در تاسیس و تداوم دولت صفوی داشتهاند و هرچند به سبب پارهای عوامل، گاه منحنی قدرت آنان با شیب کاهشی همراه میشد؛ اما در مجموع توانستند جایگاه سیاسی و اجتماعی خویش را در دولت شاه طهماسب حفظ کنند و حتی در روی کار آوردن شاه عباس اول نیز موثر واقع شدند و در سلطنت وی از سایر طوایف پیشی گرفتند.
    کلیدواژگان: صفویه، قزلباشان، شاملوها، شاه اسماعیل، شاه طهماسب
  • محمد ابراهیم زارعی، سید فضل الله میردهقان اشکذری صفحات 49-62
    رستاق یکی دهستان های تشکیل دهنده بخش مرکزی شهرستان اشکذر است که مابین دو شهر اشکذر و میبد قرار گرفته است. بر اسا س متون محلی، قدیمترین استقرار شکلگرفته در این دهستان، مربوط به دوره اشکانیان است. همچنین، محوطه های باستانی نیز شناسایی شده اند که به این دوره قابل تاریخ گذاری هستند. در دوره ساسانی، علاوه بر اینکه متون به موجودیت برخی اسقرارها اشاره می کنند، شواهد باستانشناختی مرتبط به این دوره نیز به دست آمده است. منابع درباره دوران صدر اسلام رستاق سکوت کرده اند؛ اما با توجه به شواهد به دست آمده، محوطه ملک آباد به این دوره تاریخ گذاری می شود. دوره ایلخانی یکی از دوره های رونق این دهستان است، چون علاوه بر اینکه منابع به استقرارهای زیادی اشاره می کنند، محوطه های مختلفی نیز شناسایی شده اند که به این دوره قابل تاریخ گذاری بوده و تا دوره صفوی، که به علت سکوت منابع تاریخی یکیاز دوارن تاریک دهستان رستاق به حساب می آید، مسکونی بوده اند. در دوره قاجار نیز تعداد استقراراها در م نطقه گسترش یافته و روستاهای مختلفی شکل می گیرند. به همین دلیل، این دوره نیز یکی از دوران رونق دهستان رستاق به حساب می آید. در نتیجه، از دوره اشکانی تا دوره قاجار استقرارهای مختلفی در این دهستان شکل می گیرند که تعدادی از آنها متروک شده اند، برخی هنوز به صورت روستاهایی در این دهستان پراکنده شده اند و برخی در دوره معاصر، به شهرهای بزرگی تبدیل شدهاند. در این مقاله سعی شده است با شیوه توصیفی - تحلیلی - تاریخی روند شکل گیری این دهستان و تغییرات به وجود آمده در آن براساس منابع مکتوب و داده های باستانشناسی تجزیه و تحلیل شود.
    کلیدواژگان: رستاق، داده های باستانشناسی، روستا، اشکذر، زارچ
  • اسماعیل سنگاری، علیرضا کرباسی صفحات 63-84
    هدف از این پژوهش، این است که نشان داده شود چگونه ظهور اندیشه های دینی زردشت، معانی جدیدی را در تفکر سیاسی و مناسبات قدرت در ایران ایجاد کر د. هرچند این روند پیش از آن در پرتو منافع و دشمن مشترک در میان قبایل مختلف آریایی پدیدار شده بود، با این حال، این مناسبات با قرار گرفتن در یک چهارچوب دینی، معانی وسیع تری یافت و این مبانی شکل گرفته، با ظهور هخامنشیان، در حوزه گسترده تری در حد جهان بشری تح قق یافت. بسیاری از آموزه هایی که در مکاتب مختلف فکری فلسفی غربی وجود دارد، حاصل ظهور این دین جدید در تاریخ بشری است؛دینی که با پیوند زدن منافع بنیادین جمعی با عالم الهی، نگرشی متفاوت را به نوع انسان و کل بشریت در جهان شد؛ ایده هایی که تحقق عملی اش را در حوزه تاریخ «جهان وطنی» پایه گذاری کرد و آغازی برای ایده های مختلف نگاری، وامدار مورخان متاثر از عصر هلنیسم هستیم.
    کلیدواژگان: خدا، دین، تاریخنگری، تاریخ جهانی، وحدت، زردشت
  • حسین عزیزی صفحات 85-102
    ادبیات تاریخی ما نشان می دهد که جامعه زنان در گذشته، از صحنه روایت و ثبت نقش تاریخی خود غایب بوده اند و تاریخ»، در این غیبب تاریخی، مردان بودند که تاریخ آنان را نوشته اند. از این رو، می توان گفت: تاریخ نگاری زنان نیز بوده است. به نظر می رسد مهم ترین علت این خود فراموشی، کم سو بودن نقش اجتماعی زن مسلمان؛ به ویژه «مذکر در قلمرو دانش و دانشوری است؛ اما اینکه چرا او از ایفای نقش تاریخی و علمی خود بازمانده، به عواملی چند می توان اشاره کرد: گفته شده است که اساسا اقتضای ذاتی ساختار فیزیولوژیک و روان شناختی زنان، مادری است و چنین اقتضایی فرصت هماوردی علمی و فکری و اجتماعی با مردان را به وی نمی دهد. از سوی دیگر، به نظر می رسد خود ناباوری زنان، پیشگامی مردان در دو قلمرو فتح سرزمینی و کشف و انتقال گ نجینه های علمی سایر ملل و ترجمه و تکمیل آنها، عقب نشینی فضای عقلانیت اسلامی و رسوب اندیشه های قشرگرایانه اهل حدیث، سیطره تفکر مردسالارانه در عرصه نهاد خانواده و جامعه و به دنبال آن، ظهور استبداد سیاسی به جای نظام امامت مبتنی بر مشروعیت الهی و مقبولیت مردم ی، جانشینی منازعات و جنگ های فرقه ای و قومی به جای تسامح اسلامی، تاثیرپذیری از سنن واندیشه های حیات ستیز عرب جاهلی، آیین های بودایی، یهودی و مانوی و بالاخره، تغییر نگرش عالمان دینی و جوامع اسلامی به جایگاه زن مسلمان، همه اینها در تضعیف نقش اجتماعی و علمی زن مسلمان تاثیرگذار بوده اند. رویکرد این پژوهش در میان عوامل یاد شده و عوامل محتمل دیگر، تلفیقی و ترکیبی است و البته، بر تفاوت میزان تاثیرگذاری عوامل یاد شده نیز واقف است.
    کلیدواژگان: تاریخ زنان، تاریخ نگاری زنان، تاریخنگاری اسلامی، نقش زنان، جایگاه تاریخی زنان
  • صفورا ترک لادانی، سارا رکنی صفحات 103-120
    در تاریخ هر سرزمینی نقاط عطفی وجود دارد که باعث پی ریزی آینده آن سرزمین میشود. بدون شک، در ایران باستان، مذهب با هم راهی حکومت و با تاثیرپذیری از شرایط اقلیمی و آداب و رسوم رایج، موجب شد نوعی از حکومت به وجود آید که تفاوتی ماهوی با حکومت دیگر سرزمین ها داشته باشد. این حکومت که استبدادی بود، باعث شد ایرانی آرمانی شکل بگیرد؛ به طوریکه نویسندگان دیگر ممالک بر آن شدند که به تشریح ویژگی های آن در آثارشان بپردازند. به جرات می توان گفت که نقطه درخشان حضور خارجیان در ایران در دوره صفوی بوده و بی تردید، سفرنامه های موجود از این دوران به خوبی نشان دهنده اوضاع اجتماعی و سیاسی و مذهبی ایران آن زمان بوده است. در این میا ن، نویسندگان توانایی، ازجمله مونتسکیو و ولتر با مطالعه این سفرنامه ها بر آن شدند تا ایران آرمانی سده های هفدهم و هجدهم را در آثارشان به تصویر بکشند. در نوشتار حاضر، با تکیه بر مستندات برگرفته از نوشته های سیاحان خارجی، ازجمله شاردن و تاورنیه، تلاش کرده ایم تا تاثیرگذاری آرمانشهر ایران بر آثار مونتسکیو و دیگر فلاسفه؛ چون: ولتر و فیلسوفان قرن هجدهم را مطالعه کرده و به تاثیر این آثار بر روی تئوری آب و هوا در شکل گیری حکومتهای گذشته بر ایران که مونتسکیو به آن باور داشت، بپردازیم. همچنین، این پرسش را پاسخ گوییم که مونتسکیو با تکیه بر چه مستنداتی، دولت استبدادی ایران ران شات گرفته از اقلیم گرم و خشک آن میدانست؟ و در اصل، آیا ارائه چنین نظریاتی در این باب موافق واقعیات موجود بوده است یا خیر؟
    کلیدواژگان: آرمانشهر، مونتسکیو، شاردن، زرتشت، استبداد، توماس مور، تئوری اقلیم و آبوهوا
  • حمید آزاد، امین تریان صفحات 121-140
    دو نظام سیاسی پیش و پس از انقلاب اسلامی دارای دو ایدئولوژی و گفتمان سیاسی مسلط متفاوت با یکدیگر بوده و هستند؛ مسائلی که بر نگارش کتاب های درسی؛ به ویژه کتاب های درسی تاریخ تاثیر مستقیم گذاشته است. نمونه این تاثیر در روایت های متفاوت ارائه شده از جنبش مشروطیت به عنوان یکی از مهم ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران است که تحت تاثیر مستقیم دو عامل گفتمان سیاسی مسلط، و نیز گفتمانهای سیاسی -اجتماعی غیرمسلط این دو دوره شکل گرفته است. بنابراین، این پژوهش بر آن است تا با بررسی کتاب های درسی تاریخ مقطع سوم دبیرستان در دو دوره پهلوی و پس از انقلاب اسلامی، تاثیر گفتمان های سیاسی مسلط بر روایت جنبش مشروطه و ویژگی های خاص هر نوع روایت را بررسی کرده، و همچنین، به بررسی تاثیر جر یانهای بیرونی و گفتمان های غیر مسلط سیاسی - اجتماعی که در مقاطعی توانستند در کتاب های درسی، نوع خاص و متفاوتی از روایت گفتمان سیاسی مسلط را به وجود آورند، بپردازد. پسهدف از این پژوهش، بررسی روایتهای ارائهشده از جنبش مشروطه با کاربست روش تحلیل گفتمان است. باتوجه به تفاوت دو گفتمان سیاسی مسلط در دو دوره پیش و پس از انقلاب اسلامی، این نوشتار نیز در دو قسمت به تحلیل محتوا و تحلیل گفتمان انواع روایتهای جنبش مشروطه پرداخته است.
    کلیدواژگان: تحلیل گفتمان، روایت مشروطه، گفتمان سیاسی مسلط، گفتمان ناکامی، شکست، گفتمان انحراف، شکست، گفتمان مقاومت و مبارزه
|
  • A., Bigdelir., Sehat Manesh Pages 1-18
    Shawl weaving and wool textile has the historical precedent in Kerman. Wool and shawlwere the most important export goods of this city before Qajar era. DuringQajar era, thisindustry had been notably developed and Kerman became the most important district forshawl weaving in Iran.The geographical situation of Kerman and surrounded areas had a major impact on the growth of this industry. In other words, Kerman was capable for producing wool and fluff with high quality. A number of shawl weavers, that approximately devotedtwo out of three of population of this city to themselves, arouse as a result of this industrial development. These weaver produced some protesting movements in the end of Qajarera. This class encountered many challenges such as unsuitable conditions of life, deprivation of protective rules, lack of meeting and guild and also social gap of society inKerman. Subsequently, these conditionsforced weaver to protest against status directlyand indirectly. At the end of this period, carpet weaving had been developed and substituted for shawl weaving. Therefore, this study aims to examine shawl weavingindustry and the effects of economical, Social and political conditions on weavers inKerman of Qajar era based on descriptive analytical approach by employing local historyresources of Kerman, travelogues and new studies.
    Keywords: wool, shawl weaving, carpet weaving, Kerman, Qajar
  • J., Savaghebf., Bazgir Pages 19-48
    According to historical evidences, Shamloo tribe was the greatest and most numeroustribes of Qezelbash in Safavid era. This tribe had a significant role not only in thefoundation of Safvid government but also in maintenance of this dynasty by takingcharge of some positions such as administrative officials, military commanders, controlof provinces, being tutor of Safavid princess and, etc. However, at some junctures, mightof this tribe reduced as a result of tribal rivalries, and policies of Safavid s sovereigns.This study aims to examine the role of shamloo tribe in the foundation and maintenanceof Safavid government from the beginning of this dynasty to the end of Shah Tahmasbskingdom(1501-1576 A.D).The outcome of this research determine that shamloo tribe had an influential andprominent effect on foundation and maintenance of Safavid government. Meanwhile, forsome reasons, its power temporarily fell down but in general, this tribe not only couldpreserve its socio- political status during Shah Tahmasb's kingdom but also had impacton taking power by Shah Abbas and preceded in this period.
    Keywords: Safavid, Qezelbash, Shamloo, Shah Ismael, Shah Tahmasb
  • M.A., Zareif., A. Mir Dehghan Pages 49-62
    Rastagh is one of the villages located between Ashkzar and Meibod cities in central district of Ashkzar Meibod. According to local resources, the most ancient settlement ofthis village is belonged to Arsacids. Furthermore, the archeology districts which exploredrecently are belonged to Arsacids era. Not only resources of Sasanid era show the existence of some of these settlements but also archeological evidences have beenexplored of this era prove that. Although, it has not been founded any trace about thisvillage in the resources of the early history of Islam, the exictence of Malek Abad districtover this period has been confirmed by ultimate researches. Ilkhanid era is one of themostsignificant period of this district. The researches andexplored archeology districts belonged to this era confirm that this village had been inhabited until Safavid era. Anyinformation has been achieved about this village over Safavid era due to the lack of historical evidence in resources. Over Qajar era, this settlement had been developed inthis strict and many villages were founded. Consequently, from Arsacids to Qajar erawere founded different settlements in this district that some of them had been isolated,other have existed as village and the number of them have altered to great cities duringcontemporary period. This essay endeavors to analyze the process of foundation of thisvillage and its changes based on available resources and archeology data by employing ahistorical descriptive approach.
    Keywords: Rastagh, archeology data, village, Ashkzar, Zarch
  • I., Sangaria., Karbasi Pages 63-84
    In this article, it is tried to show how the emersion of Zoroaster's religious thoughts,created new concepts in political thoughts and power relations in Iran.Although this process had been emerged in the light of common interests and commonenemy among different Aryan tribes, however these relations found broader implicationsand with the emergence of Achaemenids, these formed foundations, were realized in anmore extensive zone of human world.Most of doctrines that exist in different philosophical-intellectual western schools, are theresults of this new religion in human history. The religion that founded a new attitude tohumankind and humanity by linking fundamental interests of the collective to divineworld and was a new beginning for new different ideas of cosmopolitan. The practicalrealization of these ideas in the field of historiography, are indebted of historiansinfluenced by Hellenism.
    Keywords: God, Religion, Historicism, Global history, Unity, Zoroaster
  • H., Azizi Pages 85-102
    The historical literature of us demonstrates not only the absence of association innarrative setting but also incapacity of their historical role. As a result of that, men havebeen recorded their history. In other hand,women historiography is regarded to be malehistory. It has been seemed that the most important reason of this ignorance is the lack of participation of Muslim's women in social role notably in science fields. The reasonswhich made their social scientific role less important are variant. It has been believed thatmaternity substantially in essence of physiology and psychology structure of women.Subsequently, they miss the opportunity to rival with men in scientificand social fieldsdue to this aspect. On the other side, it could not be denied the effect of other factors such as underestimation of women, pioneering of men in fields of conquest of lands andsubsequently discovery and transferring the scientific achievements of other nations andalso translating and completing of them, Islamic rationality outdoor retreat and layerdeposition realistic ideas from Hadith's approach, the dominance of patriarchal thinkingin the arena of family and society and followed by rise of political despotism instead ofpontificated system based on divine legitimation and popularity, substitution of conflictsand sectarian and ethnic wars instead of Islamic tolerance, effectiveness of traditions andthoughts of Arab conflict ignorant life, Buddism, Jewish and Manichaen and finally,changing attitude of religious scholars and Islamic societies into Muslim's position. All ofthese have been influence on weakness of the role of social and scientific of women.The approach of this essay is a combination based on mentioned reasons and otherearthly ones.
    Keywords: women history, women historiography, Islamic historiography, women role, women's historical position
  • S., Tork Ladanis., Rokni Pages 103-120
    During The history of each land, some turning points have been impact on foundation ofthat land. Indubitably, in ancient Iran, the religion companied by government and underinfluence of ecological conditions and common customs caused the foundation ofgovernment that substantially differs from ones in other lands. As a result of this despoticgovernment, idealistic Iran was established. Subsequently, Authors of other countriesdecided to explain the feathers of this land in their works. Safavid era regarded to be onethe most important periods of the presence of the foreign passengers in Iran. Thetravelogues of these passengers sufficiently indicate the social, political and religiousconditions of Iran during Safavid era. Meanwhile, they had effects on some eminentwriters like Voltaire and Montesquieu to picture idealistic Iran during seventeenth andeighteenth centuries in their works. This Study aims to indicate the effects of the worksof Montesquieu and Voltaire and other philosophers of eighteenth century whichconsidered to be under influence of utopia of Iran on weather theory in formation ofgovernments in Iran based on Montesquieu's approach by employing travelogues offoreign passengers like Chardin and Tavernier. And also reply to this question thatMontesquieu, based what documentations, knows Iran's despotic government originatedfrom its hot and dry climate? And in principle are these ideas exist or not?
    Keywords: utopia, Montesquieu, Chardin, Zoroaster, despotism, Thomas Moor, ecology, weather theory
  • H. Azad, A.Taryan Pages 121-140
    Two political systems of prior and after Islamic Revolution have been two differentideologyand predominate political discourses. These subjects have been direct influenceon compilation of textbooks notably history ones. The example of this effect can beconsidered in presenting variant narrative of Constitutional movement, one of the mostimportant events of Iran's contemporary history, which is emerged under direct influenceof two predominate political discourses factors and also not predominate political socialdiscourses of these periods.Therefore, this study aims to examine the effect of predominate political discourse onnarrative of Constitutional movement and especial feathers of each narrative regardingthe examination of history textbooks of third grade of high school in Pahlavid era andafter Islamic Revolution. Moreover, the inspection of influence of external flows andpolitical social not predominate discourses which could create the special case differsfrom predominate political discourse narrative in text books of some levels is anotherpurpose of this essay. In other words, this study endeavors to show presented narrative of constitutional movement by employing the analytical discourse approach.Considering the variety of two predominate political discourses in two periods, beforeand after Islamic Revolution, this study includes two sections: analysis of content andanalysis discourse of different narratives Constitutional movement.
    Keywords: analysis discourse, narrative of Constitutional, predominate political discourse, unsuccessful, defeated discourse, deviation, defeated discourse, resistance, fight discourse