فهرست مطالب

تحقیقات علوم زراعی در مناطق خشک - سال یکم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • سال یکم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/12/12
  • تعداد عناوین: 6
|
  • عبدالله جوانمرد*، امیر اسدی دانالو صفحه 117
    مصرف بی رویه کودهای شیمیایی سبب عدم توازن عناصر غذایی بویژه عناصر کم مصرف در خاک شده و منجر به کاهش جذب عناصر آهن، روی و منگنز توسط گیاه شده است. به علاوه شرایط آهکی و قلیایی خاک های استان آذربایجان شرقی از عوامل محدود کننده جذب عناصر کم مصرف می باشد. بدین منظور جهت بررسی اثرات عناصر ریزمغذی و کود آلی مرغی بر برخی خصوصیات گندم رقم سرداری، آزمایشی به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با 12 تیمار و 3 تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه در سال زراعی 93-1392 اجرا شد. تیمارها شامل عناصر کم مصرف سولفات آهن، سولفات روی، سولفات منگنز، سولفات آهن + سولفات روی، سولفات آهن+ سولفات منگنز، سولفات روی + سولفات منگنز، کود مرغی، کود آلی مرغی + سولفات آهن، کود مرغی + سولفات روی، کود مرغی + سولفات منگنز و کود مرغی + سولفات آهن + سولفات روی + سولفات منگنز به همراه شاهد بود. آهن، روی، منگنز به ترتیب با غلظت های 1، 3 و 1 در هزار مصرف شدند. نتایج نشان داد که کاربرد تلفیقی عناصر کم مصرف و کود آلی سبب افزایش درصد نیتروژن و محتوای پروتئین دانه گردید. به طوری که کاربرد تلفیقی کم مصرف ها و کود مرغی عملکرد دانه، عملکرد پروتئین، درصد پروتئین و درصد پتاسیم را به ترتیب 86/ 44، 24/ 54، 38/ 6 و 86/ 41 درصد نسبت به شاهد افزایش داد. بیشترین درصد فسفر دانه با کاربرد سولفات آهن و بعد از آن با کاربرد همزمان سولفات آهن و کود مرغی مشاهده شد. به طور کلی، عناصر کم مصرف و کودهای آلی با تاثیر بر جذب عناصر پرمصرف خاک سبب بهبود عملکرد و کیفیت دانه گندم خواهند شد.
    کلیدواژگان: پروتئین دانه، درصد نیتروژن، عملکرد دانه، کود آلی
  • براتعلی فاخری*، سیدمحسن موسوی نیک، رقیه محمدپور وشوایی صفحه 133
    علی رغم اهمیت تنش خشکی در مراحل اولیه رشد و استقرار گیاه، این موضوع در برنامه های اصلاحی به عنوان معیار انتخاب نادیده گرفته شده است. بدین منظور آزمایشی در سال 1392 در آزمایشگاه تحقیقات دانشگاه زابل به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار، در شش شرایط تنش اسمزی (5/ 1-، 9/ 1-، 5/ 3-، 8/ 4- و 5/ 6- بار و شاهد) و برای دو ژنوتیپ رازیانه و زنیان به اجرا درآمد. برهمکنش تیمارهای ژنوتیپ و تنش اسمزی برای کلیه صفات به جز وزن خشک گیاه چه که در سطح احتمال 5 درصد معنی دار شده بود، در سطح احتمال 1 درصد معنی دار شد. رازیانه نسبت به زنیان دارای درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، طول ساقه چه، وزن تر و خشک گیاه چه و زنیان نسبت به رازیانه دارای میانگین مدت جوانه زنی بیشتر بود. بیشترین و کمترین مقادیر صفات، به جز برای میانگین مدت جوانه زنی (در سطح 5/ 6- بار تنش و شاهد)، به ترتیب در سطح عدم تنش (شاهد) و سطح 5/ 6- بار تیمار تنش اسمزی بدست آمد. برهمکنش ژنوتیپ و تنش اسمزی نشان داد که بیشترین مقدار درصد جوانه زنی (67/ 94)، طول ریشه-چه (10/ 7 میلی متر)، طول ساقه چه (36 /10 میلی متر)، وزن تر و خشک گیاه چه (به ترتیب 64 /0 و 0320/ 0 گرم) در تیمار عدم تنش (شاهد) برای رازیانه و برای صفت سرعت جوانه زنی (31/ 10) در زنیان حاصل شد. بیشترین میانگین مدت جوانه زنی در سطح 5/ 6- بار تیمار تنش اسمزی (81/ 9) برای زنیان بدست آمد. به طورکلی رازیانه نسبت به زنیان توانایی بالاتری برای جوانه زنی در تنش اسمزی داشت. صفت درصد جوانه زنی به نظر می رسد که مهم ترین صفت مربوط به جوانه-زنی باشد.
    کلیدواژگان: تنش اسمزی، تنش خشکی، جوانه زنی، رازیانه، زنیان
  • علیرضا پیرزاد*، رضا درویش زاده، عباس حسنی صفحه 151
    برای بررسی عملکرد (دانه و اسانس) و شاخص برداشت زیره سبز، آزمایشی مزرعه ای به صورت فاکتوریل و در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه در سال 1389 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل رژیم های آبیاری (آبیاری پس از 5، 100، 150 و 200 میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A) و سطوح مختلف سوپر جاذب (صفر، 60، 120، 180، 240 و 300 کیلوگرم در هکتار) بودند. بالاترین عملکرد بیولوژیکی (3640 کیلوگرم در هکتار)، دانه (1226 کیلوگرم در هکتار) و اسانس (5/36 کیلوگرم در هکتار) مربوط به آبیاری پس از 50 میلی متر تبخیر از تشتک و 60 کیلوگرم در هکتار سوپر جاذب بود. با افزایش فاصله آبیاری از 100 به 150 و 200 میلی متر تبخیر، برای تولید حداکثر عملکرد بیولوژیک و دانه، به ترتیب به میزان 180 و 120 کیلوگرم، و برای تولید حداکثر عملکرد اسانس و شاخص برداشت اسانس به ترتیب به 60 و 300 کیلوگرم در هکتار سوپرجاذب نیاز بود. بیشترین شاخص برداشت دانه در آبیاری پس از 100، 150 و 200 میلی متر تبخیر مربوط به 180 کیلوگرم پلیمر در هر هکتار بود. در تیمار آبیاری پس از 50 میلی متر تبخیر (بدون تنش)، کاربرد پلیمر نسبت به شاهد (عدم کاربرد پلیمر در همین سطح آبیاری) از نظر تولید اسانس سودمندی نداشت. به طور کلی، افزایش فاصله آبیاری از 50 تا 200 میلی متر تبخیر از تشتک باعث کاهش عملکرد زیره سبز شد که کاربرد سطوح متفاوتی از پلیمر سوپرجاذب A200 بخشی از این افت عملکرد را در هر سطح آبیاری جبران کرد.
    کلیدواژگان: اسانس، پلیمر، شاخص برداشت، عملکرد بیولوژیکی، کمبود آب
  • پرویز یدالهی، محمدرضا اصغری پور*، هاشم مروانه، نورالله خیری، ایوب امیری صفحه 165
    به منظور بررسی اثر تنش در شرایط متفاوت رطوبتی در ارقام آفتابگردان و تعیین مناسب ترین شاخص عکس العمل آفتابگردان در برابر خشکی آزمایشی بصورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی خرم آباد در سال زراعی 1392 اجرا شد. فاکتور اصلی آزمایش، تنش خشکی در 4 سطح شامل آبیاری در 35، 50، 75 و 100 درصد آب قابل استفاده خاک و فاکتور فرعی رقم در دو سطح شامل: رکورد و آلستر بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر تنش خشکی بر ارتفاع بوته، قطر طبق، تعداد دانه در طبق، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، شاخص کلروفیل و عملکرد روغن تحت تاثیر قرار گرفت. در شرایط تنش آبیاری در 75 درصد آب قابل استفاده خاک، قطر طبق، ارتفاع بوته و تعداد دانه به طور معنی داری کاهش یافت، که این در نهایت سبب کاهش عملکرد دانه شد. تاثیر تنش آبی بر وزن هزار دانه و درصد روغن معنی دار نبود. اثر رقم بر ارتفاع، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، شاخص برداشت، شاخص کلروفیل و عملکرد روغن معنی دار بود، اما رقم بر درصد روغن، قطر طبق و تعداد دانه در طبق تاثیر معنی داری نداشت. بیشترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک به ترتیب با میانگین های 22/ 2405 و 6/ 12743 کیلوگرم در هکتار از رقم رکورد حاصل شد. این آزمایش نشان داد گرچه خصوصیات مختلف ارقام مورد بررسی تحت تاثیر تنش قرار می گیرند، اما رقم رکورد دارای پتانسیل بیشتری جهت عملکرد بالاتر در منطقه سیستان نسبت به رقم آلستر می باشد.
    کلیدواژگان: رقم، عملکرد، کم آبیاری، گیاهان روغنی
  • مهدیه سلیمانی ساردو*، غلامرضا افشارمنش، زهرا رودباری صفحه 177
    به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت و تراکم بوته بر عملکرد و اجزای عملکرد ماش رقم پرتو در جیرفت در سال زراعی 90-89 آزمایشی بصورت، کرتهای یکبار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت اجرا شد. تاریخ کاشت به عنوان عامل اصلی در چهار سطح شامل (8، 15، 21، 29 تیر ماه) و تراکم به عنوان عامل فرعی در سه سطح (10، 20 و 30 بوته در متر مربع) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر تاریخ کاشت بر ارتفاع بوته، تعداد نیام در بوته، تعداد دانه در نیام، عملکرد دانه و بیوماس تاثیر معنی داری داشت. اثر تراکم بوته بر تعداد نیام در بوته و بیوماس معنی دار بود. اثر متقابل تاریخ کاشت در تراکم بوته جز بر ارتفاع بوته و بیوماس بر سایر صفات معنی دار نبود ارتفاع بوته بیشتر (3 /91 سانتی متر)در 8 تیر و30 بوته در متر مربع بدست آمد. بیشترین عملکرد دانه با میانگین 1001 کیلوگرم به تاریخ کاشت 15 تیرماه و کمترین آن با میانگین 3/ 714 کیلوگرم به تاریخ کاشت 29 تیرماه تعلق داشت. اگر چه از لحاظ آماری تراکم کاشت بر عملکرد دانه معنی دار نبود، اما بیشترین عملکرد دانه با میانگین 98/ 907 کیلوگرم در هکتار به تراکم 30 بوته در متر مربع تعلق داشت. با عنایت به نتایج یکساله بهترین تاریخ کاشت 15 تیرماه به همراه تراکم بوته 10 بوته در متر مربع در شرایط منطقه جیرفت می تواند قابل توجه باشد.
    کلیدواژگان: ارتفاع بوته، بیوماس، تعداد نیام
  • صالحه نادری*، براتعلی فاخری، مجتبی سراجی صفحه 187
    کیتوزان یک پلی ساکارید گلوزامین مشتق شده از کیتین است که به عنوان الیسیتور زیستی برای بهبود بخشیدن بیوسنتز متابولیست های ثانویه استفاده می شود. بنابراین به منظور بررسی اثر کیتوزان بر میزان مالون دی آلدئید (MDA)، میزان فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانت کاتالاز (CAT) و سوپر اکسید دیسموتاز (SOD)، آسکوربات پراکسیداز (APX)، ترکیبات فنلی، کلروفیل a، b، کربوهیدرات و پرولین گیاه زنیان، آزمایشی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در پژوهشکده زیست فناوری دانشگاه زابل انجام شد. تیمار کیتوزان شامل چهار سطح، 100، 150 و 200 ppm بود. نتایج نشان داد با افزایش میزان کیتوزان تا 200 ppm میزان مالون دی آلدئید (MDA)، فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانت کاتالاز (CAT)، سوپراکسید دیسموتاز (SOD) و آسکوربات پراکسیداز (APX)، ترکیبات فنلی، کلروفیل a، b، کربوهیدرات محلول و پرولین نسبت به شاهد به ترتیب 96/ 72، 22/ 92، 74/ 91، 61/ 92، 35/ 86، 52 /73، 16/ 81، 6 /94 و 4/ 91 درصد افزایش معنی داری یافت. با توجه به نتایج به نظر می رسد کیتوزان به عنوان الیسیتور زیستی در غلظت های بالاتر از 100 ppm در مرحله 4 برگی گیاه زنیان باعث افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانت و افزایش تولید متابولیت های ثانویه می شود.
    کلیدواژگان: آنزیم های آنتی اکسیدانت، ترکیبات فنلی، زنیان، کیتوزان، مالون دی آلدئید
|
  • Abdollah Javanmard*, Amir Asadi Danalo Page 117
    Excessive use of chemical fertilizers caused imbalance of nutrients, especially micronutrients in the soil and led to decreased absorption of iron, zinc and manganese by plants. As well as the prevailing calcareous and alkali conditions of agricultural soils in East Azerbaijan have resulted in poor application and uptake of soil micronutrients by crops in the province. In order to investigate the effects of micronutrients and organic fertilizers on some properties of wheat Cv. Sardari, a field experiment based on randomized complete block design (RCBD) with 12 treatments and three replications was established at the Research Farm of Maragheh University during 2013 2014. Treatments were included FeSO4, ZnSO4, FeSO4+ ZnSO4, FeSO4+ MnSO4, ZnSO +MnSO4, poultry manure, poultry manure+FeSO4, poultry manure+ ZnSO4, poultry manure+MnSO4, poultry manure+FeSO4+ ZnSO4+MnSO4. Concentration of Fe, Zn and Mn was 1000, 3000 and 1000 ppm, respectively. Results showed that integrated application of micronutrients and organic fertilizers increased nitrogen percent and grain protein content. Combined application of poultry manure+FeSO4+ ZnSO4+MnSO4 increased grain yield, protein yield, protein content and potassium content by 44.86, 54.24, 6.38 and 41.86 percent, respectively over the control. The highest phosphorous content was achieved by application of FeSO4, followed by poultry manure + FeSO4. In general, micronutrients and organic fertilizer by influencing the soil macronutrients uptake, enhanced wheat grain yield and quality.
    Keywords: Grain yield, Nitrogen percent, Organic fertilizer, Seed protein
  • Barat Ali Fakheri*, Seyed Mohsen Mousavi Nick, Roghayeh Mohammadpour Vashvaei Page 133
    Despite the importance of drought stresses in the early stages of plant growth and establishment, it has usually been neglected as a selection criterion in breeding programs. Therefore, an experiment carried out at Zabol University Research Laboratory in a factorial experiment based on randomized complete block design with three replications, in 2013. Experimental factors were six osmotic stress conditions (control, - 1.5, -1.9, -3.5, -4.8 and -6.5 bar) and two genotypes, fennel and ajowan. The interaction of genotype and drought stress treatments was significant at the 1% probability level for all studied traits, except for seedling dry weight that was significant at the 5% probability level. Fennel than ajowan for germination percentage, speed of germination, seedling length, seedling dry weight and seedling fresh weight had greater values and ajowan than fenel had greater mean germination period. The greatest and lowest values of attribute, except for the mean of germination period (in the -6.5 bar osmotic stress and conrol, respectively), were obtained in the absence of stress (control) and the -6.5 bar osmotic stress treatment, respectively. Osmotic stress and genotype interaction showed that the highest amount of germination percentage (94.67), root length (7.10 mm), seedling length (10.36 mm), seedling dry and fresh weight (0.64 and 0.0320 gr) was achieved in the absence of stress (control) for fennel and for seed germination rate (10.31) in ajowan genotype. The highest mean germination period (9.81) was achieved for ajowan in - 6.5 bar osmotic stress. Generally, fennel than ajowan had higher ability to germinate in the osmotic stress. Seed germination percentage seems to be the most important traits related to germination.
    Keywords: Ajowan, drought stress, fennel, germination, osmotic stress
  • Alireza Pirzad*, Reza Darvishzadeh, Abbas Hassani Page 151
    In order to evaluate the seed and essential oil yield and harvest index of cumin, a factorial experiment based on randomized complete blocks design was conducted with three replications, at Research Farm, Faculty of Agriculture, Urmia University in 2010. Treatments were four irrigation regimes (irrigation after 50, 100, 150 and 200 mm of evaporation from a class A pan) and different amounts of superabsorbent polymer (0, 60, 120, 180, 240 and 300 kg/ha). The highest biomass yield (3640 kg/ha), seed yield (1226 kg/ha) and essential oil (36.5 kg/ha) belonged to irrigation after 50 mm of evaporation and 60 kg/ha superabsorbent polymer application. Increasing in irrigation distances to 100, 150 and 200 mm of evaporation needs to 180 and 120 kg/ha polymer to produce maximum yield (biomass and seed), but they were 60 and 300 kg/ha polymer for essential oil yield and harvest index, respectively. The maximum harvest index of seed for irrigation after 100, 150 and 200 mm of evaporation belonged to 180 kg/ha superabsorbent treatment. Application of superabsorbent at irrigation after 50 mm of evaporation (non-stress condition) does not have efficiency for essential oil production compared with the control (without polymer in this irrigation). In conclusion, increasing irrigation intervals from 50 to 200 mm of evaporation from pan lead to reduce the yield (biomass, seed and essential oil), that application of superabsorbent polymer A200 compensate part of this reduction.
    Keywords: Biomass, Essential oil, Harvest index, Polymer, Water deficit
  • Parviz Yadollahi, Mohammad Reza Asgharipour*, Hashem Marvane, Noralah Kheiri, Ayub Amiri Page 165
    An experiment was conducted to examine the effects of drought stress on two cultivars of sunflower as split plot randomized complete block design at Agricultural Research Center of Khorramabad during 2013 with three replications. Treatments were irrigation at depletion of 25, 50, 75 and 100 available soil water comprising main-plots and two cultivars of sunflower (Record and Alster) as subplots. Drought affected head diameter, grain number per head, 1000 grain weight, core percentage of grain, grain and oil yield and harvest index. Grain yield of Record and Alster at no stress condition was 3359.10 and 3869.35, respectively Kg/ha and oil yield was 1685.88 and 1818.10 Kg/ha, respectively. Grain yield of Record and Alster at the strongest drought decreased by 45.31 and 62.35%, respectively and oil yield decreased by 49.50 and 60.88 %, respectively. In addition to, head diameter, 1000 grain weight and grain number per head significantly decreased at stress condition, led to grain yield decreasing. This results suggested that Alster at stress free condition and Record at stress condition has greater grain yield and drought resistance.
    Keywords: Cultivar, Oil plants, Partial irrigation, Yields
  • Mahdieh Soleymani Sardoo*, Gholomreza Afsharmanesh, Zahra Roudbari Page 177
    The effect of sowing date and plant density was studied on yield and yield components of mung bean cv. Parto in research farm of Islamic Azad University of Jiroft in 2010-2011 in a split plot experiment based on a Randomized Complete Block Design with three replications. The main-plots was devoted to sowing date at four levels (June 29, July 6, July 12 and July 20) and the sub-plots was devoted to density at three levels (10, 20 and 30 plants m-2). Analysis of variance revealed that sowing date significantly influenced plant height at the 1% level of probability and the number of pods per plant, the number of grains per pod, grain yield and biomass at the 5% level of probability. The effect of plant density was significant on the number of pods per plant and biomass at the 5 and 1% probability levels, respectively. The interaction of sowing date and plant density was significant only for plant height and biomass yield. The highest grain yield (1001 kg ha-1) was obtained from July 6 and the lowest one (714.3 kg ha-1) from July 20. Although the effect of plant density was not statistically significant on grain yield, the highest grain yield (907.98 kg ha-1) was related to the density of 30 plants m-2. Considering the one-year results, the best sowing date can be regarded as to be July 6 with the density of 10 plants m-2 under the regional conditions of Jiroft.
    Keywords: Biomass, Plant height, Pod number
  • Salehe Naderi*, Barat Ali Fakheri, Mojtaba Seraji Page 187
    Chitosan is a glucosamine polysaccharide deacetylated form of chitin species and could be used as biotic elicitor to improve secondary metabolites. In order to study the effect of chitosan on malondialdehyde (MDA), antioxidant enzymes activity such as catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD) and ascorbate peroxidase (APX), phenol compounds, chlorophyl a, b, carbohydrate and proline in ajowan, this study was conducted as randomized complete block desighn (RCBD) whit three replications, in Biocenter of University of Zabol. Chitosan had four level (0, 100, 150 and 200 ppm). In comparison with control, the results showed that malondialdehyde (MDA), antioxidant enzymes activity such as catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD) and ascorbate peroxidase (APX), phenol compounds, chlorophyl a, b, carbohydrate and proline increased 72.96, 92.22, 91.74, 92.61, 86.35, 73.52, 81.16, 94.6 and 91.4%, respectively. When chitosan increased 200 ppm. It seems that in concentration higher than 100 ppm, chitosan, as a biotic elicitor, increases antioxidant enzymes activity and secondary metabolites production in four stage of ajowan.
    Keywords: Antioxidative enzymes activity, Carum copticum, Chitosan, Phenol compounds, Malondialdehyd