فهرست مطالب

بررسی مسائل اجتماعی ایران - سال پنجم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • سال پنجم شماره 2 (پاییز و زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/10/08
  • تعداد عناوین: 8
|
  • سهیلا صادقی فسایی صفحات 191-218
    قتل یکی از جدی ترین نوع جرایم خشن است که خسارت های جبران ناپذیری را بر قاتل، قربانی خانواده ها و اعضای اجتماع محلی وارد و احساس امنیت اجتماعی را خدشه دار می سازد.
    روش تحقیق پدیدارشناسی است. در این پژوهش با تمرکز بر داده های حاصل از مصاحبه های عمیق نیمه ساخت یافته با 14 قاتل (12 مرد و 2 زن) بر فهم و شناسایی ریسک فاکتورهایی تلاش شده است که در توضیح چرایی و چگونگی شکل گیری پدیده قتل موثرند. نتایج نشان می دهد که در فهم قتل باید به تعاقب رفتارهای ضداجتماعی و ریسک فاکتورهایی که در سطح فردی، خانوادگی، محلی و جامعوی در طول زمان بر سبک زندگی اثر گذاشته اند، توجه کرد و این مسئله را در نظر گرفت که چگونه رفتار انحرافی از سنین پایین توسعه می یابد و در طول زندگی به چیزهای دیگر تبدیل می شود. به عبارتی باید رفتاری که سنگ بنای رفتار دیگر می شود و یا حتی رفتارهای غیر جرمی که می تواند به رفتارهای جرمی کشیده شود و یا دلالت هایی برای کجروی در مراحل بعدی زندگی داشته باشد، شناسایی شود. مصاحبه های عمیق حاکی از آن است که عمده پاسخگویان در دوران کودکی خود به نوعی درگیر رفتارهای ضداجتماعی چون ولگردی، پرسه زنی، کفتربازی، پرخاشگری، آزار حیوانات و شرارت بوده اند و رفتارهای انحرافی در طول زندگی آنها توسعه یافته است. لذا شناسایی ریسک فاکتورها و کنش و واکنش میان آنها از اهمیت خاصی برخوردار است.
    کلیدواژگان: توسعه جرم، روش کیفی، ریسک فاکتورهای فردی، خانوادگی، محلی، جامعوی، قتل
  • مهدی طالب، صدیقه پیری صفحات 219-242
    در پژوهش حاضر تلاش شده است تا به مطالعه پدیده فقر از دیدگاه کنشگران روستایی پرداخته شود. در این تحقیق بر لزوم توجه به عواملی علاوه بر عوامل اقتصادی در زمینه تبیین فقر تاکید می شود. سوال اصلی پژوهش این است که چه عواملی تبیین کننده فقر در روستای مورد مطالعه است؟ روش تحقیق حاضر کیفی است، شیوه گردآوری اطلاعات بر اساس تکنیک های مشاهده، تحلیل اسنادی، مصاحبه نیمه ساختاریافته فردی و گروهی بوده و روش تجزیه و تحلیل گراندد تئوری است. ابتدا بر اساس نمونه گیری هدفمند، گروه های متمرکز از میان دو طایفه موجود در روستا انتخاب شد و با ادامه روند تجزیه و تحلیل داده ها که مشخص شد در زمینه تعریف، علل و راه حل های مبارزه با فقر بین دو نسل جوان و میانسال/کهنسال تفاوت وجود دارد، نمونه گیری نظری بین دو نسل ادامه پیدا کرد. یافته های تحقیق نشان می دهد که برای تبیین فقر، نسل اول که دو سبک زندگی، عشایری و روستایی را تجربه کرده بودند، بیشتر بر عوامل فردی، تاریخی، فرهنگی و تقدیرگرایی تاکید داشته، در حالی که جوانان بیشتر بر عوامل ساختاری و فرهنگی اشاره داشتند. همچنین برخلاف نسل دوم، نسل اول دیدگاه خوشبینانه تری راجع به کاهش فقر داشتند. نتایج حاکی از آن است که علاوه بر عوامل اقتصادی، می توان به پررنگ بودن نقش عوامل فرهنگی و اجتماعی، همانند نزاع و درگیری های طایفه ای، وابستگی، تضعیف شبکه ها، بی سوادی و... در تبیین فقر اشاره داشت. همچنین مبارزه با فقر نیازمند طی روندی بلندمدت با نگاه ویژه به رویکردهای قابلیتی و توانمندسازی است که دستیابی به این امر جز در سایه مشارکت مردم امکان پذیر نیست.
    کلیدواژگان: ایلام، روستا، عوامل اجتماعی، فقر، گراندد تئوری
  • علی شماعی، علی موحد، رضا ویسی صفحات 243-272
    افزایش جرایم و ناهنجاری های اجتماعی از جمله مسائل و مشکلات پیچیده کلان شهرهاست. یکی از مهمترین جرایم شهری تولید، توزیع و مصرف مواد مخدر است. این ناهنجاری اجتماعی موجب افزایش سرقت، فحشا، قتل، نزاع های خیابانی و خلاصه ناامنی و اغتشاش در این گونه شهرها شده است. هدف از این پژوهش ارزیابی و تحلیل فضایی الگوهای پراکندگی رفتار مجرمانه و کانون های جرم خیز مواد مخدر در سطح منطقه 2 شهرداری تهران است تا دستیابی به راه های کنترل مناسب در هر ناحیه شهری فراهم شود. پژوهش حاضر پیمایشی است و از روشتوصیفی- تحلیلی و تطبیقی نیز استفاده شدهاست. با استفاده از روش مزبور رابطه بین متغیرهایتراکمجمعیت و کاربری اراضی باتعدادجرایمارتکابی مواد مخدر درسطح منطقه 2 شهرداری تهران بررسی می شود. جامعه آماری این پژوهش مجموع جرایم مربوط بهمواد مخدر است که از تاریخ 1/1/1387 تا 1/11/1387 در منطقه 2 شهرداری تهران به وقوع پیوسته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که بینمیزانتراکمجمعیتساکندرنواحی مختلفمنطقه مورد مطالعه (با توجه به مقدار ضریب همبستگی اسپیرمن (774/0) با اطمینان 95/0 و سطح خطای کوچک تر از 05/0) و تعداد جرایم ارتکابی مواد مخدر ارتباطمستقیمیوجود دارد. همچنین (با توجه به مقدار ضریب همبستگی اسپیرمن (828/0)، با اطمینان 99/0 و سطح خطای کوچک تر از 01/0) بین متغیر نوع کاربری و متغیر وابسته نیز رابطه آماری معناداری وجود دارد.
    کلیدواژگان: تحلیل فضایی، جرایم مواد مخدر، محیط های جرم خیز، منطقه 2 شهرداری تهران
  • سید حسین سراج زاده، امید عزیززاده صفحات 273-296
    در این مقاله با به کارگیری رویکرد برساخت گرایی اجتماعی و روش نظریه زمینه ای سعی شده است از منظر افراد بومی و درگیر با پدیده مصرف مواد مخدر و اعتیاد، شرایط، تعاملات و پیامدهای اعتیاد و مصرف مواد مخدر در شهرستان «رودبار جنوب» فهمیده شود. روش مورد استفاده در پژوهش، کیفی است و در فرایند پژوهش از نظریه زمینه ای استفاده شده است. داده ها با استفاده از روش مشاهده مشارکتی و تکنیک مصاحبه عمیق گردآوری شده اند. بر اساس روش نمونه گیری هدفمند و نمونه گیری نظری و با معیار اشباع نظری، 18 نفر از مطلعان محلی و یا به اصطلاح دروازه بانان اجتماع در مطالعه شرکت کردند. یافته های حاصل از روش نظریه زمینه ای شامل هشت مقوله عمده به شرح زیر است: رسوم و سنت های محلی، ارزیابی مثبت از مواد – ارزیابی منفی- با غلبه ارزیابی مثبت، مشکلات نظام اقتصادی و معیشتی، پایین بودن شناخت و آگاهی، دسترسی آسان، فقدان امکانات لازم برای اوقات فراغت، فقدان کنترل انتظامی موثر و بسترهای اکولوژیک منطقه. مقوله هسته نیز «بهنجار بودن موقعیتی» است که سایر مقوله ها را در بر می گیرد. نظریه زمینه ای تحقیق، در قالب مدل پارادایمی شامل شش بعد شرایط علی، شرایط زمینه ای، شرایط مداخله گر، پدیده، تعامل و پیامدها بیان شده است.
    کلیدواژگان: اعتیاد، برساخت گرایی اجتماعی، بهنجار بودن موقعیتی، رودبار جنوب، روش کیفی
  • ملیحه شیانی، محمدرضا انصاری صفحات 297-328
    سرمایه اجتماعی دربردارنده سرمایه و منابع حاصل از نهادها، روابط و هنجارهایی است که کنش متقابل اجتماعی جامعه را به لحاظ کمی و کیفی شکل می دهند. مطالعه و سنجش سرمایه اجتماعی فی نفسه می تواند به ایجاد سرمایه اجتماعی منجر شود و به اعضای اجتماع کمک کند تا مسائل خود را بازاندیشی کنند، تصمیم های بهتری برای برنامه ریزی بگیرند و انسجام پیوسته اجتماع را بارور سازند. بر همین اساس موضوع نوشتار حاضر سنجش سرمایه اجتماعی دانشجویان دانشگاه تهران و برخی عوامل موثر بر آن است. در این مطالعه با کاربرد روش پیمایش از ابزار پرسشنامه برای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. برای انتخاب نمونه های مناسب، از روش نمونه گیری خوشه ایچندمرحله ای و به منظور تعیین روایی و پایایی به ترتیب از اعتبار صوری و آلفای کرونباخ استفاده شده است. نتایج بررسی شاخص های سرمایه اجتماعی دانشجویان نشان می دهد که تنها حدود یک پنجم دانشجویان از سرمایه اجتماعی بالایی برخوردارند و در مجموع سرمایه اجتماعی دانشجویان نسبتا پایین است. پایین ترین حد مولفه های سرمایه اجتماعی مربوط به مشارکت اجتماعی رسمی است. این مسئله در کنار سایر عوامل حاکی از ضعف سرمایه اجتماعی دانشجویان است به ویژه در ابعاد مدرن مثل عضویت و فعالیت در نهادهای مدنی که نکته مهمی از وضعیت جوانان در جامعه را نشان می دهد. این وضعیت متاثر از عوامل متعدد خرد و کلان است.
    کلیدواژگان: اعتماد، دانشجو، روابط، سرمایه اجتماعی، مشارکت
  • اسماعیل جهانی دولت آباد، سید حسن حسینی صفحات 329-364
    بررسی سیر تحولات در حوزه خانواده نشان می دهد که در دهه های اخیر دگرگونی های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و به دنبال آن، دگرگونی هایی که در شکل و وظایف خانواده، نوع نگاه افراد به خود و خانواده و انتظارات آنها از ازدواج و زناشویی پدید آمده است، نهاد خانواده و زناشویی را با چالش ها و تعارضاتی متفاوت و مضاعف نسبت به گذشته دست به گریبان ساخته است. از نتایج چنین وضعیتی سستی روابط زناشویی و به تبع آن افزایش میزان طلاق در جامعه جهانی و ایران است. بر همین اساس، مقاله حاضر سعی دارد با مطالعه جامعه شناختی تعارضات زناشویی در شهر تهران به شناسایی انواع این تعارضات، علل و زمینه های بروز و تداوم آن و راهبردهایی که زوجین در مقابله با چنین تعارضاتی در پیش می گیرند بپردازد. در این مقاله تلاش می شود با تکیه بر رویکردهای نظری مختلف در تبیین پدیده تعارضات زناشویی و به ویژه نظریه کنش متقابل نمادین- به عنوان تبیین کننده اصلی- و به کارگیری مفهوم «پارادایم زناشویی» به عنوان حلقه گمشده مطالعات پیشین در این حوزه، مدلی مناسب و در عین حال متفاوت برای تبیین تعارضات زناشویی فراهم شود. این مدل، تعارضات زناشویی را بر اساس تضاد پارادایمی زن و شوهر توضیح می دهد و ایده اساسی آن این است که تعارضات زناشویی نه نتیجه یک یا چند عامل ثابت و مشخص، بلکه محصول برخورد پارادایم های مخالف (متفاوت) با هم است که مطابق با نتایج تایید شده است. مدل یادشده، در نهایت «همسان همسری پارادایمی» را به عنوان راه حل مسئله مورد نظر معرفی می کند.
  • افسانه توسلی، نرگس طاهری صفحات 365-390
    روش تحقیق در این پژوهش پیمایشی است. جامعه آماری، زنان شاغل و خانه دار شهر تهران و حجم نمونه 284 نفر است. نمونه گیری به صورت خوشه ایو تصادفی ساده در سه منطقه شمال و جنوب و مرکز شهر تهران انجام شده است. ابزار مورد استفاده پرسشنامه محقق ساخته است که با نرم افزار spss تجزیه و تحلیل شده است. یافته های تبیینی حاکی از آن است که بین تقسیم کار در خانواده و اختلافات اقتصادی زندگی زناشویی در دو گروه زنان شاغل و خانه دار رابطه معناداری وجود دارد. بین نگرش نسبت به اشتغال زن و عرف مذهبی و هزینه ها با اختلافات اقتصادی زندگی زناشویی زنان شاغل رابطه وجود دارد. با افزایش میزان حمایت خانوادگی و افزایش درآمد هر دو گروه از زنان شاغل و خانه دار، میزان اختلافات اقتصادی زندگی زناشویی کاهش می یابد. در میان زنان غیر شاغل، بین مدت زمان ازدواج و تعداد فرزندان و اختلافات اقتصادی زندگی زناشویی رابطه معناداری وجود دارد. در مجموع، یافته ها نشان می دهد که اختلافات اقتصادی زندگی زناشویی زنان شاغل بیش از زنان خانه دار است.
    کلیدواژگان: اختلافات اقتصادی، زنان خانه دار، زنان شاغل، عوامل اجتماعی
  • سعید کبیری، محمد مهدی رحمتی، همایون رضایی زاده صفحات 391-414
    پرخاشگری و خشونت تماشاگران در محیط های ورزشی همچون ورزشگاه های کشور امروزه به یکی از معضلات و مشکلات روبه رشد در ورزش کشور بدل شده است. نیروی انتظامی به عنوان یکی از ارکان مهم مدیریت رفتار تماشاگران نقش مهمی در کاهش پرخاشگری و هیجانات حاضرین در ورزشگاه ایفاء می کند. در این راستا، آگاهی از عملکرد این نهاد رسمی در کنترل و هدایت هیجانات تماشاگران به مسیرهای امن و کنترل شده در کنار شناسایی عوامل فردی-اجتماعی، محیطی تاثیرگذار بر پرخاشگری کلامی و رفتاری تماشاگران از اولویت های پژوهش حاضر بوده است که با استفاده از رویکردی ترکیبی ساختی-کارکردی، ناکامی- پرخاشگری و یادگیری اجتماعی فرضیات پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند. روش پژوهش حاضر از نوع پیمایش بوده است و بر این اساس با حجم نمونه 300 نفر از تماشاگران دو باشگاه فرهنگی ورزشی داماش رشت و ملوان بندر انزلی در سری مسابقات جام خلیج فارس (1391-92) فرضیات تحقیق مورد آزمون قرار گرفتند. به منظور تبیین فرضیات از آزمون های آماری چون همبستگی پیرسن، آنوا و فریدمن استفاده گردید و نتایج تحقیق حاکی از آن است که نگرش تماشاگران نسبت به عملکرد نیروی انتظامی در بیشتر موارد مورد بررسی رضایتبخش گزارش شده است، بین هویت ورزشی، هویت تیمی، سن، پایگاه اقتصادی-اجتماعی، ارتباط با کانون هواداران، تاثیر گروه همالان، عملکرد نیروی انتظامی و رضایتمندی از امکانات ورزشگاه با میزان پرخاشگری هواداران همبستگی معناداری وجود دارد.
    کلیدواژگان: تماشاگران، مدیریت رفتار، عملکرد نیروی انتظامی، پرخاشگری
|
  • Soheila Sadeghifasaee Pages 191-218
    Homicide is one of the most serious offences that can create serious damage to all those affected، to the murderer، the victim، their families and members of their local community، and it can also challenge the feeling of social safety. By applying the phenomenological approach and concentrating on data which is collected by a semi deep structured interview from 14 murderers، including 12 men and 2 women، the present research tries to understand and identify the risk factors which could explain why and how murder took place. The concluding points of in-depth interviews، reveal that to understand homicide، one needs to pay attention to the sequence of antisocial behavior and to those risk factors that have affected the life style at the individual، family، community and societal level. The issue of how deviant behavior from an early age has developed and turned into something else during the course of a person’s lifetime، is also looked in to. In other words، the behavior which is a cornerstone which affects other behavior، should be recognized، even if it is non-criminal behavior that could be drawn into criminal behavior later in life or implied to be a deviant behavior. In-depth interviews indicate that the majority of respondents in their childhood، are somehow involved in various anti-social behavior such as vagrancy، truancy، pigeon game، aggression، harassment، animal abuse and evil and deviant behavior which has developed during the course of their lives، so the identification of risk factors and the interaction between them is an important factor.
    Keywords: Murder, development of crime, individual, family, community, societal risk factors, qualitative methods
  • Mehdi Taleb, Sedighe Piri Pages 219-242
    The present research studies the social and cultural causes of poverty from the perspective of the actors. In this study، the emphasis is on the importance of factors in addition to economic factors of poverty. The main research question is what factors explain the poverty of the village? This study was conducted in a qualitative manner. To collect data، methods such as observation، interview، focus groups and documentary data has been used، and for data analysis، the grounded theory is used. At the first، sampling were Based on purposive and focus groups were between two clans in the village، with Continues to analyze data، Findings of this study showed differences between young and middle-aged people in defining poverty، the causes and solutions of reduction in poverty. Because of these different viewpoints، we categorized the participant of the study to two generations. The result showed that the first generation believed in historical، cultural and individual factors as causes of poverty while the younger generation had emphasized the cultural and structural factors. Also unlike the second generation، the first group had an optimistic view about solution of poverty. In sum، in order to study poverty more deeply we should consider also cultural and social factors. Poverty reduction requires long-term measures with emphasis on empowerment and capability approaches.
    Keywords: poverty, village, Grounded Theory, social factors, Ilam
  • Ali Shamai, Ali Movahed, Reza Veisi Pages 243-272
    Increased social crimes and disorders are of the complex problems of metropolises. One of the most important urban crimes is the production، distribution and consumption of drugs. These social disorders have resulted in the increase of theft، prostitution، murder، street fights and generally insecurity and disturbance in the streets of these cities. The purpose of this research، is the spatial evaluation and analysis of the dispersal patterns of criminal behavior and crime-prone drug centers all over district 2 of Tehran municipality to achieve proper monitoring methods in any urban area. This research uses descriptive-analytic، survey and adaptive methods to investigate the relationship between the variables of population density and land use with the number of drug-related crimes committed in district 2 of Tehran municipality. The statistical population of this research includes all the drug-related crimes committed from 04/20/2008 to 01/20/2009 in district 2 of Tehran municipality. The research results show that there''s a direct relationship between the population density residing all over district 2 of Tehran municipality according to the Spearman correlation coefficient (0. 774)، with 0. 95 confidence and error rate of less than 0. 05. Also، given the value of the Spearman correlation coefficient (0. 828)، with 0. 99 confidence and error rate of less than 0. 01، there''s a significant statistical relationship between the variables of usage type and the number of drug-related crimes committed in district 2 of Tehran municipality.
    Keywords: spatial analysis, drug, related crimes, district 2 of Tehran municipality, crime, prone areas
  • Seyed Hosein Serajzade, Omid Aziz Zade Pages 273-296
    This article has tried to understand the circumstances، consequences and interactions of drug use and addiction in the Rudbar-e Jonubi County in Kerman province in Iran، from the perspective of the native people. It was performed from the perspective of social constructionism and applied qualitative research method and grounded theory. Participant observation and in-depth interview technique were used for collecting the data. Based on purposive sampling method and theoretical sampling with the theoretical saturation criteria، eighteen local Informants، so-called gatekeepers of the community، participated in the study. The results of the grounded theory include eight major categories: customs and local traditions، positive evaluation of the drugs، negative assessment by overcoming a positive assessment، the problems of economic system، low level of awareness، accessibility، lack of facilities for leisure time، lack of effective security control، and ecological contexts. The core concept that cover these categories is called «contextual normality». The resulted underlying theory، is presented in a paradigmatic model that includes six dimensions: causal conditions، underlying conditions، meddler conditions، phenomenon، interaction and outcomes.
    Keywords: Drug use, Addiction, Social constructionism, Qualitative method, Cotexual Normality, Rudbar, e Jonubi
  • Maliheh Shiani, Mohammad Reza Ansari Pages 297-328
    Social capital included capital and resources of institutions، social relationship، and norms that are formed social interactions. Social capital measuring could be act of creating of social capital. And help people to rethink about their problems. Make the better decisions and social cohesion for fertilizing community. Accordingly the subject of this paper was to measure social capital among university of Tehran students. The method was survey with using of questionnaire. For choosing of population، we are used the multi cluster sampling. In order to measure the reliability and validity of the data، we’re used formal validity and alpha Cronbach’s alpha. The result shown that only one fifth of students had a high social capital and in addition social capital was low among students. The lowest measure was related to the formal social participation. This shown that social capital was a week among university of Tehran especially in modern aspect such a membership and activity in civil institutions. This issue has been affected in the macro and micro level.
    Keywords: social capital, students, participation, trust, relationship
  • Esmaeel Jahani Dolat Abad, Seyed Hasan Hoseini Pages 329-364
    According to the changes that have occurred in the family، and also due to increased rates of marital conflicts and divorces in recent decades، in present paper we attempts to identify the types of marital conflicts، its causes and contexts and strategies that couples deal with such conflicts by conducting a sociological study in Tehran. In this article we have tried to rely on various theoretical approaches to explain marital conflict، particularly the theory of symbolic interactionism as the main explanation means، and on application of the concept of «Marital Paradigm» as a missing link in previous studies in this area، to creating an appropriate model that provides a different explanation of marital conflict. The model explains the marital conflicts between couples as paradigmatic conflicts. the basic idea is that marital conflict is not the result of one or more fixed and specified factor، but it is the production of encountering the opposing (or different) paradigms. The model has been confirmed by the results of this study. It suggests «paradigmatic Homogamy» as a way to prevent this problem in our society.
  • Afsaneh Tavassoli, Narges Taheri Pages 365-390
    In this Research the method is survey and statistic society is employed women and housewives in north، south and center of Tehran. The sample size is 284 women. Data was collected by questionnaire. and then it was analyzed with SPSS software. The findings show that economic conflicts of marital life in employed women are more than housewives. Also findings show that there is a noticeable relationship between work division at home and economic conflicts in employed and unemployed women. Also findings show there is a noticeable relationship between attitude towards the women employment، religious thought and economic costs with economic conflicts in employed women. In relation to family support and income، increase in family support and income rate، in both employed and unemployed women causes to decrease the marital conflicts. Also findings show there is a noticeable relationship between marriage duration، child count and marital discords in unemployed women
    Keywords: social factors, economic conflicts, employed women, housewives, unemployed women, marital life
  • Saeid Kabiri, Moahamad Mahdi Rahmati, Homayun Rezaei Pages 391-414
    Throughout its history، soccer has been faced with violent and aggressive behavior of fans، and such behavior have been one of the most serious and important issues in this sport. NAJA، as one of the pillars in managing crowd behavior، play an important role in reducing aggression and emotion between fans in the stadium. The main purpose of this research is awareness of NAJA performance in control and navigation the emotions of fans to a safe and controlled routes. In addition، the research tries to analysis factors affecting verbal and behavioral aggression and violence in stadiums. Questionnaire، field observations among 300 spectators of Damash and Malavan football teams been used for data collection. According to the measurement levels of research variables، relevant statistical tests، such as analysis of variance، Pearson Correlation test، and Fridman test have been used for data analysis. According to the findings of a survey research on a sample of 300 soccer fans between two Iranian soccer teams - Damash and Malavan-، it concluded that In most cases، fans'' attitudes toward police performance is satisfactory. Furthermore، there is significant relationship between athletic identities، team''s identity، age، socio-economic status، contact with fan club، peer group، satisfaction from stadium facilities، and NAJA performance with fans aggression
    Keywords: Fans, Behavior management, NAJA, performance, Aggression