فهرست مطالب

مشرق موعود - پیاپی 35 (پاییز 1394)
  • پیاپی 35 (پاییز 1394)
  • 170 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1394/08/25
  • تعداد عناوین: 7
|
  • امیر غنوی* صفحه 5
    قاعده وجوب هدایت در اندیشه های کلامی شیعه نقشی کلیدی دارد که پیش تر در نوشته ای مستقل به آن اشاره شد، اما نقش پررنگ این قاعده در مباحث مهدویت کاملا مغفول مانده است. بسیاری از مسائل مهدویت با این قاعده ربطی وثیق دارند و توجه به این قاعده می تواند به تحلیلی متفاوت از این مسئله ها و پاسخی عمیق و کاربردی بیانجامد؛ تحلیل و پاسخی که کلام اهل بیت نیز موید آن است. در این مسیر، تحلیل دوباره برخی از مهم ترین مسائل مهدویت و نسبت سنجی آن با قاعده وجوب هدایت، نقطه آغاز مناسبی است برای روشن شدن نقش پررنگ قاعده وجوب هدایت.
    گام دوم، ارائه تحلیلی است دقیق تر از قاعده وجوب هدایت و نتایج آن در عرصه-های مختلف. بررسی نتایج به دست آمده در پرتو روایات اهل بیت می تواند سنجه-ای باشد بر درستی نتایج و تکمله ای باشد بر بهره های مستفاد از تحلیل های کلامی.
    کلیدواژگان: وجوب هدایت، مسائل مهدویت، امامت، نیابت، مشاهده، علایم ظهور
  • جواد جعفری* صفحه 27
    یکی از دلایل اثبات وجود و امامت حضرت حجت بن الحسن العسکری، دلایلی نقلی یعنی احادیث معصومین است. احمد الکاتب، نویسنده کتاب الإمام المهدی حقیقه تاریخیه ام فرضیه فلسفیه (2007 میلادی) برای انکار وجود امام دوازدهم(ع) درصدد نقد دلایل نقلی برآمده است. بنا بر ادعای وی، استدلال و استناد دانشمندان شیعه به روایات غیبت، باطل است؛ زیرا روایات غیبت از امری پیش از وقوع آن خبر نداده اند تا معجزه محسوب شود. لازمه روایات غیبت این است که ابتدا وجود فرزند امام حسن عسکری(ع) ثابت شود تا غیبت را به ایشان بتوان نسبت داد. دانشمندان شیعه نیز اعتراف دارند که ابتدا باید وجود و امامت ثابت شود تا بحث به غیبت برسد. بنابراین، روایات یادشده نمی توانند وجود امام دوازدهم را ثابت کنند. هم چنین دانشمندان شیعه در ابتدا، تنها وجود امام را ثابت می کردند و از غیبت ایشان سخنی نمی گفتند. روایات دو غیبت نیز در دوران نعمانی به وجود آمد و پیش از ایشان از این روایات خبری نبود.
    تحقیق حاضر درصدد بیان گونه های مختلف استدلال علمای شیعه به احادیث غیبت است تا نشان دهد اشکال هایی که کاتب بیان کرده، به دلیل درک نادرست کلام و منظور اندیشمندان شیعه است. شیعه برای اثبات وجود امام هرگز به احادیث غیبت استناد نکرده و کاتب اشکال های خود را بر پایه این اشتباه اساسی بنا نهاده است. هم چنین برخلاف ادعای وی، دانشمندان شیعه از ابتدا، غیبت امام را بیان کرده و نویسندگان پیش از نعمانی هم روایات دو غیبت را آورده اند. بنابراین، ادعاهای وی خلاف واقع و مردود است.
    کلیدواژگان: احادیث مهدوی، غیبت، دو غیبت، پیش گویی امامان (ع)، احمد الکاتب، وجود امام زمان (ع)، شبهه های مهدوی
  • فاطمه جعفری*، مریم خوشدل روحانی، حسین اترک صفحه 61
    بحث از امامت به ویژه امامت امام زمان(عج) یکی از مباحث مهم و اساسی در مذهب شیعه است، به گونه ای که آن چه شیعه را از دیگر مذاهب اسلامی متمایز می سازد، همان اعتقاد به تولد و وجود امام زمان(عج) است. یکی از مسئولیت های خطیر شیعیان، دفاع از این اعتقاد پایه ای است و یکی از راه های دفاع از این اعتقاد، تمسک جستن به روایاتی است که امامت اخوین را بعد از امام حسن و امام حسین(ع) جایز نمی داند.
    از دیرباز، افرادی بوده اند که همواره با شبهه های بی اساس، وجود و تولد این آفتاب عالم تاب را زیر سوال برده اند. این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی می کوشد ضمن اثبات وجود امام زمان با استناد به روایات عدم جواز امامت اخوین بعد از امام حسن و امام حسین(ع)، به برخی شبهه هایی پاسخ دهد که احمد الکاتب در کتاب الإمام المهدی حقیقه تاریخیه ام فرضیه فلسفیه (2007 میلادی) در انکار وجود امام زمان(عج) مطرح کرده است.
    بنا بر ادعای کاتب، روایات مربوط به عدم جواز امامت اخوین، خبر واحدند که شیخ طوسی آن را دویست سال بعد از شهادت امام عسکری(ع) مطرح کرده است و نمی تواند راهی برای اثبات وجود امام زمان(عج) باشد. بر اساس این تحقیق، علمای شیعه از زمان سعدبن عبدالله اشعری قمی که تقریبا معاصر با امام عسکری است، برای اثبات امامت امام زمان به این احادیث استدلال کرده اند. این احادیث نیز خبر واحد نیستند و آنچه کاتب در مورد دلیل امامت عبدالله افطح بیان می کند، درست نیست.
    کلیدواژگان: حضرت مهدی (عج)، احمد کاتب، امامت اخوین، شبهات مهدوی، وجود امام عصر (عج)
  • تحلیلی دینی بر فرهنگ انتظار در جامعه زمینه ساز ظهور / بررسی موردی در میان دانش آموزان پسر مدارس راهنمایی ناحیه 4 شهر شیراز
    نفیسه زروندی*، جواد زروندی، حسین خنیفر صفحه 83
    این پژوهش که به دنبال تحلیلی دینی درباره فرهنگ انتظار در جامعه زمینه ساز ظهور است، جامعه آماری خود را دانش آموزان پسر مدارس راهنمایی ناحیه 4 شهر شیراز قرار داده است. روش پژوهش نیز به صورت نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و روش آن، توصیفی و پیمایشی است. در این پژوهش، مباحث نظری با استفاده از منابع کتاب خانه ای و مقاله های مختلف مرتبط با موضوع پژوهش گردآوری شده است. در روش میدانی نیز پرسش نامه، جمع آوری و پس از آن، روی اطلاعات نهایی تجزیه و تحلیل صورت گرفته است. برای تحلیل استنباطی داده های به دست آمده، از ابزار اندازه گیری آزمون میانگین یک جامعه آماری برای مناسب بودن یا نبودن وضعیت فرهنگ انتظار و ابعاد آن در جامعه آماری مورد نظر استفاده شده است. هم چنین آزمون فریدمن برای رتبه بندی ابعاد این موضوع و شناسایی اولویت بندی از نظر مخاطبان به کار رفته است. به طور کلی، نتایج تحقیق نشان می دهد که وضعیت مولفه های فرهنگ انتظار در جامعه مورد نظر در حد متوسط قرار دارد.
    کلیدواژگان: دین، انتظار، فرهنگ، جامعه منتظر، مهدویت
  • کاظم عظیمی* صفحه 101
    زمینه سازی آموزشی و پرورشی برای ظهور مهدی موعود، مهم ترین وظیفه اندیشمندان شیعه در عصر حاضر به شمار می رود؛ زیرا این موضوع، زیربنای دیگر شاخه های زمینه سازی (سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و...) است.
    گنجاندن آموزش اصول مهدویت و شاخه های آن در برنامه درسی دوره های ابتدایی، متوسطه و دانشگاه و بهره برداری از دستاوردهای فن آوری اطلاعات در شبکه جهانی اینترنت، ظرفیت بالایی برای زمینه سازی آموزش های اصیل و عمیق مرتبط با مهدویت در جهان پدید می آورد. در این میان، با معرفی الگوی عملی از ویژگی های مهم فرد صالح می توان برای ظهور مصلح زمینه سازی کرد.
    کلیدواژگان: مهدویت، ظهور، زمینه سازی، آموزش و پرورش
  • رضا کاظمی راد*، مهراب صادق نیا صفحه 119
    پس از مشاجره های کلامی بر سر موضوع صفات خدا، شاید مهم ترین انگاره ای که مشاجره بر سر آن به ایجاد ادیان یا گروه های دینی جدید انجامیده است، موعودباوری باشد. به باور نویسندگان این مقاله، یکی از دلایل پیدایش فرقه های نوپدید دینی، پیش گویی زمانی مشخص برای ظهور منجی است. گاهی تعیین زمانی خاص در آینده سبب شده است گروهی بر اساس همین باور گرد هم آیند و ارزش ها و پنداره های مشترکی شکل دهند و در نهایت، گروه دینی مشترک بسازند که حتی پس از روشن شدن نادرستی پیش گویی شان، باز هم بر آن ارزش ها و انگاره های مشترک تاکید دارند. در مسیحیت به ادونتیست ها و شاهدان یهوه و در اسلام به بهائیت می توان اشاره کرد. این فرقه های نوپدید دینی بر اساس پنداره پیش گویانه رهبرانشان شکل گرفته اند. البته این پیش گویی در هر کدام از آن ها نقشی متفاوت ایفا کرده و تاثیری خاص داشته است.
    کلیدواژگان: موعودگرایی، ادونتیست ها، شاهدان یهوه، بهائیت، میلر، راسل، حسین علی بهاء
  • امام غائب و فرقه های کاذب / دین و تغییر اجتماعی؛ الگویی جامعه شناخاتی در تبیین بحران فرقه گرایی در جه ان معاصر
    باقر طالبی دارابی* صفحه 131
    یکی از راه های درک رابطه میان تغییرات اجتماعی و دین، بررسی نمونه های عینی است که این نوشته به ظهور و رشد جنبش ها و فرقه های نوپدید دینی و معنوی در جوامع مختلف اعم از اسلامی و غیر اسلامی می پردازد و می کوشد دریابد آیا این پدیده در جوامع مختلف انسانی از الگوی مشترکی پیروی می کند یا خیر؟ مفروض این تحقیق نیز آن است که تغییر اجتماعی همان الگوی مشترک است.
    مقصود ما در این تحقیق، توضیح هم بستگی ها و روابط است، نه یافتن علت. بنابراین، روش شناسایی الگوها با این هدف مناسبت دارد. این مقاله نیز با تکیه بر نظریه های جامعه شناسان دین درباره فرقه گرایی جدید و گرایش به جنبش های جدید دینی و معنوی، نگاهی کلی به استدلال هایی می اندازد که جامعه شناسان دین درباره رابطه میان تغییر اجتماعی و ظهور و رشد جنبش های نوپدید دینی در جوامع غربی ارائه کرده اند. آن گاه الگویی برای تحلیل این پدیده در جامعه معرفی می شود.
    بنا بر اتفاق نظر جامعه شناسان دین، تنها از راه «بافت اجتماعی» مشهود و علنی و پدیداری اجتماعی ابعاد دین مانند اعتقاد یا عمل دینی، موقعیت یک دین در جامعه و تحولات احتمالی آینده آن را می توان شناخت. در آثار جامعه شناسان دین، الگوی بررسی متغیر «تغییر اجتماعی» برجسته است، ولی نظریه های یادشده، نگرش آینده شناختی ندارند و مبنای تحول، توسعه و تغییر در این نظریه ها، گذار از یک جامعه ابتدایی به مدرن است. درک این نارسایی در این نظریه ها، ما را به آینده شناسی مبتنی بر آموزه موعود و جامعه آرمانی رهنمون می شود که الگویی جدید در تحلیل تغییر اجتماعی و رابطه آن با تحولات در حوزه دین و دین داری می آفریند.
    کلیدواژگان: جنبش های نوپدید دینی و معنوی، عرفان های نوظهور، جامعه شناسی دین، نظریه های جامعه شناسی، تغییر اجتماعی، دین داری، عصر غیبت، آینده شناسی
|
  • Dr. Amir Ghanavi* Page 5
    The necessity of guidance rule plays a key role in the Shiite theological ideas that was mentioned earlier in an independent article; however, its potentially significant role in the discussions of Mahdaviyyat is totally neglected. Many issues in Messianism are relevant to this rule and can be applied to a different analysis of the issues and take an applied and deep response, This analysis and response is also confirmed by the words of an Imams. In this way, the analysis of some of the most important issues of Messianism and their relationship to the necessity of guidance rule is a good starting point to clarify such a significant role.The second step is providing a detailed analysis of the necessity of guidance rule and its results in different areas. Analysing the results in the light of Imam's accounts can be an assessment of the accuracy of results and an introduction to the verbal analyses.
    Keywords: The necessity of guidance rule, Messianism issues, leadership (Imamate), Imam's representation, observations, the signs of Presence
  • Dr. Javad Jafari* Page 27
    One of the arguments for the existence of Imam Mahdi is the reasons taken from religious traditions or the Hadiths from the Innocent Twelve Imams. The reasons for the existence of Imam has been sought to deny the existence of Imam by the author of the book the author of Al-Imam Al-Mahdi: A Historical Fact or a Philosophical Hypothesis (Ahmad al Katib, 2007). According to his claims, the arguments and narratives of Shia scholars on the Absence of Imam are null and void, because the traditions cannot inform us of something before it happens and to be a miracle. The proofs can be attributed to the Imam's Absence if only Imam Hasan Askary and his son can be shown to have existed essentially. The Shiite scholars also admit that there must be proof of existence initially and then any argument to his Absence. Therefore, he claims, the traditions relating to Absence can never prove the existence of the Twleve Imam in the first place. The Shiite scholars in the beginning also argued only to prove his existence and they would not talk about his absence. The traditions relating to the two period of Absences did not appear until Nomani's time. This research explains the different ways Shiite clerics have argued for the Absence, using the Absence traditions and seeks to show that the problem Katib has stated, is due to his misrepresentation of the word and meanings of Shiite scholars. Shiite Imam never use the Absence traditions for the purpose of proving the very existence of Mahdi. Katib's counter-argument for the Absence also relies upon this fundamental error. Also, contrary to his claim, Shiite scholars have expressed the Absence from the beginning, and the writers before Nomani have also brought traditions relating to Absence. Therefore, that claim is also invalid and unacceptable.
    Keywords: Mahdavi traditions, the Imam Mahdi, Ahmad al Katib, Absence, two periods of Absences, the prophecies of (twleve) Imams, Doubts about Mahdaviyyat
  • Fatemeh Jafari*, Dr. Maryam Khoshdel Rouhani, Dr. Hussein Atrak Page 61
    Discussion of Imamate and particularly the Imam of the Time is an important issue and one of the major Shiite tenets, in a way that what distinguishes Shiite from other Islamic religions is the belief in the existence of Imam's birth and existence. One of the important responsibilities of the Shiites is defending this fundamental belief and one way of defending the faith, is to adhere to traditions that do not allow Imamate of two brothers after Imam Hassan and Imam Hussein (PBUH).From early on, there were people who have always raised doubts even unfounded, and have questioned the existence and the birth of this Imam which is like a rising sun. This paper also attempts to prove the existence of the, the Imam Mahdi with an analytical method, referring to the traditions of disallowing Imamate of two brothers after Imam Hassan and Imam Hussein (PBUH), and specifically respond to some doubts about the Imam Mahdi that Ahmad Katib, the author of Al-Imam Al-Mahdi: A Historical Fact or a Philosophical Hypothesis (Ahmad al Katib, 2007), have raised in denying the existence of Imam Mahdi (PBUH).Claims made by al Katib, are based on the argument he made about the traditions related to the lack of licensing Imamate of two brothers, that only Sheikh Tusi have raised two hundred years after the martyrdom of Imam Hassan Askary (the father of Imam Mahdi) and thus, he claims, cannot be a way to prove the existence of the Imam. Based on this current research, Shia scholars such as Ashari Ghomi (of Qom) have quoted those traditions in defence of existence and argued for it from earlier on, almost contemporarily with Imam Askary,. Thus, these traditions are not singularly referenced. Moreover, traditions also ascribed to the Imamate of Abdullah Aftah, which he claims, are not true.
    Keywords: Imam Mahdi, Ahmed al Katib, Imamate of two brothers, doubts raised about existence of Mahdi, the Imam of the Time
  • Nafisa Zarvandi*, Javad Zarvandi, Dr. Hussein Khanifar Page 83
    The study is expected to do a religious analysis of the Waiting Culture in the scene-setting society.The sample of the statistical population composes of middle school students of District 4 of the city of Shiraz. The study used stratified random sampling. This study has an applied aim and uses a descriptive and survey methodology. In this study, theoretical background have been collected using library resources and articles related to the subject. In the field study, questionnaires are filled out and collected and then, analysis has been done on the final data.For comprehensive analysis of the data, measurement tools like testing a statistical population average is used for the suitability of the culture and expectations of the target population. Friedman test is also used to rank the dimensions of the issue and identify priorities of the audience. Overall, the results show that the components of the Waiting Culture in the target population are in a medium state.
    Keywords: Religion, Waiting for the Presence, Culture, the Waiting Society, Messianism
  • Dr. Kazem Azimi* Page 101
    Educational and spiritual scene-setting facilitation for the presence of promised Mahdi, is the most important task of the Shiite thinkers of our time, because this is the foundation for other branches of scene-setting facilitation (political, economic, cultural, etc).Incorporation of courses on principles of Messianism and its affiliates to be taught in elementary, secondary and higher education levels and the utilization of information technology achievements in the World Wide Web, can create a great potential to facilitate genuine and deep messianism related education in the world. In the meantime, the introduction of a practical example of the key features of a competent person (Mahdi) could set the stage for the emergence of him, the final peacemaker.
    Keywords: Mahdaviyyat, zohuor, scene, setting, education, spiritual training
  • Reza Kazemirad*, Dr. Mehrab Sadeqnia Page 119
    After the verbal disputes on the subject of God's attributes, perhaps the most important religious discussion and dispute that have led to the creation of new religious groups has been the belief in apocalyptic ideas. The authors of this article believe that one of the reasons for the emergence of new religious sects is the prediction of a specific time for the Presence of the Savior. Sometimes, setting a specific time in the future has led a group to come together based on this belief and share common values and notions and finally form a common religious group. They, even after their predictions are seen wrong after the due date, still continue to emphasize the common values and ideas they retain. In Christianity, Adventists and Jehovah's Witnesses are noted and in Islam, the Bahai Faith is an example. These new religious sects are based on the prophetic vision of their leaders, and yet they played a different role and have had special effect on each of them.
    Keywords: Messianism, Adventist, Jehovah's Witnesses, Bahai Faith, Miller, Russell, Hossein Ali Baha
  • Dr. Bagher Talebi Darabi* Page 131
    One way to understand the relationship between social change and religion is surveying the actual samples. This article is about the emergence and growth of these new religious and spiritual movements and sects in different communities, both Islamic and non-Islamic and concerns to find out whether this phenomenon in human societies follows the same pattern or not? The study also assumed that social change is the common pattern based on which such phenomena occurs.The purpose of this study was to describe the correlations and, not finding the cause and effect relationships; therefore, identifying patterns needed is congruent with the aim of the study. This article emphasises on the sociological theories about sectarianism and new religions and new religious movements and spiritual orientations, considers situating those arguments that sociologists have developed of religion about the relationship between social change and the emergence and growth of new religious movements in Western societies. The model presented to analyze this phenomenon in society, will then be explained in the paper.According to the consensus amongst sociologists of religion, the position of religion in society and possible future developments of a religion can only be understood in the evidence of "social context" and public and social dimensions of religion like belief or religious practice. In the work of sociologists of religion, the variable of "social change" is outstanding, but these theories do not enjoy a deep futurology attitude and development and change in this theory is defined based on the evolution and the transition from a primitive to a modern society. What understanding these theories of futurology do not inform is a promised saviour based on the teachings and ideals of society, which leads us to propose a new model in the analysis of social change and its relation to developments in the field of religion and religiosity.
    Keywords: Religious, spiritual movements, modern mysticism, sociology of religion, sociological theories, social change, religion, occultation, futurology