فهرست مطالب

نشریه علوم و فنون زنبور عسل ایران
پیاپی 6 (پاییز و زمستان 1391)

  • تاریخ انتشار: 1391/10/15
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سید بانو حسینی، غلامحسین طهماسبی، مراد پاشا اسکندری نسب، محمد بابایی صفحات 2-8
    زندگی اجتماعی درون کلنی ها همراه با محیط لانه نسبتا ثابت که در آن هزاران فرد در کنار یکدیگر در تعامل هستند و حضور منابع ذخیره ای شهد و گرده، زنبوران عسل را اهدافی جذاب برای عوامل بیماری زا و انگل ها قرار داده است (11). زنبوران عسل دنیا با انواع بیماری های انگلی و بیماری زایی دست به گریبان هستند. از عوامل بیماری زای زنبور عسل، ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها، پروتوزئرها و ریکتسیاها می باشند که در این میان می توان به بیماری های لوک آمریکایی[1]، لوک اروپایی[2]، لاروگچی[3]، فلجی حاد و مزمن[4] و نوزما[5] اشاره نمود که سالانه خسارات جبران ناپذیری را به این حرفه وارد می کنند. از خطرناک ترین آفات زنبور عسل می توان به کنه ها اشاره کرد. تا کنون بیش از 150 گونه کنه در ارتباط با زنبور عسل شناسایی شده است. کنه واروآ جدی ترین خطر برای زنبوران عسل به خصوص نژاد اروپایی زنبور عسل معمولی است که گسترش جهانی دارد. این کنه ابتدا از طریق زنبوران هندی به نقاط مختلف آسیا و سپس اروپا وارد شده و در حال حاضر در سراسر جهان انتشار یافته است (1). در زنبوران عسل معمولی، کنه ی واروآ هم بر روی نوزادان کارگر و نر وهم زنبوران بالغ فعالیت دارد و خسارات اقتصادی زیادی را برای پرورش دهندگان این گونه به علت تغذیه از همولنف زنبوران نوزاد و بالغ، انتقال عوامل بیماری زای ویروسی، ضعیف شدن و نابودی کلنی به همراه داشته است (2و4).
  • محمد عبدی گودرزی، مجتبی محرمی، غلامرضا کریمی صفحات 9-13
    نمونه های گرده، عسل، لارو، شفیره و زنبور بالغ از منطقه طالقان کرج به منظور شناسائی بیماری های قارچی جمع آوری گردیدند. در نمونه های کشت گرده و زنبور بالغ (دستگاه گوارش) تعدادی لارو حشره مشاهده و جداسازی شد. پس از حدود یک هفته انکوباسیون لاروها تبدیل به مگس های بالغ شدند. در بررسی های اولیه مگس یاده شده از خانواده فوریده (Phoridae) و جنس مگاسیلیا (Megaselia SP.) تشخیص داده شدو پس از ارسال به مرکز رفرانس جهانی گونه مگاسلیا اسکالاریس(Megaselia scalaris) تائید شد.
  • علی بهشتی، علیرضا منفرد صفحات 14-25
    در جهان امروز تولید و بهره وری از حشرات و فرآورده های مختلف آن ها در جنبه های مهم زندگی بشر از جمله صنایع غذایی، تولیدات کشاورزی، صنعتی، بهداشتی، تزیینی، گردشگری و تحقیقات علمی، تجارت پرسودی را در سراسر دنیا ایجاد نموده است. پرورش انبوه زنبورهای گرده افشان غیر از زنبور عسل مانند زنبورهای مخملی[1] سالانه میلیاردها یورو درآمد عاید شرکت های تجاری بزرگ تولید کننده این زنبورها می نماید. شرکت های بزرگ تجاری مانند کوپرت[2] و بایوبست[3]با تولید انبوه دشمنان طبیعی که بخش مهمی از مدیریت و کنترل آفات را تشکیل می دهند، هم درآمد زیادی را کسب می نمایند و هم برای حفاظت از کشاورزی و سلامتی انسان اقدام مهمی را انجام می دهند. آشنایی دانش آموختگان دانشگاهی رشته کشاورزی، با جنبه های کارآفرینی حشرات و فرآورده های آن ها می تواند زمینه های ایجاد شرکت های دانش بنیان را ایجاد نماید و زمینه اشتغال بسیاری از جوانان را فراهم نماید.
  • عطاالله رحیمی*، مهدیه اسدی، روح الله عبدالشاهی صفحات 26-33
    جهت بررسی تنوع ژنتیکی جمعیت های زنبورعسل، 50 زنبورکارگر از دو زنبورستان در مناطق مختلف شهرستان جیرفت با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره مورد ارزیابی قرار گرفت.DNA ژنومی استخراج شده از 50 زنبورکارگر، با استفاده از 5 جفت آغازگر ریزماهواره، تحت واکنش زنجیره ای پلیمراز قرار گرفت و محصولات این واکنش ها روی ژل پلی آکریلامید غیر واسرشته ساز، الکتروفورز شدند. در مجموع، 21 آلل چندشکل مشاهده گردید. میانگین اطلاعات چندشکلی (PIC) زنبورهای عسل این شهرستان، 57/28% محاسبه شد. نشانگر A7 بیشترین (31%) و نشانگرهای A28، A43 کمترین(12%) مقدار PIC را در جمعیت های این شهرستان نشان دادند. بیشترین و کمترین تعداد آلل به ترتیب در جایگاه های ژنی A7 و A28، A43 مشاهده شد. تمامی جایگاه ها انحراف معنی داری از تعادل هاردی واینبرگ نشان دادند. میانگین تنوع ژنی نی() و شاخص اطلاعاتی شانون نیز به ترتیب (2942/0) و (4601/0) محاسبه گردید. بیشترین تعداد آلل مشاهده شده در بین 5 جایگاه متعلق به جایگاه ژنی A7 (6 آلل) و کمترین آن متعلق به جایگاه های ژنی A28 و A43 (3 آلل) بود. دامنه هتروزیگوسیتی برای این جایگاه ها در جمعیت های زنبورعسل دو زنبورستان تحت مطالعه بین(489/0) در جایگاه های A28 تا (740/0) در جایگاه ژنی A7 متغیر بود. همچنین روابط ژنتیکی بین نمونه ها با استفاده از ماتریس تشابه محاسبه و دندروگرام حاصل با استفاده از روش UPGMA ترسیم گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که با وجود عدم شباهت بین دو زنبورستان از نظر جغرافیایی، تنوع پایینی بین افراد وجود داشت. تشابه ژنتیکی بین جمعیت های زنبورعسل دو زنبورستان مورد مطالعه در این تحقیق، می تواند ناشی از مهاجرت، داشتن قشلاق - ییلاق مشترک و تلاقی زنبورها از نقاط مختلف این شهرستان را با هم دانست.
    کلیدواژگان: تنوع ژنتیکی، ریزماهواره، دو زنبورستان، جیرفت، جنوب ایران
  • محسن علمی، سید عباس رافت صفحات 34-40
    به دلیل اثرات سوء استفاده از کنه کش ها، نیاز به اصلاح نژاد زنبوران عسل(Apis mellifera L.) برای مقاومت به کنه واروآ بیش از گذشته احساس می شود. اخیرا صفت زنبوران عسل بهداشتی مقاوم به کنه واروآ به عنوان موثرترین صفت برای کاهش جمعیت کنه واروآ(Varroa destructor، Anderson and Trueman) مورد توجه دانشمندان و زنبورداران قرار گرفته است. کلنی های VSH میزان جمعیت کنه را از طریق مکانیسم هایی از جمله کاهش تولید مثل کنه در داخل سلولها، شناسایی سلولهای آلوده و درپوش برداری و خارج سازی شفیره های آلوده به کنه کاهش می دهند. این صفت با سه روش شامل اندازه گیری میزان ناباروری کنه، اندازه گیری میزان درپوش برداری شانهای آلوده و سنجش تفاوت میزان آلودگی به کنه در سلول های شفیرگی قبل و بعد از قرار گرفتن در کلنی های VSH، بسته به شرایط و امکانات، اندازه گیری می شود. برنامه های اصلاح نژادی برای این صفت در آمریکای شمالی آغاز شده و هدف اصلی آنها افزایش قابلیت مقاومت به واروآ در کلنی هلی زنبورعسل می باشد. زنبوران VSH بطور خالص در زنبورستان های تجاری مورد آزمایش قرار گرفته و هیبرید کردن آنها با زنبوران معمولی بر روی سایر صفات تولیدی اثر منفی نشان نداده است. مطالعاتی در زمینه ی شناسایی ژنهای کنترل کننده ی VSH و نقشه یابی جایگاه های صفت کمی انجام شده و یک QTL عمده و یک QTL احتمالی و یک ژن کاندیدا برای آن شناسایی شده است. ولی در حالت کلی باور بر این است اطلاعات مولکولی موجود هنوز به آن اندازه زیاد و روشن نیست که بتوان در انتخاب کلنی های مقاوم به واروآ صرفا بر آنها تکیه کرد. مطالعه این صفت در سایر زنبوران عسل دنیا از جمله توده زنبورعسل موجود در ایران برای دستیابی به اطلاعات دقیق تر سودمند خواهد بود. پیشنهاد شده که تا مادامی که نیاز به استفاده از کنه کش ها بطور کامل از بین نرفته، صفت VSH باید همواره به عنوان قسمتی از مدیریت تلفیقی مبارزه با کنه در کلنی های زنبورعسل مد نظر قرار گیرد.
    کلیدواژگان: زنبورعسل، مقاومت به واروآ
  • صفحات 57-64
    اکثر گیاهان برای بقاء، نیازمند به زنبورها هستند و زنبورها نیز برای بقاء، خواسته یا ناخواسته در محیطی مملو از عوامل سازگار و ناسازگار، جلب گیاهان شده و این چنین، روابط اکولوژیک، شکل می گیرند. اما این روابط اغلب ساده نبوده، به طرق مختلف برقرار می شود و عوامل اکولوژیک نیز تنها به گیاهان و زنبورها بسنده نمی گردد. در این بررسی سعی شده است به عملکرد متقابل گیاهان و زنبورها در به کار گیری شیوه ها و چگونگی حفظ روابط اکولوژیک در ابعاد و شرایط مختلف و نیز عوامل بر هم زننده آن بپردازیم. در این ارتباط، مورفولوژی و فیزیولوژی گل و فیزیولوژی و خصوصیات رفتاری زنبورها اهمیت زیادتری پیدا می کند. زیبایی طبیعت نیز بسته به وجود همین روابط تنگاتنگ و زنجیروار میان موجودات آن است. اما از میان صفات مورفولوژیک گل به نظر می رسد، رنگ ها و طرح ها اهمیت بیشتری دارند، تا حدی که زنبورها قبل از تغییر رنگ گل ها به سراغشان می روند. از صفات فیزیولوژیک گل؛ ترکیبات و حجم یا تراکم شهد و گرده، جایگاه خاص و مهم تری دارند. با وجودی که سن گل یکی از دلایل جذب زنبور عسل است اما تراکم شهد و گرده برای زنبور مهم تر از سن و طرح گل است. رنگ گل ها معرف میزان شهد یا گرده نیز هست، ارجحیت نوع رنگ در مناطق مختلف، فرق دارد و نشان از سازگاری زنبورها به منطقه جغرافیایی خاص دارد. زنبورهای عسل، قدرت کم نظیری در درک شدت و کیفیت عطرها دارند. تعامل گیاهان و زنبورها، با نوعی تلاش مسرانه در حفظ روابط اکولوژیک، استوار است، اما وقتی عوامل مداخله گر غیر طبیعی وارد می شوند، در اغلب موارد، پاسخ و بازخورد موفقیت آمیز نخواهد بود. این قبیل دخالت ها مانند تراریخت ها، ایجاد اشکال و طرح های هیبرید گل ها و روانه کردن آن ها به طبیعت، سبب تغییرات زیادی در شکل ظاهری گل ها شده است. در این میان، گیاهان که اولین حلقه از ارتباط به شمار می آیند آسیب پذیرتر هستند، چون نه تنها عامل عرضه کننده خود در طبیعت از نظر زنبورها را از دست می دهند بلکه به دلیل اختلالات ژنتیکی، بذرهایی تولید می کنند که غالبا نابارورند و جایی در عرصه اکوسیستم ندارند. در این میان تنها شرکت های سودجوی وارد کننده بذرها و پایه ها به اهداف خود می رسند. در ضمن ممکن است عسل هایی با کیفیت کم یا حتی نامطلوب تهیه شوند.
    کلیدواژگان: تراریخت، تعامل اکولوژیک، زنبورعسل، فیزیولوژی، مورفولوژی گل
  • Christian W.W. Pirk، Catherine L. Sole، and Robin M. Crewe صفحات 65-72
    در سال 1972 بلام[2] و برند[3] اذعان نمودند که حشرات دارای زندگی اجتماعی، دارای یک منبع غنی از ترکیبات فرار می باشند ((این موضوع) در ابتدا توسطRene de Reaumur (1926) در (کتاب) تاریخ طبیعی مورچه ها اشاره شده است). در میان این مواد فرار، فرومون ها قرار دارند که ترکیبات شیمیایی رها شده بوسیله ی یک فرد از یک گونه جهت برقراری ارتباط با سایر افراد از همان گونه استفاده می شود. رفتار و موفقیت یک کلنی زنبورعسل اغلب توسط شدت و تکرار پاسخ افراد به این محرک ها و پس از آن انجام وظیفه ی مربوطه تعیین می شود (Pankiw et al.، 1994). زنبوران عسل حشراتی دارای زندگی اجتماعی در سطح عالی بوده و در کلنی این زنبوران دو نوع از زنبوران ماده[4]، شامل یک زنبور ماده ملکه و چندین هزار زنبور ماده کارگر وجود دارد. ملکه ی یک کلنی زنبوران عسل مولد اصلی[5] و در حقیقت بعنوان سرپرست کلنی بشمار می رود که توسط فرومون های آغازگر[6] و راه انداز[7] جنبه های مختلف رفتاری زنبوران کارگر را کنترل نموده و از تولید مثل این زنبوران جلوگیری می نماید.
|
  • Pages 9-13
    Pollen, honey, larvae, pupa and adult honey bees were collected from apiaries in Taleghan, Karadj region to assess the fungal infections. Several larvae were found in culture media of digestive system of adult bees and pollen through the experiment. The larvae then were incubated to grow up and reach to the adult stage. Morphological and systematic studies on samples of larvae and adults revealed that flies are belonging to Megaselia sp. (Diptera: Phoridae).
  • Ataollah Rahimi*, Mahdeh Asadi, Rohollah Abdolshahi Pages 26-33
    In order to evaluate genetic diversity in fifty worker bees collected from two apiaries of different locations in Jiruft, SSR markers were used. PCR of genomic DNA was done, using five pairs of microsatellite primers. Detection of PCR products was done by use of denatured polyacrylamide gel)l. 21(, so we have found the existence of polymorphic alleles between above mentioned worker bees. The results obtained showed us that the mean polymorphism information content (PIC) was 28.57% A7 primer had the highest (31%) and A28 and A43 primers had the lowest PIC value (12%) between worker bees in jiruft. The mean of Nei’s gene diversity and Shannon’s information index for both populations were 0.2942 and 0.4601, respectively The maximum number of effective alleles belonged to A7 locus with 6 alleles, and the minimum belonged to A28 and A43 loci with three alleles.All the loci showed a significant difference from Hardy-weinberg equilibrium In one of the two populations, heterozygosity ranged from 0.489 at A28 locus to 0.740 at A7 locus. Genetic similarity was calculated using the similarity matrix, and dendrogram was drawn using UPGMA. The results of this research showed us that there are similarities between two ecotypes and low variations within each of the two populations, we conclude that the practices of summer-winter displacements of hives,by beekeepers from Jiruft to other regions plus intercross between bees of different apiaries inside Jiruft as factors and causes to be blamed.
    Keywords: microsatellite markers, Genetic diversity, two apiaries, Jiruft, South Iran
  • Pages 34-40
  • Pages 65-72