فهرست مطالب

  • پیاپی 35 (تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/06/23
  • تعداد عناوین: 8
|
  • زهرا آفرینش خاکی* صفحه 1
    دستورالکاتب فی تعیین المراتب تالیف محمدبن هندوشاه نخجوانی یکی از آثار منحصر بفرد نامه نگاری و آداب کتابت در قرن هشتم ه می باشد. این کتاب الگویی برای کاتبان اداری عصر ایلخانان بود. در میان نمونه نامه های اداری، بخشی از نامه ها مربوط به دیوان قضا، شرح وظایف قضات، وکلا و سایرکارکنان دیوان می شود. ترسیم ساختاردیوان قضا با کمک این احکام و نامه ها و تطبیق آن با دیگر منابع این عصر، هدف اصلی این پژوهش می باشد.
    کلیدواژگان: دوره ایلخانان، دستور الکاتب فی تعیین مراتب، نخجوانی، دیوان قضا
  • دکتر بختیار غفارپور*، حاتم موسای صفحه 19
    با وجود جنگ جهانی دوم و آغاز هجوم نیروهای انگلیس و شوروی در سال 1320ش/ 1941م و پیوستن امریکا به آنها ایران اشغال شد و پایه های استبداد رضاشاه در شهریور 1320ش ازهم پاشید و فرزند جوان وکم تجربه او به نام محمدرضاه شاه بر اریکه قدرت تکیه زد، شرایط جهت فعالیتهای سیاسی، اجتماعی، برای احزاب و اقوام فراهم شد بعد از سقوط رضاشاه پهلوی در گوشه و کنار ایران شورش هایی شکل گرفت، تعدادی از خوانین بختیاری،قشقایی و بویراحمدی که از وضعیت پیش آمده استفاده کردند و به مناطق خود بازگشتند. از جمله این خوانین ابوالقاسم خان بختیار(ابول خان بختیاری) بود. با گسترش هرج و مرج در کشور در سال 1320ه ش به میان بختیاری ها آمد و در سال 1322 ه ش دست به قیام و شورش زد. دومین قیام او در نیمه دوم سال 1331 ه ش خورشیدی آغاز و در نیمه اول سال 1322 ه خاتمه پیدا کرد که به غائله ابوالقاسم خانی معروف شد.
    کلیدواژگان: ابوالقاسم خان، پهلوی، قیام، بختیاری ها
  • الهام جعفری*، لیدا بلیلان اصل صفحه 33
    شهر خوی با استعداد های طبیعی، موقعیت جغرافیایی و ویژگیهای نظامی، یکی از سکونتگاه های ایرانیان باستان بوده است. دوره صفوی یکی از دوره های تاریخی مهم برای شهر خوی می باشد. لیکن به دلیل ضعف منابع تاریخی ابهامات و تناقضات زیادی دررابطه با ساختار و محل شهر در این دوره وجود دارد. قدیمی ترین سند تصویری بجا مانده از شهر خوی، مینیاتوری است که توسط نصوح، نقاش شناخته شده سلطان سلیمان قانونی معروف به مطراقچی در طی لشکرکشیهای دولت عثمانی به ایران در حد فاصل سالهای 42-940 ه.ق/ 36-1533ماز شهر خوی ترسیم شده است. بازخوانی مینیاتور مذکور نیازمند مطابقت منابع تاریخی از جمله سفرنامه ها با عناصر ترسیمی می باشد. از اینرو هدف مقاله ی حاضر بازخوانی شهر خوی در دوره ی صفوی با استناد بر مینیاتور مطراقچی از دیدگاه سیاحان است. جهت نیل به هدف، جمع آوری اطلاعات اولیه به روش تاریخی- اسنادی و تجزیه و تحلیل اطلاعات به روش تحلیلی- تطبیقی انجام پذیرفت. نتایج تحقیق حاکی از آن است که شهر خوی در دوره صفوی دارای عناصر شاخص مهمی چون: مسجد جامع، کاخ شاهی، منار کله شاخ و بازار بوده است. همچنین کشیدگی شهر شرقی- غربی و از مسجد جامع شروع شده و تا قبل از منار شاخی تمام شده است که بازار و کاخ شاهی در محلی بین این دو عنصر قرار داشته است.
    کلیدواژگان: مینیاتور مطراقچی، خوی، دوره صفوی، بازخوانی
  • دکتر رضا جلالی*، دکتر امیر اکبری صفحه 57
    پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، تمامی سیاست های آمریکا در خاورمیانه دچار چالش شد. آمریکا پس از این شکست، تمامی تلاش خود را مصروف آن داشت تا بتواند جایگاه از دست رفته خود را در منطقه بازیابد. ملت ایران نیز که هنوز خاطره تلخ کودتای 28 مرداد را فراموش نکرده بودند، نفرت فروخورده خود را عیان کردند. ایالات متحده در یک اقدام ناسنجیده و چالش برانگیز، شاه مخلوع ایران را به بهانه درمان پذیرفت. رخدادی که منجر به واکنش انقلابیون نسبت به این مسئله شد. پس از این اقدام گروهی از دانشجویان خشمگین در پاسخ به بی توجهی آمریکا به خواست انقلابیون مبنی بر استرداد شاه، سفارت ایالات متحده در تهران را اشغال و کارکنان آن را 444 روز به گروگان گرفتند. این رویداد آغازی بود بر تنش میان ایران و آمریکا که منجر به وضع اقدامات تلافی جویانه شد. ایالات متحده پس از اشغال سفارت توسط دانشجویان خط امام (ره)، اقدام به قطع روابط دیپلماتیک با ایران و وضع تحریم هایی محدود کرد. این سرآغازی بود بر تحریم های سلسله وار که تاکنون ادامه یافته است.
    تحریم های اولیه پس از قرارداد الجزایر لغو شد. اما اموال منقول ایران در خارج کشور، به بهانه پرداخت غرامت به متضررهای از انقلاب اسلامی همچنان به صورت مسدود در اختیار آمریکا باقی ماند. با آنکه میزانی از این مبالغ به ایران بازپرداخت شد، اما میزان قابل توجهی از آن هیچ گاه مسترد نشد.
    کلیدواژگان: تحریم، ایران، آمریکا، گروگان، روابط دیپلماتیک
  • دکتر حمید کاویانی پویا*، دکتر سید محمد طیبی صفحه 109
    طبق گزارش سفرنامه های سیاحان غربی، پزشکان ایرانی در سده ی نوزدهم، بیماریها، همه داروها و کل خوردنیها را به چهار گروه گرم، سرد، تر و خشک تقسیم می کردند و خرافات در سطح گسترده ای به حریم علل ابتلا به بیماری و شیوه مداوای بیماریها راه یافته بود و گمان می بردند در پیشگیری بیماری افسون و طلسم بیش از مراقبت هوشمندانه مفید می افتد. بنابراین علوم پزشکی در این دوران به دلیل فقدان نظارت بر کار پزشکان؛ ورود افراد ناشایست به عرصه ی درمانگری و باور خرافی مردم نسبت به بیماری و درمان علوم پزشکی سیر قهقرایی می پیمود. با این حال لازم به ذکر است که در جای جای ایران عصر قاجار هنوز پزشکانی بودند که سوای پزشک نمایان ناآگاه و ناآزموده، به تحصیل علم طب به شیوه های علمی پرداخته و از عصر و دوران خویش بسیار پیش تر بودند اما فقدان نظارت کافی بر اعمال پزشکان و ورود بی حساب افراد سود جود به عرصه ی پزشکی و از بین رفتن تخصص گرایی در درمانگری، دانش پزشکی را به ورطه ی خرافات و غیرعلمی بودن کشانید و در مقابل پزشکی مدرن در موضع ضعف و درماندگی نهاد. ذکر عقاید خرافی و واپسگرانه درباره پزشکی و روش های طبابت ایرانیان در این پژوهش بدان جهت بوده تا وضعیت کلی پزشکان و طب ایرانی را در عصر قاجار نمایان ساخته و با توصیف این وضعیت به چرایی سیر قهقرایی شیوه ی پزشکی و درمانگری ایرانیان در عصر مربوطه و عقب ماندن آنها از طب مدرن پی ببریم. بنابراین با روش تطبیقی، و مقایسه ی منابع موجود(و هم عصر) با یکدیگر در صدد ارائه مطالبی هستیم که تا حدود بسیاری منعکس کننده ی واقعیت موجود از طبابت در دوران قاجار باشد.
    کلیدواژگان: پزشکی، پزشکان، ایرانیان عصر قاجار، سفرنامه، سیاحان غربی
  • رضا فرامرز نسب*، دکتر اصغر قائدان، دکتر محمد صادق جمشیدی راد، دکتر سید حسن قریشی کرین صفحه 131
    با روی کارآمدن امویان، تغییرات بسیاری در سیاست های خلافت اسلامی به وقوع پیوست؛ اصولا ماهیت خلافت اموی، با سیره حکومت نبوی و خلفای راشدین نه تنها متفاوت بود، بلکه درتعارض نیز قرار می گرفت؛ زیرا حکومت آنان مبتنی بر اشرافیت و ساختار نظام قبیله ای بود که ریشه در عصرجاهلیت داشت؛ گاهی نیز متاثر از سنت سیاسی سرزمینهای فتح شده بود. چنین نظامیبرای اداره ی خود به ثروت بسیاری نیازمند بود و تنها راه کسب آن را توسعه فتوحات و افزایش میزان مالیاتها می دانست.گسترش دامنه فتوحات تا ماوراءالنهرکه در زمان معاویه اتفاق افتاد، تصرف مناطق شمالیآفریقا تا اندلس درجنوب اروپا، قلمرو وسیعی از سرزمینهای حاصلخیز و پرنعمت را در اختیار امویان گذاشت، نتیجه چنین سیاستی، منجر به رشد نظامی گری، توسعه نظام ادرای و نظام اقطاع شد.روند رو به رشد نظامی گری و توسعه نظام اداری که لازمه چنین سیاستی بود، هزینه های تازه ای بر خلفای اموی تحمیل می کرد، سبب شد تا امویان راه های متفاوتی برای کسب ثروت از جمله مالیاتهای غیر شرعی همچون اخذ جزیه از تازه مسلمانان، هدیه نوروز و مهرگان مربوط قبل از اسلام و «مکس» با تفکر پادشاهان روم و ایران قبل از اسلام از جمله بدعتهای مالی امویان به شمار می آیند.در این مقاله تلاش می گردد که با رویکردی تحلیلی تاریخی، پیامدهای مالیات ها و درآمدهای نامشروع بر اقتصاد عصر اموی مورد بررسی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: امویان، مالیات نامشروع، مالیات جدید، اقتصاد اموی
  • دکتر یوسف متولی حقیقی* صفحه 155
    سرزمینی که در تاریخ به نام افغانستان آوازه دارد، به دلایل گوناگون اقلیمی، فرهنگی، جغرافیایی و دینی، تاریخ مشترکی با ایران دارد.این سرزمین به ویژه قسمت های شمالی و غربی آن تا قبل ازسقوط امپراتوری نادر شاه افشار پیوستگی همه جانبه ای با ایران زمین داشته اما پس از مرگ نادر و تجزیه قلمرو او در مسیر گسستگی از ایران گام بر داشته است. اگر چه احمد شاه درانی بنیانگزاردولت مستقل افغانی خود را جدای از ایران نمی دانست اما روند تحولات منطقه و به ویژه سیاست های استعماری انگلستان زمینه های گسستگی کامل حکومت های حاکم بر مناطق شرقی خراسان را فراهم کرد.بررسی روند این گسستگی، از قدرت یابی دو سلسله ی سدوزایی و بارک زایی تا معاهده پاریس و جدایی هرات، موضوع مقاله حاضر است که با استفاده از روش تحقیق تاریخی و استناد به برخی از منابع و مآخذ ایرانی و افغانی تدوین شده است.
    کلیدواژگان: افغانستان، ایران، تاریخ، روابط سیاسی، هرات، قاجاریه
  • دکتر محمد کریم یوسف جمالی*، دکتر محمد حسین میرحسینی، جمال عابد نیا صفحه 167
    قرن هشتم هجری را بایددر یزد، دوره پیشرفت فرهنگی دانست زیرا، در این دوره بسیاری از نهادهای آموزشی، همچون؛ مدارس و کتابخانه تاسیس شدند و علوم مذهبی و غیر مذهبی در این مراکز، توسط علما و فقها تدریس شد و رشد پیدا نمود تا جایی که در بعضی علوم، دانشمندان یزدی به فعالیت پرداختند و در بعضی دیگر، آن چنان ابتکاری از خود نشان ندادند. در این میان، حمله مغولان هر چند سبب شد بعضی مراکز علمی از دست برود اما رشد تصوف در این دوره را به همراه داشتکه مورد قبول عامه مردم بود که می توان علت آن راعدم علاقه به مال دنیا از سوی صوفیان دانست. با گذشت زمان وبا ورود آنان به دستگاه های دولتی عملا صوفیان جیره خوار دولت و دربار شدند و مورد تنفر مردم قرار گرفتند ولی با همه این مسائل از نظر فرهنگی، تصوف رشد کرد و هنر و معماری مورد توجه حکام و مردم واقع شد و مراکزی از سوی بزرگان ساخته شدکه بعضی از آنها وقف گردید.
    کلیدواژگان: یزد، آل مظفر، تصوف، سیدرکن الدین
|
  • Zahra Afarinesh Page 1
    Dastur-al-Kateb fi Taaein-al-Marateb written by Mohammed ebn-e- Hendo-shah nakh javani one of the unique traces inlettering and inscription formalities In 8th century. This book is a pattern of dministrative scribes in the Ilkhanan period.in the samples of administrative letters, some of the letters is related to judgment court, judicial duties, lawyers and other court staffs. Drowing the structure of judgement court with the help of these rules and letters and matching them with the other resources ofthis period is the main aim of this research
    Keywords: Ilkhanid period, Nakhjavani, Dastur, al, Kateb fi Taaein, al, Marateb, judgement court
  • Ghafar Pourbakhtiyar *, Hatam Mosaee Page 19
    Despite the second world war and the beginning of the influx of British and Soviet forces in the year 1320 SB/1941 m and join America as they were the basis for occupying the Iranian dictatorship, although in August 1320. broken apart Her experience young child called King mhmadrezah to rely on political activities, removal of power, social and ethnic groups was provided to the parties after the fall of Reza Shah Pahlavi of Iran at the corners of the rebellion took shape, Bakhtiari, Qashqai, a number of khavanin and boier ahmadi that the situation returned to their areas of use. Including the khavanin a. Khan Bakhtiar (abol Khan Bakhtiari), respectively. That spread chaos in the country in the years to come, 1320 and SB Bakhtiari in 1322 e SB go hand in the Central Government ran riot and uprising. The second resurrection of 1331 he second half of solar and sh (e) in the first half finally finds that e-1332 15 a. Khani aka.
    Keywords: Abulghasem Khan Pahlavi, insurrection, Bkhtyaryha
  • Elham Jafare*, Leda Balilan Page 33
    Khoy due to itsnatural features, militaryand border position, is one of these ttlementsofthe ancient Persians.The Safavid is one of important historical period for Khoy. Someambiguousexistsabout the structure andlocationof the city in Safavid period. The oldest Visual documen to fKhoy, is aminiature of Mtrakci. This miniature is drawnininvasion of the Ottoman King to Iran in 942AH. For this reason, the purposeof paper is reconstruction of Khoy in the Safavid period according to the Matrakci miniature from the perspective of explorers. Data collection will be done descriptive (with historical- attributive approach) by using resources to answer the main questions and research objectives. Also, data analysis done by analytical methods - adaptive.Results areitemsintopicsof architecture,urbanism,and thegeography ofthe city.Thus, the results led to the recognition of some of urban and architectural elements as: JameMosque, Shah Ismails palace, Bazaar,Horn minaret and etc. Also, the extensionof the city is from JameMosque to the Minar-e Shams Tabrizi. Bazaar and Palacearein place between the two elements.
    Keywords: Matrakci miniature, Khoy, Safavid period, Reconstruction
  • Reza Jalali, Amir Akbari Page 57
    After the victory of the Islamic Revolution in Iran, all America's Middle East policies were challenged. After this defeat, America had made all their efforts in the region to regain his lost position. Iranian people, which still had not forgotten the bitter memory of the coup of August 28, revealed His repressed hatred. In an inappropriate and challenging action, America accepted Deposed Shah of Iran by the pretext of treatment. This event led to a revolutionary response to this problem. After this action, in response to American negligence to extradite shah (king), angry group of students, occupied United States Embassy in Tehran and took hostage its staff for 444 days. This event is the beginning of the tensions between Iran and America, which led to the imposition of reprisals. After occupation of embassy by students of Imam Khomeini follower, The United States cut diplomatic ties with Iran and imposing limited sanctions. This was the beginning of the series of sanctions which has continued so far. Initial sanctions were canceled after the Algeria contract. But Iranian movable properties in abroad, on the pretext of compensating the losses of the Islamic Revolution in America continues to be blocked in America. While some of this money was repaid to Iran, but significant amount was never refunded.
  • Mohammad Tayebi, Hamid Kavyani Page 109
    Based on western travellersitineraries, Iranian physicians of 19th century all diseases, medications and nourishments into four groups of Sanguine, Choleric, Melancholic and Phlegmatic and superstition was ruling over the realm of disease causes and their treatment. They thought that magic and charm could be of more benefit in disease prevention than clever care. However, setting aside the unaware and untrained pseudo-physicians, it is to be noted that there were physicians all around Qajar Iran who had been attending to scientific methods of medicine education and had gone so much further than their own time but lack of supervision over physicians’ activities, unaccounted entry of greedy people into the realm of medicine, and disappearance of specialization in treatment led the medicine science to superstition and being unscientific and left the scientific medicine in a weak and helpless position. The superstitious and reactionary ideas about Iranian medicine and treatment methods are cited in this research to show the general condition of Iranian physicians and medicine during Qajar era so that we could find out the why and how of regression in medicine and treatment methods of Iranian during the said era and its lagging behind the modern medicine. Therefore, through a comparative method and comparing the existing sources this research aimed to reflect the reality of medicine in Qajar Iran.
    Keywords: Medicine, Physicians, Qajar Iran, Itinerary, Western Travelers
  • Reza Faramarz*, Asghar Ghaedan Page 131
    With the advent of the Umayyad, many changes occurred in the policies of the Islamic Caliphate, the Umayyad Caliphate nature Basically, the conduct of the Prophet rule or caliphates were not only different but also because of their government's based on the structure of the tribal aristocracy which had its roots in the pre-Islamic era, sometimes influenced by political tradition was conquered territories. Such monitoring of the For many who need to manage their wealth and conquest expand its business and increase the amount of taxes is the only way he knew. Spread the conquests of Transoxiana happened in the Al-Andalus occupied northern Africa to southern Europe in the vast and fertile lands to the Umayyad vintage set, the result of such a policy that leads to the growth of militarism, development and urinary system apanage the system. The growing trend of militarization and development of administrative systems required by this policy, the new costs imposed on the Umayyad caliphs, the Umayyads other ways to acquire more wealth eventually led to the fall of the Caliphs the Messenger of Allah no analog Sire previous rules were not in total. For example, taxes collected ransom gangs like the new teachings of the Quran was Salman who is exactly the opposite, gift, flower, and invertebrates that are related to the pre-Islamic Iran, the fall of the outdated Sasanids another example «Max» The Kings of Rome and Persia before Islam received such financial heresies are these the Umayyads.
    Keywords: Umayyads, tax, Max, Ayghar, Alja undertake, Ransom
  • Yusef Motevali* Page 155
    Land which has called Afghanistan, had common history with Iran For various reasons such as climate, geographic, culture and religious. The northern and western parts of this country had comprehensive alliance with Iran until the fall of Nader Shah Afshar, but after his death and his territory Analyze was steps into the way of discontinuity from Iran. However, Ahmad Shah Durrani, the founder of the independent Afghan government did not set themselves apart from Iran, but Statistics developments in the region, especially the British colonial policy provided the complete rupture areas to the governments of eastern regions of Khorasan. Revision of this rupture from power of the hierarchy of the job Barack and Sdvzayy to the Treaty of Paris and the separation of Herat is the subject of the present article, which codify with using historical research and cite to some of Iranians and Afghanis resources.
    Keywords: Afghanistan, Iran, History, Political Relations, Herat, Qajar