فهرست مطالب

  • سال دوم شماره 4 (پیاپی 54، 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/06/20
  • تعداد عناوین: 9
|
  • حسین صبوری، عاطفه صبوری، رسول خاتمی نژاد صفحات 1-12
    شناسایی نشانگرهای پیوسته به ژن های کنترل کننده تحمل به خشکی از نیازهای اصلاح ارقام برنج با عملکرد زیاد در نواحی خشک می باشد. در مطالعه حاضر، برخی صفات مرتبط با تحمل به خشکی در برنج با استفاده از نشانگر ریزماهواره مورد بررسی قرار گرفت. تعداد 192 فرد و خانواده مشتق از تلاقی بین دو رقم شاه پسند (متحمل) و28 IR (حساس) در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه گنبد کاووس در سال زراعی 1389 برای شناسایی QTL های تعیین کننده تحمل به خشکی روی کروموزوم یک و شش کشت شدند. نقشه پیوستگی با استفاده از 33 نشانگر ریزماهواره چند شکل و 192 فرد، دو گروه پیوستگی تشکیل داد که 366 سانتی مورگان از ژنوم برنج را پوشش داد. در این مطالعه، ناحیه ای از کروموزوم یک در فاصله 5638RM - 8155RM و هم چنین کروموزوم شش در فاصله 162RM - 7434 RM و 217RM - 4608RM مشخص شد که چندین صفت را در شرایط تنش خشکی تحت کنترل داشتند. نتایج نشان داد که QTL های کنترل کننده درجه سوختگی برگ با QTL های درجه لوله شدن برگ روی کروموزوم 1 همپوشانی دارند. سه QTL برای درصد باروری مکان یابی شد. از بین QTL های ردیابی شده، دو QTL کنترل کننده درجه لوله شدن برگ (1-qROL) و درجه باروری (6-qFER) بزرگ اثر تشخیص داده شدند که به ترتیب توجیه 11/14 و 65/14 درصد از تغییرات فنوتیپی را به خود اختصاص دادند. براساس نتایج این بررسی، روش های اصلاحی متکی بر هرمی کردن ژن ها برای فن انتخاب به کمک نشانگر می توانند برای تولید رقم های جدید با عملکرد زیاد در شرایط تنش خشکی مفید باشند. با توجه به این که نواحی مذکور درصد قابل توجهی از تغییرات فنوتیپی را توجیه نمودند، پتانسیل کاربردی شدن در برنامه های انتخاب به کمک نشانگر برای تحمل به خشکی را دارند.
    کلیدواژگان: ریزماهواره، بزرگ اثر، نشانگر
  • سعید نواب پور صفحات 13-25
    به منظور بررسی اهمیت برگ پرچم در جو زراعی (واریته هوردآ) از نظر برخی صفات فیزیولوژیک و بیان برخی ژن های مهم فتوسنتزی و پیری برگ، آزمایشی در شرایط مزرعه در سال 2003 در محل ایستگاه تحقیقاتی دانشگاه وارویک انگلستان انجام شد. به منظور افزایش دقت و امکان مقایسه آماری میانگین صفات مورد مطالعه، آزمایش با چهار تکرار صورت پذیرفت. نمونه برداری تصادفی از برگ پرچم و سایر برگ ها در سه زمان تعیین شده طی دوره رشد انجام گرفت. صفات مورد ارزیابی شامل میزان کلروفیل a و b، مقدار 2CO خالص تثبیت شده برگ، نسبت Fv/Fm، شاخص سطح اکسیداسیون سلولی (TBARM) و بیان ژن های فتوسنتزی و پیری برگ بودند. میزان تغییرات کلروفیل طی مراحل نمونه برداری روند کاهشی نشان داد. این مساله در مورد سایر برگ ها شدت بیشتری داشت. میزان تثبیت 2CO خالص در برگ پرچم ضمن برتری مقداری، ثبات بیشتری نیز طی مراحل نمونه برداری نسبت به سایر برگ ها داشت. میزان شاخص سطح اکسیداسیونی سلولی در خلال مراحل پیری برگ به سرعت افزایش یافت. بیان ژن های فتوسنتزی RCBS، LhcII و Cab تشابه نسبی زیادی داشتند و عموما با پیشرفت پیری برگ، به ویژه در مورد سایر برگ ها، به طور قابل توجهی کاهش داشتند. در مورد ژن های وابسته به پیری، تنوع قابل ملاحظه ای حاصل گردید. الگوی بیان ژن های پیری MTI و CATI شباهت زیادی داشتند، ولی ژن های SODI و SAG12 بیان متفاوتی را نشان دادند. جمع بندی نتایج مبین نقش ارزنده برگ پرچم در افزایش تولید دانه بود. این مهم با توجه به تداوم فتوسنتز، میزان کلروفیل و سرعت نسبی کمتر بروز تنش اکسیداتیو طی روند پیری در برگ پرچم، در مقایسه با سایر برگ ها، توجیه پذیر بود. در این راستا، فعالیت ژن های فتوسنتزی و ژن های واجد نقش هموستاتیک در خلال پیری بیان ممتازی در برگ پرچم نشان دادند.
    کلیدواژگان: جو زراعی، کلروفیل، فتوسنتز، پیری برگ، برگ پرچم، بیان ژن
  • اصغر رحیمی صفحات 27-40
    هدف از آنالیز شاخص های فیزیولوژیکی رشد، تفسیر و تشریح چگونگی عکس العمل گیاهان به یک وضعیت محیطی معین است. استفاده از درجه روز رشد (GDD) به جای تقویم زمانی برای تخمین مراحل فنولوژیک، معتبرتر خواهد بود. به منظور بررسی تاثیر شوری بر شاخص های فیزیولوژیکی رشد در سه گونه دارویی اسفرزه اواتا، اسفرزه پسیلیوم و بارهنگ کبیر، آزمایشی در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه ولیعصر رفسنجان در سال 1387 به اجرا در آمد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و با 4 تکرار انجام شد. فاکتور اول شامل 4 سطح شوری (شاهد آب مقطر، 9، 15 و 21 دسی زیمنس بر متر) و فاکتور دوم شامل سه گونه دارویی اسفرزه اواتا(Plantago ovata)، اسفرزه پسیلیوم(P. psyllium) و بارهنگ کبیر(P. major) بود. معادلات نمایی که ضریب تشخیص آن برای تیمارهای مورد بررسی از 88 تا 98 درصد بود به عنوان بهترین توجیه کننده تغییرات شاخص های رشد برحسب درجه-حرارت روز رشد شناخته شد. تجمع حداکثر ماده خشک، حداکثر سطح برگ و حداکثر سرعت رشد گیاه در هر چهار سطح تیمار شوری، در 900 تا 1000 درجه روز رشد مشاهده شد و در مقادیر بالاتر درجه روز رشد، روند کاهشی آنها در در هر سه گونه و همه سطوح شوری دیده شد. نتایج هم چنین حاکی از تجمع حداکثر ماده خشک در 800، 900 و 1100 درجه روز رشد به ترتیب در سه گونه اسفرزه اواتا، اسفرزه پسیلیوم و بارهنگ کبیر بود. هیچ بذری در تیمار 21 دسی زیمنس بر متر در دو گونه اسفرزه اواتا، اسفرزه پسیلیوم تشکیل نشد. در میان سه گونه مورد مطالعه، گونه بارهنگ کبیر در شرایط تنش شوری توانست سطح برگ خود را بهتر از دو گونه دیگر حفظ نماید و در نتیجه تولید ماده خشک بیشتر (4/0 گرم در بوته) و سرعت رشد نسبی بالاتری (06/0 گرم بر گرم در 10درجه روز رشد) نسبت به دو گونه دیگر داشت. به طور کلی می توان گفت گونه بارهنگ کبیر از نظر حفظ بهتر رشد در شرایط تنش شوری و عملکرد بالاتر نسبت به دو گونه دیگر برتری داشت.
    کلیدواژگان: سرعت رشد نسبی، سرعت رشد محصول، نسبت سطح برگ، تجمع ماده خشک
  • محمدمهدی مجیدی صفحات 41-52
    خشکی یکی از مهم ترین عوامل کاهش عملکرد و ایجاد اختلال در مراحل مختلف رشد و نمو گیاهان به ویژه جوانه زنی در مناطق خشک و نیمه خشک است. شناسایی ارقامی که بتوانند تنش خشکی را در مرحله جوانه زنی بهتر تحمل کنند، در افزایش تراکم گیاهی در مزرعه و در نهایت عملکرد بیشتر موثر خواهد بود. در این آزمایش تعداد 32 رقم جدید کلزا در یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار از نظر تحمل به تنش خشکی از طریق شاخص های مرحله جوانه زنی در آزمایشگاه مورد بررسی قرار گرفتند. تیمارهای تنش خشکی القا شده توسط پلی اتیلن گلیکول که از طریق یک مطالعه مقدماتی تعیین شد شامل شاهد (آب مقطر)، پتانسیل 5- و 10- بار بودند. نتایج نشان داد که اثر رقم، سطح تنش و اثر متقابل آنها برای تمام شاخص های اندازه گیری شده معنی دار بود. افزایش سطوح تنش خشکی نه تنها توان جوانه زنی تمامی ارقام را کاهش داد بلکه باعث کندی رشد ریشه چه و ساقه چه نیز شد. براساس مقادیر ویژه در تجزیه به مولفه های اصلی، مولفه اول و دوم به ترتیب مولفه توان جوانه زنی و مولفه رشد گیاهچه نام گذاری شدند. پراکنش ارقام براساس دو مولفه اول نشان داد که تنوع بالایی بین ارقام براساس جمیع صفات اندازه گیری شده تحت شرایط تنش خشکی وجود دارد. ارقام Likord و Okapi علاوه بر داشتن توان جوانه زنی بالا از قدرت رشد گیاهچه خوبی نیز برخوردار بودند و به عنوان ارقام متحمل شناسایی شدند. نتایج نشان داد که روش مولفه های اصلی می تواند برای شناسایی ارقام متحمل و بالا بردن درک روابط بین شاخص های اندازه گیری شده استفاده شود.
    کلیدواژگان: کلزا، خشکی، جوانه زنی بذر، تنوع، رشد گیاهچه
  • محمدحسن فلاح هکی، علیرضا یدوی، محسن موحدی دهنوی، مهران بنیادی صفحات 53-66
    به منظور بررسی خصوصیات فیزیولوژیک و مورفولوژیک ارقام کلزا در تاریخ کاشت های مختلف، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار در سال زراعی 88-1387 در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یاسوج اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل چهار تاریخ کاشت (21 شهریور، 31 شهریور، 10 مهر و 20 مهر) و چهار رقم کلزای پاییزه (زرفام، اکاپی، الایت، SLM-046) بودند. نتایج نشان داد که ارقام و تاریخ های مختلف کاشت در اکثر صفات مورد بررسی تفاوت کاملا معنی داری با هم داشتند. هم چنین برهمکنش تاریخ کاشت و رقم بر صفات ارتفاع بوته، ارتفاع تا پایین ترین خورجین، تعداد شاخه فرعی در بوته، شاخص های رشد و عملکرد دانه معنی دار بود. ارقام زرفام و الایت دارای فلورسانس حداقل(Fo) کمتر و فلورسانس حداکثر (Fm) و حداکثر ظرفیت فتوشیمیایی فتوسیستم II (Fv/Fm) بیشتری نسبت به ارقام اکاپی و SLM-046 بودند. بیشترین ارتفاع بوته (173 سانتی متر) و ارتفاع تا پایین ترین خورجین (5/87 سانتی متر) مربوط به رقم الایت در تاریخ کاشت 21 شهریور و کمترین آنها (به ترتیب با 91 و 7/43 سانتی متر) مربوط به رقم اکاپی در تاریخ کاشت 20 مهر بود. در تاریخ کاشت 21 شهریور، رقم الایت بیشترین شاخص سطح برگ (21/5) و بیشترین عملکرد دانه (5231 کیلوگرم در هکتار) را داشت. در تاریخ کاشت های بعدی، رقم زرفام به دلیل برتری در شاخص سطح برگ، سرعت رشد محصول و ماده خشک کل، از بالا ترین عملکرد دانه نسبت به سایر ارقام برخوردار بود. به طور کلی به نظر می رسد واکنش رقم الایت در تاریخ کاشت 21 شهریور و رقم زرفام در کاشت تاخیری از سایر ارقام برتر بودند.
    کلیدواژگان: کلزا، رقم، تاریخ کاشت، فلورسانس کلروفیل، شاخص های رشد، عملکرد دانه
  • مهران رنجبر، محمودرضا تدین، علی تدین، رحیم ابراهیمی صفحات 67-77
    به منظور بررسی اثر مقادیر کود نیتروژن و کودهای سولفات پتاسیم، سولفات منیزیم و سولفات روی بر بیودیزل تولیدی از گلرنگ، پژوهشی مزرعه ای در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال 1389 در مزرعه پژوهشی دانشگاه شهرکرد اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل کود نیتروژن در سه سطح (150، 200 و 300 کیلوگرم در هکتار) و کودهای سولفات پتاسیم، سولفات منیزیم و سولفات روی به ترتیب به میزان 50، 100 و 150 کیلوگرم در هکتار و شاهد بودند. با ایجاد شرایط تغذیه ای برای گیاه گلرنگ، عملکرد دانه و درصد روغن و هم چنین صفات بیودیزل شامل: چگالی، عدد یدی و عدد صابونی مطالعه شدند. نتایج نشان داد که عملکرد دانه در تیمار 300 کیلوگرم در هکتار نیتروژن (913 کیلوگرم در هکتار) بیش از سایر تیمارها بوده است. کودهای سولفات منیزیم و سولفات پتاسیم بیشترین افزایش درصد روغن (به ترتیب 84/32 و 5/32) را داشته اند. بیودیزل تولیدی از تیمار سولفات پتاسیم دارای چگالی، عدد یدی و عدد صابونی (به ترتیب 25/867 کیلوگرم بر مترمکعب، 7/139 میلی گرم ید بر 100 گرم روغن و 6/190 میلی گرم هیدروکسید سدیم بر گرم روغن) بیشتری نسبت به سایر تیمارهاست. نتیجه گیری کلی این تحقیق نشان داد که کاربرد کودهای ریزمغذی سولفات دار (مخصوصا سولفات پتاسیم)، باعث بهبود ویژگی های روغن و بیودیزل تولیدی از دانه گلرنگ می شود.
    کلیدواژگان: گلرنگ، عملکرد دانه، درصد روغن، چگالی، عدد یدی، عدد صابونی
  • جواد حمزه ئی صفحات 79-92
    آزمایش حاضر با هدف بررسی امکان کشت مخلوط افزایشی جو و گاودانه، به صورت فاکتوریل با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه بوعلی سینا اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل کشت های خالص جو (200، 300 و 400 بوته در مترمربع) و گاودانه (20، 40 و 60 بوته در مترمربع) به همراه ترکیب فاکتوریل کاملی از کشت های خالص دو گونه بود. نتایج نشان داد که اثر تیمارها بر تعداد دانه در سنبله، کلروفیل برگ پرچم و عملکردهای دانه و بیولوژیک جو معنی دار شد. اثر متقابل نیز فقط بر عملکردهای دانه و بیولوژیک جو معنی دار شد. بیشترین تعداد دانه در سنبله (25/22 عدد) و کلروفیل برگ (38/43 اسپاد) به ترتیب در تراکم های 200 و 400 بوته جو در مترمربع به دست آمد. هم چنین، بیشترین ارتفاع بوته (8/43 سانتی متر) و تعداد دانه در سنبله جو (78/22 عدد) و کمترین میزان این صفات (به ترتیب 9/32 سانتی متر و 22/17 عدد) به ترتیب در کشت خالص و تداخل 60 بوته در مترمربع گاودانه با جو حاصل شد. تراکم 400 بوته جو در مترمربع، بیشترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک (به ترتیب 288 و 564 گرم در مترمربع) را تولید کرد که با مقادیر به دست آمده در تیمار 300 بوته در مترمربع (به ترتیب 260 و 555 گرم در مترمربع) اختلاف معنی دار نداشتند. در مورد گاودانه نیز بیشترین میزان ارتفاع بوته (20 سانتی متر) و کلروفیل برگ (83/46 اسپاد) در تیمار تداخل 400 بوته جو با گاودانه و بیشترین میزان غلاف در بوته (22/9 عدد) در کشت خالص گاودانه دیده شد. تراکم 60 بوته گاودانه در مترمربع نسبت به تراکم های 20 و 40 بوته، برتری داشت. بیشترین نسبت برابری زمین(81/1LER=) و شاخص بهره وری سیستم (4526SPI=) در کشت مخلوط 300 بوته جو با 20 بوته در مترمربع گاودانه به دست آمد. بنابراین به نظر می رسد که ترکیب کشت مخلوط 20 بوته در مترمربع گاودانه با 300 بوته جو در مترمربع برای کسب حداکثر عملکرد و درآمد مناسب تر از کشت تنهای جو باشد.
    کلیدواژگان: الگوی کشت، نسبت برابری زمین، کلروفیل، سیستم چند کشتی
  • جواد لامعی هروانی صفحات 93-103
    به منظور ارزیابی فنی و اقتصادی کشت مخلوط خلر با جو و تریتیکاله، آزمایشی به مدت دو سال (87-1385) در ایستگاه تحقیقاتی دیم خدابنده انجام گرفت. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 9 تیمار در چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل کشت خالص ارقام جو، تریتیکاله و خلر و کشت مخلوط این گیاهان با نسبت های 1: 3، 1: 1 و 3: 1 بودند. نتایج تجزیه مرکب داده ها نشان داد که اثر تیمار کشت بر میانگین عملکرد ماده خشک و نسبت برابری زمین در سطح احتمال 1% معنی دار است. کمترین مقدار عملکرد ماده خشک (59/0 تن در هکتار) از تیمار کشت خالص خلر حاصل شد. مقادیر عملکرد ماده خشک در کشت مخلوط خلر با جو، 2/38 تا 5/68 درصد بیشتر از کشت مخلوط خلر با تریتیکاله در نسبت های مشابه بود. نسبت برابری زمین در کلیه تیمارهای کشت مخلوط بیشتر از یک به دست آمد. با افزایش سهم جو و تریتیکاله در نسبت های مختلف کشت مخلوط، مقادیر عملکرد ماده خشک و نسبت برابری زمین افزایش یافت. مقادیر مثبت و زیاد شاخص های ضریب نسبی تراکم (26/6 - 65/1= Kcereal) و کاهش واقعی عملکرد (46/1- 175/0 = AYLcereal) گیاهان جو و تریتیکاله، غالب بودن این گیاهان را در رقابت بین گونه ای با خلر نشان داد. در بین تیمارهای مورد بررسی، نسبت کشت مخلوط 75% جو+ 25% خلر با میانگین تولید 31/2 تن در هکتار ماده خشک، نسبت برابری زمین 538/1 و مزیت ریالی 24/107، مناسب ترین نسبت کشت برای شرایط دیم زنجان انتخاب شد.
    کلیدواژگان: لگوم های علوفه ای یک ساله، شاخص رقابت، دیم کاری
  • سعید موری، یحیی امام، هدایت الله کریم زاده سورشجانی صفحات 105-119
    به منظور ارزیابی واکنش ژنوتیپ های گندم به تنش خشکی انتهای فصل و شناسایی ژنوتیپ های متحمل و حساس، 20 ژنوتیپ در دو محیط تنش و بدون تنش، طی یک آزمایش مزرعه ای در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز، به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی و در چهار تکرار، در سال زراعی 89-1388 مورد مقایسه قرار گرفتند. آبیاری به عنوان عامل اصلی (آبیاری معمول و قطع آبیاری در مرحله گل دهی) و ژنوتیپ های گندم (شامل20 ژنوتیپ) به عنوان عامل فرعی انتخاب شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تفاوت معنی داری بین ژنوتیپ ها از نظر کلیه صفات مورد بررسی در هر دو تیمار آبیاری وجود داشت، که بیانگر وجود تنوع ژنتیکی بین ژنوتیپ های مورد مطالعه و امکان گزینش ژنوتیپ ها برای تحمل به خشکی است. مقایسه میانگین های صفات مورد مطالعه نشان داد که ژنوتیپ های درخشان و 6- 73- M به ترتیب با 7/894 و 1/442 گرم در مترمربع بیشترین عملکرد دانه را در شرایط آبیاری معمول و تنش خشکی به خود اختصاص دادند. کمترین عملکرد دانه از ژنوتیپ سوراپلاتا به ترتیب با 4/362 و 7/149 گرم در مترمربع در شرایط آبیاری معمول و تنش خشکی به دست آمد. به علاوه، نتایج نشان داد که محتوای کلروفیل برگ پرچم در شرایط تنش خشکی افزایش یافت و بیشترین افزایش آن (02/65%) در ژنوتیپ یاواروس دیده شد. محتوای نسبی آب برگ پرچم در شرایط تنش خشکی کاهش یافت و بیشترین کاهش (06/31%) مربوط به ژنوتیپ شیراز بود. شاخص محتوای نسبی آب برگ پرچم همبستگی مثبت و بسیار معنی داری با عملکرد دانه نشان داد. بنابراین، محتوای نسبی آب برگ پرچم می تواند به عنوان شاخصی مناسب برای گزینش ژنوتیپ های گندم در شرایط تنش خشکی آخر فصل مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: برگ پرچم، محتوای نسبی آب، محتوای کلروفیل، عملکرد، ژنوتیپ های گندم
|
  • H. Sabouri, A. Sabouri, R. Khatami Nejad Pages 1-12
    Identification of markers linked to genes controlling drought tolerance is necessary to breed high-yielding rice varieties for drought-prone areas. In the current study, some traits associated with drought tolerance in rice were investigated using microsatellite marker. One hundred and ninety two individuals and families derived from a cross between two genetically divergent, Shahpasand (tolerant) and IR28 (sensitive), were grown in Gonbad Kavous University to detect QTLs for traits related to drought tolerance on chromosomes 1 and 6. Linkage map was derived using 33 polymorphic markers in 2 linkage groups in parents and 192 F2 individuals. This map covered 366 cM of the rice genome. A total of 16 QTLs were detected for traits. The co-location of QTLs for traits for drought tolerance was shown to be on chromosome 1 in RM8115-RM5638 and chromosome 6 in RM7434-RM162 and RM4608-RM217 intervals. The results showed that QTLs controlling LFI (qLFI-1) overlapped with the QTLs for leaf rolling (qROL-1) on chromosome 1. Three QTLs were mapped for fertility (FER). Two QTLs were showed the large effects on the ROL and FER that explained 14.11% and 14.65%, respectively, of the total phenotypic variations. These QTLs may be useful for development of new varieties with a high level of grain yield under drought conditions. Since these regions explained significant percentage of the phenotypic variations, they have potential for being applied in selection programs using a marker for drought tolerance.
    Keywords: Microsatellite, Major effect, Marker
  • S. S. Navabpour Pages 13-25
    In order to find out the importance of flag leaf in Hordeum vulgare L. cv. Hordea in some physiologic traits and photosynthetic and leaf senescence-related gene expression, a field experiment was carried out in Warwick University Research Farm, UK, in 2003. For more accuracy and statistical comparison of the calculated means, the experiment was carried out in 4 replicates. Random leaf samples were taken in 3 periodic times during the plant growth. The studied traits included chlorophyll a, b content, net CO2 assimilation, Fv/Fm ratio, cellular oxidative level (TBARM) and photosynthetic and senescence-related gene expression. Chlorophyll content showed a decreasing trend during the sampling periods. This was greater in other leaves than flag leaf. Net CO2 assimilation rate in flag leaf was greater and more stable than other leaves during the sampling periods. TBARM content went up very fast by progression of leaf senescence. Photosynthetic genes RCBS, LhcII and Cab showed similar expression pattern and generally decreased by by progression of leaf senescence, especially in other leaves. In genes related to leaf senescence, there was notable variety. Expression of MTI and CATI showed relatively similar pattern, whereas SODI and SAG12 showed different expression. In conclusion, results showed that flag leaf had superior role in increasing grain yield. This was due to stability of photosynthesis, chlorophyll content as well as less oxidative damage during flag-leaf senescence, as compared to other leaves. In this respect, activity of photosynthesis genes and homeostatic senescence-related genes significantly was expressed during flag-leaf senescence.
    Keywords: Hordeum vulgare, Chlorophyll, Photosynthesis, Leaf senescence, Flag leaf, Gene expression.
  • A. Rahimi Pages 27-40
    Growth indices are useful for interpreting plant reaction to environmental factor. Using Growing Degree Days (GDD) for estimating the phonological growth stages is more valid instead of calendar time. In order to study effect of salinity on growth analysis in three different plantago species, a greenhouse experiment was conducted in Vali-e-Asr University of Rafsanjan in 2009. The study was carried out factorial experiment based on RCBD design with 4 replications to determine the influence of salinity (9, 15, 21 dS/m and control with distilled water) and three plantago species (Isabgul, French psyllium, Great plantain). Polynomial equations with the 88 to 98 distinction coefficient (R2) were known as the best indicator for interpreting of growth indices fluctuation to GDD. In all three species, the highest dry matter accumulation, leaf area, Crop growth rates (CGR) were observed in 900-1000 GDD at all salinity levels and in higher GDD, the decreeing trend of dry matter accumulation, leaf area and CGR were observed in all salinity levels. The lowest relative growth rate, crop growth rate, Leaf area ratio, dry matter accumulation were observed in 21 dS/m NaCl salinity. Results also indicated that maximum dry matter accumulation was observed in 800, 900 and 1100 degree day in Isabgul, French psyllium, Great plantain, respectively. No seed harvested from Isabgul and French psyllium in 21 dS/m. Among three species, great plantain could remain the highest leaf area; consequently this species produced higher dry matter (0.4 gr per plant) and relative growth rate (0.06 g.g-1.10GDD-1) compared to other species. In general, among three species, great plantain was better species from a growth and seed yield point of view in salinity stress.
    Keywords: Relative growth rate, Crop growth rate, Leaf area ratio, Dry matter accumulation
  • M. M. Majidi Pages 41-52
    Drought stress can play an important role in limiting crop productivity and disturbing different stages of plant growth especially at seed germination in arid and semiarid regions. Breeding for drought tolerance at germination stage can enhance the number of seedlings, resulting in a higher yield of grain in rapeseed. In this research 32 cultivars of rapeseed were evaluated for drought tolerance induced by Polyethylene glycol at germination stage according to factorial experiment, based on a completely randomized design with four replications. Osmotic drought stress treatments in four levels including distilled water, -5 and –10 bar was created according a preliminary test. Results indicated high significant differences among cultivars, drought stress levels and their interactions. Drought stress not only decreased germination percentage but also reduced seedling growth. Based on principal component analysis, the first two components named germination potential and seedling growth. Distribution of genotypes based on biplot analysis showed that there is enough genetic variation among cultivars for germination characteristics associated under drought tolerance. Cultivars Likord and Okapi were identified as the most tolerant genotypes. Result indicated that principal component analysis can be used as a useful technique for screening drought tolerant genotypes and identifying relationships between indices.
    Keywords: Rapeseed, Drought stress, Seed germination, Variation, Seedling growth
  • M. H. Fallah Heki, A. Yadavi, M. Movahhedi Dehnavi, M. Bonyadi Pages 53-66
    In order to study the physiological and morphological characteristics of canola cultivars at different planting dates, an experiment was carried out in 2008-2009 at the Agriculture Research Station of Yasouj. A factorial with Randomized Complete Block Design with four replications was conducted. Four planting dates (September 12, September 22, October 2 and October 12) and four cultivars (Zarfam, Okapi, Elite and SLM-046) were used in this study. Results showed that cultivars and planting dates had significant effects on more characteristics. In addition, interaction of planting date and cultivar was significant on plant height, height to lowest silique, number of branches, growth indices and grain yield. Zarfam and Elite cultivars had lower initial fluorescence (Fo) and higher maximum fluorescence (Fm) and photochemical capacity of photosystem II (Fv/Fm) than Okapi and SLM-046 cultivars. Elite cultivar at September 12 planting date had the highest plant height (173 cm) and height to lowest silique (87.5 cm) and Okapi cultivar at October 12 planting date showed the lowest plant height (91 cm) and height to lowest silique (43.7 cm). At September 12 planting date, Elite cultivar had the greatest leaf area index (5.21) and grain yield (5231 kg/ha). At other planting dates, Zarfam cultivar because of priority in leaf area index, crop growth rate and total dry matter have the greatest grain yield than other cultivars. In general, seems at September 12 planting date, Elite cultivar and for delayed sowing, Zarfam cultivar had better reaction than other cultivars.
    Keywords: Canola, Cultivar, Planting Date, Chlorophyll Fluorescence, Growth Indices, Grain Yield
  • M. Ranjbar, M. R. Tadayyon, A. Tadayyon, R. Ebrahimi Pages 67-77
    In order to evaluate the effect of different amounts of nitrogen fertilizer, potassium sulfate, magnesium sulfate and zinc sulfate on biodiesel produced from safflower, a field experiment was carried out as completely randomized blocks design with three replications, at Research Farm of Shahrekord University in 2010. Treatments included nitrogen fertilizer at three levels (150, 200 and 300 kg/ha), potassium, magnesium and zinc sulfates at 150, 100 and 50 kg/ha, respectively, and control (no fertilizer application). By nourishing the safflower plants, the seed yield and biodiesel traits such as density, iodine value and saponification value were measured. The results showed that the seed yield under treatment of 300 kg/ha nitrogen (913 kg/ha) was greater than other treatments. Magnesium sulfate and potassium sulfate produced the highest oil percentage (32.84 and 32.5, respectively). The biodiesel production under utilization of potassium sulfate had greater density, iodine value and saponification value (867.25 kg/m3, 139.7 mg iodine per 100 g oil, and 190.6 mg sodium hydroxide per g oil, respectively) compared to other treatments. In general, it was concluded that application of micronutrient fertilizers (especially potassium sulfate) improves seed-oil and biodiesel characteristics of safflower.
    Keywords: Safflower, Seed yield, Oil percentage, Density, Iodine value, Saponification value
  • J. Hamzei Pages 79-92
    This experiment was performed to investigate the possibility of barley-bitter vetch intercropping under field conditions, based on factorial using randomized complete blocks design with three replications, at the Agricultural Research Station of Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran. Treatments were sole cropping of barley (200, 300 and 400 plants/m2 densities), sole cropping of bitter vetch (20, 40 and 60 plants/m2 densities) and additive intercropping based on combination of the two species. Results revealed that the effects of treatments were significant for number of seeds per spike, flag leaf chlorophyll, grain yield and biological yield of barley. Interaction of barley density× bitter vetch density significantly affected only grain and biological yields of barley. Maximum number of seeds/spike (22.25) and leaf chlorophyll (43.38 SPAD) was achieved at 200 and 400 barley plants/m2, respectively. Also, maximum plant height (43.‌8 cm) and number of seeds/spike of barley (22.78) and minimum value of these traits (32.9 cm and 17.22 seeds/spike, respectively) was observed in barley sole-cropping and intercropping (adding of 60 bitter vetch seeds/m2 to barley densities), respectively. Sole cropping of barley at 400 plants/m2 density produced the highest grain and biological yield (288 g/m2 and 564 g/m2, respectively) which was not significantly different from 300 plants/m2 treatment (260 g/m2 and 555 g/m2, respectively). Plant height, number of pods/plant and leaf chlorophyll of bitter vetch were significantly affected by barley densities. Maximum plant height (20 cm) and leaf chlorophyll (46.83 SPAD) were observed at adding of 400 barley plants/m2 to bitter vetch densities. Maximum number of pods/plant (9.22) was in sole cropping of bitter vetch. Also, comparison of bitter vetch densities revealed that 60 plants/m2 was superior to 20 and 40 plants/m2 densities. Maximum land equivalent ratio (LER=1.81) and system productivity index (SPI=4526) were achieved at intercropping of barley and bitter vetch with densities of 300 and 20 plants/m2, respectively. Therefore, it seems that intercropping of low density of bitter vetch (20 plants/m2) with normal density of barley (300 plants/m2) may give better overall yield and income than sole cropping of barley.
    Keywords: Planting pattern, Land equivalent ratio, Chlorophyll, Multiple cropping system.
  • J. Lamei Harvani Pages 93-103
    In order to evaluate technical and economical aspects of mixed cropping grass pea (Lathyrus sativus L.) with barley (Hordeum vulgare L.) and triticale (×Triticosecale), an experiment was conducted at Khodabandeh Dryland Research Station during 2006-2008. The field experiment was arranged in a randomized complete blocks design with 9 treatments and four replications. Experimental treatments were pure grass pea, triticale and barely monocultures, as well as mixtures of grass pea with each of these cereals in three seeding ratios (3:1, 1:1 and 1:3). Results of the combined analysis revealed that effects of planting treatments on dry matter yield (DMY) and land equivalent ratio (LER) were significant (P<0.01). The least DMY (0.59 t ha-1) was obtained from the pure grass pea sowing. DMY values in grass pea mixtures with barley were 38.2- 68.5 percent higher than triticale mixtures at similar ratios. The LER values for all mixed cropping treatments were obtained higher than one. By increasing the barley and triticale ratio in mixtures, DMY and LER values were increased. Positive and higher relative crowding coefficient (Kcereal= 1.65-6.26) and actual yield loss (AYLcereal= 0.175-1.46) indices in barley and triticale indicated that these plants were dominant competitive species with respect to grass pea. Among the mixed cropping treatments, mixture ratio of 75% barely + 25% grass pea, having DMY of 2.31 t/ha, LER of 1.538 and monetary advantage index of 107.24, was selected as the most suitable ratio for planting in dryland conditions of Zanjan.
  • S. Moori, Y. Emam, H. Karimzadeh Sureshjani Pages 105-119
    To evaluate the response of wheat genotypes to terminal drought stress and to identify drought tolerant and sensitive genotypes, 20 wheat genotypes were compared in two stress and normal conditions, in a field experiment carried out at the Experimental Farm of College of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran, as a split-plot arrangement using complete randomized blocks design with four replications, during 2008-9 growing season. Main plot was irrigation (normal irrigation and cutting off irrigation at flowering stage) and sub plot was 20 wheat genotypes. The results of ANOVA showed that there was highly significant difference among genotypes for all measured traits, indicating genetic variation among genotypes, which allowed genotype selection for drought tolerance. Comparison of traits’ means showed that the highest grain yield was obtained from Derakhshan cultivar (894.7 g/m2) in irrigation treatment and in drought conditions from M-73-6 genotype (442.1 g/m2). However, the least grain yield in both stress and non-stress conditions was obtained from Souraplata cultivar (362.4 and 149.7 g/m2, respectively). Results also showed that chlorophyll concentration of flag leaf was increased under drought conditions with the highest percentage in Yavarous cultivar (65.02%). Relative water content (RWC) for flag leaf was decreased under drought stress conditions and the highest reduction was found in Shiraz cultivar (31.06%). While there was no significant correlation between chlorophyll concentration and grain yield, RWC of flag leaf showed a significant correlation with grain yield of genotypes. Therefore, RWC could be used as a suitable index for screening drought tolerant wheat genotypes.
    Keywords: Flag leaf, RWC, Chlorophyll content, Yield, Wheat genotypes