فهرست مطالب

  • سال هفتم شماره 2 (پیاپی 26، تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/08/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • دکتر محمد تقی ایمان پور، دکتر سیروس نصرالله زاده، آقا کیومرث علیزاده صفحات 1-12
    در دوره ی هخامنشیان، ساتراپی عیلام و خصوصا پایتخت آن شوش، از جایگاه ممتازی برخوردار بود و در متون کهن بیش از تخت جمشید به شوش به عنوان تختگاه پارسی ها اشاره شده است. به علاوه شوش یکی از چهار پایتخت مهم پارسی ها بود که به موازات تخت جمشید بناهای مهمی از جمله آپادانا در آنجا ساخته شد. در این مقاله تلاش شده است تا با استناد به کتیبه های دوران هخامنشی، به ویژه کتیبه های شوش، الواح باروی تخت جمشید به زبان عیلامی، کتب عهد عتیق و نوشته های مورخین یونانی و حجاری ها و نقوش برجسته ی به جای مانده از این دوره، جایگاه و اهمیت شوش در مقایسه با تخت جمشید در دوره ی هخامنشی بررسی شود. برای این منظور در ابتدا به آغاز فعالیت های عمرانی در شوش اشاره خواهیم کرد، سپس به جایگاه شوش در مقایسه با پارس و تخت جمشید در متون عبری و آثار مورخین یونانی خواهیم پرداخت.
    کلیدواژگان: شوش، تخت جمشید، کتیبه های هخامنشی، عهد عتیق، مورخان یونانی، کورش دوم، داریوش اول
  • خانم زهره علیزاده، خانم زهرا علیزاده بیرجندی، خانم کلثوم قربانی جویباری صفحات 13-32
    خوابنامه ها، یکی از انواع متون ادبی هستند که گاه در قالب تعبیر خواب و زمانی به صورت شرح یک خواب نگاشته شده اند. یکی از دوره های تاریخی در خور توجه از بعد خوابنامه نویسی، عصر قاجاریه است. خوابنامه های عصر قاجار، مضامین انتقادی، سیاسی و اجتماعی را در خود جای داده اند. در میان این خوابنامه ها می توان به آثاری چون خلسه ی اعتماد السطنه، رویای صادقه ی سید جمال الدین واعظ اصفهانی، رویای صادقه محمد حسن تاجر کاشانی و خواب شگفت از ملافتحعلی اصفهانی اشاره کرد. مقاله ی حاضر که بر مبنای تحقیقات تاریخی ساماندهی شده و به شیوه ی توصیفی-تحلیلی به پرسش های پژوهش که دلایل رویکرد نویسندگان به قالب خوابنامه نویسی و وجوه اشتراک و تمایز خوابنامه ها است پاسخ دهد. دستاورد های این بررسی نشان می دهد که به رغم وجود برخی تفاوت ها و اختلاف نظر های جزئی نویسندگان خوابنامه ها، صبغه ی انتقادی داشته و ضمن به چالش کشیدن نظم سیاسی- اجتماعی عصر خویش، مروج افکار نوگرایانه بوده اند. این نویسندگان برای مصونیت از فضای استبدادی نظرات انتقادی خویش را در قالب خواب مطرح نموده اند.
    کلیدواژگان: خواب نامه، قاجار، خلسه، رویای صادقه، خواب شگفت، نقد اجتماعی
  • علی اکبر جعفری، عادل شعبانی مقدم صفحات 33-52
    زمینه های اجتماعی و جریان شناسی مشروعیت یابی نادر چکیده سقوط اصفهان در سال 1135 . ق/1722 م زمینه ساز سقوط صفویان شد. در این شرایط، افراد مختلفی تلاش کردند تا با فراهم نمودن زمینه های اجتماعی لازم، قدرت را به دست گیرند. این عده از یک سو تلاش می کردند از مشروعیت صفویه بهره ببرند و از سوی دیگر به تضعیف مشروعیت آن ها دامن می زدند. در این میان، نادر با تلاش های نظامی و سیاسی خود موفقیت بیشتری برای آماده سازی زمینه های اجتماعی به دست آورد. تلاش های نادر برای مشروعیت یابی، جریان به هم پیوسته ای بود که مهم ترین تغییر اجتماعی نیمه اول قرن دوازدهم هجری یعنی حذف صفویان را در پی داشت.بی گمان بستراجتماعی این تغییر،فعالیت های نادر در جامعه ایی بود که رنج شدیدی را در روزهای پایانی دولت صفویه ودر سال های پس از سقوط این دولت متحمل شده بود. این پژوهش از نوع مطالعات تاریخ اجتماعی و تلاشی در راستای تبیین تلاش های نادر برای تدارک زمینه های اجتماعی پادشاهی اش می باشد که به روش توصیفی- تحلیلی به این موضوع می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد هر چند نادر توانست با استفاده از موفقیت های نظامی و تشکیل شورای دشت مغان و بهره بردن از عناصر اجتماعی همراه با خود درجامعه،و حاکم کردن جریان های متعدد بر این شورا قدرت را به دست آورد اما نتوانست حکومتی پایدار تشکیل دهد، لذا اقدامات او در حد یک تغییر اجتماعی بود و تحولی در جامعه ایران به ویژه در موضوع مبانی مشروعیت حکومت ها ایجاد نکرد.
    کلیدواژگان: تغییر اجتماعی، نادر، مشروعیت، جریان شناسی، شورای دشت مغان
  • محمد خداوردی صفحات 53-70
    چکیده در دوره صفوی منصب شیخ الاسلامی یکی از نهادهای مهم دینی به شمار می رفت. معمولا در پایتخت و در مراکز ایالت ها یک شیخ الاسلام نیز وجود داشت. از ابتدای دوره صفوی تا دوره حکمرانی گنجعلی خان(حک:1035 1005ق/ 1626 1596م) اطلاعی از نام شیخ الاسلام های کرمان در دست نیست. از سال 1059ق/1649م زمان روی کار آمدن شیخ الاسلام، شاه عبدالعلی، (د.1077ق/1667م) گزارش های تاریخی، اطلاعات مفصل تری از نحوه انتخاب و کارکردها و فعالیت های آنان به دست می دهند. انتصاب افراد به مقام شیخ الاسلامی در ایالت کرمان علاوه بر شایستگی های علمی و مقبولیت عمومی معمولا موروثی بود. براساس گزارش های منابع موجود اغلب اقدامات و فعالیت های سیاسی و اجتماعی شیخ الاسلام های کرمان به دو شیخ الاسلام، شاه عبدالعلی و پسرش میرزا مظفر محدود می شود. تعرضات و دخالت های این دو شیخ الاسلام کرمان، شاه عبدالعلی، و میرزا مظفر حسین با حکام وقت ایالت و اختلافاتشان با کلانتر و داروغه اسباب عزل خود یا وزرای کرمان، میرزا هاشم، و میرزا محمد هادی، فراهم نمود. شیخ الاسلام ها نیز بر عزل و نصب قاضی ایالت و امور حقوقی و عقود و ایقاعات و وقف نامه ها و دریافت جزیه از زرتشتیان نظارت و در برنامه های دینی و فعالیت های اقتصادی و معدنی ایالت حضور داشتند و به مثابه نماینده دولت صفوی علاوه بر آنکه اخبار دولت مرکزی را به اطلاع همگان می رساندند، همه حکام و نمایندگان سیاسی در بدو ورود خود نزد آنان می رفتند و نسبت به آنان ادای احترام می نمودند.
    کلیدواژگان: تاریخ کرمان در عصر صفوی، شیخ الاسلام های کرمان، شاه عبدالعلی، میرزا مظفر شیخ الاسلام
  • عبدالرفیع رحیمی، علی غلامی فیروزجائی صفحات 71-88
    رسول خدا در مدینه دست به اصلاحات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی زد که در زمینه اقتصادی، سیاستهای کلانی در جهت اعتلای تجارت اسلامی، توسعه اقتصادی و همچنین بازسازی بازار اتخاذ کرد که با اقدامات اصلاحی و بنیادی، امور تجاری- بازرگانی در درازمدت از انحصار یهودیان خارج و با تشویق مسلمانان به واردات و صادرات و خرید و فروش، دریافت مالیات از بازار مسلمانان ممنوع و تجار نیز به منزله مجاهدان راه خدا تلقی گردیده و تجارت داخلی و خارجی بر پایه قوانین اسلام در بین قبایل و کشورهای هم جوار گسترش یافت. ایشان با ابداعات و تصمیمات مهم، به رونق اقتصادی مدینه،گسترش آبادانی و توسعه سطح رفاه جامعه کمک شایانی کردند. در تداوم این سیاست ها و اهتمام ویژه پیامبر در تدوین برنامه ای صحیح، هوشمندانه و عملی، احتکار، رباخواری و خرید و فروش برخی کالاها (شراب) نهی، غش در معاملات حرام و نظم و انظباط خاصی بر بازار مسلمانان حاکم گردید. در این پژوهش با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای و با روش توصیفی– تحلیلی، سیاست های اقتصادی- دینی رسول خدا در مدینه و اهمیت نقش آن در توسعه تجارت و بازرگانی ارزیابی می گردد.
    کلیدواژگان: رسول خدا، سیاست های اقتصادی، دینی، مدینه، بازار، یهودیان
  • باقرعلی عادلفر، محسن پرویش صفحات 89-108
    روند تاسیس مدارس به شیوه نوین در اواخر دوره قاجار شتاب فزاینده به خود گرفت.این مدارس توسط تجار، شخصیتهای سیاسی و فرهنگی تاسیس واداره می شد.دردوره پهلوی اول تلاش گسترده ای برای دگرگون ساختن نهادهای فرهنگی کشور انجام شد.دگرگونی فرهنگی با رشد سریع نهادهای جدید و با هدف از هم پاشیدن نهادهای سنتی بوسیله دولت مواجه شد.از میان نهادهای فرهنگی بسیاری که در این دوره تاسیس گردید، مدارس ایرانیان خارج از کشور بود. یکی از مهمترین آنها مدارس ایرانیان بین النهرین(عتبات) بود. این مقاله در صدد است با تکیه بر اسناد و باروش توصیفی تحلیلی به پرسشهای زیر پاسخ دهد:1.دلایل و عوامل تاسیس مدارس بین النهرین چه بوده است؟ و چه تاثیری در ترویج ترویج زبان و ادبیات فارسی داشته اند؟فرضیه تحقیق بر آن است که وجودی مدارس ایرانی در عراق می توانست در ترویج زبان و ادبیات فارسی نقش موثری داشته باشند.
    کلیدواژگان: مدارس ایرانیان، بین النهرین، قاجار، پهلوی
  • علی اصغر میرزایی صفحات 109-124
    چکیده نوشتار حاضر به بررسی نظام مالیاتی دوران ساسانی و یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ اجتماعی و اقتصادی تاریخ ایران می پردازد. در نظام مالیاتی ساسانی، مالیات بر زمین و مالیات سرانه مهمترین منبع درآمدی پادشاهی را تشکیل می دادند. نوسان در درآمدهای مالیاتی، نبود یک نظام منظم و ثابت، دشواری در مدیریت بودجه و اندوخته مالی و ستم نسبت به کشاورزان، کواد را برانگیخت تا سیاست تغییر شیوه پرداخت مالیات را اجرا نماید. این خسرو بود که این سیاست را به کار گرفت و شیوه دریافت مالیات را از مقاسمه به پیمایش تغییر داد. تغییر در شیوه پرداخت، پیوند تنگاتنگی با احیای کشاورزی، اصلاح شبکه آبیاری و وضعیت زمینهای پادشاهی داشت و نسبت به شیوه کهن مزایای قابل توجهی را برای دستگاه شاهی به همراه داشت. این نوشتار بر آن است تا به تحلیل این مساله بپردازد که نظام مالیاتی پادشاهی ساسانی پیش از خسرو، از چه شیوه پرداختی بهره می برد و شیوه جدید چه مزایایی برای کشاورزان و پادشاهی داشت. واژگان کلیدی: کواد، خسرو، نظام مالیاتی، مقاسمه، پیمایش/ مساحی، مالیات سرانه.
    کلیدواژگان: کواد، خسرو، نظام مالیاتی، مقاسمه، پیمایش، مساحی، مالیات سرانه
|
  • Dr Mohammad, Taghi Imanpour, Dr Cyrus Nasrolhzadeh, Mr Qumars Alizadeh Pages 1-12
    Two Persian capitals, Susa and Persepolis are well known among scholar of ancient history of Iran. While both capitals have had an important position during the Achaemenid and, but the name of Susa has been mentioned more frequently than that of Persepolis in ancient texts, in particular by Greeks historian and Old Testament. In this paper, it has been tried, based on Achaemenid Inscriptions, in particular Susa inscriptions, Persepolis Fortification Tablets in Elamite, Old Testament, Greek Historians and Achaemenid Rock-Reliefs from this period to examine the Importance position of Susa and its familiarity in ancient times in comparison with the Persepolis. For his purpose in this paper first we will have look at the constructional buildings at Susa and Persepolis and then will try to show that in contrast to general view, it seems Susa has been more known that Persepolis during Achaemenid period.
    Keywords: Old Testament, Greek Historians, Darius the Great, Achaemenid, Susa, Persepolis
  • Z.Alizadeh Birjandi, Z.Alizadeh, K.Ghorbani Joybari Pages 13-32
    Dream-interpreters are one kind of literary texts which are divided into two categories: 1-interpretation of a dream 2- explanation of a dream. Qajar era, is one of considerable historical periods in dream-interpreter writing. In this period, written dream-interpreters also contain critical, political and social contents. From among these dream-interpreters we can refer to Etemad Saltane’s Ecstasy, Seid Jamal-A-Din’s True Dream, Mohammad Hassane TajereKashani’s True Dream and Molla Fathalie Esfehani’s Wonderful Dream. In each of these dream-interpreters, the writer, choosing a certain style, expresses social-political issues in the form of a dream and meanwhile poses his modern and constitutionalistic thoughts. The present paper, which is organized based on history researches - studies the content of dream-interpreters and also the purpose of their writers in a descriptive-analytic way.
    Keywords: Dream, interpreter, Qajar, Ecstasy, True Dream, Wonderful Dream, Social Criticism
  • A.A.Jafari, A.Shabani Moqadam Pages 33-52
    The fall of Isfahan in 1135 A.H/1722 A.D followed with the fall of Safavids. In this situation, different groups endeavored to take power by providing social grounds. These groups tried not only to take advantages of Safavid's legitimacy, but also to weaken the power of the legitimacy of this dynasty. In such condition, Nadir wined to be pioneer in preparing social grounds by employing his military and political activities. Legitimacy_ seeking efforts of Nadir were a continuous process that led to the most significant social change of the first half of twelfth century, i.e. the elimination of Safavids. Undoubtedly, thesocial grounds of this change were the activities of Nadir in society which dramatically suffered after fall of Isfahan. This research is a social history one which aims to explain the attempts of Nadir for providing the social grounds of his sovereignty and considers this issue by employing descriptive- analytical method. The results of this study demonstrate that although Nadir could take power by military achievements, establishment of council of Dasht-e Moqan and control of this council by various trends, he was unable to establish stable government. Thus, his activities are regarded as a social change and could not make a great change in society of Iran notably in principles of government's legitimacy.
    Keywords: social change, Nadir, legitimacy, process recognition, council of Dasht, e Moqan
  • M.Khodavardi Taj Abadi Pages 53-70
    Shekh al-Islam was one of the most significant religious positions during Safavid era. One of the functions of this position was spreading of religious jurisprudence and Shiite beliefs in court and the center of provinces. Seemingly, the appointment for this position was inheritable based on the choice of king and Sadr. The candidate must not only have scientific competences and public acceptance but also inherit this position from his father. Shekh al-Islams were in charge of such affairs including regulation of situation, dismissal and appointment of political and military system, engaged in religious jurisprudence system, fulfill of contracts(vaghf nameh), the economical and constructional activities and removal of social crisesof Kerman. Besides, some of them had effective role in estimation of rate of agricultural products by taking possession of farmlands andalso avoided to pay tax to government. Shekh al-Islam not onlywere not satisfied with their position as representatives of Safavid's government but also endeavored to get promotion by making intrigue and conspiracy in court. The result of such activities was not positive for Safavid's government. This article aims to analyze the socio-political functions ofShekh al-Islam position in Kerman at the end of Safavid era based on analytical-descriptive approach by employing studies
    Keywords: history of Kerman in Safavid era, Shekh al Islams of Kermen, Shah abd al ali, Mirza Mozafar Sheykhal, Islams
  • A.Rahmi, M.Sepehri, A.Qolami Firuzjayi Pages 71-88
    The prophet marked on a career of the political reforms, the cultural and the social in medina that in the economical ground, adopted the extended politics in development of trade and reconstruction of markets. By basical and reformist measures, the trade and commercial affairs in long terms period, leaved from the jewa monopoly. By encouraging the Muslims in import and export and trading declared forbidden all kinds of receiving taxes from Muslims markets and considered merchants as holy warriors in the way of the god and internal and external trade developed on based the Islam rules among tribes and neighbor countries. He caused the economical flourishing of madineh by important decisions and innovations, development of the society welfare level. In continuing of measures, the especial effort of the prophet in compilation of the correct and smart and practical, the horestall, usurping and trading some goods like wine became forbidden, Cheating in deals declared illicit and the special order and serenity has been ruled in the Muslims markets. In this essay with regarding to library studies and on based on the descriptive and analytic methods, we are going to consider the economical religious politics of the prophet in madineh and the importance of its role in developing of trade and commerce.
    Keywords: The prophet, economical, religious politics, Madineh, Market, The Jews
  • Adelfar.A.B., Parivash.M Pages 89-108
    The new style schools in the late Qajar Grft.ayn momentum to schools by businesses, political and cultural figures were established administration.During the first side of a broad effort to transform the country's cultural institutions, cultural Shd.dgrgvny with the rapid growth of new institutions aimed at the disintegration of traditional institutions run by the government. From among many cultural institutions were established during this period, schools Expatriates of the country.One of the most important schools of Iranians in Iraq
    Keywords: Iranian schools, Mesopotamia, Qajar, Pahlavi
  • A.A.Mirzayi* Pages 109-124
    Present paper deals with studying of Sasanian taxation system and one of the most important social and economical events of Iran history. In Sasanian taxation system, tax and poll tax consisted the most important income source of kingdom. Fluctuation in taxation incomes, lack of regular and fixed system, difficulty in managing of budget and oppression to farmers encouraged Kawād to execute the policy of changing in paying of tax. Khosrow was who took this policy and changed the manner of tax paying from crop-shares/ Moqāsama to surveying or measurement/Misāha. Changing in manner of payment had sever link with the rehabilitation of agriculture, improvement of irrigation and the situation of kingdom’s lands, and related to ancient manner had the considerable advantages for crown. This paper decides to analyze this question that what did Sasanian taxation system use the manner of paying before khosrow and what had advantages the new manner for farmers and kingdom.
    Keywords: Kawād, khosrow, taxation system, Moqāsama, Misāha, poll tax