فهرست مطالب

  • پیاپی 1 (زمستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/11/19
  • تعداد عناوین: 7
|
  • اصغر مصلح آرانی *، رویا احقاقی، حمید رضا عظیم زاده صفحات 1-10
    خشکی به عنوان تاثیر گذارترین عامل بر رشد و پراکنش گیاهان، از جایگاه ویژه ای در اکوسیستم های بیابانی برخوردار است. به همین دلیل در این تحقیق، برخی از شاخص های مقاومت به خشکی گونه اسکنبیل هفت بندی در دو مرحله قبل و بعد از آبیاری، در شرایط طبیعی مورد اندازه گیری قرار گرفت. نتایج نشان داد که پتانسیل آب در مرحله قبل از آبیاری به طور معنی داری بیشتر (منفی تر) از مرحله بعد از آبیاری بود. مقدار پرولین نیز در مرحله قبل از آبیاری با مقدار 1/3 میلی گرم بر گرم وزن تر به طور معنی داری بیشتر از مرحله بعد از آبیاری بود. بیشترین مقدار قند های محلول نیز در مرحله قبل از آبیاری مشاهده شد. این نتایج نشان داد که آبیاری به طور معنی داری باعث کاهش پتانسیل آب (منفی کمتر)، مقدار پرولین و قند های محلول شد. نتایج همچنین نشان داد که مقدار پتاسیم به طور معنی داری بیشتر از مقدار سدیم بود. تفاوت معنی داری بین پایه های اسکنبیل در مقدار محتوای نسبی آب به دست نیامد و به طور متوسط این مقدار برابر با 32 درصد بود. به طور کلی، نتیجه گیری شد که گونه اسکنبیل هفت بندی با حفظ پتانسیل منفی تر آب از طریق تجمع پرولین (همراه با تجمع قند و پتاسیم) و همچنین محتوای نسبی آب بالا می تواند بهتر خود را با شرایط محیط سازگاری دهد.
    کلیدواژگان: اسکنبیل، پتانسیل اسمزی، پرولین، خشکی، قند های محلول، محتوای نسبی آب
  • علیرضا محمودی *، احسان بیژن زاده، عبدالرسول زارعی صفحات 11-20
    شوری، یکی از اصلی ترین تنش های اسمزی است که رشد و تولید گیاه را در مناطق خشک محدود می کند. استفاده از گونه های مرتعی مقاوم به شوری در امر اصلاح و توسعه مراتع به ویژه در مناطق خشک، دارای اهمیت فراوانی است. با توجه به اهمیت یونجه های یک ساله در امر احیا و توسعه مراتع و عدم اطلاعات کافی از شناخت میزان مقاومت این گونه ها در برابر تنش شوری، این مطالعه به منظور بررسی تحمل یونجه یک ساله M. scutellata و M. polymorpha به تنش شوری در مرحله جوانه زنی انجام شد. در مرحله جوانه زنی برای ایجاد تنش شوری از سدیم کلرید (Nacl) با سطوح شوری (0 [آب مقطر]، 25/0، 50/0، 75/0، 1 و 25/1 مگاپاسکال) استفاده شد. مولفه های جوانه زنی شامل درصد، سرعت و یکنواختی جوانه زنی و مولفه های رشد گیاهچه شامل طول ساقه چه و ریشه چه و وزن خشک ریشه چه و ساقه چه و نسبت بین آن ها تحت شرایط تنش شوری مورد بررسی قرارگرفته شد. نتایج نشان داد در مرحله جوانه زنی با افزایش غلظت های شوری درصد، سرعت و یکنواختی جوانه زنی، طول و وزن خشک ریشه چه و ساقه چه در هر دو گونه کاهش یافتند. همچنین اختلاف معنی داری از نظر درصد جوانه زنی، وزن خشک ریشه چه و ساقه چه در برابر تنش شوری بین گونه ها نیز مشاهده شد. در این تحقیق با افزایش سطوح مختلف تنش شوری، درصد جوانه زنی کاهش می یابد. این مقدار کاهش در گونه M. scutellata از تیمار شاهد تا تیمار25/1 مگاپاسکال Nacl کاهش 99 درصد بود. در گونهM.polymorpha کاهش 96 درصدی در غلضت 25/1 مگاپاسکال نسبت به شاهد مشاهده شد. نتایج نشان داد که گونه M. polymorphaنسبت به گونه M. scuteellataدر مرحله جوانه زنی، در برابر تنش شوری مقاوم تر است.
    کلیدواژگان: تنش شوری، مولفه های جوانه زنی، رشد گیاهچه، M. scutellata، M. polymorpha، کلروسدیم(Nacl)
  • طاهره صادقی شاهرخت *، محمد جنگجو، زهرا نیکبخت، عادله خاور صفحات 21-30
    مدیریت و کنترل گونه های سمی و آللوپات از اولویت های برنامه های احیای اکوسیستم های مرتع و بیابان است. در یک آزمایش گلخانه ای، بذر گونه مرتعی علف گندمی بیابانی در خاک حاوی نسبت های مختلفی (0، 5 و 20 درصد) از باقیمانده اندام هوایی، ریشه و خاک زیراشکوب گونه اسپند کشت شد. آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با 6 تیمار و 4 تکرار انجام شد. درصد و سرعت جوانه زنی و خصوصیات مورفولوژیکی نهال علف گندمی بیابانی اندازه گیری شد. مقدار اسیدیته (18/8) و نوع بافت خاک (شنی لومی) در زیراشکوب بوته اسپند مشابه با نمونه های خاک فضای باز بود، در حالی که میزان هدایت الکتریکی در زیراشکوب اسپند (627 میکروزیمنس) بیشتر از فضای مجاور (215 میکروزیمنس) بود. تیمار ترکیبی 20 درصد اندام هوایی (شامل بذر و میوه) و خاک مرتع موجب کاهش خصوصیات رشد و جوانه زنی شد. تیمارهای پودر ریشه و خاک زیراشکوب، هیچ گونه اثر منفی بر خصوصیات رشد و جوانه زنی علف گندمی بیابانی نداشت. از آنجا که بیشترین اثر سمیت اندام هوایی اسپند، ناشی از گل و بذر آن است، انجام یک دیسک سطحی بر خاک مرتع قبل از گل دهی گیاه اسپند سبب مخلوط شدن خاک با اندام های این گیاه می شود و ممکن است به استقرار گیاه علف گندمی بیابانی کمک کند.
    کلیدواژگان: آللوپاتی، اسپند، علف گندمی بیابانی، رشد و جوانه زنی، اکوسیستم های بیابان
  • ام البنین ابراهیمی *، مجید محمد اسمعیلی، حسین صبوری، ابوالفضل طهماسبی صفحات 31-38
    اثر غلظت های مختلف محلول خشکی وشوری بر جوانه زنی دو گونه Agropyronelongatum و Agropyrondesertrum تحت آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی بررسی شد. برای اعمال تنش خشکی و شوری به ترتیب، نه سطح پتانسیل اسمزی از مانیتول (تیمار شاهد، 2 بار، 4 بار، 6 بار، 8 بار، 10 بار، 12 بار، 14 بار و 16 بار) و هفت سطح شوری از NaCl (تیمار شاهد، 2 بار، 4 بار، 8 بار، 16 بار، 33 بار و 64 بار) با 3 تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که با افزایش تنش شوری و خشکی کلیه صفات جوانه زنی (طول ریشه چه، طول ساقه چه، درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، وزن ریشه چه و ساقه چه، بنیه بذر و ضریب آلومتری) کاهش می یابند. نتایج تجزیه واریانس تنش شوری نشان داد که گونه Agropyron desertrum با داشتن 100 درصد جوانه زنی، بیشترین درصد و همچنین با داشتن 09/6 سانتی متر بیشترین طول ریشه چه را در تیمار شاهد داشت. مقایسه میانگین داده ها در بین تیمارهای مورد آزمایش برای تنش خشکی نشان داد که گونه Agropyron elongatum با داشتن 53/4 سانتی متر ریشه چه و 506/4 سانتی متر ساقه چه، بیشترین طول ریشه چه و ساقه چه را در تیمار شاهد دارا بود. گونه Agropyron elongatum تا حداکثر غلظت شوری و خشکی مقاومت بیشتری از خود نشان داد. در نتیجه با توجه به نتایج کلی حاصل از این تحقیق می توان گفت در مرحله جوانه زنی، از نظر مقاومت و تحمل به شرایط دشوار شوری و خشکی گونه Agropyron elongatum، گونه مقاوم تری نسبت به گونه Agropyrondesertrum می باشد.
    کلیدواژگان: جوانه زنی بذر، مانیتول، تنش شوری، تنش خشکی
  • بهرام چوبین *، آرش ملکیان، حمیدرضا قره چایی صفحات 39-50
    در اکوسیستم های مناطق خشک و نیمه خشک، کمبود آب های سطحی موجب استفاده بیشتر از منابع آب زیرزمینی شده است. سطح ایستابی در آب های زیرزمینی به دلیل شرایط آب و هوایی و دخالت های انسانی، همواره در حال نوسان بوده است. بررسی تغییرات منابع آب زیرزمینی در برنامه ریزی و مدیریت پایدار منابع آب هر منطقه از اهمیت فراوانی برخوردار است. در این تحقیق، روند تغییرات سطح ایستابی آبخوان دشت آسپاس مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور از داده های ماهانه سطح آبزیر زمینی30 حلقه چاه مشاهده ای و پیزومتری دشت برای نشان دادن نوسانات آبزیر زمینی در طی دوره آماری (13811388) استفاده شد و با به کارگیری دو آزمون غیر پارامتری من - کندال و اسپیرمن، وجود روند معنی دار برای سری های زمانی ماهانه و سالانه در سطح معنی داری 95 درصد مورد ارزیابی قرار گرفت. برای هر سری زمانی شیب خط روند با استفاده از روش تخمین گر سن محاسبه شد. نتایج نشان داد که در همه ایستگاه ها (به جز ایستگاه های پهلوانی کنار زهکش و حاجی آباد کنار رودخانه، بابایی، کناس سفلی و کناس سفلا) تراز آب زیرزمینی دارای روند منفی است. آزمون من کندال نشان داد که نزدیک به 83 درصد ایستگاه ها دارای روند منفی معنی دارند. بررسی شیب خط روند نشان داد که به طور متوسط تراز آب زیرزمینی دشت آسپاس 5/73 سانتی متر در سال افت دارد.
    کلیدواژگان: سطح ایستابی، آزمون من، کندال، آزمون اسپیرمن، دشت آسپاس
  • محمد میرزاوند *، هدی قاسمیه، عباسعلی ولی صفحات 51-58
    استفاده از انواع مختلف روش های تحلیل سری های زمانی، از شیوه های متداول در پیش بینی عوامل هیدرولوژیکی است. در این پژوهش، وضعیت دبی چشمه سلیمانیه کاشان با استفاده از داده های 11 ساله (داده های ماهیانه) ایستگاه چشمه سلیمانیه با استفاده از مدل های مختلف سری زمانی مورد بررسی قرار گرفت. سپس با استفاده از بهترین مدل، اقدام به پیش بینی دبی چشمه برای 9 سال آینده گردید. در این پژوهش، داده ها با استفاده از 12 مدل سری زمانی که شامل مدل های اتورگرسیو، میانگین متحرک، اتورگرسیو میانگین متحرک مرکب و مدل های فصلی و غیرفصلی باکس و جنکینز بودند، بررسی شدند. در نهایت با توجه به اینکه در مدلSARIMA (1،1،0) (1،1،1) [12]، مقدار AIC کمترین و پارامترهای مدل از عدد یک تجاوز نکردند، این مدل به منظور پیش بینی داده های دبی انتخاب شد. در ادامه به منظور بررسی وضعیت نرمال بودن داده های پیش بینی شده از آزمون کلموگروف اسمیرنف استفاده شد. نتایج به دست آمده از آزمون نرمالیته، حاکی از نرمال بودن داده های پیش بینی شده بود؛ بنابراین با توجه به نتایج به دست آمده، می توان نتیجه گرفت که نوع مدل های انتخابی به عنوان تابع پیش بینی کننده بسیار مهم بوده و بر روی دقت جواب های خروجی کاملا موثر است. همچنین با توجه به ماهیت غیرقطعی مسائل هیدرولوژیکی، سری های زمانی به عنوان یکی از روش های مناسب در پیش بینی پدیده های هیدرولوژیکی هستند.
    کلیدواژگان: سری زمانی، چشمه سلیمانیه کاشان، باکس و جنکینز، SARIMA، آکائیک
  • منیر السادات طباطبایی زاده *، محمد رضا اختصاصی، حسن احمدی، علی اکبر نظری سامانی صفحات 59-71
    به منظور مقابله با پدیده بیابان زایی باید عوامل به وجود آورنده آن را شناخت و اقداماتی برای مقابله با آن انجام داد. بدین منظور، تحقیقات مختلفی در داخل و خارج کشور صورت گرفته که به ارائه مدل های منطقه ای منجرشده است. هر یک از این مدل ها از شاخص های متفاوتی استفاده می کنند و نتایج متفاوتی را به همراه دارند. برای انجام تحقیق حاضر، دشت فخرآباد مهریز با مساحتی بالغ بر39370 هکتار انتخاب گردید و وضعیت فعلی بیابان زایی با استفاده از دو مدل ایرانی (IMDPA (Iranian Model of DesertificationPotential Assessment و MICD (Modified Iranian Classification of Desertification) و با تاکید بر معیار فرسایش بادی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از این ارزیابی نشان داد که در هر دو روش IMDPA و MICDکلاس متوسط بیابان زایی بیشترین مقدار را به خود اختصاص می دهد و به ترتیب، 3/88 و 41/81 درصد از مساحت محدوده مطالعاتی را شامل می شود. با مقایسه امتیازات و کلاس های شدت بیابان زایی حاصل از دو روش که از مقایسه رگرسیونی مقادیر استاندارد شده استفاده شد، مشخص گردید که بین امتیازات به دست آمده حدود 33% همبستگی وجود دارد، در حالی که این همبستگی بین کلاس های شدت بیابان زایی 42% می باشد. همچنین مقایسه ارزش متناظر نقاط مشابه نشان داد که در مجموع کلاس بیابان زایی به دست آمده در مدل IMDPA کمتر از مدل MICD است که این پدیده به دلیل ماهیت متفاوت دو مدل مورد استفاده در جمع هندسی و جمع حسابی شاخص ها می باشد. با در نظر گرفتن یافته های سایر تحقیقات و این تحقیق، می توان گفت مدل MICD برای مقیاس های بزرگ (با دقت بیشتر و وسعت کمتر) و مدل IMDPA برای مقیاس های کوچک تر (با دقت کمتر و وسعت بیشتر) از توانمندی خوبی برخوردار است.
    کلیدواژگان: وضعیت بالفعل بیابان زایی، IMDPA، MICD، معیار فرسایش بادی، دشت فخرآباد مهریز
|
  • Asghar Mosleh Arany *, Roya Ehghaghi, Hamid Reza Azimzadeh Pages 1-10
    Drought is one of most important factors in desert ecosystems that affect plant growth. In this study some of drought parameters in Calligonumpolygonoideswere studied under control and irrigated conditions in natural condition. Results showed significant differences in water potential between control and irrigated conditions. Proline content in control with the amounts of 3. 1 mg /gfw was significantly higher than irrigated conditions. The highest amount of soluble sugar also found in the controls. These results showed Irrigation significantly decreased water potential (more positive)، proline and total soluble sugar in Calligonumpolygonoides. The amounts of K+ were significantly higher than Na. There are not significant differences in relative water contentbetween stands and in average it was about 32 percent. It is concluded that this speciesadapted to its own habitat and by accumulationof proline، K+ and total soluble sugars regulatesits osmotic potential.
    Keywords: Calligonum, Proline, Drought, Osmotic potential, Relative water content, Soluble sugar
  • Pages 11-20
    Salinity is one of the main osmotic stresses on growth and production of plants in arid limit. The use of salt endurance species in the restoration and development rangelands, particularly in arid is very important.Given the importance of annual medics in the restoration and development rangeland and the low awareness level of understanding of this species to salinity, This study aimed to evaluate the endurance to salinity during germination were annual medics. Salinity at the germination stage for the creation of Sodium chloride (Nacl) and salinity (0 (control), 0/25, 0/5, 0/75, 1 and 1/25 MPa) was used. Components, including germination percentage, speed and uniformity of germination and seedling growth components, including the shoot and root Length, dry weight root and shoot And their ratio under salt stress was being investigated. The results showed that with increasing concentration of salt in the germination percentage, speed and uniformity germination shoot and root Length and dry weight decreased in both species. The significant differences in the percentage of germination, root and shoot dry weight in salinity were observed among species. In this study, the increased levels of salinity, germination percentage decreased with the decrease in the value of M. scutellata the control treatment to 1/25 MPa Nacl treatment was reduced by 99 percent. M. polymorpha reduction of 96% in comparison to the control was observed in 1.25 MPa. The results showed that the species M. polymorpha and M.scuteellata is more resistant to salinity at the germination stage.
    Keywords: salinity, components germination, seedling growth parameters, Medicago scutellata, Medicago polymorpha
  • Tahereh Sadeghi Shahrakht*, Mohammad Mohammad Jankju, Zahra Nikbakht Pages 21-30
    Management and control of poisonous and allelopathic plant species are from the main priorities for restoration of range and desert ecosystems. In a glasshouse experiment, seeds of Agropyron desertorum, a perennial forage grass, were sown within the soil media containing different proportion of shoots (0, 5% and 20%) and root powder, or soil taken from the under canopy of harmal plant. Experiment was conducted in a completely randomized design with 6 treatments and four replications. Seed germination rate and speed, and seedling morphological growth parameters of Agropyron were measured. Under the canopy of harmal plant soil pH (8.13) and texture (sandy loam) was similar to those in open areas, however the electrical conductivity was higher under the canopy (627 vs. 215). A mixture of 20% shoot powder (seed and fruit)and rangeland soil, significantly reduced germination rate and speed, and all growth parameters of Agropyron. Root powder and understory soil treatments did not induced negative effects, they even increased shoot weight of the target plant.According to our results applying a surface root plow, before the flowering stage of harmal plant, may positively increase establishment of Agropyron in the field.
    Keywords: Allelopathy, Peganum harmala, Agropyron desertorum, Seed germination, Desert ecosystems
  • Pages 31-38
    The effect of various concentrations of drought and salinity solutions on germination of two species known as Agropyron elongatum and Agropyron desertrum were investigated according to factorial design. This investigation contains three repetitions, nine drought levels (0,2,4,6,8,10,12,14,16), and seven salinity levels (0,2,4,8,16,33,64). 50 seeds of any species were cultivated in Petri dishes on filter papers inside the germinator during each repetition. Test results show that the maximum germination in drought potential of 2 MP in A.elongatum species has been about 62/70 percent and the maximum germination in salinity potential of 0, in A.desetrum species has been 100 percent. As a result, it can be said that, according to the overall results obtained from this study, the A.elongatum species are more resistant against salinity stress and drought stress,than other species.
    Keywords: Seed Germination, Mannitol, Salinity Stress, Drouht Stress
  • Bahram Choubin*, Arash Malekian, Hamidreza Gharechaei Pages 39-50
    In arid and semi-arid ecosystems shortage of surface water has led to a greater use of groundwater resources. Water table in groundwater due to climate and human intervention is always fluctuating. Assessing change groundwater resource in planning and sustainable management of water resources in each region has of great importance. In this study were investigated changes of water table in the plain aquifer Aspas. For this purpose monthly data of 30 well of groundwater observation to demonstrate groundwater fluctuations in statistics course (2002_2009) was used and using nonparametric tests Mann - Kendall and Spearman significant trend for monthly and annual time series were evaluated at a significance level of 95%. For each series, the slope of trend line was computed using Sen's Estimator method. The results showed that in all stations (except stations Pahlevani side drainage and riverside Hajiabad, Babai, kenas - sefli and kenas sefla) groundwater level has a negative trend. Mann - Kendall showed that nearly 83 percent of stations have negative significant trends. Investigate slope of trend line in the Aspas plain shows that water table declined 73.5 centimeter in each year.
    Keywords: Water table, Mann, Kendall test, Spearman test, Aspas plain
  • Mohammad Mirzavand *, Dr Hoda Ghasemieh, Dr Abasali Vali Pages 51-58
    Different types of time series analysis models are commonly used for predicting hydrological factors. In this study, the situation of Soleimanieh spring discharge in Kashan was investigated using various time series models and mean monthly flow during 11 year period. Then, spring discharge predicted using the best modals for future 9 years. In this research, the data were analyzed using 12 time series models including Autoregressive, Moving average, Autoregressive-composite moving average, seasonal and non-seasonal models such as Box and Jenkins. Finally, the results showed that the value of AIC is the lowest and model parameters don,t exceed of one in SARIMA (1, 1, 0) (1, 1, 1) [12] model. So, this model was selected to predict discharge data. Then, Komogorov-Smirnov test was used to investigate the normality situation of the predicted data. The obtained results showed that predicted data are normal. Therefore, according to the results, it can be conducted as the type of selected model is very important and it affects the accuracy of output response. Also, according to the uncertain nature of hydrological issues, time series models are one of the best methods in hydrological prediction.
    Keywords: time series, Sulaymaniyah Springs Kashan, Box, Jenkins, SARIMA, AIC
  • Monir Sadat Tabatabaeezadeh *, Mohamad Reza Ekhtesasi, Hasan Ahmadi, Aliakhbar Nazary Samany Pages 59-71
    In order to deal desertification phenomenon it is necessary to identify its producing and increases causes. For this purpose several studies conducted inside and outside the country that have been led to submit regional models.. Each of these models has different pattern and use different indicators which can lead to different results. In this study, Fakhrabad plain of Mehriz region by extent of over 39,370 hectares was selected. Whit emphasizing wind erosion criteria, that is the dominant process of desertification in the study area, the current status of desertification evaluated by IMDPA and MICD Iranian models and the results of two models ware compared. The results of this evaluation showed that in both IMDPA and MICD methods, the middle class of desertification has greatest area that is 88/3% and 81/4% respectively. Comparison of desertification scores and different classes of land use using regression comparison of standardized values revealed that correlation between the obtained scores is about 33% while this correlation between the severity classes of current desertification is 42%. Also comparison of similar values of the corresponding showed that classes of desertification in IMDPA model is less than MICD model which can be related to the different nature of models in using of the geometric and the arithmetic sum of the indices. It can be concluded that MICD model is suitable for large-scale (with more accuracy& the less area) and IMDPA model is more fitted for smaller scales (with more area, less accuracy) of capacity.
    Keywords: The current status of desertification, IMDPA, MICD, Wind Erosion