فهرست مطالب

دین و ارتباطات - سال بیست و دوم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • سال بیست و دوم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/03/30
  • تعداد عناوین: 6
|
  • پویان احیایی *، آرمان احمدی، آذر قلیزاده صفحات 5-33
    با گسترش دسترسی به اینترنت و استفاده فزاینده ای که نوجوانان و جوانان از انواع مطالب و محتوای این فناوری اطلاعاتی و ارتباطی می نمایند، هویت فرهنگی به یکی از دغدغه های اصلی مرتبط با انسجام اجتماعی و یکپارچگی ملی تبدیل شده است. بدین لحاظ پژوهش حاضر، رابطه اعتیاد اینترنتی با هویت فرهنگی دانش آموزان را موردمطالعه قرار می دهد. نوشتار حاضر به صورت پیمایشی و با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ایچندمرحله ای در بین دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان سراب صورت گرفته و حجم نمونه مطابق با فرمول کوکران 300 نفر برآورد شده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که اعتیاد به اینترنت در بین دانش آموزان جامعه آماری شروع شده و همچنین همبستگی معنادار و معکوسی بین اعتیاد اینترنتی و هویت فرهنگی در بین دانش آموزان وجود دارد؛ بدین معنی که با افزایش اعتیاد اینترنتی، هویت فرهنگی دانش آموزان کاهش پیدا می کند. سایر یافته های پژوهش نیز نشان می دهد که بین دین داری و اعتیاد اینترنتی همبستگی معکوسی وجود دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون چند متغیره بیانگر آن است که حدود 20 درصد از تغییرات متغیر وابسته توسط متغیرهای مستقل پژوهش تبیین می شود.
    کلیدواژگان: اعتیاد اینترنتی، هویت فرهنگی، دین داری، دانش آموزان شهرستان سراب
  • بیژن خواجه نوری*، صادق پناهی نسب، صدیقه جهانبازیان صفحات 35-57
    ازخودبیگانگی یکی از علائم بیماری روحی و روانی در بین انسان ها است که موجب می گردد تا آن ها نتواند نقش هایشان را در ارتباط با خود و یا جامعه به خوبی انجام دهند. پژوهش حاضر به بررسی رابطه میزان مذهبی بودن و سبک زندگی نوجوانان با ازخودبیگانگی آن ها پرداخته است. نمونه موردمطالعه 381 دانش آموزان)دختر و پسر)دبیرستانی شهر شیراز می باشد. برای جمع آوری اطلاعات از روش پیمایشی استفاده شده است. اطلاعات موردنیاز با شیوه نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای به دست آمد.نتایج تحقیق نشان داد که متغیرهای مناسک مذهبی، هویت مذهبی، سبک زندگی و مشارکت فرهنگی رابطه منفی با ازخودبیگانگی نوجوانان دارد و بر روی هم توانسته اند نزدیک به 23 درصد از تغییرات متغیر وابسته را تبیین کنند. بیشترین همبستگی بین دو متغیر انجام مناسک مذهبی و هویت مذهبی با متغیر ازخودبیگانگی می باشد. مهم ترین متغیری که بیشترین تغییرات ازخودبیگانگی جوانان را تبیین می کند مناسک مذهبی است. این متغیر به تنهایی نزدیک به 19 درصد تغییرات متغیر وابسته را توضیح می دهد. دومین متغیر واردشده در مدل، متغیر هویت مذهبی می باشد که 7/2 درصد تغییرات ازخودبیگانگی نوجوانان را توضیح می دهد. سبک مشارکت فرهنگی سومین و آخرین متغیر واردشده در مدل است که با دو متغیر پیشین بر روی هم توانسته اند نزدیک به 23 درصد تغییرات متغیر وابسته را توضیح دهند.
    کلیدواژگان: ازخودبیگانگی، سبک زندگی، مذهبی بودن، نوجوانان، مشارکت فرهنگی
  • منصور طبیعی*، مجید موحد، سمیرا مالمیر صفحات 59-85
    زمینه و هدف
    پرسش از «هویت» افراد و ملت ها یکی از دغدغه های فکری بشر در طول تاریخ به شمار می رفته استدر واقع انسان ها از دیرباز به دنبال تعریف و بازشناسی ملتشان، قبیله شان، قومشان، خودشان و... بوده اند آن ها در این مسیر بین خود و دیگران تمایز ایجاد می کردند، یکی از مسائلی که میل بروز و ظهور هویت طلبی انسان ها می باشد، تاکید بر انتخاب نام برای فرزندانشان است انسان ها همواره در تلاش اند تا در جهت اثبات خود، و حفظ موقعیتشان، به انحای مختلف به ابراز خود و ویژگی هایشان بپردازند انتخاب نام محملی برای نشان دادن هویت فرد بوده و وی افتخارات و آمال خود را در این فرآیند به منصه ظهور می رساند و به دنبال برآورده کردن آن هاست.
    مواد و روش ها
    جامعه آماری این تحقیق افراد دارای فرزند شهر شیراز بوده و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران با ضریب خطای 4 درصد و در سطح اطمینان 95 درصد 420 نفر تعیین شده است. روش نمونه گیری این تحقیق خوشه ایتصادفی می باشد که با استفاده از پرسشنامه اطلاعات جمع آوری و به وسیله نرم افزار spss (رگرسیون تک متغیره) به تجزیه و تحلیل داده ها پرداختیم.
    نتایج
    بررسیداده های تحقیق نشان داد هویت ملی 8/14 درصد از شهروندان شیرازی در حد بالا، 2/66 درصد در حد متوسط و حدود 19 درصد نیز در سطح پایین بوده است. آزمون همبستگیآنووا نشان می دهد میان هویت ملی و نام گذاری موالید ارتباط معنی داری وجود دارد. همچنین نتیجه رگرسیون لجستیک تک متغیره نشان داد هویت ملی می تواند 6 درصد احتمال نام گذاری مذهبی در موالید را افزایش دهد.
    نتیجه گیری
    با توجه به نتایج این تحقیق و اثبات رابطه معنی دار بین هویت ملی و نام گذاری موالید، به صورت خلاصه این مطالعه نشان داد که اگر بتوانیم هویت ملی افراد را بالا ببریم احتمال انتخاب اسامی مذهبی و ملی برای موالید افزایش می یابد و این نیازمند توجه نهادهای فرهنگی و آموزشی است.
    کلیدواژگان: هویت ملی، نام گذاری موالید، نظریات هویت ملی، شیراز
  • محمد عباس زاده *، مجتبی میرزایی صفحات 87-122
    دین داری پدیده ای است که از همان ابتدای پیدایش انسان ها در روند تحول جوامع تاثیرگذار بوده است و به موضوعی اساسی و مهم در روند زندگی افراد تبدیل شده است. امروزه نیز دین داری به عنوان عاملی موثر در جنبه های مختلف زندگی شناخته شده است لذا مقاله حاضر در نظر دارد آن را با توجه به فرآیند جامعه پذیری افراد و همچنین بررسی نقش عوامل اجتماعی و روان شناختی در این ارتباط به بررسی میزان دین داری بپردازد. جامعه آماری تحقیق را کلیه دانشجویان دانشگاه تبریز در تمامی مقاطع در سال تحصیلی 93-92 تشکیل می دهد که از بین آن ها، 402 نفر با استفاده از نمونه گیری طبقه ای تصادفی انتخاب، و داده ها جمع آوری شد. برای تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون و آزمون آنالیز واریانس و آزمون تی و تحلیل مسیر استفاده شده است. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که بین سرمایه اجتماعی، سرمایه روان شناختی و جامعه پذیری با دین داری دانشجویان رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد؛ یعنی با افزایش هر یک از متغیرهای سرمایه اجتماعی، سرمایه روان شناختی و جامعه پذیری می توان به افزایش میزان دین داری دانشجویان کمک نمود. علاوه بر این، نتایج بیانگر وجود ارتباط مثبت و معنی داری بین ابعاد دین داری (تجربی، مناسکی و پیامدی) و ابعاد متغیرهای سرمایه اجتماعی و روان شناختی بود. نتایج تحقیق همچنین میانگین نمره دانشجویان را برای دین داری، متوسط رو به بالا ارزیابی نمود. بعد تجربی بیشترین میانگین را در بین ابعاد دین داری به خود اختصاص داده است. همچنین بر اساس نتایج تحقیق، دین داری بیشتر از همه از متغیر سرمایه اجتماعی متاثر است. بعد از آن نیز متغیرهای جامعه پذیری و سرمایه روان شناختی به ترتیب بیشترین نقش را در تبیین متغیر وابسته دارند. نتیجه تحلیل مسیر صورت گرفته نیز نشان داد که متغیر جامعه پذیری به صورت مستقیم 18/0 درصد بر متغیر وابسته و از طریق سازه های سرمایه اجتماعی و سرمایه روان شناختی 14/0 درصد و در کل نیز حدود 32/0 درصد بر میزان دین داری تاثیر گذاشته است. این نتایج همچنین بیانگر تاثیر مستقیم 40/0 درصدی متغیر سرمایه اجتماعی و 09/0 درصدی متغیر سرمایه روان شناختی بر میزان دین داری بوده است.
    کلیدواژگان: دین داری، سرمایه اجتماعی، جامعه پذیری، سرمایه روان شناختی، دانشجویان
  • علی عباسی صفحات 123-144
    در تحلیل گفتمانی تابلوهای خشایار قاضی زاده تلاش بر این است تا از نشانه های منفرد، کلان نشانه ها، خرد نشانه ها و یا مجموعه ای از نشانه ها عبور کنیم تا بتوانیم به ورای نشانه ها یعنی آنجائی که نشانه ها با یکدیگر تعامل برقرار می کنند برسیم. تا بتوانیم به خوانشی گفتمانی دست یابیم. بدین منظور، علاقه مند به ظاهر شدن معنا در گفتمان های هنری، هدف این مقاله چگونگی ظاهر شدن معنا به کمک مقوله های بنیادین کلام یعنی «مربع معنائی» در این تابلوهاست؛ و در ادامه بومی سازی نظریه های تحلیل گفتمان در این حوزه است. می خواهیم بدانیم که گفته پرداز این تابلوها از چه ترفندهایی برای تولید معنا سود برده است و چگونه این نشانه های منفرد را به یک نظام منسجم معنائی تبدیل کرده که یک معنای واحد از آن تولید می گردد. نشانه معناشناس بر این باور است که نشانه به تنهایی فاقد معناست و معنا از رابطه بین نشانه ها حاصل می شود. با این توصیف می توان به درستی گفت که نشانه معناشناس به ظاهر شدن معنایی که از میان شکل های زبانی دریافت شده است علاقه نشان می دهد؛ و در واقع، می توان گفت که او به ظاهر شدن معنا از میان گفتمان های که معنی را ظاهر می کنند، از میان گفتمان های که معنی را انتقال می دهند و همکاری مبهمی را فراهم می کنند علاقه مند است. در حقیقت نشانه معناشناسی تلاش دارد به صورت روشمند ابعاد کلام را موردمطالعه قرار دهد. یکی از ابعاد کلام همان «مربع معنایی» در کلام است.
    کلیدواژگان: مربع معنائی، فرهنگ، طبیعت، مرگ، زندگی، شهید
  • شراره مهدی زاده*، فاطمه زارع غیاث آبادی صفحات 145-177
    دین در گستره عمر آدمی تاثیرات عمیق و شگرفی، بر جوامع بشری و به خصوص پیروان خود داشته است؛ بدین سبب در بررسی مسائل اجتماعی و انسانی، نادیده گرفتن عامل دین، به هر علتی که باشد، بی شک نوعی مخالفت با حقایق تاریخی تلقی خواهد شد. با توجه به اهمیت دین داری از یک سو و از سویی دیگر استیلای رسانه ها در دنیای امروز، محور اصلی این پژوهش بررسی رابطه استفاده از تلویزیون ملی (داخلی) و تلویزیون ماهواره ای (خارجی) با میزان دین داری جوانان 18 تا 29 ساله شهر تهران است. در راستای این محور اصلی، رویکرد فرهنگی به رسانه و همچنین نظریات کاشت، برجسته سازی و اندیشه های متفکرانی همچون هوور، کارلسون، دریدا و پژوهش های تجربی متعدد موردبررسی قرار گرفت؛ به طوری که در نهایت با توجه به مطالعات نظری و تجربی صورت گرفته، فرضیاتی تنظیم و در جامعه آماری مورد آزمون قرار گرفت. به طور کلی برخی از مهم ترین نتایج پژوهش بدین شرح است: میزان اعتقادات دینی، عواطف دینی و مناسک دینی نشان می دهد که جوانان موردمطالعه از لحاظ دین داری دارای میانگینی بالاتر از حد متوسط هستند. بین میزان تماشا و استفاده از انواع برنامه های تلویزیون ماهواره ای و میزان دین داری رابطه ای منفی و معنادار وجود دارد؛ این در حالی است که با افزایش میزان تماشای تلویزیون ملی و تماشای انواع برنامه های سرگرم کننده و خبری آموزشی تلویزیون ملی، بر میزان دین داری جوانان، افزوده می شود
    کلیدواژگان: دین داری، رسانه، جوانان، تلویزیون ماهواره ای، تلویزیون ملی
|
  • Pouyan Ehyayi*, Arman Ahmadi, Azar Golizadeh Pages 5-33
    With the expansion of the internet access worldwide and the increasing use of its various contents by adolescents, cultural identity has become a major concern as regards social and national integrity. The subject of this thesis is, therefore, to study the relation between internet addiction and cultural identity. This is a survey research using multistage cluster sampling among secondary students in Sarab province and the sample volume has been estimated to be around 300 people based on Cochran formula. The results show that the statistical population has undergone an addiction to the internet and there is a meaningful but inverse correlation between this addiction and student's cultural identity. In other words, with the increase of internet addiction, student's cultural identity is weakened. It is also shown that there is an inverse correlation between religiosity and internet addiction. Also multivariate regression analysis indicates that about 20% of dependant variable changes are explained by the research independent variables.
    Keywords: internet addiction, cultural identity, religiosity, Sarab province students
  • Bijan Khaje Nuri*, Sadegh Panahi Nasab, Sedigheh Jahanbazian Pages 35-57
    Alienation is one of the symptoms of mental disease among human beings leading to their failure in properly fulfilling their roles in relation to society and themselves. This paper investigates the association between religiosity and lifestyle with alienation of adolescents. The survey sample included 381 Shiraz high school students. The information was obtained using multistage random sampling. The results indicated that religious rituals, religious identity, lifestyle and cultural participation have a negative relationship with adolescents’ alienation. Our study also suggested that the aforementioned variables could elucidate an approximately 23% of the variations of the dependent variable. Religious practice and religious identity correlated mostly with alienation. The most important variable that could explain the changes in youth alienation was religious practice. This factor alone accounted for nearly 19% of variations. The second variable in the model was religious identity which explained 2.7% of all variations in teenager alienation. Last but not least is cultural participation style which could, together with the two other variables, account for almost 23% of variations in the dependent variable.
    Keywords: alienation, lifestyle, religiosity, adolescents, cultural participation
  • Mansoor Tabiee*, Majeed Movahed, Samira Malmir Pages 59-85
    Questions about individual's and nation's identity have been one of the humanity's concerns in history. In fact, humans have always been after a definition and recognition of their nations, tribes, ethnicities, and their own selves. They have also differentiated between themselves and others. A sign of this tendency to seek their own identity has been their preoccupation with selecting names for their children. Humans are in a perpetual need for proving themselves and maintaining their positions in any way through expressing their characteristics. Name selection is a way to realize one's dreams and honors, hence proving one's identity. The statistical population of the research is those with children in Shiraz and the sampling (420 individuals) was done according to Cochran formula with 4% variable error and 95% trust level. Cluster random sampling was used with the data gathered by questionnaires, and the analysis was done with spss software (univariate regression). The results show the national identity of 14.8% of Shirazis at high level, 66.2% at average level, and 19% at low level. ANOVA correlation test shows there is a meaningful relation between national identity and naming the newborns. Also the result of univariate logistic regression shows that national identity can increase the possibility of selecting religious names for babies by 6%. The conclusion is that if we increase individual's national identity, the possibility of selecting religious and national names for babes also goes higher, and this requires the attention of cultural and educational institutions.
    Keywords: national identity, naming babes, national identity theories, Shiraz
  • Mohammad Abbaszadeh*, Mojtaba Mirzaie Pages 87-122
    Religiosity has put its impact on societie's development from early times and holds a significant place in people's lives. Today, this phenomenon is still showing its effective role in various aspects of our living, and this article intends to explore its degree by relying on the role of social and psychological causes, keeping in mind the socialization process. The research statistical population is the total number of Tabriz University students in 92-93 academic year, from which 402 people were selected through random stratified sampling. Data analysis was done based on Pierson correlation coefficient, variance analysis test and T test and path analysis. The results show a positive and meaningful relation between social and psychological capitals and socialization on the one hand, and religiosity on the other. In other words, with an increase in any one of those factors, we can heighten religiosity among students. Besides, there is a meaningful and positive relation between religiosity dimensions (experience, ritual and consequential) and social and psychological variable aspects. It is also shown that student's degree of religiosity is medium and above. The experience dimension holds the highest mean among religiosity dimensions. Also, according to the research results, religiosity is mostly affected by social capital variable. Next come socialization and psychological capitals in order of importance that have the most important role in explaining the dependent variable. The conclusion is that socialization's direct effect on dependent variable is 18%, but through social and psychological capitals its effect is 14%, and in total it is about 32% upon the degree of religiosity. The evidence also shows the 40% direct effect of social capital variable, and 0/09% effect of psychological capital on religiosity.
    Keywords: religiosity, social capital, socialization, psychological capita, students
  • Ali Abbasi Pages 123-144
    In the discourse analysis of Khashayar Qazizadeh's paintings, it has been tried to pass through single signs, macro-signs, micro-signs, or a combination of signs so that we can go beyond signs, i.e. where signs interact, and reach a discourse-based reading. The objective is to show how the meaning is revealed with the help of fundamental categories of speech or semiotic square in the paintings. We then need to customize discourse analysis theories in this field. We want to know how the author of these paintings has managed to produce meaning by combining these single signs into a coherent system of meaning. Semiologists believe that signs lack any meaning while alone and meaning is obtained intersemiotically. Thus we can maintain that semiologists are interested in the revelation of meaning from among linguistic forms. In other words they are after emergence of meaning from discourses which reveal meaning, or those discourses that transmit meaning and provide ambiguous cooperation. In fact, semiology attempts to study dimensions of speech in a methodological manner. One of these dimensions is semiotic square in speech.
    Keywords: semiotic square, culture, nature, death, life, martyr
  • Sharareh Mehdizadeh*, Fatemeh Zare Ghiyasabadi Pages 145-177
    Religion has had surprising and deep effects on human societies, especially its followers. When surveying social and human issues, ignoring religion agent –for whatever reason- is doubtlessly against historical facts. With regard to the importance of religiosity on the one hand and predominance of the media in today's worlds on the other, the main subject of this paper is to study the relationship between TV and satellite consumption and amount of religiosityof the youth between 18 to 29 years of age in Tehran. In line with this, cultural approach to the media, cultivation theory, and ideas of thinkers such as "Hoover", "Carlson", "Derrida" and several experimental investigations have been surveyed. Finally, with regard to experimental and theoretical studies, some hypotheses have been made and tested in the sampling population. Some of the most important results of this paper are as follows: The amount of religious belief, religious feelings, and religious practices show that the average rate of religiosity is higher than medium level. Also, there is a significant negative correlation between the number of national and satellite TV programs and the amount of religiosity, while with the increase of national TVsentertainment, news, and educational programs, the degree of the youth's religiosity improves.
    Keywords: religiosity, media, young, satellite, TV