فهرست مطالب

پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی - پیاپی 16 (پاییز و زمستان 1394)
  • پیاپی 16 (پاییز و زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/12/03
  • تعداد عناوین: 21
|
  • سیده فاطمه حسنی تسیه *، حبیب الله سمیع زاده لاهیجی، مرداویج شعاعی دیلمی صفحات 1-9
    در این مطالعه به منظور بررسی تنوع ژنتیکی 45 ژنوتیپ از ژرم پلاسم تیپ های مختلف توتون شامل گرمخانه ای، بارلی و شرقی، از 20 ترکیب آغازگری IRAP و REMAP استفاده شد که از بین این آغازگرها، 5 آغازگر IRAP و 9 آغازگر REMAP قادر به تولید الگوی نواری، با وضوح و چندشکلی بالا بودند و در مجموع 188 مکان را تکثیر کردند که از این تعداد 153 مکان، چندشکل بودند. آغازگر RTR-10 با 22 نوار و RTR-1 با 16 نوار، بیشترین و آغازگر UBC817+RTR1 با 4 نوار، کمترین تعداد مکان های چند شکل را تکثیر کردند. میزان اطلاعات چندشکل نشانگرها بین 16/0 تا 33/0 و شاخص نشانگر از 34/0 تا 25/6 در کل ژنوتیپ های مورد مطالعه متغیر بود. تجزیه خوشه ایبه روش UPGMA، 45 ژنوتیپ مورد مطالعه را در پنج گروه قرار داد، که گروه اول شامل تیپ بارلی، گروه دوم شامل تیپ گرمخانه ای و گروه های 3، 4 و 5 شامل ژنوتیپ های شرقی شدند. صحت گروه بندی حاصل از تجزیه خوشه ایتوسط تابع تشخیص کانونی به روش خطی فیشر 3/73 درصد تایید شد.
    کلیدواژگان: رتروترانسپوزون، ضریب تشابه انطباق ساده، میزان اطلاعات چندشکل
  • بهنام صداقتی *، نادعلی باباییان جلودار، نادعلی باقری، حامد صالحیان آقبلاغ صفحات 10-15
    در ریزازدیادی درون شیشه ای آنتوریوم القای کالوس از ریزنمونه یکی از مراحل مهم و حساس می باشد. این آزمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در سال 1388 انجام گرفت. رقم مورد استفاده در این پژوهش فایر و ریزنمونه های مورد استفاده قطعات برگی دارای رگبرگ اصلی و فاقد رگبرگ اصلی بود. برای کالوس زایی محیط کشت موراشیک و اسکوک تغییر یافته (mMS) حاوی 3 درصد ساکارز، 7/0 درصد آگار، همراه با تنظیم کننده رشدی 2، 4-D در سطوح صفر، 04/ 0، 08/0، 12/0، 16/0، 2/0 و 24/0 میلی گرم در لیتر و بنزیل آدنین (BA) به میزان 0/1 میلی گرم در لیتر مورد استفاده قرار گرفت. برای باززایی نیز از محیط کشت mMS محتوی 2 درصد ساکارز، 7/0 درصد آگار، 206 میلی گرم NH4NO3، همراه با تنظیم کننده رشدی BA در سطوح 25/0، 5/0، 75/0 و 0/1 میلی گرم در لیتر استفاده شد. 4 هفته پس از کشت، ریزنمونه های دارای رگبرگ اصلی شروع به کالوس زایی نمودند. بدون در نظر گرفتن غلظت 2، 4-D ریزنمونه های برگی دارای رگبرگ اصلی بیشترین درصد کالوس زایی (3/48 درصد) را داشتند. بیشترین درصد کالوس زایی (7/83 درصد) در ریزنمونه برگی دارای رگبرگ اصلی و در غلظت 16/0 میلی گرم در لیتر 2،4-D و کمترین درصد کالوس زایی (5/12 درصد) در ریزنمونه برگی فاقد رگبرگ اصلی و در محیط کشت بدون 2،4-D مشاهده گردید. بهترین سطح BA برای باززایی سطح 0/1 میلی گرم در لیتر بود. بیشترین درصد باززایی (83/20 درصد) در غلظت 0/1 میلی گرم در لیتر BA و کمترین درصد باززایی (3/8 درصد) در غلظت 25/0 میلی گرم در لیتر BA مشاهده شد.
    کلیدواژگان: آنتوریوم، ریزازدیادی، کالوس زایی، ریزنمونه، 2، 4، D
  • مجتبی کردرستمی، بابک ربیعی *، عاطفه صبوری، حسین صبوری صفحات 16-26
    در این پژوهش، از جمعیتی متشکل از 196 خانواده F2:4 حاصل از تلاقی دو رقم اصلاح شده و بومی ایرانی به اسامی سپیدرود و غریب جهت شناسایی QTL های صفات مرتبط با کیفیت پخت دانه و تبدیل شلتوک استفاده شد. وجود چندشکلی بین والدین در 550 نشانگر ریزماهواره (SSR) و ده ترکیب آغازگر از نشانگر های AFLP بررسی و سپس نقشه پیوستگی جمعیت بر اساس داده های ژنوتیپی 216 نشانگر چندشکل (105 نشانگر SSR و 111 نشانگر AFLP) تهیه شد. نقشه حاصل 3/1861 سانتی مورگان از ژنوم برنج را پوشش داد و فاصله متوسط بین نشانگرها 95/8 سانتی مورگان بود. نتایج حاصل از مکان یابی فاصله ای مرکب در مجموع تعداد بیست و هشت QTL برای این صفات شناسایی نمودکه تعدادی از QTLهای شناسایی شده کنترل بیش از یک صفت را بر عهده داشتند. برای هر یک از صفات مورد مطالعه یک یا چند QTL کوچک اثر به همراه حداقل یک QTL بزرگ اثر که سهم زیادی از تنوع فنوتیپی صفت را کنترل می کردند، شناسایی شد. QTLهای بزرگ اثر کنترل کننده صفات مورد نظر و نشانگرهای پیوسته با آنها می توانند در برنامه های انتخاب به کمک نشانگر مورد استفاده قرار گیرند.
    کلیدواژگان: برنج، نقشه پیوستگی، صفات مرتبط با کیفیت پخت و تبدیل، QTL، SSR، AFLP
  • ابوالفضل کی پور *، حمید نجفی زرینی، علی زمان میرآبادی صفحات 27-33
    ساق سیاه کلزا Leptosphaeria maculans، یکی از بیماری های مهم کلزا (Brassica napus) در سراسر جهان می باشد که منجر به خسارت های اقتصادی زیادی شده است. به منظور تعیین تیپ بیماری زا، جدایه های نمونه برداری شده از این قارچ در استان های مازندران و گلستان از سه رقم افتراقی وستار، کوئینتا و گلاسیر استفاده شد. در مجموع از 12 جدایه بدست آمده دو تیپ بیماریزای PG2 و PGT شناسایی گردید. جهت تعیین حساسیت ارقام مختلف کلزا نسبت به این بیماری، 24 رقم از چهارگونه B. napusو B. rapa و B. juncea و B. nigrs نسبت به دو جدایه بیماری زا مورد آزمون قرار گرفت و در نهایت مشخص گردید از بین ارقام داخلی پاییزه Option و PF (ساری گل) نسبت به PG2 به ترتیب دارای مقاومت و مقاومت نسبی بوده و از بین ارقام زمستانه خارجی Champlein و Adriana به ترتیب دارای مقاومت و مقاومت نسبی می باشند. همچنین ارقام Option و Champlein و Adriana نسبت به جدایه PGT دارای مقاومت نسبی بودند.
    ساق سیاه کلزا Leptosphaeria maculans، یکی از بیماری های مهم کلزا (Brassica napus) در سراسر جهان می باشد که منجر به خسارت های اقتصادی زیادی شده است. به منظور تعیین تیپ بیماری زا، جدایه های نمونه برداری شده از این قارچ در استان های مازندران و گلستان از سه رقم افتراقی وستار، کوئینتا و گلاسیر استفاده شد. در مجموع از 12 جدایه بدست آمده دو تیپ بیماریزای PG2 و PGT شناسایی گردید. جهت تعیین حساسیت ارقام مختلف کلزا نسبت به این بیماری، 24 رقم از چهارگونه B. napusو B. rapa و B. juncea و B. nigrs نسبت به دو جدایه بیماری زا مورد آزمون قرار گرفت و در نهایت مشخص گردید از بین ارقام داخلی پاییزه Option و PF (ساری گل) نسبت به PG2 به ترتیب دارای مقاومت و مقاومت نسبی بوده و از بین ارقام زمستانه خارجی Champlein و Adriana به ترتیب دارای مقاومت و مقاومت نسبی می باشند. همچنین ارقام Option و Champlein و Adriana نسبت به جدایه PGT دارای مقاومت نسبی بودند.
    کلیدواژگان: کلزا، ساق سیاه، Leptosphaeria maculans، حساسیت
  • مهدی هاشم زهی *، ابوالقاسم مرادقلی صفحات 34-39
    به منظور بررسی روابط موجود بین صفات موثر بر عملکرد دانه 6 رقم ماش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در 3 تکرار و دو آزمایش جداگانه نرمال و تنش خشکی اجرا گردید. نتایج تجزیه همبستگی نشان داد که صفات فنولوژیک بیشترین همبستگی مثبت و معنی دار را با عملکرد دانه داشتند. با انجام رگرسیون گام به گام دو صفت روز تا ظهور غلاف و روز تا 50 درصد گلدهی به ترتیب وارد مدل شده و در مجموع 9/99 درصد از تغییرات عملکرد را توجیه نمودند. تجزیه علیت برای عملکرد دانه گیاه نشان داد که صفت تعداد روز تا ظهور غلاف دارای اثر مستقیم و منفی روی عملکرد دانه بود و نیز همچنین صفت تعداد روز تا 50 درصد گلدهی دارای بیشترین اثر مستقیم و مثبت روی عملکرد دانه داشت. بنابراین می توان از این صفات به خوبی در برنامه های اصلاحی و افزایش عملکرد استفاده کرد.
    کلیدواژگان: ماش، همبستگی، تجزیه علیت، رگرسیون گام به گام، عملکرد دانه
  • لیلا فهمیده *، غلامعلی رنجبر، عمران عالیشاه، نادعلی باباییان جلودار صفحات 40-48
    بهینه سازی روش های باززایی در پنبه با استفاده از تکنیک های کشت بافت در اصلاح و تولید موفق ارقام پنبه های تراریخت ضروری به نظر می رسد. ریزنمونه های 14-7 روزه هیپوکوتیل و برگ لپه ای 6 ژنوتیپ پنبه به منظور تحریک کالوس به مدت 10 هفته روی محیط کشت MS1 (محیط کشت MS حاوی ویتامین های محیطB5) حاوی هورمون های اکسین و سیتوکینین با استفاده از آزمایش فاکتوریل بر مبنای طرح کاملا تصادفی با سه تکرار کشت شدند. کشت ها به اتاقک رشد با شرایط دمایی 2±28 درجه سانتی گراد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی با شدت نور 2000 لوکس به منظور القای کال زایی منتقل شدند. کالوس های جنین زا جهت تحریک و بلوغ جنین ها به محیط کشت های MS حاوی NH4NO3 و KNO3 بدون هورمون منتقل شدند. با اینکه KNO3 تاثیر ناچیزی جهت تحریک جنین های سوماتیکی دارد اما برای نمو و بلوغ جنین ها بیشترین کارایی را دارد. به منظور جوانه زنی جنین های سوماتیکی از محیط کشت MS حاوی هورمون GA3 استفاده شد و گیاهچه های باززا شده از روش جنین زایی سوماتیکی تولید شدند. ژنوتیپ 4-S-4 با هر دو نوع ریزنمونه (هیپوکوتیل و برگ کوتیلدون) از نظر شروع کال زایی، درصد کال زایی و همچنین درصد تولید کال جنین زا برتر از سایر ژنوتیپ ها بود.
    بهینه سازی روش های باززایی در پنبه با استفاده از تکنیک های کشت بافت در اصلاح و تولید موفق ارقام پنبه های تراریخت ضروری به نظر می رسد. ریزنمونه های 14-7 روزه هیپوکوتیل و برگ لپه ای 6 ژنوتیپ پنبه به منظور تحریک کالوس به مدت 10 هفته روی محیط کشت MS1 (محیط کشت MS حاوی ویتامین های محیطB5) حاوی هورمون های اکسین و سیتوکینین با استفاده از آزمایش فاکتوریل بر مبنای طرح کاملا تصادفی با سه تکرار کشت شدند. کشت ها به اتاقک رشد با شرایط دمایی 2±28 درجه سانتی گراد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی با شدت نور 2000 لوکس به منظور القای کال زایی منتقل شدند. کالوس های جنین زا جهت تحریک و بلوغ جنین ها به محیط کشت های MS حاوی NH4NO3 و KNO3 بدون هورمون منتقل شدند. با اینکه KNO3 تاثیر ناچیزی جهت تحریک جنین های سوماتیکی دارد اما برای نمو و بلوغ جنین ها بیشترین کارایی را دارد. به منظور جوانه زنی جنین های سوماتیکی از محیط کشت MS حاوی هورمون GA3 استفاده شد و گیاهچه های باززا شده از روش جنین زایی سوماتیکی تولید شدند. ژنوتیپ 4-S-4 با هر دو نوع ریزنمونه (هیپوکوتیل و برگ کوتیلدون) از نظر شروع کال زایی، درصد کال زایی و همچنین درصد تولید کال جنین زا برتر از سایر ژنوتیپ ها بود.
    کلیدواژگان: باززایی گیاهچه، برگ لپه ای، پنبه، جنین زایی سوماتیکی، هیپوکوتیل
  • مسعود بخشایشی قشلاق *، مرتضی شکارچی زاده صفحات 49-59
    به منظور ارزیابی شاخص های مقاومت به خشکی، آزمایشی با استفاده از طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط تنش و بدون تنش خشکی برای 13 ژنوتیپ گندم در مزرعه پژوهشی موسسه تحقیقات دیم مراغه در سال زراعی 89-1388 اجرا گردید. بر اساس عملکرد در شرایط بدون تنش (YP) و تنش (YS)، شاخص های کمی مقاومت به خشکی از قبیل: شاخص تحمل (TOL)، شاخص میانگین تولید (MP)، شاخص میانگین هندسی تولید (GMP)، شاخص تحمل تنش (STI)، شاخص حساسیت به تنش (SSI) و شاخص میانگین هارمونیک (HM) محاسبه شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس، اختلاف معنی داری بین ژنوتیپ ها از نظر عملکرد در شرایط آبی و غیر معنی داری از نظر عملکرد در شرایط دیم نشان داد. نتایج حاصل از مقایسه میانگین نشان داد که بیشترین میانگین عملکرد در شرایط آبی و دیم به ترتیب متعلق به ژنوتیپ های شماره 4 و 12 بوده است. بیشترین شاخص تحمل (TOL)، شاخص میانگین تولید (MP)، شاخص میانگین هارمونیک (HM)، شاخص میانگین هندسی تولید (GMP) و شاخص تحمل تنش (STI) متعلق به ارقام شماره 4، 6 و 1 بود. تحلیل همبستگی عملکرد و شاخص های مقاومت به خشکی در محیط تنش و بدون تنش نشان داد که شاخص تحمل تنش (STI)، مناسب ترین شاخص برای غربال سازی ژنوتیپ های گندم می باشد. نتایج تجزیه خوشه ایعملکرد در شرایط بدون تنش (YP) و تنش (YS)، شاخص های کمی مقاومت به خشکی ارقام را در سه گروه مجزا قرار داد. همچنین تجزیه به عامل ها بر اساس روش تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که دو عامل اول 9/99 درصد (عامل اول 26/74 درصد و عامل دوم 64/25 درصد) از تغییرات متغیرهای مورد بررسی در شرایط تنش و بدون تنش را توجیه می نماید.
    کلیدواژگان: تجزیه خوشه ای، شاخص های مقاومت به خشکی، عملکرد دانه، همبستگی
  • ولی الله قاسمی عمران *، عبدالرضا باقری، قربانعلی نعمت زاده، امین میرشمسی، نادعلی باباییان جلودار صفحات 60-69
    ژن آنتی پورترسدیم/پروتون SOS1 از گیاه آلوروپوس تحت تنش شوری ناشی از کلرید سدیم جداسازی شد.CDNA جداسازی شده با طول 3981 جفت باز بوده و حاوی چارچوب قرائت آزاد فرضی 3438 جفت بازی می باشد. توالی آمینواسیدی SOS1 مشابهت بالایی با ترانسپورترهای گیاهی SOS1 نشان می دهد. پیش بینی می شود AlSOS1 دارای 12 ناحیه فراغشایی فرضی در انتهای آمینی و دم طویل آبگریز سیتوپلاسمی در انتهای اسیدی باشد. در این مطالعه، الگوی بیان این ژن در پاسخ به تیمار شوری 250 میلی مولار 6 ساعت، 1، 3، 8 و 17 روز پس از اعمال تنش مورد بررسی قرار گرفت. بیان ژن AlSOS1 در بافت برگ پس از 6 ساعت افزایش یافت در بافت گره و میانگره سطوح نسخه برداری ژن AlSOS1، 24 ساعت پس از اعمال تنش به حداکثر خود رسید و سپس در 3 و 8 روز بعد از اعمال تنش به تدریج کاهش یافت تا در نهایت 17 روز پس از تنش به حالت پایدار شاهد بدون تنش بازگشت. میزان بیان این ژن در بافت های ریشه به آهستگی بعد از اعمال تنش افزایش یافت و پس از 3 روز به میزان حداکثر رسید و این میزان بیان تا 8 روز پس از تنش ادامه یافت و پس از 17 روز همچنان بیان دو برابر شاهد بود.
    کلیدواژگان: تنش شوری، Aeluropus littoralis، AlSOS1، بیان ژن
  • فریبا یغموری، حمید صادقی گرمارودی *، غلامرضا بخشی خانیکی، رضا حاج حسینی، امیر حسن امیدی صفحات 70-78
    پوسیدگی فیتوفتورائی ریشه و طوقه گلرنگ از مهم ترین بیماری های خاکزاد این محصول در ایران محسوب می گردد. نمونه برداری و جداسازی عامل بیماری از مزارع گلرنگ کرج، قزوین و اصفهان انجام و اوومیست Phytophthora drechsleri به عنوان عامل بیماری زای اصلی تعیین گردید. بیست ژنوتیپ مختلف گلرنگ با سه روش و در مرحله گیاهچه ای و بلوغ، با این بیمارگر آلوده شدند. برگ های لپه ای و محور زیرلپه در گیاهچه های 10 روزه با قطعه کوچکی از پرگنه های جوان بیمارگر آلوده شدند. برگ های بریده تازه تهیه شده از بوته های بالغ نیز با همان زادمایه آلوده شدند. نتایج حاصل از مایه زنی با روش محور زیر لپه و برگ های لپه ای نشان دادند که به ترتیب ارقام و لاین های گل سفید اصفهان و KW10 در روش اول و ژنوتیپ محلی عجب شیر در روش دوم، دارای بالاترین سطوح مقاومت به این بیماری بودند. نتایج برگ های جداشده حاکی از آن بود که ژنوتیپ های محلی عجب شیر، KW6، گل سفید اصفهان، ورامین 295 و زرقان 279 به ترتیب بیشترین سطوح تحمل به بیماری را دارند. بر اساس این نتایج ژنوتیپ های محلی ایران دارای منابع خوبی از تحمل به بیماری ها می باشند.
    کلیدواژگان: گلرنگ، پوسیدگی ریشه و طوقه، Phytophthora drechsleri
  • ملیحه لعل بیداری *، نادعلی باباییان جلودار، سعید خاوری خراسانی، غلامعلی رنجبر صفحات 79-88
    دستیابی به نتایج مطلوب در برنامه های اصلاحی، نیازمند انتخاب آگاهانه والدین بر اساس قابلیت ترکیب پذیری عمومی و خصوصی می باشد. مشخص نمودن ترکیب پذیری ها و اجزای واریانس ژنتیکی یکی از مهم ترین مراحل در برنامه به نژادی لاین های اینبرد ذرت است. بدین منظور، تعداد 25 لاین زودرس دانه ای با دو تستر (k1263.1 زودرس و A679 دیررس) به روش لاین × تستر تلاقی داده شد و 50 هیبرید حاصل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو محیط آبیاری نرمال و تنش خشکی در سال 1392 در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی طرق مشهد مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس آماری حاکی از وجود تفاوت معنی دار بین هیبریدها از نظر تمام صفات مورد بررسی در هر دو محیط در سطح احتمال 1% بود. واریانس اثر متقابل لاین × تستر برای کلیه صفات در هر دو محیط نشان دهنده معنی دار بودن واریانس غالبیت (نقش اثرات غیر افزایشی) می باشد. نسبت &sigma 2 gca/&sigma 2 sca بیانگر نقش بیشتر واریانس غیر افزایشی برای اکثر صفات در هر دو شرایط آبیاری بود. از نظر عملکرد و سایر صفات در شرایط نرمال لاین های 1، 5، 14، 15 و 18 و در شرایط تنش لاین های 1، 10، 18، 26 و 31 دارای GCA مثبت و معنی دار و از نظر زودرسی لاین های 1، 7، 8، 10 و 28 دارای GCA منفی و بسیار معنی دار در هر دو شرایط بودند. از نظر عملکرد دانه ترکیبات L5×T1، L9×T1، L16×T2 و L19×T1 در شرایط نرمال و ترکیبات L1×T1، L13×T1، L27×T2 و L16×T2 دارای SCA مثبت و معنی دار در شرایط تنش خشکی بودند که جهت آزمایشات ارزیابی و مقایسه عملکرد منطقه ای و برآورد اثرات متقابل ژنوتیپ در محیط و شناسایی و انتخاب برترین هیبرید ها، می توان لاین های مذکور را مورد استفاده قرار داد.
    کلیدواژگان: اثرات ژن، ترکیب پذیری، تنش خشکی، ذرت
  • بابک صارمی راد، مجید شکرپور، امید سفالیان، علیرضا پورمحمد *، عزت الله اسفندیاری صفحات 89-96
    تنوع ژنتیکی 45 رقم گندم با استفاده از نشانگرهای چند شکلی طول قطعات تکثیر یافته (AFLP) بررسی شد. از یازده ترکیب آغازگر PstI و Mse1 برای بررسی چند شکلی AFLP، شش ترکیب آغازگر (P-CGA/M-CTA، P-ATG/M-CTG، P-ATG/M-CAT، P-AGT/M-CTA، P-AGT/M-CAG و P-ATG/M-CAG) نوارهای چند شکل تولید کردند. در مجموع 328 نوار به دست آمد که از بین آنها 207 نوار (10/63%) در بین ژنوتیپ ها چند شکل بود که نشان دهنده درصد بالای چند شکلی در بین ژنوتیپ ها است. میزان اطلاعات چند شکلی (PIC) بین 39/0 در آغازگر P-AGT/M-CAG تا 44/0 در آغازگر P-ATG/M-CTG متغیر بود. بر طبق شاخص تنوع ژنی نی و شاخص اطلاعات شانون، بیشترین و کمترین تنوع ژنتیکی درون ژنوتیپ ها بر اساس ترکیبات آغازگر در P-ATG/MM-CAT و P-CGA/M-CTA به دست آمد. تجزیه کلاستر بر اساس روش دورترین همسایه ها1 و با استفاده از فاصله ژنتیکی نی ژنوتیپ ها را به شش گروه طبقه بندی کرد. بیشترین تعداد ژنوتیپ ها در کلاستر ششم (86/41%) و کمترین آنها در کلاستر چهارم (65/4%) قرار گرفتند. دامنه تشابه بر اساس ضریب تشابه دایس از 57/0 تا 99/0 متغیر بود. دو ژنوتیپ آرتا و قدس بیشترین تشابه ژنتیکی (99/0) و دو ژنوتیپ آزادی و کوهدشت کمترین شباهت (569/0) را با سایر ژنوتیپ ها داشتند.
    کلیدواژگان: چندشکلی، تجزیه خوشه ای، تجزیه به بردارهای اصلی
  • محمد امین باقری *، سید کمال کاظمی تبار صفحات 97-103
    بامیه (Abelmoschus esculentus L.) تنها گیاه زراعی مهم در خانواده پنیرکیان است. کشت این گیاه در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان رایج می باشد. القاء جهش به عنوان ابزاری مفید در اصلاح نباتات جهت فراهم نمودن حداکثر تنوع قابل توارث پذیرفته شده است. به منظور بررسی تغییر برخی از صفات زارعی بامیه تحت تاثیر اتیل متان سولفونات (EMS)، یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار با اعمال سه سطح غلظت 175/0%، 350/0% و 525/0% اتیل متان سولفونات و به مدت 18 و 24 ساعت در مزرعه اجرا گردید. صفات زراعی مورد بررسی شامل ارتفاع گیاه، تعداد غلاف در هر گیاه، طول غلاف، قطر غلاف، ضخامت ساقه، تعداد دانه در هر غلاف، وزن غلاف، تعداد لوکیول و وزن 100 دانه بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر غلظت های EMS برای صفات تعداد دانه در هر غلاف، وزن غلاف و تعداد لوکیول در سطح 1% و برای ارتفاع گیاه، قطر غلاف، ضخامت ساقه و وزن 100 دانه در سطح احتمال 5% معنی دار می باشد. اثر طول مدت تیمار نیز برای صفات ارتفاع گیاه، طول غلاف، قطر غلاف، تعداد دانه در هر غلاف معنی دار (05/0P&le) بود. استفاده از EMS بسته به غلظت مورد استفاده منجر به افزایش یا کاهش ارتفاع گیاه، تعداد غلاف در هر گیاه، طول غلاف، قطر غلاف، ضخامت ساقه، تعداد دانه در هر غلاف، وزن غلاف، تعداد لوکیول و وزن 100 دانه در بامیه شد. غلظت 35/0% و طول مدت 18 ساعت بهینه ترین تیمار اعمال شده بود و نیز باعث افزایش صفات مورد مطالعه و در نتیجه افزایش عملکرد نسبت به شاهد شد. این نتایج نشان می دهد که استفاده از EMS تا حد زیادی می تواند اغلب صفات مطالعه شده در نسل M1 را تحت تاثیر قرار دهد که ممکن است برخی از این صفات نتیجه جهش ژنی بوده و برای اهداف اصلاحی مورد استفاده قرار بگیرد.
    کلیدواژگان: اتیل متان سولفونات (EMS)، بامیه (Abelmoschus esculentus L، )، تغییرات صفات، نسل M1
  • محتشم محمدی، پیمان شریفی *، رحمت الله کریمی زاده صفحات 104-114
    کارایی انتخاب بهترین ژنوتیپ های گلرنگ می تواند با استفاده از ترکیب روش های گرافیکی و تجزیه های آماری افزایش یابد. آزمایش حاضر به منظور تعیین پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های گلرنگ با استفاده از دو روش فوق انجام شد. بیست ژنوتیپ گلرنگ در گچساران، چرام، بهبهان و ده دشت در سه سال زراعی (1382-1379) با استفاده از طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه واریانس ساده برای هر کدام از محیط ها به طور جداگانه انجام شد که نتایج حاکی از اثر معنی دار ژنوتیپ برای عملکرد دانه بود. نتایج تجزیه مرکب داده ها نشان داد که اثرات ژنوتیپ، محیط، اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط خطی معنی دار بود. با توجه به معنی دار بودن اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، هفت آماره پایداری شامل واریانس محیطی، ضریب تغییرات محیطی، اکووالانس ریک، واریانس پایداری شوکلا، ضریب رگرسیون فینلی و ویلکینسون و انحراف معیار انحراف از خط رگرسیون برای تجزیه پایداری مورد محاسبه قرار گرفتند و نتایج نشان داد که ژنوتیپ 3 (PI250536&minus2) بیشترین پایداری عملکرد دانه را داشت. مدل امی با چهار مولفه اصلی (AMMI4) 74/98 درصد از تغییرات اثر متقابل ژنوتیپ × محیط را توجیه می کرد. بر پایه آماره های فوق و بای پلات حاصل از تجزیه امی، ژنوتیپ های 3 (PI250536&minus2)، 10 (Syrian hama 1)، 14 (Saffir) و 16 (PI 251268) به عنوان ژنوتیپ های پایدار و سازگار برای مناطق مورد مطالعه شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: امی، بای پلات، اثرمتقابل ژنوتیپ × محیط
  • مجتبی جهانی *، قربانعلی نعمت زاده، قاسم محمدی نژاد صفحات 115-122
    تسهیل در امر گزینش برای بهبود عملکرد در ژنوتیپ های جدید برنج مهم و ضروری است. در این مطالعه، به منظور بررسی رابطه بین عملکرد دانه با صفات مختلف زراعی، در یک کلکسیون بین المللی برنج شامل 100 ژنوتیپ، آزمایشی در قالب طرح بلوک های ناقص (لاتیس سه گانه 10×10) طراحی شد. عملکرد دانه به همراه 14 صفت مختلف زراعی دیگر ارزیابی شدند. ضرایب همبستگی نشان از رابطه مثبت و معنی داری بین عملکرد دانه با تعداد دانه پر در خوشه (368/0)، وزن هزار دانه (441/0) و عرض دانه (321/0) بود. به منظور گزینش صفات توجیه کننده عملکرد دانه، تجزیه رگرسیون گام به گام انجام شد و صفات وزن هزار دانه، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد پنجه بارور در بوته، طول دانه و سطح برگ پرچم به عنوان موثر ترین صفات بر عملکرد دانه وارد مدل شدند. به منظور درک روابط مستقیم و غیرمستقیم این صفات با عملکرد دانه تجزیه ضرایب مسیر انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان ارتباط مستقیم و کمترین میزان ارتباط منفی از طریق سایر صفات با عملکرد دانه مربوط به صفات وزن هزار دانه (548/0) و تعداد دانه پر در خوشه (560/0) بود. صفات وزن هزار دانه و تعداد دانه پر در خوشه به عنوان معیار انتخاب غیر مستقیم برای بهبود عملکرد دانه معرفی و به منظور استفاده در پروژه های اصلاحی برنج توصیه می شوند.
    کلیدواژگان: برنج، تجزیه مسیر، رگرسیون گام به گام، ضرایب همبستگی
  • مهسا شهریاری نسب *، رجب چوگان، منوچهر خدارحمی، علی معصومی، سعید خاوری خراسانی صفحات 123-129
    در این بررسی 14 هیبرید ذرت دانه ای در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 4 تکر ار در 6 محیط شامل 3 ایستگاه تحقیقاتی (کرج- مشهد- جیرفت) در طی دو سال (1391-1390) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر متقابل ژنوتیپ × سال × مکان در سطح احتمال 1% معنی دار می باشد که نشان دهنده نوسان عملکرد ارقام در محیط های مختلف است. بر این اساس برای بررسی اثر متقابل و مشخص کردن هیبریدهای پایدار، از روش چند متغیره GGE biplot استفاده شد. نتایج نشان داد که دو مولفه اصلی اول مدل رگرسیونی 92% از کل تغییرات مشاهده شده را توجیه می کنند. با استفاده ازنمودار چند ضلعی بای پلات، شش ژنوتیپ برتر و دو ابر محیط شناسایی شدند. همچنین بای پلات همزمان برای پایداری و عملکرد، ژنوتیپ های شماره 2 و 5 را به عنوان ژنوتیپ پایدار با عملکرد بالا شناسایی نمود. در بررسی بای پلات همبستگی بین محیط ها مشخص شد همبستگی مثبتی بین محیط های جیرفت و کرج و همبستگی منفی بین محیط های مشهد و کرج وجود دارد. بررسی عملکرد نسبی ژنوتیپ ها نشان داد در محیط کرج ژنوتیپ شماره 5 و در محیط مشهد و جیرفت ژنوتیپ های شماره 14 و 2 بیشترین عملکرد را دارند
    کلیدواژگان: ذرت، اثر متقابل ژنوتیپ در محیط، مدل GGE biplot
  • راحله خادمیان *، نادعلی باباییان جلودار، سید محتبی خیام نکویی، محسن مردی، بابک ناخدا صفحات 130-138
    اطلاعات زیادی در مورد توالی بسیاری از ژن ها بدون آنکه عملکرد این توالی ها شناخته شده باشد، وجود دارد. از این رو تحقیقات فراوانی از طریق روش های ژنتیکی معکوس برای پر کردن شکاف بین ساختار و عملکرد این توالی ها انجام گرفته است. بدین منظور آزمایشی با هدف چگونگی طراحی پرایمرهای اختصاصی ژن، که بتوانند تنوع تک نوکلئوتیدی و تاثیر آن بر عملکرد ژن را تعیین نمایند، در مرکز بین المللی تحقیقات کشاورزی در مناطق خشک (ICARDA) انجام گرفته است. ژن های مورد بررسی در این آزمایش دو ژن متحمل به تنش شوری در جو، CBL4 و HvHKT1، بوده است و هشت جفت پرایمر برای این دو ژن طراحی گردید. کارآیی پرایمرها برای تکثیر منطقه مورد نظر و نشان دادن تنوع تک نوکلئوتیدی از طریق واکنش زنجیره ای پلیمراز1 و توالی یابی قطعات تکثیری مورد ارزیابی قرار گرفت. همه پرایمرهای طراحی شده دارای قابلیت بالایی از نظر تکثیر قطعات ژنومی مربوط و تعیین تنوع تک نوکلئوتیدی بودند. این پرایمرها اختصاصی بوده و از مناطق کدکننده ژن طراحی شدند. لذا به کمک آنها می توان نقش تنوع نوکلئوتیدی موجود بین ژنوتیپ های مختلف در تغییر عملکرد ژن را مورد مطالعه قرار داد. همچنین انتخاب به کمک این مارکرهای اختصاصی دارای کارآیی بیشتری نسبت به انتخاب بر اساس مارکرهای پیوسته با ژن می باشد.
    کلیدواژگان: پرایمر اختصاصی ژن، تنوع تک نوکلئوتیدی، جو، CBL4، HvHKT1
  • معروف خلیلی، محمدرضا نقوی، علیرضا پورابوقداره* صفحات 139-148
    به منظور بررسی عملکرد دانه و برخی از ویژگی های زراعی و مورفولوژیک ژنوتیپ های گلرنگ در شرایط آبی و دیم 15 ژنوتیپ گلرنگ بهاره در دو آزمایش جداگانه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1391-1390 در ایستگاه تحقیقات میاندوآب مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس صفات در شرایط آبی نشان داد که بین ژنوتیپ ها از نظر تمام صفات مورد بررسی به جزء ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی و وزن صد دانه اختلاف معنی داری وجود داشت. همچنین در شرایط دیم بین ژنوتیپ های مورد مطالعه از نظر تمام صفات به جز تعداد شاخه فرعی اختلاف معنی داری وجود داشت. مقایسه بین شرایط آبی و دیم مشخص کرد که تنش کم آبی باعث کاهش معنی دار تعداد روز تا گلدهی کامل، تعداد طبق، قطر طبق، تعداد دانه در طبق، وزن صد دانه، عملکرد دانه و درصد روغن گردید. بررسی ضرایب همبستگی صفات در شرایط تنش و فاقد تنش نشان داد عملکرد دانه با قطر طبق و تعداد دانه در طبق همبستگی مثبت و معنی دار داشت. دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه ای، ژنوتیپ های مورد مطالعه را در هر دو شرایط تنش و فاقد تنش در چهار گروه جداگانه تفکیک نمود. بر اساس نتایج به دست آمده در بین ژنوتیپ های مورد مطالعه در هر دو شرایط تنش کم آبی و فاقد تنش، ژنوتیپ IL-111دارای بالاترین عملکرد دانه، تعداد دانه در طبق و قطر طبق نسبت به سایر ژنوتیپ ها بود و ژنوتیپ های شماره Syrian، PI-537530 و Dincer به ترتیب در رتبه های بعدی قرار گرفتند. بنابراین، به نظر می رسد ژنوتیپ های اخیر برای کاشت در اراضی کم بازده که همواره در معرض کمبود آب در فصل رشد قرار دارند و مناطقی با شرایط اقلیمی مشابه مناسب باشند.
    کلیدواژگان: تنش کم آبی، صفات زراعی، موروفولوژیک، عملکرد دانه، گلرنگ
  • حسن برآوردی *، غلامعلی رنجبر، سوده کمالی فرح آبادی صفحات 149-157
    سرو کوهی (L. Juniperus excels) گیاهی با رشد بسیار بطئی و متعلق به خانواده سرو (Cuperssaceae)، دارای خصوصیات دارویی و سرشار از روغن های معطر ضروری است که در صنعت داروسازی و عطر سازی بسیار با ارزش تلقی می شود. به همین منظور با استفاده از کشت بافت آزمایشی با ریزنمونه جوانه جانبی در شرایط درون شیشه ای صورت گرفت. آزمایش حاضر به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در 3 تکرار در سال 1393 در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. ریزنمونه های جوانه جانبی جهت القاء کالوس در محیط کشت پایه موراشیگ و اسکوگ (MS) و محیط کشت اختصاصی گیاهان چوبی (Woody Plant Medium) در دو آزمایش مجزا: با غلظت های مختلف Kin (mgl-1، 2/0، 1/0، 0) با 2،4-D (1-mgl 4، 3، 2، 0) و نیز Kin (mgl-1، 2/0، 1/0، 0) با NAA (1-mgl 4، 3، 2، 0) قرار گرفتند. بالاترین میانگین وزن کالوس در محیط WPM حاوی1-mgl 3NAA در ترکیب با1-mgl 1/0Kin، بیشترین میانگین قطر کالوس در محیطWPM حاوی 1-mgl 4NAA در ترکیب با 1-mgl1/0 Kin و بیشترین میانگین درصد کالزایی نیز در محیط WPM حاوی 1-mgl 32،4-D در ترکیب با 1-mgl 2/0 Kin بدست آمد.
    کلیدواژگان: ریزنمونه جوانه جانبی، سرو کوهی (L، Juniperus excelsa)، کالزایی، هورمون گیاهی
  • ابوالقاسم اکبریان، احمد ارزانی * صفحات 158-167
    تریتیکاله به عنوان غله دست ساز بشر از ظرفیت بالای تحمل به تنش های محیطی برخوردار بوده و برای کاشت در مناطق حاشیه ای توصیه شده است. این آزمایش به منظور ارزیابی واکنش 18 لاین تریتیکاله مشتمل بر 9 لاین دابل هاپلوئید و 9 لاین 8-7F به همراه دو رقم گندم نان (روشن و کویر)، در محیط های دارای تنش و بدون تنش از لحاظ فعالیت آنزیمی آنتی اکسیدان، در مزرعه تحقیقاتی و آزمایشگاه دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان در سال زراعی 88-1387 اجرا شد. هردو طرح آزمایشی تا اواسط مرحله به ساقه رفتن، به طور یکسان و همزمان آبیاری شدند و بعد از آن آبیاری براساس تبخیر از تشت تبخیر کلاس A انجام شد. ژنوتیپ های مورد مطالعه، بیشترین میزان تجمع و افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی در شرایط تنش خشکی را داشتند. مقایسات اورتوگنال نشان داد که لاین های تریتیکاله و ارقام گندم دارای اختلاف معنی داری از لحاظ عملکرد و فعالیت آنتی اکسیدانی بوده به طوری که تریتیکاله در هر دو شرایط محیطی برتر بود. میزان پرولین در مرحله اعمال تنش خشکی افزایش یافت. به عنوان نتیجه گیری کلی، لاین دابل هاپلوئید شماره 4، با داشتن محتوای پرولین بالا و کاهش کمتر عملکرد دانه در شرایط تنش خشکی، به عنوان ژنوتیپ برتر متحمل به خشکی مطرح است.
    کلیدواژگان: فعالیت آنزیمی آنتی اکسیدان، پرولین، تنش خشکی، لاین های اصلاحی تریتیکاله
  • طاهره مومنی زاده *، حمید نجفی زرینی، محمد نوروزی، علیرضا نبی پور صفحات 168-175
    وجود اثر متقابل ژنوتیپ در محیط، از مشکلات عمده ارزیابی و معرفی ژنوتیپ های برتر می باشد. به منظور شناسایی و معرفی ارقام پرمحصول و در عین حال پایدار و سازگار، آزمایشی با ده لاین امیدبخش برنج همراه با دو شاهد از ارقام رایج منطقه (فجر و شیرودی) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در دو منطقه از استان مازندران (مزارع تحقیقاتی آمل و گاو دشت بابل) به مدت دو سال (91-90 و 92-91) انجام شد. تجزیه واریانس ساده حاکی از وجود تفاوت معنی داری در بین ژنوتیپ ها برای تمامی صفات در هر دو مکان بود. تجزیه واریانس مرکب با توجه به یکنواختی اشتباهات آزمایشی انجام شد. نتایج اثر معنی دار ژنوتیپ ها را نشان داد که بیانگر تفاوت ژنتیکی در بین ژنوتیپ های مختلف می باشد. ژنوتیپ های 3، 4، 5، 6 و 9 به ترتیب با عملکردهای 8/5، 2/6، 3/6، 8/5 و 2/6 تن در هکتار دارای بیشترین عملکرد و بدون اختلاف معنی دار (5%) در گروه a مشترک بودند. ژنوتیپ های 7 و 6 به ترتیب با 57/0 و 54/0 درصد دارای بیشترین شاخص برداشت بودند. در نهایت، ژنوتیپ شماره 6 به علت داشتن شاخص برداشت بالا (54/0 در گروه a) و درصد دانه پر بالا (45/78 درصد در گروه a) دارای بالاترین عملکرد بوده و انتخاب گردید.
    کلیدواژگان: اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، برنج، سازگاری، صفات زراعی
  • مریم شهبازی *، فاطمه شیخ، مهدی کلاته عربی، علی محمد حسنی فر صفحات 176-186
    هدف اصلی یافتن والدین متحمل به خشکی جهت انجام برنامه های اصلاحی است و استفاده از گیاهان بومی مناطق تحت تنش از این لحاظ می تواند بسیار مفید باشد. در این بررسی، تحمل به خشکی 80 رقم و توده بومی از نقاط مختلف ایران طی دو سال (79-1378) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان (آبیاری نرمال) و مزرعه نمونه ارتش (تحت تنش) مورد ارزیابی قرار گرفتند. در سال اول، میزان عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت ژنوتیپ ها در قیاس با شاهد به روش رسم نمودار و در هردو منطقه مقایسه و یک چهارم ژنوتیپ ها که از عملکرد دانه پائینی برخوردار بودند یا با شرایط منطقه سازگاری نداشتند، حذف گردیدند. ژنوتیپ های باقیمانده در طرح آگمنت در دو منطقه در سال دوم و با اندازه گیری صفات زراعی متعددی مورد بررسی قرار گرفتند که ارقام هیرمند و سیرن در ایستگاه تحت تنش به طور معنی داری عملکرد بیشتری نسبت به شاهد تولید کردند. شاخص تحمل به خشکی و عملکرد دانه در شرایط تنش همبستگی مثبت و معنی داری با عملکرد دانه، وزن هزار دانه و طول پدانکل در شرایط آبیاری نرمال و همبستگی منفی و معنی دار با روز تا خوشه، روز تا رسیدگی و ارتفاع بوته در شرایط آبیاری نرمال، تعداد خوشه نابارور، میزان سوختگی برگ در اثر باد گرم داشتند و با طول ریشک و میزان لوله شدن برگ ارتباطی نداشتند. در گروه بندی ژنوتیپ ها به کمک تجزیه به روش خوشه ایو بر اساس صفات، گروه اول شامل اکثر ارقام بومی مانند سیرن و هیرمند و نیز دو شماره بانک ژن (1 و 24) از استان گلستان بودند که ارتفاع بوته و تعداد سنبله نابارور پایین تر و طول پدانکل، وزن هزار دانه، عملکرد (هر دو محیط) و شاخص تحمل به خشکی بالاتر نسبت به میانگین کل داشتند و گروه دوم عمدتا توده های بومی (بانک ژن) استان های گلستان و مازندران بودند. نتایج این بررسی نشان داد مواد ژنتیکی موجود در این مجموعه منابع ارزشمندی هستند که علاوه بر داشتن صفات جدید، دارای تنوع بالایی برای اصلاح و تولید ارقام گندم می باشند.
    کلیدواژگان: گندم های بومی، خشکی، عملکرد دانه، شاخص تحمل، تجزیه خوشه ای
|
  • Seyedeh Fateme Hassani Tesie*, Habibollahsamizadeh Lahiji, Mardavijshoaei Deilami Pages 1-9
    In present study IRAP and REMAP markers were used to assess genetic diversity levels in 45 genotypes of different types of tobacco germplasm, including burley, flue-cured and oriental tobacco that out of 20 composition primers, 5 IRAP primersand 9 REMAP primers produced scorable and polymorphic banding patterns. Totally from 188 amplified loci, 153 loci were polymorph. RTR-10 and RTR-1 with 22 and 16 bands andUBC817+RTR-1 with 4 bands had the maximum and minimum polymorphic bands, respectively. In overall studied genotypes, PIC value varied between 0.16 to 0.33 and MI between 0.34 to 6.25. Cluster analysis using UPGMA method, 45 genotypes were placed in five cluster groups. GroupsI, II and III to V including burley type, flue-cured tobacco and oriental tobacco genotypes, respectively.Canonical Discriminate Function via Fisher's linear method was ableto confirm 73.3 percent of the validity of clustering analysis result.
    Keywords: Retrotransposon, Simple Matching Coefficient, Polymorphism InformationContect
  • Behnam Sedaghati*, Nadali Babaeian, Nadali Bagheri, Hamed Salehian Aghblaq Pages 10-15
    In micropropagation of Anthurium the most important and sensitive stage, is callus induction from explant. This experiment was conducted in a completely randomized design with factorial arrangement in 4 replications in Sari Agriculture Sciences and Natural Resources University (SANRU) in 2010. The cultivar used in this study is Fire and leaf segments with and without main nervure, were used as explants. Explants were cultured on mMS media with 2, 4-D (0.0, 0.04, 0.08, 0.12, 0.16, 0.20 and 0.24 mgL-1) and BA (1 mgL-1), 30% sucrose and 7% agar for callus induction. Calli were cultured in mMS media with BA (0.25, 0.5, 0.75 and 1 mgL-1), 206 mgL-1 NH4NO3, 20% sucrose and 7% agar for shoot regeneration. Four weeks after inoculation, callus induction initiated in explants with nervure. Regardless of 2, 4-D concentrations, leaf explants with the main nervure, showed highest callus induction (48.3%). The leaf explants with main nervure in mMS medium contain 0.16 mgL-1 2, 4-D showed the highest callus induction (83.7%) and the leaf explant without main nervure in mMS medium without 2, 4-D showed the lowest callus induction (12.5%). The best rate of BA for shoot regeneration (20.83%) was 1 mgL-1. The callus on mMS medium containing 1 mgL-1 BA showed the highest shoot regeneration (20.83 %) and the callus in mMS medium containing 0.25 mgL-1 BA showed the lowest shoot regeneration.
    Keywords: Anthurium, Micropropagation, Callus Induction, Explant, 2, 4, D
  • Mojtaba Kordrostami, Babak Rabiei*, Atefeh Sabouri, Hossein Sabouri Pages 16-26
    In Present research, 196 F2:4 families from the cross between two Iranian local and improved rice varieties, Sepidrood and Gharib, were used to identify QTLs controlling cooking and milling quality traits. The polymorphism between parents was evaluated by 550 SSR markers and 10 primer combinations of the AFLP markers and linkage map was constructed by 216 polymorphic markers (105 SSRs and 111 AFLPs). The map covered 1861.3 cM of the rice genome with an average distance of 8.95 cM between markers. QTL analysis by composite interval mapping identified 28 QTLs for the studied traits, which some QTLs controlled more than one trait. Furthermore, one major QTL explaining high percentage of the phenotypic variance together with one or several minor QTLs were identified for each studied traits. The major QTLs controlling the studied traits and their linked markers can be considered as selectable markers for marker assisted selection (MAS) programs.
    Keywords: AFLP, Cooking, milling quality traits, Linkage map, QTL, Rice, SSR
  • Aoalfazl Keypoor*, Hamid Najafi Zarrini, Ali Zaman Mirabadi Pages 27-33
    Leptosphaeria maculans causes blackleg disease on Brassica oilseedcrops, which globally is one of the great threats for oilseed production. In order to determine virulence types of this fungi, several isolates were collected from canola fields in Mazandaran and Golestan provinces, Totally 12 isolates were selected and tested by three standard (definitional) cultivars including Westar, Quinta and Glacier in which two virulence types including PGT and PG2 were identified. In order to screen some existence local and some new canola genotypes, 24 genotypes of B. rapa, B. napus, B. juncea and B. nigra species were tested against PGT and PG2 isolates. As a result, among tested genotypes, Option and Champlain cultivars were resistance but PF and Adriana were moderate resistance to PG2 virulence type. In addition, Option and Champlain cultivars were moderate resistance to PGT virulence type of the disease.
    Keywords: Canola, Black leg, Leptosphaeria maculans, Susibtibility
  • Mehdi Hashemzehi*, Abolghasem Moradgholi Pages 34-39
    In order to study the relationships between traits affecting grain yield in six Mungbean cultivars two seprate random complete block designs were conducted in three replicates under normal and drought. Conditions Correlation analysis showed that phenological traits had the most positive and significant correlation with seed yield. Stepwise regression performed two traits namely, days to pod and days to 50 percent flowering, respectively and models was totally identified 99.9 percent of yield changes. Path analysis for yield of plant traits showed that days to pod emergence had direct and negative effects on yield was also the trait days to flowering and -50 percent flowering had the highest direct positive effects on yield. Therefore, this trait can be good for using in breeding programs to increase yield performance of mungbean cultivars.
    Keywords: Mungbean, Correlation, Path analysis, Stepwise regression, Yield
  • Leila Fahmideh*, Gholam Ali Ranjbar, Omran Alishah, Nad Ali Babaeian Jelodar Pages 40-48
    Optimization of regeneration methods in cotton is necessary to improve and successful production of transgenic cotton cultivars by tissue culture techniques. Present study was conducted to determine the callus induction and plant regeneration of cotton genotypes through In vitro culture and this carried out using hypocotyl and cotyledon explants from 7-14 day-old. For callus induction the explants were cultured on MS1 medium using a factorial experiment based on completely randomized design with three replications and supplemented with a combination of auxin and cytokinin hormones for 10 weeks. Cultures were incubated at 28±2ºC under a light intensity of approximately 2000 lux with 16/8 light/dark photoperiod for callus induction. For embryogenesis, embryogenic calli were transferred on a hormone-free MS medium supplemented with NH4NO3 and KNo3. Although, KNO3 is less efficient for somatic embryo induction but it was the best for embryo maturation. For germination of somatic embryos all produced embryogenic calli were cultured on a MS medium supplemented with GA3. Genotype 4-S-4 was better than the other genotypes with both kinds of explants (hypocotyl and cotyledon) in callus initiation, callus induction and embryogenic callus production.
    Keywords: Plantlet regeneration, Cotyledon, Cotton, Somatic Embryogenesis, Hypocotyl
  • Masuod Bakhshayeshi Geshlagh*, Morteza Shekarchezade Pages 49-59
    In order to evaluate drought resistance indices, an experiment was carried out in a randomized complete block design in three replications with thirteen bread wheat genotypes and two levels of irrigation, stressed and non stressed, at Dry land Agricultural Research Institute (DARI), Maragheh, in 2009-2010. tolerant on the basis of yield performance in stressed (ys) and non-stressed (yp) environments, quantitative measures of drought tolerance such as mean productivity (MP), tolerance index (TOL), geometric mean productivity (GMP), harmonic mean (HM), stress susceptibility index (SSI) and stress tolerance index (STI), were calculated. The Analysis of variance showed that the highest potential and stress yield were related to the genotypes 4 and 12, respectively. The highest stress tolerance index (STI), mean productivity (MP), tolerance index (TOL), geometric mean productivity (GMP) and harmonic mean (HM) were related to the genotypes 4, 6 and 1. In both stressed and non-stressed conditions, correlation analysis between yield and all indices revealed that STI is the best indice for screening of drought tolerant genotypes. Cluster analysis for yield in stressed (ys) and non-stressed (yp) environments and grouped drought tolerance quantitative indices in three groups. Factor analysis based on principal component analysis method indicated that two important factors justified 99.9 (first factor assigned 74.26% and two factor assigned 25.64%) percent of the total variation among traits in drought and non-drought stress conditions.
    Keywords: Bread wheat, Correlation, Cluster Analysis, Drought Resistance Indices, Grain yield
  • Vali Ollah Ghasemi Omran*, Abdolreza Bagheri, Ghorbani Ali Nematzadeh, Amin Mirshamsi, Nad Ali Babaiian Jelodar Pages 60-69
    We have isolated a Na+/H+ antiporter gene from Aeluropus littoralis under NaCl salt stress. The isolated cDNA is 3981 bp long and contains a 3438 bp open reading frame. The amino acid sequences of PtNHA1 show high identities to SOS1 plant transporters. PtNHA1 is predicted to contain 12 hypothetical transmembrane domains in the N-terminal part and a long hydrophilic cytoplasmic tail in the C-terminal part. The expression pattern of this gene was investigated upon 250 mM NaCl treatment after 6 h and 1, 3, 8 and 17 days time courses. Expression of AlSOS1 greatly increased in leaves after 6 h. In node and internode tissues the transcript levels of AlSOS1 peaked at 24 h after salt treatment and then gradually decreased within 3 and 8 days and finally after 17 days reached to a steady-state in which the mRNA content was similar to that of control plants. The transcript abundance of this gene in roots slightly increased upon salt treatment and after 3 days reached to its maximum levels and this expression continued until 8 days and then decreased to reach a new steady-state in which the mRNA content was about 2-fold that of control plants.
    Keywords: Salt stress, Aeluropus littoralis, AlSOS1, Expression
  • Fariba Yaghmori, Hamid Sadeghi Garmaroodi*, Gholamreza Bakhshi Khaniki, Reza Haj Hosseini, Amir Hasan Omidi Pages 70-78
    Phytophthora root and crown rot of safflower (Carthamus tinctorius) is regarded as one of the main soilborn diseases of this crop in Iran. Sampling and isolating of the causal agent was performed from farms in Ghazvin, Karaj and Isfahan. A frequently isolated oomycete called Phytophthora drechsleri was determined as the major pathogen of the disease. Twenty different genotypes of safflower were inoculated in mature and seedling stages using three different methods. Hypocotyls and cotyledons of 10-days seedlings were inoculated by putting a small disk of freshly prepared mycelial mat of pathogen. The results of two inoculation methods suggested that cultivars and lines including Gol sefid-e-Esfahan and KW10 in the hypocotyle method and local Ajabshir line in the second method of cotyledon inoculation had the highest level of tolerance to the pathogen. Results of detached leaf method indicated that the lines local Ajabshir, KW6, Golsefid Esfahan, Varamin295 and Zarghan279 have the highest level of tolerance to disease, respectively. The results suggest that local Iranian lines should have higher level of tolerance to the disease.
    Keywords: Safflower, Crown, root rot, Phytophthora drechsleri
  • Malihe Lảl Bidari*, Nade Ali Babaeian Jelodar, Saeed Khavari Khorasani, Gholam Ali Ranjbar Pages 79-88
    Achieving optimal results in breeding programs require to make informed choices of parents based on general and specific combining ability. Determining of the combining ability and genetic variance components is one of the most important stage in breeding program of maize inbred lines. For this purpose, the number of 25 early maturity lines with two testers (k1263/1 early and late A679) crossed in line × tester method and 50 hybrids were evaluated in a randomized complete block design with three replications in both the normal irrigation and drought stress conditions in 2013 in Mashhad Agricultural Research Station. The results of the analysis of variance showed significant differences among hybrids for all traits in both environments at the 1% probability level. Variance of line × tester and ratio of &sigma2sca / &sigma2 gca indicated greater role of non-additive variance (dominance variance) for most of the traits in both irrigation conditions. For yield and other traits in normal conditions, the lines 1, 5, 14, 15 and 18 and in stress condition, the lines 1, 10, 18, 26 and 31 have positive and significant GCA and the earliness, the lines 1, 7, 8, 10 and 28 have negative and significant GCA in both conditions. For yield, composition including L5 × T1, L9 × T1, L16 × T2 and L19 × T1 in normal conditions and combinations of L1 × T1, L13 × T1, L27 × T2 and L16 × T2 had a positive and significant SCA in drought conditions. The selected genotypes can be used in regional trails and also for estimation of genotype × environment interaction effects.
    Keywords: Gene Effects, Combining, Drought, Corn
  • Babak Saramirad, Majid Shokrpour, Omid Sofalian, Alireza Pourmohammad*, Ezatollah Esfandiari Pages 89-96
    Genetic diversity of 45 wheat varietions were studied using AFLP markers. From 11 primer combinations of PstI and Mse1for obtaining AFLP polymorphism, six primer combinations (P-CGA/M-CTA, P-ATG/M-CTG, P-ATG/M-CAT, P-AGT/M-CTA, P-AGT/M-CAG and P-ATG/M-CAG) produced polymorphic bands. Totally, 328 bands be produced that 207 bands (63.10%) were polymorphic, which showing high polymorphism among genotypes. PIC was variable between 0.39 in P-AGT/M-CAG and 0.44 in P-ATG/M-CT. According to Nei’s gene index and Shanon’s information index, the highest and the lowest genetic diversity within genotypes on the basis primer combinations were obtained in P-ATG/MM-CAT and P-CGA/M-CTA primer combinations. Cluster analysis based on furthest neighbors linkage and Nei's genetic distance categorized the genotypes into six clusters. The highest and lowest number of genotypes situated in sixth (41.86%) and fourth (4.65%) clusters, respectively. The similarity's range based on Dice similarity coefficient changed between 0.57-0.99. Arta and Ghods had the highest genetic similarity (0.99) and Azadi and Koohdasht owned the lowest genetic similarity.
    Keywords: Polymorphism, Cluster Analysis, PCoA
  • Mohammad Amin Baghery*, Seyed Kamal Kazemitabar Pages 97-103
    Okra (Abelmoschus esculentus L.) is the only vegetable crop of significance among Malvaceae family and is commonly cultivated in tropical and subtropical regions of the world. Mutation induction has been accepted as a useful tool in plant breeding programs to provide maximum inheritable variability. To investigate the effects of Ethyl Methane Sulfonate (EMS) on variation induction on agronomic traits of okra, a factorial experiment was conducted based on a completely randomized design with four replications at three EMS concentration levels (0.175%, 0.350% and 0.525%) and two time period (18 and 24 h). In the M1 generation, agronomic traits were recorded including plant height, pod number/plant, pod length, pod diameter, stem thickness, seed number/pod, pod weight, number of locules and 100 seed weight. Analysis of variance showed that EMS concentrations were significant at the 5% level for seed number/pod and pod weight, number of locules and were significant for plant height, pod diameter, stem thickness and 100 seed weight at the 1% probability level. The treatment duration was significant (𝑃&le0.05) for plant height, pod length, pod diameter and seed number/pod. Due to the used doses, application of EMS lead to increase or decrease in plant height, pod number/plant, pod length, pod diameter, stem thickness, seed number/pod, pod weight, number of locules and 100 seed weight in okra. These results indicating that EMS could greatly affect the most studied characters in M1 generation which it would increase the efficiency of breeding objectives.
    Keywords: Ethyl Methane Sulfonate (EMS), M1 generation, Okra (Abelmoschus esculentus L.), Variation
  • Mohtasham Mohammadi, Peyman Sharifi*, Rahmat Allah Karimizadeh Pages 104-114
    The selection efficiency of the most desirable safflower genotypes can be improved by incorporating the graphical methods and statistical analysis. This experiment was carried out to determine grain yield stability of safflower genotypes using the graphical and statistical methods. Twenty safflower genotypes were evaluated in Chachsaran, Choram, Behbehan and Dehdasht using randomized complete block design with three replications in three cropping seasons (2001-2004). The results of simple analysis of variance indicated the significance of genotype effect on grain yield. The results of combined analysis of variance revealed significance of genotype, environment, genotype × environment interaction and linear genotype × environment interaction effects. Since the genotype × environment interaction effect was significant, seven stability statistics including Si, CV, Wi2, &sigmai2, bi, Sdi2 and Sdi were calculated for stability analysis and the results indicated genotype 3 (PI250536-2) had the highest grain yield stability. The results of AMMI (Additive main effect and multiplicative interaction) model showed that 98.74% of total genotype ×environment interaction variation was due to four principle components (PCs). Based on the above statistics and the biplots derived from AMMI analysis, genotypes 3 (PI250536&minus2), 10 (Syrian hama 1), 14 (Saffir) and 16 (PI 251268) had grain yield stability. These genotypes were identified as suitable and adapted genotypes with grain stability for the studied environments.
    Keywords: AMMI_Biplot_Genotype × environment interaction
  • Mojtaba Jahani*, Ghorbanali Nematzadeh, Ghasem Mohammadi Nejad Pages 115-122
    Facilitate the selection procedure to improve performance of new genotypes of rice is essential. In present study in order to evaluate relationship between grain yields with other agronomic traits, a global rice collection including 100 accessions was seeded in an incomplete block design (triple lattice 10×10). Afterward, grain yield and 14 morphological traits were evaluated. Correlation coefficient displayed a positive and significant correlation between grain yield and number of filled grain per panicle, 1000-grains weight and grain width. To select affective traits in grain yield step wise regression was done and 1000-grains weight, number of filled grain per panicle, number of fertile tillers, grain length and flag leaf length were entered to regression model. Path analysis was used to understand the direct and indirect effect of these traits with grain yield. Results showed 1000-grains weight and number of filled grain per panicle had the largest positive direct effect and lowest negative indirect effect on grain yield. Therefore, the results can be pointed out the importance of these traits in improvement grain yield. However, 1000-grains weight and number of filled grain per panicle can be appropriate criteria for indirect selection for grain yield in rice breeding projects.
    Keywords: Correlation Coefficient, Path Analysis, Rice, Stepwise Regression
  • Mahsa Shahryari Nasab*, Rajab Chogan, Manochehr Khodarahmi, Ali Masomi, Saeed Khavari Khorasani Pages 123-129
    In Present research 14 maize hybrids were studied in form of randomized compelet block design with 4 replicates across 6 environments including 3 agriculture research centers (Karaj, Mashhad and Jiroft) in two years (1390-1391).Result of combined variance analysis showed that genotype ×year×location interaction is meaningful in %1 probability level. According to this result for studying interaction effect and determining stable hybrids, the GGE biplot multivariate method was used. Results showed that the first two principal components regression model explained 92% of the observed changes.By using Biplot polygons, six Top genotypes and two mega environments were identified.Also based on, both yield and stability biplot, genotype number 2, were identified as stable genotype with average function. Biplot analysis of correlations between environments a positive correlation between the Jiroft and Karaj and a negative correlation between Mashhad and Karaj environments were existed Evaluation of genotypes relative performance revealed that genotype No. 5 in Karaj and genotypes 14 and 2 in Mashhad and Jiroft, had the highest performance.
    Keywords: Maize, Genotype, Environment Interaction, GGE Biplot
  • Raheleh Khademian*, Nad Ali Babaeian Jelodar, Seyed Mojtaba Khayam Nekouie, Mohsen Mardi, Babak Nakhoda Pages 130-138
    There is a lot of information about genes sequence but their functions are still unknown. So, to fill the gap between structure and function of these sequences many reverse genetic researches have been done. Current experiment studying, how to design gene-specific primers, that can determine single nucleotide diversity and its impact on gene function.This research was condacted at International Center for Agricultural Research in the Dry Areas (ICARDA). Genes studied in present experiment include two genes responsible for salinity tolerance in barley, CBL4 and HvHKT1, in which eight primer pairs were designed. Primers efficiency for amplification of desired regions and demonstration of the single nucleotide variation was assessed through polymerase chain reaction and sequencing the fragments. All primers were designed with high function for amplification of genomic fragments and the associated single nucleotide diversity. These specific primers were designed from gene coding regions. They can therefore help to study nucleotide diversity between different genotypes and their roles in changes in gene function. Also, selection based on gene-specific markers would be more efficient than linked markers.
    Keywords: Gene Specific Primer, Single nucleotide variation, Barley, CBL4, HvHKT1
  • Marouf Khalili, Mohammad Reza Naghavi, Alireza Pour, Aboughadareh* Pages 139-148
    In order to assessment of grain yield and some of morphological characters in safflower genotypes under irrigated and rainfed conditions fifteen spring safflower genotypes were studied using two separate experiments based on randomized complete block design with three replications in 2010-2011 growing season at Miandoab Research Station, Iran. Analysis of variance for each conditions revealed significant differences among the genotypes for all characters except plant height, number of branch per plant and 100-seed weight in irrigated condition. Also, analysis of variance indicated significant differences among genotypes for all characters except number of branches per plant, in rainfed conditions Mean comparison between irrigated and rainfed conditions revealed that, water deficit stress reduced number of days to complete flowering, number of heads per plant, head diameter, number of seeds per head, 100-seed weight, grain yield and oil percentage. Significant positive correlations of grain yield with head diameter and number of grain per head were observed in both conditions. Cluster analysis based on all traits studied grouped genotypes into four groups under both conditions. In general under both conditions, “IL-111” have the most grain yield, number of seed per head and head diameter in comparison with the other genotypes and “Syrian”, “PI-537530” and “Dincer” genotypes were included the next in the ranked, respectively. Finally, it seems these genotypes are suitable for cultivation in marginal lands that constantly exposed to water deficit during the growing season, and areas with similar climatic conditions.
    Keywords: Agro, Morphological Characters, Grain Yield, Safflower, Water Deficit Stress
  • Hassan Baravardi*, Gholam Ali Ranjbar, Sodeh Kamali Farah Abadi Pages 149-157
    Juniper (Juniperus excelsa L.), a plant with very slow growth and belong to Cuperssaceae family, has medicinal characteristics and is rich in aromatic essential oils and valuable in Pharmaceutical and perfumery industries. Therefore, to use tissue culture an experiment was undertaken using lateral buds explants. Present study has been fulfilled using factorial experiments based on completely randomized designs with 3 replications using MS (Murashige and Skoog) and WPM (Woody Plants Medium) in two separate experiments that supplemented with different concentrations of Kin (0, 0.1, 0.2 mgl-1) with 2,4-D (0, 1, 2, 3, 4 mgl-1) and NAA (0, 1, 2, 3, 4 mgl-1) with Kin (0, 0.1, 0.2 mgl-1). The highest average weight of calli was produced on WPM medium containing 3 mgl-1 NAA in combination with 0.2 mgl-1 Kin. The highest diameter of calli was formed on WPM medium containing 4 mgl-1 NAA in combination with 0.1 mgl-1 Kin and the highest percentage of callus induction was also obtained on WPM medium containing 3 mgl-1 2,4-D in combination with 0.2 mgl-1 Kin.
    Keywords: Callus Induction, Phytohormone, Juniperus Excelsa L., Lateral Buds Explants
  • Aboulghasem Akbarian, Ahmad Arzani* Pages 158-167
    Triticale as a man-made cereal is well known for having tolerance to environmental stresses and thus recommended for planting in marginal lands. This experiment was conducted to evaluate the antioxidant enzyme activity of 18 triticale lines comprising 9 doubled haploid (DH) and 9 corresponding advanced lines (F7) and two bread wheat cultivars (Rowshan and kavir) in research farm and laboratory of Agricultural College of Isfahan university of technology during growing season of 2008-2009 under normal and stress conditions. Both the experimental design was equally and simultaneously irrigated until the mid-jointing stage, then irrigation was performed by evaporation from class A evaporation pan. The highest accumulation and antioxidant activities was obtained under stressed condition. The orthogonal comparisons showed that triticale lines and wheat cultivars differed significantly for yield and antioxidant activity with triticale being significantly superior than wheat cultivars under both environmental conditions. Free proline content during water stress condition was increased. As a general conclusion, DH line number 4 by having high proline content and low grain yield reduction under drought stress was ranked as superior drought tolerant genotype.
    Keywords: Antioxidant enzyme activity, Proline, Drought stress, Breeding lines of triticale
  • Tahereh Momenyzadeh*, Hamid Najafi Zarrini, Mohammad Norouzi, Alireza Nabipour Pages 168-175
    Existance of genotype × environment interaction effects are constraints in evaluation and release of new cultivars. In order to evaluate new high-yielding promising lines and assess their yield stability, an experiment was conducted with ten promising genotypes of rice and two control variety (Shiroudi and Fajr) in two regions of Mazandaran (Deputy of Rice Research Institute in Amol and Ghavdasht Rice Research Station in Babol) under randomized complete block design with four replications during two years (2012-2013). Simple Analysis of variance indicated significant differences among the genotypes for all traits in two location. [Combined ANOVA was also performed following Bartlett test (for uniformity of error variances)]. Combined ANOVA was performed according to the homogeneity of experimental error. Results showed significant differences among the genotypes and reflect genetic differences between genotypes. Genotypes 3, 4, 5, 6 and 9 produced higher yields, with 5.8, 6.2, 6.3, 5.8 and 6.2 ton per hectare, respectively. Genotypes 7 and 6 showed highest harvest indices with 0.57 and 0.54, respectively. Genotype 6 due to its high harvest index and, a high percentage of filled seeds (%78 in group a) and its high yield, was selected as the best genotype.
    Keywords: Adaptability, Agronomical traits, GxE interaction, Rice
  • Maryam Shahbazi*, Fatemeh Sheikh, Mehdi Kalateh Arabi, Ali Mohammad Hassanifar Pages 176-186
    Finding the appropriate parents for breeding programs is the main aim of selecting in drought tolerant crops and landraces under stresses conditions. In present survey, eigthey wheat landraces and varieties from different areas of Iran were evaluated in Gorgan agricultural research station (as a normal or potential yield) and Mazrae-Nemoneh (as under stress condition) during two years (1999-2000). In first year, grain yield, biomass and harvest index of genotypes in two conditions were compared to check varieties and genotypes were omitted because of their low production. In second year, the rest of genotypes examined in an augmented experimental design with measuring the other traits and Siren and Hirmand varieties produced significantly more grain yield than check varieties. Drought tolerance index and grain yield under stress conditions significantly and positively correlated by potential grain yield, kernel weight and peduncle length (P<0.01) and negatively correlated with plant height, leaf burning, days to heading and days to maturity in non-stressed plants and have no significant correlation with awn length and leaf rolling. Genotypes classification by cluster analysis showed two groups: the first group was consisted of Siren and Hirmand varieties and two genebanks numbers (1 and 24) from Golestan province, which have lower plant height (potential), non-fertile tillers, higher peduncle length, kernel weight (potential), grain yield (in both conditions) and smaller drought stress index than total average. The second group is generally consisted of some landraces from Golestan and Mazandaran provinces. Recommended be Helmand and Syrn cultivars, directly comparing the test performance of rainfed areas are studied, Also we can use drought resistance genotypes in plant breeding program.
    Keywords: Wheat landraces, Drought, Grain Yield, Tolerance Index, Cluster Analysis