فهرست مطالب

جغرافیا و توسعه فضای شهری - سال دوم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • سال دوم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • بهای روی جلد: 20,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1394/12/01
  • تعداد عناوین: 11
|
  • حسین حاتمی نژاد، نورالدین رحمتی، علی اسماعیل زاده کواکی صفحات 1-13
    تغییر پارادایم برنامه ریزی شهری از نگاهی غیر انعطافی با حاکمیت دولتی و مبتنی بر پایه فلسفی عقل گرایی، به سوی اصول نسبیت گرایی همراه با تغییر نگاه از تجویزی به مشارکتی، زمینه لازم را برای مطرح شدن بحث سرمایه اجتماعی فراهم کرده است. هدف مقاله حاضر، بیان ضرورت سنجش و توانمندسازی سرمایه اجتماعی است که از عناصر مهم در برنامه ریزی شهری و توانمندسازی بافت های فرسوده به شمار می رود. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و روش جمع آوری اطلاعات به دو صورت کتاب خانه ای و پیمایشی (میدانی) است. داده های این پژوهش با استفاده از پرسش نامه و به روش نمونه گیری تصادفی به دست آمده است. جامعه آماری بر اساس سرشماری نفوس 1385 جمعیت محله سرشور7560 نفر بوده است که حجم نمونه پژوهش270 نفر به دست آمده و درصد اطمینان این روش 90 درصد است. بر اساس تحلیل صورت گرفته، نتایج این پژوهش نشان از عدم شکل گیری روابط انجمنی، سطح مشارکت و انسجام اجتماعی پایین و اعتماد نهادی در سطح کلان و میانی (مدیریت شهری) ناچیز است و صرفا اعتماد در حوزه شخصی و بین شخصی در حد قابل قبول باقی مانده است؛ بنابراین، می توان گفت که وضعیت سرمایه اجتماعی محله سرشور به جز در موارد استثنایی که آن هم به جنبه سنتی و سرمایه اجتماعی قدیم مربوط می شود، در اغلب موارد مطلوب نیست؛، بنابراین در جهت بهسازی و بهبود سازمان فضایی محله، اولین مساله ای که باید قبل از هر چیز حل شود، جلب اعتماد مردم و ذی-نفع های پروژه نسبت به متولیان بهسازی است.
    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی، رویکرد دارایی، مبنا، رویکرد نیاز مبنا، بافت فرسوده، محله سرشور
  • محمد مهدی حسین زاده، رویا پناهی صفحات 15-28
    در طول قرن بیستم همراه با رشد سریع شهرنشینی و توسعه وسیع حمل و نقل ماشینی و هجوم انبوه مردم به شهرها، باعث شده که از یک طرف بسیاری از منابع و جاذبه های طبیعی در معرض نابودی و انواع آلودگی های زیست محیطی قرار گرفته و از طرف دیگر توسعه بدون توجه به عوامل طبیعی محدود کننده، منتهی به بروز بسیاری از مسائل و مشکلات خواهد شد. این مطالعه با هدف شناخت محدودیت های ژئومورفولوژیک توسعه فیزیکی شهر سنقر و مکان یابی مناسب آن در توسعه ی آینده انجام شده است. در این پژوهش با انجام مطالعات کتابخانه ای و میدانی و با استفاده از 8 شاخص و بر اساس مدل منطق فازی در نرم افزار (GIS) اقدام به پهنه بندی جهت های توسعه ی فیزیکی شهر سنقر شده است. پس از آماده سازی و استاندارد سازی لایه ها عمل ضرب و جمع فازی بر آنها اعمال شده است. نتایج حاصل از نقشه ی نهایی در ضرب فازی نشان داد که 4 درصد منطقه (در حدود 5/14 کیلومتر مربع) در پهنه ی کاملا مناسب، 5 درصد منطقه (در حدود 21 کیلومتر مربع) در پهنه ی مناسب و 91 درصد (در حدود 390 کیلومتر مربع) در محدوده ی کاملا نامناسب قرار دارد. عمده مناطق مناسب و کاملا مناسب منطقه به طرف غرب شهر سنقر و گسترش به سمت روستاهای داشلی بلاغ و شورآباد و در مسیر جاده ی سنقر به سطر و محدوده ی دیگر به طرف شمال غرب دشت سنقر به سمت قلعه حاج امین قرار دارد.
    کلیدواژگان: محدودیت ژئومورفولوژیک، توسعه فیزیکی، مکان یابی، شهر سنقر
  • محمدحسین سرایی، امیر اشنویی، علی اصغر شیره پز آرانی صفحات 29-37
    بافت های کهن شهری یکی از ارزشمندترین و گرانبهاترین آثار فرهنگی محسوب می شود که گواهی بر یک تمدن با شکوه و افتخارآمیز دارد و شناسنامه واقعی شهرها محسوب می شود. علیرغم تمامی شکوه و عظمت مثال زدنی خویش، به سبب عدم توجه دقیق و مناسب، چندی است دچار فرسودگی و ضعف شده و در آستانه تهدیدهای مختلف قرار گرفته است که ادامه حیاتشان را دچار مشکل کرده و باید برای آن چاره ای اندیشید. در این تحقیق بافت قدیم شهر آران و بیدگل مورد بررسی قرار گرفته است.
    در این تحقیق از روش اسنادی (کتابخانه ای) و پیمایش استفاده شده است. جامعه آماری مورد بررسی کارشناسان و متخصصین در حوزه نوسازی و بهسازی بافت های قدیم شهری را در برمی گیرد. حجم نمونه به صورت تصادفی تعداد 30 نفر تعیین گردید. در روش پیمایشی در قسمت سوالات عمومی از تحلیل توصیفی برای تجزیه و تحلیل اطلاعات کمک گرفته شد. بر این اساس با مدل SWOT نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدها بررسی شده و در نهایت راهکارهای رسیدن به اولویت های مبتنی بر جهت گیری های برنامه راهبردی و چشم انداز ارائه می شود. نتایج تحقیق نشان می دهد اولویت اول برای برنامه ریزی راهبردی بافت قدیم استراتژی رشد و توسعه می باشد. بطوری که این راهبرد شامل جذب گردشگر و تولید درآمد و اشتغال، استفاده از مشارکتهای مردمی در راه رسیدن به توانمند سازی با توجه به ویژگی های فرهنگی مذهبی بافت، بهره وری از نیروی فعال و بومی در امر ساماندهی و توانمندسازی، تشکیل شرکت احیاء و ساماندهی برای هر محله توسعه صنعت گردشگری، اقدامات فرهنگی و فرهنگ سازی و اطلاع رسانی، افزایش تعامل مراکز مذهبی با نهادهای مدنی برای بسترسازی مشارکت مدنی می باشد.
    کلیدواژگان: برنامه ریزی راهبردی، بافت قدیم شهری، آران و بیدگل، تجدید حیات شهری
  • محمدرضا رضوانی، شیوا پروایی هره دشت، حسین منصوریان صفحات 39-55
    چالش اصلی بهداشت در قرن بیستم زنده ماندن بود، درحالی که چالش عصر کنونی زندگی با کیفیت بهتر می باشد. سالمندی دوران حساسی از زندگی بشر است و توجه به مسایل و نیازهای این مرحله یک ضرورت اجتماعی در جهت ارتقای کیفیت زندگی سالمندان بشمار می رود. هدف اصلی پژوهش حاضر سنجش عوامل موثر بر کیفیت زندگی سالمندان در مناطق شهری است؛ به همین منظور 150 نفر از افراد بالای 60 سال دو شهر نیشابور و شهر عشق آباد از شهرستان نیشابور از طریق نمونه گیری خوشه ایانتخاب و مورد بررسی قرار گرفته اند. چارچوب نظری تحقیق تلفیقی از نظریات کیفیت زندگی و جامعه شناسی سالمندی می-باشد. یافته ها نشان می دهد که 40 درصد سالمندان شهری مورد مطالعه کیفیت زندگی خود را خوب و بسیار خوب بیان کرده اند، درحالیکه 52 درصد سالمندان کیفیت زندگی متوسط و تنها 8 درصد سالمندان مورد مطالعه کیفیت زندگی خود را بد و بسیار بد ابراز کرده اند. نتایج حاصل از تحلیل عاملی 10 عامل کلیدی را برای تعیین ابعاد کیفیت ذهنی زندگی در مناطق شهری نشان می دهد، که این 10 عامل 73.147 درصد از کل واریانس کیفیت زندگی سالمندان را تبیین کرده است. نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون نیز نشان می دهد که چهار عامل سرزندگی در گام اول، همبستگی اجتماعی در گام دوم، مشارکت در فعالیت های مذهبی و گروهی در گام سوم و روابط اجتماعی در گام چهارم به ترتیب میزان اهمیتی که در تبیین متغیر وابسته داشته اند، وارد معادله رگرسیونی شده اند و در مجموع این چهار عامل توانسته اند حدود 57.9 درصد تغییرات کیفیت زندگی سالمندان را در ناحیه مورد مطالعه تبیین کنند. بنابراین با توجه به مطالعه انجام شده می توان چنین نتیجه گیری کرد که برای ارتقای کیفیت زندگی سالمندان مناطق شهری ضرورت توجه و اقدامات عملی در حوزه عوامل شناسایی شده احساس می شود.
    کلیدواژگان: کیفیت زندگی، سالمندان، مناطق شهری، شهرستان نیشابور
  • محسن احدنژاد روشتی، رحیم غلامحسینی، شاهرخ زادولی خواجه صفحات 57-67
    امنیت حقی بنیادی و پیش نیاز ارتقا رفاه و سلامت مردم است. احساس امنیت از جمله مقولات مهم در هر جامعه ای به شمار می رود و مقدمه لازم برای حیات هر نظام سیاسی و اجتماعی است. احساس امنیت به احساس روانی شهروندان از امنیت مرتبط بوده و از این رو موضوعات و مسایل زیادی را پیرامون خویش در رابطه با تامین یا عدم تامین آن به همراه دارد. یکی از اقشار آسیب پذیردر برابر ناامنی زنان هستند. بنابراین مطالعه در مورد آسیب های اجتماعی زنان دارای اهمیت بالایی است. هدف این تحقیق شناخت و طراحی فرآیند رویکرد تصمیم گیری چند معیاری(MCDM) برای ارزیابی میزان امنیت اجتماعی زنان در پیاده روهای پر تردد کلانشهرها می باشد. حجم نمونه برای هر پیاده رو 172 نفر می باشد. روش تحقیق نیز در این پژوهش توصیفی- تحلیلی است. در این تحقیق ابتدا معیارهای موثر در امنیت اجتماعی زنان در پیاده روهای شناسایی شده و بر اساس رویکرد سلسه مراتبی (AHP) اهمیت و وزن هر یک از شاخص ها تعیین و برای رتبه بندی پیاده روها با امنیت اجتماعی بالا برای زنان از دو ابزار تصمیم گیری چند معیاری؛ VIKOR و TOPSIS استفاده گردیده است. نتایج رتبه بندی بر اساس معیارهای ارزیابی سبب گردیده مهمترین معیارهای امنیت اجتماعی برای زنان در هر پیاده رو مورد بررسی و شناسایی قرار گیرد. نتایج بر اساس مدل Vikor نشان می دهد که به ترتیب پیاده روهای آبرسان، شریعتی و ولیعصر برای زنان امنیت اجتماعی بیشتری با توجه به معیارهای برگزیده و وزن دهی معیارها بر اساس مدل AHP دارند، و مدل Topsis نیز نشان می دهد که به ترتیب پیاده روهای شریعتی، آبرسان و ولیعصر دارای امنیت اجتماعی بیشتری برای زنان هستند.
    کلیدواژگان: امنیت اجتماعی، زنان، مدل Vikor، مدل Topis، تبریز
  • براتعلی خاکپور صفحات 69-80
    بر اساس ادبیات موجود، سرمایه اجتماعی عبارت است از مجموعه ای از هنجارها و قوانین و شبکه های غیر رسمی که همراهی، اعتماد و کنش جمعی برای به دست آوردن کالای عمومی را فراهم می آورد و شامل جنبه هایی از ساختار اجتماعی است که کنش جمعی را تسهیل کرده و منابعی را جهت دستیابی مردم به اهدافشان در اختیار می گذارد. پروژه های توانمند سازی بانک جهانی که از اواخر دهه 1980 در بسیاری از کشورهای جهان سوم به اجرا گذاشته شده است به دنبال آن است تا با نگرش غیر تقلیل گرایانه فرا کالبدی و ادغام مسائل فرهنگی و اجتماعی- اقتصادی، تحول و پویایی اجتماعات محلی را بر مبنای شبکه های اجتماعی محلی پیش ببرد. نسبت جنسی در سکونتگاه های غیر رسمی تبریز 104 می باشد بنابراین حجم عظیم جمعیت سکونتگاه های غیر رسمی شهر تبریز را زنان تشکیل می دهند که با توجه به نگرشهای فرهنگی مرد سالارانه از بسیاری از فرصتهای شغلی و ورود به بازار کار شهری محروم مانده اند. متوسط نرخ مشارکت زنان در فعالیتهای اقتصادی کلانشهر تبریز 82/8 درصد می باشد که این میزان در محلات اسکان غیر رسمی مورد بررسی (ملا زینال، احمد آباد، خلیل آباد، سیلاب) 6/5 درصد است. حضور مداوم آنها در فضای جغرافیایی اسکان غیر رسمی زمینه تولید سرمایه اجتماعی را فراهم کرده است که به منظور توانمندسازی جهت ورود به بازار کار شهری نیازمند مکانیسم های منعطف و تسهیل کننده هستند. ماهیت متاخر بازار کار شهری نیز تا حدودی به این موضوع واقف شده و با قراردادهای فرعی فرصت هایی را برای تشکیل کسب و کارهای کوچک مبتنی بر نظام کار خانگی یا تعاونی مکان- مبنا فراهم ساخته است. این مقاله به امکان سنجی سرمایه اجتماعی در توانمند سازی و تشکیل نظامهای کار نو در میان جامعه زنان سکونتگاه های غیر رسمی جهت ورود به بازار کار شهری می پردازد. انعطاف بازار کار شهری در برابر کارآفرینی گرایی اجتماعات محلی ناشی از گذار به انباشت انعطاف پذیر در نظام اقتصادی –اجتماعی بزرگتر است. موضوع مقاله در چارچوب نظری پسافوردیسم و گذار به انباشت انعطاف پذیر بحث شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین سرمایه اجتماعی جامعه زنان محلات اسکان غیر رسمی تبریز که تولید و تداوم آن مسبوق به حضور ایشان در فضای جغرافیایی همسان است و توانمندسازی آنها برای ورود به بازار کار منعطف و کارآفرینی مبتنی بر تعاونی مکان – مبنا رابطه معنی داری وجود دارد.
    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی، بازار کارشهری، توانمندسازی، کارآفرینی، انباشت انعطاف پذیر، تبریز
  • رسول قربانی، نعیمه ترکمن نیا صفحات 81-92
    کاربری ترکیبی، کاربری های مختلفی را شامل می شود که برای همزیستی، در مجاورت هم و در ارتباط همساز با یکدیگر چه به صورت افقی یا بخشهای هم جوار سرزمین و چه به صورت عمودی یعنی درون یک ساختمان قرار می گیرند. نظریات اخیر برنامه ریزی شهری، بر اصول مختلفی تاکید می کنند که ایجاد کاربری ترکیبی یکی از این اصول می باشد و یکی از اهداف کاربری ترکیبی، تاثیر آن بر حمل و نقل شهری است. این تحقیق از نوع کاربردی به روش توصیفی – تحلیلی است و روش جمع آوری اطلاعات به دو روش اسنادی (کتابخانه ای) و میدانی بوده است. در این مقاله به بررسی تطبیقی میزان تولید سفر در دو محدوده منطقه 6 مشهد با کاربری ترکیبی متفاوت پرداخته شده است. محدوده مورد مطالعه، دو محدوده چهنو با کاربری ترکیبی بیشتر و کارمندان با کاربری ترکیبی کمتر می باشد. در تحلیل تحقیق، نوع سفر به دو سفر درون محله ای و فرامحله ای تقسیم شده و از آزمونهای آماری مرتبط کمک گرفته شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که دو محدوده مورد مطالعه از نظر تولید سفر درون محله ای تفاوت معنی داری نداشته اند اما بین دو محدوده نسبت به میزان تولید سفر فرامحله ای تفاوت معنی داری بوده است. این بدان معناست که هر دو محدوده مورد مطالعه، سفرهای درون محله ای برابری تولید می کنند و نقطه تمایز آنها در تولید سفرهای فرا محله ای است که محدوده با کاربری ترکیبی کمتر، سفر فرامحله ای بیشتری نسبت به محدوده کاربری ترکیبی کمتر داشته است. بنابراین نتایج تحقیق حاضر نقش کاربری ترکیبی ریزدانه را در جذب و کاهش سفرهای فرامحله ای نشان می دهد.
    کلیدواژگان: کاربری ترکیبی، تولید سفر، سفر درون محله ای، سفر فرامحله ای، چهنو، کارمندان
  • محمدعلی احمدیان، سمیرا عرفانیان صفحات 93-110
    در جامعه اسلامی برای بستر سازی اندیشه مهندسی اجتماعی خردنگر و مشارکت مدنی، نهادهایی وجود دارد که سابقه هزار و چهار صد ساله دارد. مساجد که مهمترین محل حضور توده های مردم در هر عصری بوده و هستند، با ایجاد زمینه برای فعالیت های جمعی داوطلبانه، می توانند نقش موثری در توسعه محله ای داشته باشند.
    تحقیق حاضر با بررسی فعالیت های چندگانه مساجد در سطح محله در هشت محور کلی (نقش مسجد در غنی سازی اوقات فراغت، ایجاد فضای فرهنگی، ارائه کمک های مالی، برگزاری مراسم و جلسات مذهبی – فرهنگی، افزایش میزان مشارکت ساکنان محله، ارائه کمک های مشاوره ای، اولویت سنجی مسائل، مشکلات و نیازهای محله، ارتقاء امنیت فردی و اجتماعی از طریق افزایش نظارت درونی و بیرونی) وهمچنین بررسی استقبال مردم محله از فعالیت ها، برنامه ها و بستر های فراهم شده توسط مساجد، به تحلیل نقش مسجد به عنوان گسترده ترین شبکه فراگیر اجتماعی و نقش آفرینی آن در توسعه ی محله ای در مشهد مقدس می پردازد.
    در این تحقیق ازروش توصیفی – تحلیلی سود جسته شده و تکنیک پرسشنامه و مصاحبه، ابزار نیل به اهداف بوده است.به همین منظور، به تکمیل پرسشنامه به حجم نمونه ای برابر با 385 نفر از شهروندان ونظر خواهی از تعدادی از کارشناسان و متخصصان مرتبط با موضوع مبادرت گردیده و جهت تحلیل داده ها از نرم افزار spssاستفاده شده است. به منظور توصیف داده ها از شاخص های میانگین، میانه، انحراف استاندارد، فراوانی و درصد استفاده شده و در سطح استنباطی برای بررسی روابط، از آزمون کی دو استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد، مساجد در محورهای مورد بررسی، برنامه های موثری در جهت توسعه محله ای دارند. از طرف دیگر ساکنان محله از بسترهای فراهم شده توسط مسجد استفاده کرده و از فعالیت ها و برنامه های مسجد استقبال می کنند. همچنین نتایج حاصل از تحقیق حاکی از آن است که مساجد برای نیل به جایگاه واقعی خود در جهت ارتقاء میزان اثربخشی در توسعه محله ای، نیازمند برنامه ریزی صحیح و مدیریت هماهنگ، از سوی کلیه مراکز و سازمان هایی است که به نوعی با مساجد در ارتباط هستند. در بخش پایانی این تحقیق، پیشنهادات و راهکارهایی در همین ارتباط، ارائه گردیده است.
    کلیدواژگان: برنامه ریزی شهری، توسعه محله ای، مشارکت اجتماعی، مسجد، مشهد
  • محمد ویسیان، میرنجف موسوی، طاها ربانی، واحد احمدتوزه صفحات 111-123
    بخش غیررسمی نمودی از تحولات جهان سرمایه داری است که بخش مهمی از اقتصاد را در شهرهای بسیاری از کشورها، بخصوص کشورهای در حال توسعه تشکیل می دهد و نقش عمده ای در ایجاد اشتغال و تولید و ایجاد درآمد ایفا می کند این گونه مشاغل با رشد چشمگیر خود باعث به وجود آمدن معضلات و مشکلات در حوزه مدیریت شهری شده است. بدون تردید ساماندهی این گونه مشاغل نیازمند بررسی و شناخت ویژگی های اجتماعی-اقتصادی حاکم بر آنهاست،گستردگی این مشاغل و درآمدهای حاصل از آن در شهر قروه سبب شده تا این موضوعمورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرد، که هدف شناسایی وضعیت اجتماعی– اقتصادی شاغلان بخش غیررسمی شهر قروه بوده است.روش پژوهش حاضر به صورت توصیفی- تحلیلیو شیوه گردآوری داده هااسنادی- پیمایشی است و با توجه به فرضیات مطرح شده 130 پرسشنامه تکمیل و به طور تصادفی در اختیار افراد جامعه مورد مطالعه قرار گرفت. در مرحله اول؛ داده های پژوهش با استفاده از نرم افزار SPSS و با بهره گیری از آماره های توصیفی-استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت، که یافته های تحقیق نیز نشان می دهد که: توزیع جغرافیایی این فعالیت ها در شهر قروه یکنواخت نیست - اکثر افراد شاغل در این بخش مالیات پرداخت نمی کنند – بین عدم رضایت شغلی و بخش غیر رسمی رابطه وجود دارد - بین مهاجرت های روستایی و اشتغال در این بخش رابطه وجود دارد. در مرحله دوم با استفاده از نتایج اولیه، بین مهاجرت جامعه روستایی و جامعه شهری مشغول در بخش غیر رسمی آزمون تحلیل واریانس (ANOVA1) انجام شد که که در آزمون مقایسه بین واریانس های دو گروه اختلاف معنی داری از نظر آماری وجود دارد.
    کلیدواژگان: بخش غیررسمی، مشاغل غیر رسمی، مهاجرت و بیکاری، شهر قروه
  • مصطفی امیرفخریان، محمدرحیم رهنما، احمد پوراحمد، محمد اجزاء شکوهی صفحات 125-143
    فضا در شهر اسلامی مجموعه ای درهم تنیده از سه ساحت کالبدی، ذهنی و معنوی است که با اتکال به ساحتهای وجودی انسان به عنوان بازیگر اصلی آن شکل می یابد. درواقع انسجام درونی فضا حاصل همگامی ساحتهای یاد شده با یکدیگر است. ارتباط متقابل فضای ذهنی ساکنین و فضای کالبدی که در درجه اول متاثر از تعالیم و دستورات آسمانی است، شکوفایی فضای معنوی و ارتباط با عالم معنا و ملکوت را به همراه دارد. این رویه، اصل حاکم بر خلق فضا، در شهر اسلامی است. با این حال در حاضر به دلیل ضعف در مبانی نظری، مفاهیم فلسفی اسلامی کمتر با تئوری ها برنامه ریزی شهری ارتباط داشته و نهایتا شکل یابی فضا از اصول دیگری پیروی کرده است. این مطالعه به شکل ویژه به بررسی انسجام درونی محلات در قالب ارتباط فضای ذهنی و تغییرات فضای کالبدی در محله عامل شهر مشهد می پردازد که تغییرات گسترده کالبدی در اثر اجرای پروژه مجد که با هدف نوسازی بافت محله انجام شده است از ویژگی های آن به شمار می آید. برای این منظور ضمن تدوین چارچوبی نظری جهت بررسی انسجام درونی فضا در شهر اسلامی، ضمن تکمیل 144 پرسشنامه از خانوارهای ساکن در محله در قالب 24 متغیر و استفاده از آزمونهای آماری ویل کاکسون و رگرسیون ترتیبی، فضای ذهنی ساکنین محله در قبل و بعد از اجرای پروژه مورد سنجش قرار گرفت. نتایج این بررسی نشان داد که با توجه به بهبود کالبد محله، اما به دلیل عدم انطباق فضای ذهنی ساکنین در خصوص ویژگی های اجتماعی-فرهنگی، امنیتی و بهداشت و سلامت محله با تحولات کالبدی صورت گرفته، میزان انسجام درونی و تمایل به ماندن در محله کاهش یافته است.
    کلیدواژگان: شهر مشهد، فضا، شهر اسلامی، محله عامل
  • سید مسعود حکاکی، سعید سعیدا اردکانی، انیسه رضایی، اکرم صدقی، امیررضا کنجکاو منفرد صفحات 145-155
    هتل ها یکی از ارکان بسیار مهم صنعت گردشگری به حساب می روند که خدمات گسترده ای به گردشگران ارائه می-کنند. صنعت هتلداری می تواند در رشد و توسعه صنعت گردشگری کشور، نقش بسزایی داشته باشد. هدف این تحقیق نیز محاسبه میزان کارایی و رتبه بندی تمامی هتل های دو ستاره، سه ستاره و چهار ستاره استان یزد که شامل 27 هتل می باشد با استفاده از روش های تحلیل پوششی داده ها و تحلیل رابطه خاکستری است. در این مطالعه، کارایی هتل ها با روش تحلیل پوششی داده ها با دو جهت گیری ورودی محور و خروجی محور نشان داد که 9 هتل کارا هستند. تعداد اتاق ها، تعداد تخت و تعداد کارکنان به عنوان ورودی ها و درآمد ناشی از اسکان اتاق ها و تعداد مهمان به عنوان خروجی های مدل در نظر گرفته شده است. نهایتا با روش تحلیل رابطه خاکستری به رتبه بندی هتل های کارا پرداخته شد. بر طبق نتایج این تحقیق، هتل صفائیه در رتبه اول قرار گرفت.
    کلیدواژگان: هتل، کارائی، تحلیل پوششی داده (DEA)، تحلیل رابطه خاکستری (GRA)
|
  • Hossein Hatami Nejad, Noredin Rahmati, Ali Esmaeilzadeh Kavaki Pages 1-13
    Shift of Paradigm in urbanplanningprogram from theflexibilityoftherule ofnon-governmental andbasedonphilosophicalrationalist state governance to a relativistic one, from prescriptive view to a cooperative one and finally from emphasis on results (product) to process. With a change in looktheadministration ofthecooperative with theemphasis onresults tofocuson the process(procedural) provides the necessarybackgroundforthediscussionofsocial capital. The purpose ofthis paper is expressing the necessity of measurement and empowerment of social capitals which are themajorelementsandneglected in the urbanplanningprograms, especiallyimprovement andempowerment of eroded urban fabricacase study oftheneighborhoodSarshoor(Mashhad). The present studywas investigativemethodsofsurvey and documental.Thisstudyuseddatafrom thequestionnaire and random sampleis obtained.Populationbased on2006censuspopulation of7560peoplehas been aneighborhoodSarshoor which is obtained asample sizeof270 and Percentconfidence was 90%. Bases on the analyzed which was done The resultsshowthelack ofaassociativerelations,The lowlevel ofparticipationandsocialcohesionandinstitutionaltrustat the macro levelandmiddle(urban management) arenegligibleTrust solely rely onthe personalandprivatesphere and remainswithin acceptable limits. Sowe can say thestatus ofneighborhoodsocial capitalSarshoor Exceptin exceptional caseswhichare relatedtotheold, traditional andsocial capital inmost cases, particularly incommunityrelationsandgrassrootsorganizationsoftheurban managementandinstitutionaltrustare the maincomponent ofthe councilwhichis notdesirable. Thehigherthe level ofthe family(relatives, friends, etc.) social capital makes less. Soinorder toimproveneighborhood,the firstissuethatmustberesolvedbefore anything is Custodians ofpublictrustand thebeneficiariesof thereformprojectandmunicipality, especially asone of theoriginalcostof interventionisto improvethespatial organization and rehabilitation of Sarshoor neighborhood.
    Keywords: Social capital, Asset, Based approach, Needs, based approach, eroded urban fabric, Empowerment. Sarshoorneighborhood
  • Mohammad Mehdi Hoseinzade, Roya Panahi Pages 15-28
    During the twentieth century, with growing urbanization and machinical transportation development, and migration people to cites, many different natural attractive places come to distort by this pollution and in another way this kind of development without notice to the natural factors limitation, made lots of programs. The goles of this research recognite geomorphologic limitation, in physical development of sounghor and suitable location in future development is done. In this research, library, athletics, study and 8 index(GIS) software based on logic fuzzy model, sounghors zoning physical development is don, than programmatic multipicate and fuzzy sum on lagers is done. Research from final plan on fuzzy multipate in three area accepted that 4 percents of area in 14/5 km² in very suitable zone and 5 percent of area 21 km² in suitable zone and 91 percent around 390 km² located in unsuitable place. Most of suitable and very suitable land are in weast part of sounghor to Dashli blagh and Shur Abad village in way to sounghor to star road and other area toward west north sounghor Desert to Haje Amin castle.
    Keywords: Geomorphological limitation, Physical Development, location, sounghor
  • Mohammad Hossein Saraei, Amir Oshnooi, Ali Asghar Shirepaz Pages 29-37
    Introduction
    Texture of the old city, one of the most valuable and most precious cultural relics are evidence of a civilization that is magnificent and proud Birth certificate is real and cities. Despite all the glory of his exemplary, Due to the lack of accurate and appropriate, Some have been on the verge of exhaustion and weakness of the various threats to their lives have been affected and continue to ponder the alternatives. This study was designed to examine the old town of Aran Bidgol.
    Methodology
    In this method, the documents (library) are used to navigation. The population of experts in the field of tissue repair and refurbishment of the old city are included in the. Random sample of 30 individuals was determined. General Questions for the descriptive analysis of the survey data were used to analyze. SWOT model based on the strengths, weaknesses, Opportunities and threats are analyzed, and the strategies to achieve priority-based scheduling strategy for making old strategy are developed.
    Results
    The results show that the first priority for strategic planning and development strategy is old.
    Conclusion
    the strategy of attracting tourists and generate income and employment, Public use of the road to empowerment, Rehabilitation and reorganization of the company for the development of tourism, Cultural practices and culture and information, Increased interaction with civil society organizations, religious institutions, the context of civic participation.
    Keywords: strategic planning, old town, Aran Bidgol, urban revitalization
  • Mohammadreza Rezvani, Shiva Parvaei, Hossein Mansouriyan Pages 39-55
    The major health challenge in the 20th century was to survive, whereas living with greater conditions is the major challenge in the current era. Elderliness is a critical stage of life when there is a social call for considering its needs as to improve quality of life of elders. The present study is mainly concerned with quality of life of elders in urban areas of Neyshabour. To this end, 150 Elders of Neyshabour County were selected and studied using multi-stage cluster sampling. The conceptual framework is a merger of quality of life theories and sociological theories of ageing. The researches findings suggest that about 40% of urban elders are satisfied with their quality of life. The results of factor analysis in urban regions identify 10 key factors for determining the subjective dimensions of quality of life, which explain 73.147% of total variance. Regression analysis results in urban regions reveal that 4 factors of liveliness, social cohesion, participation in collective and religious activities, and social relations which explained 57.9% of changes in quality of life. Therefore, according to the study can be concluded that to improve the quality of life elderly in urban areas, there is attention and action in Identified factors.
    Keywords: quality of life, elders, urban regions, Neyshabour County
  • Mohsen Ahadnejad Raveshti, Rahim Gholamhosseini, Shahrokh Zadvali Pages 57-67
    Security is fundamental right and prerequisite of upgrade welfare and health of the people. Sense of security is the key issues in any society and necessary introduction for the political and social military life. Sense of security was related citizen's mental sense of security and hence it accompanies many queries and issues around self about secure or insecure of it. Women's are vulnerable groups against insecurity. So study on social vulnerability of women is very important. The aim of this research was to recognition and design of multi-criterion decision-making approach process (MCDM) to assess the social security of women in crowded sidewalks of metropolitans. Sample size is 172 person for each pavement. Research method in the study is descriptive- analytical. Firstly, in the Research identified effective measures in the Social Security of Women in sidewalks and determine based on the hierarchical approach (AHP), circumstance and weight of each indicator and to rank of sidewalks with higher social security for women is used of VIKOR and TOPSIS models. The ranking results according to the evaluation criteria are caused to main criteria of social security for women be investigated and identified in the any sidewalk. The results based on Vikor model shows in order Abrasan, Shariati and Valiasr sidewalks have more social security for women the selection and weighting criteria based on AHP model, and Topsis model also shows that the Shariati, Abrasan and Valiasr sidewalks are more social security for women.
    Keywords: social security of women, Vikor, Topsis models, Tabriz
  • Baratali Khakpoor Pages 69-80
    Based on existing literature Social capital is defined as a set of norms and rules and informal networks that provide association, trust and collective action to obtain the public good. The empowerment projects of world bank that has been implemented in many third world countries in the late 1980s Followed by a non-reductionist non- physical approach integration of cultural and socio- economic promote the evolution and dynamics of local communities based on social networks. The sex ratio in the informal settlements of Tabriz is 104, so they make up huge volume of population in the informal settlements of Tabriz that According to the patriarchal cultural attitudes they have been denied to entry into many careers the urban labor market. The average rate of women's participation in economic activities of Tabriz Metropolis 8/82 percent that this rate in under review informal settlements quarters(Molla Zeynal, Ahmad Abad, Khalil Abad and Seylab) is 5/6. Their continued presence in the geographical Space of informal settlements has provided a base to production of social capital that they need to facilitator and flexible mechanisms to empowerment in order to entry to city labor market. Nature of late urban labor markets also has somewhat aware about this subject and with sub-contracts is provided opportunities to formation of small businesses based on home-based system place- based cooperative. This paper discusses the feasibility of social capital in empowerment and new labor system formation among the women society of informal settlements in order to entry to city labor market. Flexibility of city labor market versus entrepreneurship of communities resulting from transition to flexible accumulation in the larger socio – economic system. The article subject was discussed in the theoretical framework of post-fordism and transition to flexible accumulation. The results indicate that there are meaningful relationship between social capital of women society of informal settlements and their empowerment in order to entry to flexible labor market and entrepreneurship based on place-based cooperative.
    Keywords: social capital, city labor market, empowerment, entrepreneurship, flexible accumulation, Tabriz
  • Dr Rasoul Ghorbani, Naeime Torkamanniya Pages 81-92
    Mixed land use includes various land uses which are adjacent to each other and linked together to accommodate either horizontal or vertical segments adjacent land and within a building to coexistence. Recent urban planning theories, emphasizing on several principles that make the mix use development is one of these principles. Mixed land use effects on travel demands and urban transportation efficiency. This research is applied and methodology in this study is descriptive – analytical that the data collection is the documents (the library) and survey that were collected through questionnaires (designed by the researchers), interviews and surveys. This paper examines the relationship between mixed land use and distribution of intra- neighborhoods and extra-neighborhoods travels. The case studies are two neighborhoods (Chahno and Karmandan) that the Chahno has more mixed land use than Karmandan and we divided types of trips to intra and extra-neighborhoods. It was found that neighborhood with high land use mix reduced automobile travel demands and attract extra-neighborhood trips and the neighborhood with low land use mix have high extra-neighborhood trips. Therefore, findings of this study show that role of mixed land use on attract extra-neighborhood trips and it reduced automobile dependency.
    Keywords: mixed land use, trip generation, intra, neighborhood trips, extra, neighborhood trips, Chahno, Karmandan
  • Mohammadali Ahmadian, Samira Erfanian Pages 93-110
    Salient development of urbanization, with development of cities in terms of population and area and appearance of megalopolises and metropolises have directed macro view and city – scale to fundamental cells or urban neighborhoods To this level in order The main objective of planning or improving of quality of life of residents be tried. In this new pattern, Micro-oriented approach Base on social engineering to replace the macro approach and be started in that solve urban problems of smallest unit, the neighborhood that in fact, units are, can control their and admitted to the partnership. In the Islamic community, there are institutions for occurrence of idea of social engineering and partnership that thousand and four hundred years of history are. Mosques are the most important presence of masses in every age, with various roles Cultural, scientific, moral, religious, social, political, economic, and... With creation context to voluntary collective actions can have effective role in community development. This study with survey multiple activities of mosque at a neighborhood in the eight general axis (the mosque's role in enriching leisure, create a cultural space, provide financial assistance, religious - cultural meetings and ceremonies, increase of participation of residents, provide counseling assistances, assessment of priority issues, problems and needs of the community, promote personal and social security through increase of internal and external monitoring) and survey of embrace of people of activities and programs of mosque, To analyze the role of the mosque as the most extensive network of social learning and its role in community development deals in city of Mashhad. To achieve the objectives questionnaires replenishment to a sample size equal to 385 from citizens and 10 experts related to the topic has been proceeded. The Methodology has been descriptive- analytical. The results of the research show that, mosques own effective programs in order community development. On the other hand, the residents embrace its activities and programs. Also Mosques to achieve its real position, in order to enhance effectiveness in the community development, requires proper planning and coordinated management, by all institutions and organizations that are somehow associated with mosque. In the final section of this research recommendations and guidelines in this connection, is presented.
    Keywords: Mashhad, mosque, community development, urban
  • Mohammad Veysiyan, Mirnajf Mousavi, Taha Rabbani, W.A.Tozeh Pages 111-123
    informal sector is derived from capitalism that form important part of economics in many countries specially developing countries and is an important factor in job and income creating. easy condition that existed for participating to this section such as: no limitation for entrance in this activities and little investment, no need for special skill caused that in recent years majority of people enter into this kind of economic occupation that, in turn, caused many problems in the domain of urbanic management. exactly, the organization of this occupations needs exact study of socio-economic feature of the community. The noticeable existence of these kinds of job in qurweh city caused to survey this problem in this research. The main goal of this research is determining of socio-economic situation of worker in this section in qurweh city. This study is done based on descriptive-analytical principle of research. In order to collect data, 130 questionnaires are distributed among subjects who were selected randomly. Collected data are analyzed by SPSS software with descriptive-inferential method of research analysis. Findings of the research show that the geographical distribution of this activities in qurweh is not the same and majority of people who are active in this section are middle age with high school education. most of subject of this research do not pay taxes and are satisfied about their occupation and there is direct relationship between this area of economic activities and immigration from villages to cities.
    Keywords: informal section, informal occupation, unemployment, immigration. qurweh city
  • Mostafa Amirfakhriyan, Mohammad Rahim Rahnama, Ahmad Pourahmad, Mohammad Ajza Shokoohi Pages 125-143
    Space in the Islamic City of interlocking set of three dimensions of physical, mental and spiritual. In fact, the internal coherence of the resulting space dimensions mentioned collaborating with each other. The interaction between the physical and mental spaces that are primarily influenced by the Islam teachings, flourishing spiritual sense space and connection with the universe and bring the kingdom. At present, due to weakness in the theoretical, Islamic philosophical concepts has little relevance to theories urban planning. This study specifically examines the internal cohesion of the communities in the area, "Amel" city of Mashhad deals. Physical changes resulting from the implementation of the project "Majd" of its characteristics is considered. In this study we developed the theoretical framework to assess the internal consistency of space in the Islamic city. Weve completed questionnaires from 144 families living in the neighborhood. Then we used the Wilcoxon and ordinal regression. The results showed that: The neighborhood physical condition has improved but the internal consistency and tend to stay in the neighborhood declined.
    Keywords: mashhad city, space, islamic city, Amel neighborhood
  • Seyed Masoud Hakkaki, Saeid Saeida, Anise Rezaei, Akram Sedghi, Amirreza Konjkave Monfared Pages 145-155
    Introduction
    Hotels are very important pillar of the tourism industry that provides extensive service to the tourists. Hotel industry can play an important role for growing and developing tourism industry in every country. Theoretical bases: The purpose of this study is calculating the efficiency and Prioritizing two, three and five stars hotels in Yazd province, using DEA and Gray analysis methods. In this study, the performance of hotels with the DEA method with input and output orientation showed that nine hotels are efficient.
    Discussion
    For this model, the number of rooms, beds and employees as inputs and income from each rooms and the number of guests as the output are considered. Finally, the gray relation analysis is used for rating hotels that were efficient.
    Conclusion
    Finding show that Safaei Hotel has been placed in first rank.
    Keywords: Hotel, Efficiency, Data Envelopment Analysis (DEA), Gray Relation Analysis (GRA)