فهرست مطالب

پژوهش های ادبی و بلاغی - سال سوم شماره 11 (تابستان 1394)
  • سال سوم شماره 11 (تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/06/19
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مریم خلیلی جهانتیغ، محمد بارانی، ایوب امیدی صفحه 9
    چند معنایی(ای هام) یکی از مهم ترین امکانات زبان شعری است. این صنعت بدیعی را از انواع هنجارگریزی های معنایی می دانند که در محور همنشینی و مجاورت که مبتنی بر ترکیب است به وجود می آید و کلام را با ابهام که از عناصر مهم زبان ادبی است، پیوند می دهد. فروغی بسطامی از شاعران توانای عصر قاجار و قرن سیزدهم هجری است. در فن غزل سرایی از استادان مطرح این دوره است. عشق، عرفان و مدح مضامین اصلی غزل های فروغی بسطامی را تشکیل می دهد، وی مضامین عاشقانه را از سعدی و مضامین عارفانه را از حافظ وام گرفته و بسیاری از غزل های خود را به تقلید از آنها سروده است. اشعارش ساده، روان، به دور از ابهام و پیچیدگی و سرشار از صنایع معنوی و زیبایی های بدیعی است، ای هام از جمله این صنایع و یکی از ابزارهای هنجارگریزی و زیباسازی در کلام ادبی است همین امر سبب شد که به بررسی این ترفند هنری پرداخته و هنر و توانایی شاعر را در این زمینه بیش تر نمودار سازیم. روش به کار رفته در این مقاله توصیفی- تحلیلی و مستند به بسامد آماری است به اینگونه که ابتدا تعریفی از انواع ای هام ارائه خواهد شد و سپس به استخراج دقیق بسامد انواع ای هام و تحلیل آن ها پرداخته می شود. نتایج بررسی حکایت از آن دارد که ای هام تناسب با 7/33 %بیش ترین بسامد را دارد و ذم شبیه به مدح با فراوانی صفر کمترین بسامد تکرار را دارد. فروغی برای چند صدایی کردن شعر خود اهتمام ویژه ای به این ترفند داشته است.
    کلیدواژگان: فروغی بسطامی، ایهام، بدیع معنوی، بلاغت، غزل
  • امید مجد صفحه 24
    در ادوار شعر فارسی شاعرانی مکتب نرفته و خط ننوشته اما دارای قریحه شعری وجود داشته اند که بندرت در تذکره ها از آنان سخنی رفته است. در مقاله حاضر به بررسی اشعار یکی از این شاعران در دوره معاصر با نام «حیدر یغما» (1302-1366)می پردازیم. این پژوهش در سه محور اصلی اشعار یغما را می کاود:اول مختصات شاخص ادبی شعر یغما: در این مبحث سعی شده است نوآوری های شاعر در علوم بلاغی ذکر شود و سپس مضامین شعری او بررسی شده است. اشعار او دارای تنوع مضامین بوده و برخی از اندیشه های والای انسانی جزء مضامین شعری اوست. بسیاری از مضامین انتخاب شده برای اشعار آئینی او نیز بدیع و خلاقانه است. از مضامین دیگر اشعار او رنج و مشقت قشر زحمتکش جامعه می باشد که او خود نیز از این گروه بوده است و به خوبی آن را انعکاس داده است. در ادامه پاسخگویی ها و همسویی های اشعار یغما با شاعران بزرگ ایران بررسی شده است. دوم، مختصات فکری و جهان بینی شاعر: وی اغلب از عدم دلبستگی به دنیا و ناپایداری آن سخن می گوید. در برخی از ابیاتش جبرگرایی دیده می شود؛ گاهی نیز به اختیار در آدمی اشاره دارد. سوم، نازک خیالی ها و باریک اندیشی های یغما: این مختصه از اشعار یغما سبب گردیده است تا تلخی زندگی پرمشقت شاعر در لابلای نازک خیالی های او مخفی شود و منجر به لذت ادبی در مخاطب گردد. هدف اصلی این مقاله معرفی یکی از معدود شاعرانی است که علیرغم نداشتن سواد مدرسه ای شعر بسیار زیبا سروده اند و نامشان باقی مانده است.
    کلیدواژگان: حیدر یغما، جهان بینی، نازک خیالی، شعر معاصر، غزل
  • پروین تاج بخش، آمنه صادق صفحه 37
    عطار از جمله شاعرانی است که طنز را دستمایه انتقادهای سیاسی و نابرابری های اجتماعی عصر خویش قرارداده است. اوبرای بیان بسیاری از بی عدالتی ها و بی رسمی های اجتماع آن روز از زبان اشخاص تمثیل، نگاه نقادانه را با لحن طنزی می آمیزد.طنز یکی از شیوه های کلام است که هدف آن اصلاح و تزکیه است. شاعر یا نویسنده با هدف تعلیم و اصلاح دست به آفرینش طنز می زند و در این راه از شگرد های گوناگونی برای بیان مقاصد خود سود می جوید. از جمله عوامل طنزآفرین در اسرارنامه عبارتند از: خلق موقعیت های طنز آفرین، حضور شخصیت های دیوانه وساده لوح، ترکیب های زبانی، استدلال اشتباه از مقدمات، پاسخ غیرمنتظره (جواب هنری)، تشبیه به حیوانات،خراب کردن سمبل ها، پارادوکس(متناقض نما) و.... مطالعه شیوه های طنز در اسرارنامه نشان می دهد که عطار از انواع هنجارگریزی های زبانی و معنایی در متن سود جسته تا در خواننده ایجاد شگفتی وآشنایی زدایی کند. در بیشتر حکایت های اسرارنامه آفرینش طنز حاصل شگفتی سازی درگفت وشنود دو طرفه است وکردار کمتر دیده می شود. حکایت پردازی از شیوه های پرکاربرد برای استدلال در متون تعلیمی وعرفانی است عطار از طریق این تمثیل ها سیر حوادث وگفت وگوها را به اقتضای شخصیت ها در زمینه ای متناسب با اندیشه ومقصود خود به پیش می برد، جهل وخرافه توده مردم را به ریشخند می گیرد و به انتقاد ازعوام فریبی و ریاکاری طبقه حاکم می پردازد. در این نوشتار قصد داریم به بررسی شگردهای طنزآفرینی در اسرار نامه بپردازیم.
    کلیدواژگان: عطار، اسرارنامه، تمثیل، شیوه های طنزپردازی
  • علی سلیمی، عطا الماسی، فرامین صیدی صفحه 59
    همزمان با تحولات اجتماعی و سیاسی در عصر مشروطه، نوع تلقی و برداشت شاعران و نویسندگان معاصر از رویدادهای پیرامون دگرگون شد و به تبع آن، بازتاب این تحولات و دگرگونی ها در آثار ادبی، نسبت به گذشته، تغییر اساسی پیدا کرد، «یدالله بهزاد کرمانشاهی» از جمله شاعران معاصری است که توانسته؛ صمیمانه ترین مضامین انسانی، اجتماعی را در قالب تصویرهای شعری نو-کهن خود ارایه دهد. این نوشتار، بر آن است تا بازتاب برخی از تحولات سیاسی و اجتماعی در شعر او را واکاوی نماید. آزادی خواهی، مبارزه با استبداد، انتقادهای اجتماعی، وطن دوستی، توجه به مسایل کارگران، درون-مایه های اصلی شعر بهزاد را تشکیل می دهند. او به اسطوره های ملی ایران باستان عنایتی ویژه داشت. شعر او غالبا همراه با شکوه از نامرادی های زمانه و آمیخته به یاس و نا امیدی است و گاهی هم، به ویژه در شعر وطنی و در ستایش از مجاهدان دفاع از میهن، همراه با شور و حماسه است. هنر شعری او، در همه حال، در این است که مضمامینی ژرف را در دل واژگانی ساده به ودیعه نهاده، شعری سهل و ممتنع خلق نموده است.
    کلیدواژگان: بهزاد کرمانشاهی، شعر سیاسی، وطن دوستی، بیگانه ستیزی
  • محسن مومن صفحه 72
    از هنگامی که تصوف به صورت یک نهاد شناخته شده اجتماعی درآمد، زبان و نظام نشانه شناسی خاص آن نیز به وجود آمد و اصطلاحات ویژه ای پدیدار شد که در درون این نهاد بار معنایی خاصی داشت و برای ناآشنایان به این مکتب نامفهوم بود.
    صوفیانی که تجربه های ناب شخصی داشته اند تصاویر و تعابیر شخصی مختص به خود دارند و فردیت و خلاقیت آنها را از خلال تصویرهای ابتکاری می توان کشف کرد، اما صوفیان مقلد که صرفا با خواندن آثار متقدمان با زبان تصوف انس گرفته اند و تصویرها و نمادهای متداول در ادبیات صوفیه، ملکه ذهن ایشان شده، رنگ و بوی فردیت در شعر و سخنشان نمی توان یافت. آنها از تعبیرها و تصویرهای عمومی بهره می گیرند.
    مع الوصف، در این مقاله بر آنیم تا ضمن بر شمردن جلوه های هنری کتاب ریاض العارفین، حتی المقدور تصاویر خیال و مسایل زیبایی شناسی ابداعی و ممتاز آن را در پیش دیده خوانندگان فراهم آوریم و تا حدودی دنیا و تجربه درون و برون وی را بشناسانیم.
    کلیدواژگان: محقق بیدگلی، ریاض العارفین، صنایع ادبی
  • آناهیتا پورمند، مسعود روحانی صفحه 88
    حافظ شیرازی شاعر کمال گریی است که جنبه فعال بی-نهایت وجود و اندیشه اش، محدودیت موجود در ساختار کلمات، مفاهیم، مضامین، تصاویر و قالب شعر را برنتافت. از این رو، او برای جاری ساختن محتوای ذهنی گسترده و بی-کرانه خود در ساختمان شعر، در پی طراحی بستر مناسبی بود که قابلیت و گنجایش پذیرش این حجم نامحدود را داشته باشد.
    حافظ با ساختارشکنی در ساختمان شعر و غزل، فضای دیوان اشعارش را نامحدود ساخت و با قطع وابستگی ناگزیر میان ابیات غزل، ساختمان هر بیت را تکامل بخشید. او در طراحی ساختاری جدید، با ایجاد پیوند میان عناصر درونی شعر، بین ساختار کل (دیوان، غزل) و جزء (بیت، مصراع، واژه) روابط نامحدودی برقرار ساخت.
    در این مقاله، به روابط میان غزل ها و ابیات پرداخته شده و انواع ارتباط میان دو مصراع یک بیت که موجب تکامل ساختار آن گشته؛ مانند: علت و معلول، کنش و واکنش، نقصان و جبران، جمع اضداد و... مورد بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: حافظ، اشعار، ساختارشکنی، نامحدودسازی
  • اختر ذوالفقاری، نسرین عباسی صفحه 105
    استعاره از حیث نوآوری و گیرایی خیال و بازتابی که در جان شنوندگان پدید می آورد، قلمرو فراخی برای شگفتی زایی و میدانی برای مسابقه بزرگان سخن است، اهمیت استعاره در شعر، چنان است که عده ای از نظریه پردازان ادبی، زبان را فقط«خیال و استعاره» می دانند. از مکاتب بسیار جدیدی که به مساله ی استعاره پرداخته است، مکتب زبان شناسان شناختی است. در این دیدگاه استعاره یک فرآیند ذهنی- زبانی است. آنان استعاره را به صورت موضوعی، در حافظه ی معنایی تحلیل می کنند. یعنی واژه های استعاری بر پایه ی بازیابی اطلاعات موجود در حافظه دراز مدت تداعی می گردد. این نظام هرگونه فهم و بیان مفاهیم انتزاعی در قالب مفاهیم ملموس تر را کاربردی استعاری می دانند. ابن خفاجه خداوندگار وصف در ادبیات اندلس، از نظر آفرینش طرح واره های تصویری و استعاره های جهت دار در چکامه های هنری خود در جرگه ی خلاق ترین شاعران است. استعاره های وی ابزار توانمندی برای بیان معانی پیچیده، مبهم و دور از ذهن است که با استفاده از تجربه ی شعری و زبانی شاعر به بهترین شکل به بار نشسته اند. پاره ای از استعارات وی از مفاهیم قراردادی و زبان خودکار به وجود آمده است و پاره ای دیگر با بسط مفاهیم قراردادی، لباس نظم بر تن می کنند و در موارد متعدد استعاراتی بدیع و خلاق دارد.
    کلیدواژگان: زبانشناسی شناختی، طرح واره، استعاره، تصویر، ابن خفاجه
  • وحید مبارک، مظفر نوری صفحه 121
    ادبیات کهن فارسی به دلیل عمق محتوی و وسعت دامنه، مسائل پژوهش نشده ی فراوانی دارد. یکی از قالب-های ادبی در متون گذشته ی فارسی، ساختار داستانی مینی مال است در ادبیات کلاسیک ایران نمونه های فراوانی می توان یافت که از بسیاری جهات قابل انطباق با این گونه ی جدید ادبی هستند. فرضیه ی نگارندگان بر این است که برخی داستان های کوتاه شاهنامه، از لحاظ پیرنگ و پیام اخلاقی با داستان های مینی مال مطابقت دارد. روش این پژوهش،توصیفی- تحلیلی، با بهره گیری از منابع کتابخانه ای است. در پایان به این نتیجه می رسیم که انطباق الگوی ساختاری مینی مالیسم با داستان های شاهنامه علاوه بر منطبق بودن و مشابهت با مولفه های مینی مالیستی، برخی از تفاوت های ساختاری این داستان ها را نیز نشان می دهد.روش این پژوهش،توصیفی- تحلیلی، با بهره گیری از منابع کتابخانه ای است. در پایان به این نتیجه می رسیم که انطباق الگوی ساختاری مینی مالیسم با داستان های شاهنامه علاوه بر منطبق بودن و مشابهت با مولفه های مینی-مالیستی، برخی از تفاوت های ساختاری این داستان ها را نیز نشان می دهد.
    کلیدواژگان: مینی مالیسم، شاهنامه فردوسی، داستان، که و مه، بهرام ولنبک آبکش
|
  • M. Khalili Jahantigh, M. Barani, A. Omidi Page 9
    Poly semic(Ambiguity) is one of the most important features of poetic language. It is thought that This figure of speech is kind of semantic norms which is created in proximity and companion. Base that is based on combination and it binds speech to ambiguity which is of important elements of litrary language. Foroughi Bastami is one of the most outstanding and capable poets of the Qajar era and thirteenth century. He is the master of his contemporaries.Love, mystrisim, and praise are the basic topics of Bastami's sonnets. His romantic themes are taken from Saadi and mystical themes from Hafez, and many of his lyrics are imitated from them. His poems are plain, comprehensive and free from ambiguity and complexity. Ambiguity kind’of this figures of thought and one of semantic norms of litrary language, This matter led consider ambiguity, and then to appear the ability and art of poet in this field. the applied method in this analytic-discreptive article, is based on the data, in this way first three comperhensive defenitions were showed kind’s pun, and then accurate drawing of frequency pun, kind’s and analysis of them.Results of this study indicate Preportional ambiguity with frequency of 33/7 is the most frequent figure and blame like praise with frequency of zero is the least frequent one, and foroghi has special effort to this nice trick.
    Keywords: Foroughi Bastami, Ambiguity, Figures of thought, Rhetoric, Sonnets
  • O. Majd Page 24
    In all Centuries of Persian poem, there are some poets which do not have much literacy but they have a great rhythmic nature. They have been named in biography. In this article, we study about one of this contemporary poets ‘Heidar Yaghma’. This essay study about Yaghma`s poem in three branches. First: literary features Of Yaghma`s poem; in This Topic we mention innovation of poet in rhetoric. Then we research about Yaghma`s various themes and some of eminent human thought is one of his themes. Many of that themes he selected for religion poem are new and creative. Other themes are about pains and affliction of hard working people in society and because he was one of them, he can reflect it very well, and in continue, we study about communication between Yaghma`s poem and the other great poems of Iran. Second: content features; the Poet always tell about not to concern to the world and about instability of this world. In some poems he talks about authority of humans. Third: Yaghma`s imagery and sentimentalist; he Hide the bitterness of his painful life within the thin imaginary which lead us to literary delight.
    Keywords: yaghma heydar, idealogy, immagination, contemporary poetry, lyric
  • P.Tajbakhsh, A. Sadegh Page 37
    Attar is one of the poets that used humor to criticize politics and Social inequality in his era. He used allegory and critical reviews to describe the injustice and social informality. Humor is one of the form of speaking in which aims to refine and purify. The poet or the writer creates humor in order to refine in various ways. Creating humorous conditions, Crazy and simple-minded characters, lingual combinations, invalid argument of introduction, unexpected answer, similarity to animals, destroying Symbols, paradoxes and … are among humorous factors in Asrarnameh. Studying humorous styles in Asrarnameh show that Attar has used various linguistic and semantic deviations in text in order to surprise and defamiliarize reader. In most stories of Asrarnameh, creation of humor tips is come from a mutual dialogue and less action is seen. Narrativization is one of the most common methods of reasoning in Educational and mystical texts which Attar gets help from to describe stories according to characteristics and goals, mocking public ignorance and superstitions and criticize demagogic and hypocritical behavior of the government. Here we study the humor tips in Asrarnameh.
    Keywords: Attar, Asrarnameh, Allegory, humor methods
  • A. Salimi, A. Almasi, F. Seydi Page 59
    Along with political and social change in an era of constitutional thought and perception of contemporary poets and writers from around events changed and consequently, reflects changes in the literature in the past, the major change was found. Yadullah B. Kermanshah" the poet is able, truly the most human subjects, a new community in the form of poetic images - ancient to offer. This article is to reflect on some of the political and social developments in the analysis of his poetry. seeking freedom, fighting injustice, social criticism, patriotism, according to labor issues, the main theme song of the B form. She had a special attention to national myths of ancient Persia. His poetry is often mixed with complaints from unhappy all the time and frustration and sometimes, especially in poetry in praise of the residents of domestic and homeland defense, with passion and epic. His poetic art, at all, in that Mzmamyny deep in the hearts of the simple words to put down a deposit, the concept is simple poem.
    Keywords: Bezad Kermanshah, poetry, politics, patriotism, xenophobia
  • M. Moemen Page 72
    After Sufism was created as a known social institution, its proper language and semiotic system were also created, thus a special jargon with its own connotations, nonsense to those unfamiliar was revealed. Sufis having personal pure experience, have their own imaginations and personal interpretations in literature and their uniqueness and creativity can easily be recognized through their innovative images, while the imitator Sufis who merely gets acquainted with Sufism via reading the progenitors’ works and the common symbolic images in the Sufism literature, stuck in their minds,therefore the color and smell of individuality cannot be found in their produced poetry and speeches since they take advantage of public images and interpretations.In this paper, however, in addition to discovering the artistic manifestations in Riyadh Al-Aryfyn, we provide readers, as much as possible, the illusionistic images and the created aesthetic issues so as to introduce them, to some extent, their inner and outer side experiences and the world.
    Keywords: Mohaghegh Bidgoli, Riyadh Al Arefin, literary device
  • A. Pourmand, M. Ruhani Page 88
    Hafiz is a poet of perfectionism, and his existence does not bear the limitations of words, concepts, images and the structure of poetry. Therefore, it seems quite natural that he seeks to establish a suitable ground which can take the infinite flow of his grand thoughts from his inner world. The research question is: "What relations are there among the elements of the Hafiz poetry structure? And how do these relations contribute to this structure?" By deconstructing the framework of poetry and sonnet-production, and by breaking the conventionally inevitable rule that all versicles of a sonnet must have a relation and dependence on each other, Hafiz has unbounded the environment of his Divan and developed the structure of each versicle. In designing the new framework, Hafiz managed to create an unlimited relation between the general structure of his Divan and each tiny detail in a sonnet (versicle, hemistich, word) through building bonds between internal elements of his poems.In this paper, we have studied the relations among sonnets and versicles, and analyzed the different kinds of connections between the two hemistiches of a versicle which contribute to the development of its structure. Connections such as: "cause and effect", action and reaction" as well as "defect and compensation" or "the collectivity of paradoxes" etc.
    Keywords: Hafiz, poems, Deconstruction, unbounding
  • A. Zolfaghari, N. Abbasi Page 105
    Metaphor in terms of innovation and imagination Charisma that creates reflection in the lives of listeners, it's a wide scope for surprises and speech competition. The importance of metaphor is very high in poetry, so the number of literary theorists believes that language is just "imagination and metaphor". Cognitive linguistics is one of new schools considers the metaphor. In this view, the metaphor is a mental lingual process. They analyze metaphor as a semantic topic in memory. The metaphorical terms, based on data in memory recover in Long-term memory. This system considers any understanding abstract concepts as a more concrete and practical concepts metaphoric one. Ibn Khafajha is one of artistic poets who create conceptual metaphor and conceptual schema as one of the critical infrastructure of the metaphors in his artistic odes. His metaphor is a powerful tool to express complex ideas, vague and far-fetched using the experience of poetry and poets are the best way to fruition. Some of his metaphors was created through conventional concepts and automatic language and others by extending the conventions, in the guise of prose and on several occasions innovative and creative metaphors. The aim of this cross-sectional study is to discover the secret of survival metaphors.
    Keywords: congnitive Linguistics, schemas, metaphor, image, ebne, khafaje
  • V. Mobarak, M. Nouri Page 121
    The ancient Persian literature is containing the contextual depth، intellectual movements، and the contemporary issues such as story. One of methods of literary forms is Novel in the ancient Persian texts. There are many examples in Iran classical literature that is matched with literary genres. The authors suppose that some short stories of Shahnameh are matched with the minimal stories due to structure، plot and moral message. This point shows Ferdusi’s skills in the different (short، middle and long) stories to express Iranian Behaviores. This study is analytical-descriptive due to library sources، it concludes that Shahnameh short stories are not completely matched with the structural models of minimalism movement، and their differences are visible in comparison with minimalism structure.
    Keywords: Ferdusi Shahnameh, Minimalism movement, Story, Keh va Meh, Bahram