فهرست مطالب

  • پیاپی 4 (بهار و تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/03/30
  • تعداد عناوین: 6
|
  • شهروز ابراهیمی، علی اصغر ستوده، احسان شیخون صفحات 1-28
    با توجه به جایگاه امنیت در زندگی بشری، نظریه های روابط بین الملل (قدیم، کلاسیک و جدید) همواره درپی تفسیر و تبیین مفهوم امنیت و سازوکارهای دستیابی به آن بوده، در همین راستا نظریه های روابط بین الملل با توجه به مبانی هستی شناسی خاص خویش، رویکردهایی متفاوت نسبت به مفهوم، ابعاد و ساز و کارهای عملیاتی سازی امنیت در سطح فردی و اجتماعی (ملی و بین المللی) درپیش گرفته اند. تفاوت در مبانی هستی شناسی دو رویکرد رئالیسم و لیبرالیسم به عنوان دو جریان اصلی در روابط بین الملل منجر به رویکرد امنیتی متفاوت این دو جریان شده است؛ اسلام نیز به عنوان یک دین جهان شمول، جهت گیری متفاوت ازاین دو رویکرد امنیتی در پیش گرفته است که نشات گرفته از تفاوت در مبانی هستی شناسی اسلام است. پژوهش حاضر با بررسی ای تطبیقی به دنبال مطالعه تفاوت دیدگاه این سه جریان در مفهوم سازی، ابعاد و ساز و کارها و عملیاتی کردن شاخص های امنیت در نظام های امنیتی فردی و اجتماعی (داخلی و بین المللی) است؛ یافته های این پژوهش بر این مبنا استوارند که دیدگاه بدبینانه رئالیسم نسبت به انسان و ماهیت نظام بین الملل (جنگ محور بودن) که از مبانی هستی شناسی این نظریه، متاثر است، به اتخاذ نوعی رویکرد امنیتی- تقابلی و تقلیل گرا (تاکید بر بعد نظامی امنیت و سطح تحلیل ملی گرا) انجامیده است. دیدگاه خوش بینانه لیبرالیسم نسبت به انسان و ماهیت نظام بین الملل (صلح محور) با توجه به مبانی هستی شناسی خود به اتخاذ نوعی رویکرد امنیتی- تعامل گرا، خوش بینانه و تقلیل گرا (تاکید بر بعد اقتصادی و سطح تحلیل فردگرا) و همچنین، دیدگاه ترکیبی و واقع بینانه اسلام نسبت به ذات انسان و ماهیت نظام بین الملل با توجه به مبانی هستی شناسی خویش به اتخاذ نوعی رویکرد امنیتی تعاملی- تقابلی واقع بینانه مبتنی بر امنیت فراگیر (تاکید بر لایه های گوناگون امنیت و سطح تحلیل امت گرا) منجرشده اند.
    کلیدواژگان: رویکردهای امنیتی، هستی شناسی، اسلام، رئالیسم، لیبرالیسم
  • محمدجعفر جوادی ارجمند، جواد حق گو، جعفر عظیم زاده صفحات 29-60
    علاوه بر ایرانی که امروز در مرزهای سیاسی محصور شده است، ایرانی دیگر داریم با ماهیت فرهنگی که به عنوان حوزه ای تمدنی، چند برابر سرزمین فعلی ایران را دربرمی گیرد و کشورهایی مانند افغانستان و تاجیکستان را به طور کامل و بخش هایی از پاکستان، هند، کشورهای آسیای میانه و قفقاز، عراق و سرزمین هایی را که اکراد در آن زندگی می کنند نیز شامل می شود که این خود، عظمت حوزه تمدنی ایران را نشان می دهد؛ این حوزه تمدنی، اینک به لطف فرصت های پیش آمده در بستر جهانی شدن و نیز تحولاتی که در منطقه به وقوع پیوسته، شرایطی را مهیامی بیند تا خود را احیاکرده، با برقراری ارتباطی تنگاتنگ میان نواحی مختلف این حوزه، یکپارچگی فرهنگی ایجادکند؛ پرداختن به این موضوع که ایران با وجود چنین ظرفیتی چگونه باید برای بهره برداری حداکثری از فرصت های پیش آمده سیاست خارجی آینده اش را در قبال حوزه تمدنی خود سامان دهد؟، پرسش اصلی این تحقیق را تشکیل داده است. در این پژوهش با تاکید بر فرصت تکثر قومیتی موجود در جامعه ایرانی و حضور دنباله این قومیت ها در حوزه تمدنی ایران که در کشورهای پیرامونی واقع شده اند، به این وضعیت به عنوان عاملی مثبت برای اتخاذ راهبردهای مناسب در جهت گسترش منافع ملی ایران در حوزه تمدنی خود نگریسته شده که می توان درراستای ارتقای جایگاه ایران از آن بهره برداری کرد؛ در همین راستا، پژوهش حاضر، ضمن تاکید بر لزوم بازبینی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال حوزه تمدنی خود (به ویژه با توجه به تحول های صورت گرفته در منطقه)، راهکارهایی مناسب درخصوص نحوه بهره گیری صحیح و مدبرانه از این ظرفیت را در قالب دکترین هسته- پیرامون ارائه داده است.
    کلیدواژگان: حوزره تمدنی ایران، سیاست خارجی ج.ا.ا، جهانی شدن، منطقه ایران فرهنگی، تکثر
  • محمد حسین جمشیدی، رسول محمدی گهرویی صفحات 61-86
    امروزه به ویژه با توجه به تحول های جهان اسلام، نزدیکی جوامع مسلمان به مثابه ضرورتی تعیین کننده در عرصه بین المللی احساس می شود؛ این در حالی است که قدرت نرم به مثابه چهره ای جدید از اعمال قدرت در سطح بین المللی مطرح می شود که با تاکید بر بنیان های ناملموس قدرت، بیانگر لزوم به کارگیری شیوه هایی مقبول و درعین حال، مشروع تر در جهت حصول به اهداف در حوزه سیاست خارجی است و کار ویژه اصلی آن شکل دهی ترجیح های دیگران بوده، دارای منابعی مانند دین و فرهنگ، ارزش های سیاسی و سیاست خارجی است. در فضای دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی ایران می تواند با درنظرگرفتن اهداف ارزشی خود درخصوص سایر جوامع اسلامی از منابع قدرت نرم بهره گیری کند و با توجه به نقش و جایگاه استراتژیک عراق در جهان اسلام و وجود اشتراک های عدیده اش، بیش از سایر جوامع اسلامی می تواند مورد توجه ایران قرارگیرد؛ در این ارتباط، این نوشتار، باورمند است که به دلیل وجود منابع متعدد قدرت نرم ایران در عراق به کارگیری و مدیریت صحیح آنها دستاوردهایی مثبت و پایدار را برای تحقق ارزش های اسلامی انقلاب ایران در بر خواهدداشت و به بهترین، مشروع ترین و درعین حال، پایدارترین شکل ممکن، تامین کننده اهداف مورد نظر خواهدبود؛ در این ارتباط، مسئله این پژوهش، شناخت منابع قدرت نرم ایران در عراق نوین است که می تواند زمینه ای برای تحقق ارزش های متعالی انقلاب در جهان اسلام باشد.
    کلیدواژگان: جمهوری اسلامی ایران، عراق نوین، قدرت نرم، ارزش های انقلاب اسلامی
  • حسن بوژمهرانی، مهدی پور اسلامی صفحات 87-110
    تصویب قانون اساسی عراق در سال 2005 میلادی و تشکیل حکومت فدرال در عراق و در نتیجه آن، ایجاد منطقه خودمختار کردستان عراق تاثیرهایی شایان توجه را بر کشورهای همجوار داشته است. به دلیل همجواری مرزی اقلیم کردستان با مناطق کردنشین کشورمان و نیز پیوندهای فرهنگی و قومی میان آن ها، برخی تهدیدهای نرم ضد جمهوری اسلامی ایران ایجادشده است. اهمیت یافتن فرهنگ و هویت کردی، ارتقای سطح مطالبات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی ازجمله تهدیدهای نرمی هستند که امنیت کشورمان را تهدیدمی کنند. هدف این پژوهش که ابتنای آن بر روش توصیفی- تحلیلی است، بررسی وجوه مشترک میان کردهای دو کشور، بررسی منابع قدرت نرم کردها، بیان سابقه مبارزات کردها و داعیه های قدیمی آنان برای تحقق «کردستان بزرگ» است. جنبه نوآوری این تحقیق، تحلیل اتفاق های کردستان عراق در چارچوب تهدید نرم ضد جمهوری اسلامی ایران است؛ بنابراین این پژوهش در پی پاسخگویی به این پرسش است که تحول های اخیر کردستان عراق چه تهدیدهای نرمی را متوجه امنیت کشورمان کرده است. مولفان بر این اعتقادند که به دلیل قرابت فرهنگی، هویتی و نژادی و نیز قدرت نرم اقلیم کردستان، خودمختاری کردستان عراق در کنار فعالیت های آنان درراستای اعتلای هویت کردی تهدیدهایی نرم را ضد کشورمان ایجادمی کند.
    کلیدواژگان: تهدید نرم، قوم کرد، هویت، مطالبات قومی، ناسیونالیسم قومی
  • بهزاد مریدی*، محمد سجاد کرمی صفحات 111-136
    هدف مقاله حاضر، بررسی روند پیدایش و نفوذ اسلام هراسی در روسیه کنونی است؛ عاملی موثر که روسیه را از سایر کشورهای غربی در مواجه با مسلمانان متمایزمی سازد، ویژگی های تاریخی متفاوت و نقش ملی گرایی افراطی است که از رشد جمعیت مسلمانان در روسیه نگران است؛ این عامل با آنکه کم و بیش در کشورهای غربی نیز وجوددارد در روسیه ابعادی گسترده تر یافته و بدیهی است با وجود عوامل دیگر، ترس از اسلام و مسلمانان از نظر نژاد اسلاو جدی تر باشد؛ همچنین بررسی ها نشان می دهند که عملکرد رسانه های غربی در معرفی اسلام به عنوان دین ترور و خشونت، بدویت و واپس گرایی را می توان در شکل گیری ذهنیت مردم روسیه نسبت به مسلمانان موثر دانست؛ همچنین بررسی تحول های اخیر در روسیه نشان می دهد، دولت روسیه با توجه به تجارب تاریخی تلاش می کند که روابط خود را با این اقلیت بزرگ دینی بهبودبخشد و این در حالی است که انجام حملات تروریستی و انتحاری مسلمانان افراطی در بروز ذهنیت ترس از اسلام در میان اقشار غیر مسلمان روسیه نقشی مهم ایفامی کند. در این مقاله ضمن بررسی وضعیت مسلمانان در روسیه براساس روش توصیفی- تحلیلی، ریشه ها و ابعاد مختلف پدیده اسلام هراسی در روسیه بررسی خواهدشد.
    کلیدواژگان: اسلام هراسی، تروریست، مسلمانان روسیه، بنیادگراهای اسلامی، فدراسیون روسیه
  • مسعود مطلبی، محسن زمانی صفحات 137-164
    این مقاله در چارچوب ادبیات نظری مربوط به گذار و تحکیم دموکراسی درصدد است به تحلیل سازوکار دموکراسی و امکانات پیش روی آن درراستای تحول های سیاسی جدید ترکیه بپردازد. جمهوری ترکیه تجربه ای شکننده و پرتحول از دموکراسی را سپری کرده است؛ بنابراین موضوع اصلی مقاله نه گذار به دموکراسی چنانکه ترکیه گذار اولیه به دموکراسی را از دهه 1950 طی کرده است بلکه فرایند تثبیت و تحکیم دموکراسی در این کشور است، زیرا دموکراسی لرزان ترکیه، همواره از خصلت بی ثباتی و شکنندگی بهره مند بوده است؛ لذا نویسنده خواستار پاسخگویی به این پرسش اصلی است که با توجه به پیروزی حزب اسلام گرای «عدالت و توسعه» که بسیاری در ترکیه آن را مرحله ای نوین در دموکراسی این کشور قلمدادکرده اند، تحول های سیاسی ترکیه به کدام سمت در حرکت اند؟ به عبارت دیگر، این پژوهش درنظردارد به این مسئله بپردازد که با توجه به ورود اسلام گرایان (حزب عدالت و توسعه) به عرصه قدرت نظام سیاسی از کانال دموکراسی، تحول های سیاسی ترکیه به کدام سمت در حرکت اند؟ و درپی تایید این فرضیه اصلی است که دموکراسی ترکیه به سوی مرحله تحکیم و تثبیت در حرکت است و تحول های ساختاری کلان و موازنه قدرت نوین عرصه سیاسی ترکیه، زمینه ساز تحکیم این فرایندند.
    کلیدواژگان: نظام سیاسی ترکیه، فرایند تحکیم دموکراسی، حزب عدالت و توسعه
|
  • Shahrooz Ebrahimi, Ali Asghar Sotoodeh, Ehsan Sheikhoon Pages 1-28
    Given the place of security in man’s life, the theories of international relations (old, classic and modern) have always tried to interpret and explain the concept of security and mechanism of its maintenance. The differences in the ontological principles of realism and liberalism as two main trends of international relations have led to different security approaches of these two trends. Islam too, on the basis of its ontology, has a different approach distinct from the said schools of thought. The present paper is an attempt to study the differences of the said three schools of thought in their conceptualization, dimensions, mechanisms and operationalization of indexes of security in their individual and social (domestic and international) security systems. The findings of the research indicate that the pessimistic approach of realism to man and nature of system, on the basis of its ontological principles, has created a realistic interactive-confrontational security approach based on comprehensive security (with emphasis on different layers of security and ummah level of analysis).
    Keywords: security, ontology, realism, liberalism
  • Mohammad Jafar Javadi Arjmand, Javad Haqgu, Jafar Azimzadeh Pages 29-60
    Besides what is known as Iran, which is confined to its political borders today, there is another Iran with cultural nature which, as a civilizational sphere, encompasses an area several folds that of today's Iran, including such countries as Afghanistan and Tajikistan, as well as parts of Pakistan, India, Central Asian and Caucasian countries and Iraq and also territories where the Kurds live, underlining the splendor of the civilizational sphere of Iran. Thanks to the opportunities created in the context of globalization as well as the developments unfolding in the region, the grounds is prepared for the revival of this sphere through establishing close relations between different parts of this sphere to create cultural integrity. The main question of the present paper is: Given the existing potentials, how shouldIranformulate its future foreign policy to be able to make maximum use of the said opportunities?
    The contention of the present paper is that ethnic multiplicity in Iranian society and the existence of their extensions in the Iranian civilizational sphere is an opportunity and hence it is a positive factor for adopting suitable strategies to expandIran's national interests in the said sphere which can promoteIran's status. Some suggestions have been made in the end, which include: it is necessary to reviewIran's foreign policy towards its civilizational sphere. Also some other suggestions have been given for the deliberate utilization of this capacity within the framework of center-periphery doctrine.
    Keywords: Iran's civilizational sphere, foreign policy, Islamic Republic of Iran, globalization, Iran's cultural region
  • Mohammad Hossein Jamshidi, Rasool Mohammadi Gahrooei Pages 61-86
    Today, particularly in the light of the developments in the world of Islam, the closeness of the Muslim communities in international arena to each is felt as a determining necessity. At the same time, soft power is a new face of exertion of power on international level which lays emphasis on intangible aspects of power entailing the application of acceptable and more legitimate methods to achieve goals in foreign policy, whose main function is to form the preferences of others and whose main sources are religion, culture, and political values and foreign policy. After the victory of the Islamic Revolution, the Islamic Republic of Iran, relying on its value-based goals in relation to other Muslim communities, utilized the sources of soft power. Given the strategic role ofIraqin the world of Islam and its several commonalities withIran, it has been more significant forIranin this connection. The present paper maintains that due to the existence of several sources of soft power ofIraninIraq, their proper application and management will have positive sustainable achievements for materialization of the values of Islamic Revolution and will realize the said objectives in the best, most legitimate and sustainable manner. The main problem of the present paper is to find out the sources ofIran’s soft power in modernIraqwhich can prepare the grounds for materialization of sublime values of the revolution in the world of Islam.
    Keywords: Islamic Republic of Iran, modern Iraq, soft power, values of Islamic Revolution
  • Hassan Bojmehrani, Mahdi Pour Islami Pages 87-110
    The approval of the Constitution of Iraq in 2005 and formation of a federal government and consequently the establishment of the autonomous region ofKurdistanhave led a considerable impact on the adjacent countries. Due to the neighborhood of theKurdistanwith the Kurdish area of our country as well as their cultural and ethnic ties some preparations have been made for soft threat against the Islamic Republic of Iran. The signification of Kurdish culture and identity in line with pan Kurdism, and promotion of the level of political, cultural and economic demands despite the existing economic limitations in our country are among soft threats posed against the security ofIran. The main objectives of the present paper, based on descriptive-analytical method, are to study the commonalities between the Kurds of the two countries, find out the soft power of Kurds, and review the history of the struggles and longstanding claims of some Kurdish parties for realization of Great Kurdistan. The main focus of the present paper is to study the developments in Iraqi Kurdistan within the framework of soft threat against the Islamic Republic of Iran which is a new endeavor. Hence, the main question of the present paper is: what soft threats the recent developments in Iraqi Kurdistan pose against the security ofIran? The hypothesis of the present paper is: due to cultural, identity, and ethnic as well as the soft power of Kurdistan, the autonomy of the Iraqi Kurdistan, on the side of their activities to promote the Kurdish identity, poses soft threat toIran.
    Keywords: soft threat, Kurdish community, identity, ethnic demands, ethnic nationalism
  • Behzad Moridi, Mohammad Sajjad Karami Pages 111-136
    The main objective of the present paper is to study the trend of emergence and influence of Islamophobia in todaysRussia. The effective factor that distinguishesRussiafrom other Western countries in encountering the Muslims are distinct historical features and extreme nationalism (chauvinism. The chauvinism are concerned about the growth of Muslim population inRussia. Although this factor exists more or less in other Western countries, it is more extensive inRussiaand evidently on the side of other factors, phobia of Islam and Muslims is more serious in viewpoint of the Slavs. Also according to some studies, the projection of Islam as religion of violence and terror by Western media has added to the pessimism of Russian people about Muslims. A review of recent developments inRussiaindicates that on the basis of its historical experience, Russian government tries to improve its relations with this great religious minority. At the same time the suicide and terrorist attacks by extremist Muslims inRussiaplays an important role in the development of Islamophobia among non-Muslims inRussia. Attempts have been made in the present paper to study condition of Muslims inRussia. This study is a descriptive-analytical research to analyze the roots and different aspects of Islamophobia inRussia.
    Keywords: Islamophobia, Russian Muslims, Islamic fundamentalism
  • Masood Motalebi, Mohsen Zamani Pages 137-164
    The present paper is an attempt to study consolidation of democracy in Turkish political system within the framework of the transition to democracy and hence the democratic mechanisms and their instruments in the new developments inTurkeyare analyzed. TheRepublicofTurkeyhas experienced a fragile and tumultuous democracy. The main focus of the present paper is not to study the transition ofTurkeyto democracy sinceTurkeyexperienced transition to democracy in 1950s, rather attempts have been made to study its focal point, i.e. consolidation and stabilization of democracy in this country. In fact, Turkish democracy has always been instable and fragile. The main question of the present paper is: given the victory of the Justice and Development Islamist Party, which is considered a new phase in democracy inTurkey, what is the future orientation of political developments inTurkey? The hypothesis of this paper is: democracy inTurkeymoves towards consolidation and stabilization, while the major structural developments and modern balance of power in political arena ofTurkeyprepares the grounds for this consolidation.
    Keywords: Turkish political system, Justice, Development Party, process of consolidation of democracy