فهرست مطالب

تفسیر اهل بیت (ع) - سال دوم شماره 1 (پیاپی 3، بهار و تابستان 1393)
  • سال دوم شماره 1 (پیاپی 3، بهار و تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/04/25
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علی راد* صفحات 6-34
    تفسیر روایی، کهن ترین نظریه تفسیری قرآن به شمار می آید و پیشینه آن به عهد نبوی می رسد. از جمله مولفه های متمایز کننده این نظریه از سایر نظریه های تفسیری، مولفه منبع (روایت تفسیری)است. در این نظریه، سنت یا حدیث، به عنوان منبع اصلی، به دو نوع «قرآن شناسی» و «تبیینی»قابل تقسیم است. احادیث تبیینیویژه تر از قرآن شناسی بوده و به روایاتی اطلاق می شود که حاوی آگاهی های متناسب و موثر در تبیین مدلول ها و مقصودهای قرآنی بوده یا مفاهیم آیات را در تحلیل حوادث و مسائل به کار برده باشند. شاخص روایاتتبیینی در مقایسه با احادیث قرآن شناسی عبارت است از متن محوری و دلالت تبیینی؛ یعنی روایتی که عمل تبیین آیه یا سوره در آن رخ داده باشد. مراد از تبیین نیز عرضه مدلول قرآنی در سطوح زبانی، مفهومی و مقاصدی است. اشتراک موضوع با قرآن، کارکرد معناشناختی و اعتبار مصدر از شرایط روایات تبیینیاست. در این پژوهه، چیستی، شرایط روایت تفسیری، گونه شناسی روایات تفسیری، رهیافت معیار و رویکردهای کهن و جدید در این مقوله با رویکرد انتقادی بررسی شده است.
    کلیدواژگان: احادیث تفسیری، تفسیر اهل بیت، تفسیر روایی، روش شناسی تفسیر، گونه شناسی احادیث
  • احمد قدسی *، فضل الله غلامعلی تبار صفحات 35-47
    در معناشناسی «الاسماء» در آیه «و علم آدم الاسماء...»، میان مفسران شیعه اختلاف نظر جدی وجود دارد. بر پایه دیدگاه تفسیری علامه طباطبایی; در المیزان و هم چنین تفسیر تسنیم، مقصود از «الاسماء» در این آیه «مفاتح» (انعام: 59) و «خزائن» (حجر: 21) است. این تبیین معناشناختی از اسماء در این نظریه مبتنی بر سه اصل اراده مسمیات اسماء از «الاسماء» در آیه مذکور، مخلوق بودن «مفاتح الغیب» و اطلاق داشتن «شیء» در آیه «و ان من شیء الا عندنا خزائنه» است. مساله این پژوهه ارزیابی اصول و ادله معناشناسی اسماء در این دیدگاه تفسیری است.
    کلیدواژگان: معرفت اسمایی، معناشناسی قرآن، رابطه غیب و اسماء، علم آدم
  • محمدرسول آهنگران، محمدرضا محمودی* صفحات 48-64
    در منابع دینی در موضوع قرائت قرآن روایات زیادی وجود دارد. با توجه به مجموع روایاتی که در شریعت مقدس به چشم می خورد، پی می بریم که مراد شارع از تلاوت صحیح و با رعایت آداب چه تلاوتی است؛ از یک طرف، امر به تغنی در برخی روایات به دلیل اشتباه ریشه غنا با استغنا مورد استدلال برخی قرار گرفته است و از طرفی دیگر، عدم تعریف واضح از کلماتی مانند ترجیع و طرب، باعث ایجاد اختلافات زیادی میان علما شده است. در بررسی های انجام گرفته مشخص گردید احادیث مذمت قاریان _ که قرآن را با الحان ویژه فسق و فجور می خوانند _ مخصص دیگر احادیث هستند. بنا بر این، احادیثی که امر به زیبا خواندن قرآن دارند، به زیبا خواندن قرآن در چارچوب و اصولی مانند توجه به معنا محدود می شوند و خروج از این اصول برای قاری جایز نیست. این چار چوب با هدف تاثیرگذاری بیشتر و مانع شدن از انحراف در قرائت قرآن ایجاد شده که حدود آن از بیان آیات و روایات و بررسی سیره تاریخی روشن می شود.
    کلیدواژگان: قرائت، تغنی، الحان، مشروعیت، نغمات
  • عبدالکریم بهجت پور، زهرا بهجت پور* صفحات 65-82
    درباره اولین جمع آوری مصحف، پس از رحلت رسول اکرم6، دو دیدگاه اصلی وجود دارد که مبتنی بر دو دسته از روایات است: نخست، دیدگاه مشهور و چه بسا اتفاق شیعی، از جمله آیه الله معرفت; که این جمع را به امیر مومنان7 نسبت می دهد و دوم، دید گاه مشهور اهل سنت که آن را به ابو بکر نسبت می دهد و سعی می کند روایات مربوط به مصحف امیر مومنان را مخدوش جلوه داده و یا به توجیه آنها بپردازد. این مقاله به بررسی روایات مرتبط با موضوع جمع آوری علی7 پرداخته و سپس مستندات دیدگاه مشهور اهل سنت، به ویژه زرقانی را درباره تقدم مصحف ابو بکر نقد می کند و به این نتیجه می رسد که با توجه به روایات و گزارش های شیعه و اهل سنت، اولین مصحف علی الاطلاق، مصحف حضرت علی7 است و تردیدها و توجیه های اهل سنت توانی مخدوش کردن آن ندارد. هم چنین مشخص می شود که بر خلاف نظر زرقانی، مصحف ابو بکر هیچ ویژگی منحصر به فردی ندارد تا باعث ممتاز شدن و تقدم آن گردد و این احتمال تقویت می گردد که مصحف مذکور، مصحفی شخصی برای خلیفه بوده است.
    کلیدواژگان: روایات جمع قرآن، مصاحف، مصحف حضرت علی، مصحف ابوبکر، زید بن ثابت، زرقانی
  • آنجلیکا نویورت، مهدی عزتی آراسته* صفحات 83-112
    قرآن متن شرعی متعارفی تلقی می شود که شکل دهنده سند بنیادین اسلام است. مقاله پیش رو رهیافت نوینی را پیشنهاد می دهد که عبارت است از: تلقی قرآن به عنوان فرآیند ارتباطات بین پیامبر6 و جامعه اش؛ فرآیندی که امکان بازیابی ماهیت نمایشی قرآن را فراهم می آورد. نیز این رهیافت به ما امکان می دهد تا بستر فرهنگی قرآن را با ردیابی فرآیندهای «گفت و گو»، «تصاحب» یا «رد کردن» میراث کهن تر یهودی و مسیحی بازسازی نماییم. بدین سان، قرآن به صورت مدرکی بر یک الگوواره دینی، انقلابی در اواخر دوره باستان پدیدار می شود. تاکید بر تبادل نیرومند شفاهی _ مکتوب و «فرآیند ارتباط» به عنوان روشی برای توسعه و تدوین قرآن در تبادل با میراث یهودی و مسیحی، یادآور رابطه تنگاتنگ بین قرآن مکتوب و شفاهی است که تا دوره های نوگذشته اسلام ادامه داشته است. بر اهمیت فوق العاده قرآن شفاهی به عنوان کلام چارچوب نایافته و میانی خداوند تاکید شده؛ چه، بر خلاف چارچوب هر نمایشنامه داستانی، سراسر قرآن به سان یک فراسخن است. به بیان دیگر، قرآن را باید به عنوان یک متن ادبی برتر و بیشتر، فرامتنی تلقی نمود که بازتاب دهنده وضعیت کشمکش های جاری در زمان پدیداری اش است. در خصوص اسلام، در باور غیر الزامی قرآنی، ارتباط شفاهی کلام الهی بر متنی از مصحف مکتوب _ که بعدها رسمیت یافته _ تقدم دارد؛ هر چند این ارتباط شفاهی دارای ماهیت تفسیری نیز هست.
  • سید مهدی حسینی صفحات 113-149
    مطمئن ترین ابزار برای فهم کلام الهی، روایات تفسیری معصومان: است. این روایات را _ که عالمان و مفسران صحابه و تابعین از زمان صدور آن ارائه داده اند _ چه بسا بر اثر فهم گوناگون از روایات و همراهی عوامل مختلف، مکاتب و مدارس تفسیری مانند: مکه، مدینه، کوفه، بصره و شام پدید آمد. مکتب تفسیری کوفه را عبد الله بن مسعود، صحابی تایید شده پیامبر6 پایه گذاری کرد. ابن مسعود در نگاه امام علی7، «عالم به قرآن و حدیث» است. از مفسران سده اول و دوم مدرسه تفسیری کوفه «عطیه عوفی»، تابعی معروف و ولایتمدار است. ولادت عطیه بعد از فوت ابن مسعود واقع شد و تفسیر قرآن را از دیگر صحابه آموخت. در این پژوهه زیست نامه علمی، اجتماعی و سیاسی عطیه کوفی، گونه شناسی روایات تفسیری وی، اسناد و مصادر آنها به روش تحلیلی و استنادی بررسی شده است. از یافته های این پژوهه می توان به اندیشه سیاسی عطیه در دفاع از حریم عترت:، وابستگی او به اهل بیت: در تلاش هایش، نشان دادن گونه های روایات تفسیری عطیه در موضوعات مختلف و کاربردهای سوره شناختی و معناشناختی روایات اشاره کرد.
    کلیدواژگان: عطیه بن سعد، عطیه عوفی، تفسیر روایی، مدرسه تفسیری کوفه
  • سکینه آخوند صفحات 150-172
    تفسیر اهل بیت: به دلیل گستردگی معانی و معارف آیات الهی و ارتباط و اتصال آموزه های این خاندان به وحی، اختصاص به ایشان داشته دیگران از ورود به این حیطه ناتوان هستند. روایات تفسیری اهل بیت: در زمینه های متفاوت از جمله تفسیر، بیان تاویل و بطن، بیان مصادیق آیات قرآن و تبیین مجملات قرآن مطرح شده است. این مقاله به بررسی جایگاه پیامبر6 و ائمه: در تبیین مجملات قرآن کریم و درک صحیح مراد خداوند حکیم پرداخته است. اثبات شان اختصاصی تبیین وحی برای پیامبر6 و ائمه: و هم سنگ بودن قرآن و عترت و جدایی ناپذیری آنان، هدف اصلی این نوشتار است. به همین دلیل و برای ثبوت مقام مزبور بعد از بحث ضرورت تبیین آیات مجمل، با استناد به روایات تفسیری اهل بیت: و بیان نمونه هایی در زمینه های مختلف، به گونه های متعدد تبیین مجملات وحی از جمله : تبیین جزئیات احکام، تفصیل قصص قرآنی، تبیین آیات اعتقادی و حقایق مربوط به معاد، توسط ایشان پرداخته شده و از این طریق اثبات می شود فهم دقیق و تبیین و تفسیر کامل و صحیح مجملات قرآن، منحصر به معصومان: بوده و از ادراک و توان فهم عموم خارج است.
    کلیدواژگان: اهل بیت، تفسیر، تبیین مجملات، آیات مجمل
|
  • Ali Rad Pages 6-34
    Narrative interpretation is the oldest interpretive theory of Quran and its background come back to Prophetic age; among distinguishing components of this theory from other theories of interpretation is the source component (interpretive tradition); in this theory, tradition ot hadith, as main source, is divided to Quranic and Explanatory. Explanatory hadiths is more specific than Quranic ones and they are traditions that contain appropriate and effective informations in explaining the Quranic concepts and purposes or use concepts of verses in analyzing the events and issues. Index of explanatory traditions in comparison with Quranic hadiths is focus on text and explanatory implication; that is, tradition in that the verse or chapter of Quran is explained. Explanation is also meant expression of Quranic concept in linguistic, conceptual and purposive levels. Subscription of topic to the Quran, semantic function and reliability of source are conditions of explanatory traditions. In this paper, quiddity, conditions of interpretive tradition, typology of Interpretive traditions, standard approach and old and new approaches in this subject have been studied critically.
    Keywords: Interpretive Hadiths, Interpretation of Ahl al Bayt (AS), Narrative Interpretation, Methodology of Interpretation, Typology of Hadiths
  • Ahmad Qodsi*, Fazl Allah Gholamali Tabar Firoozjaei Pages 35-47
    In semantics of “al-`Asma`” in the verse 31, chapter Baqarah, there is disagreement among Shi’i commentators. Some of them such as Allameh Tabatabaei and his students like Ayat Allah Javadi Amoli believe that “al-`Asma`” in this verse is meant “Mafatih al-Ghayb” and “Khaza`in al-Ghayb” that has been stated in chapters “`An’am” and “Hijr”. But this theory is based on three important principles that are: choice of facts of names from “al-`Asma`” in mentioned verse, “Mafatih al-Ghayb” is created, and “Shay`” in the verse “Wa `in min shay`in `illa ‘indana khaza`inuh” is general. Aim of this paper is explanation and study of interpretive theory of Allameh Tabatabaei in interpretation of “`Asma`” in the verse “Wa ‘Allama Adama Al-`Asma`”.
    Keywords: Al al Asma', Khazain al Ghayb, Mafatih al Ghayb, Commentary of Al Mizan, Commentary of Tasnim
  • Mohammad Rasul Ahangaran, Mohammad Reza Mahmudi* Pages 48-64
    There are many traditions about reading the Quran in religious sources. Considering traditions in existence in holy religion (Shari’ah), we can see what is legislator's purpose from correct reading or respecting to rules of it. On the one hand, because of commandment to singing in some traditions, some of scholars have etymologically argued it erroneously. On the other hand, lack of a comprehensive and clear definition of words such as harmony (Tarji’) and delight (Tarab) has caused many disagreements among scholars. The researches carried out indicates that the traditions which blame readers who read the Quran in a manner of debauchery specialize other traditions. Therefore, the traditions which command to read the Quran beautifully are limited to read in accordance with the principles such as paying attention to the meanings. These principles have been based to influence more and to prevent diversion in reading the Quran, and their limits are determined by the verses, traditions and historical review.
    Keywords: Reading, Singing, Tone, Legitimacy, Melody, Interpretive Traditions
  • Angelika Neuwirth, Madi Ezzati Arasteh* Pages 83-112
    The Qur’ān is usually regarded as a canonical text, constituting the fundamental document of Islam. This paper proposes a new approach: regarding the Qur’ān as the communication process between the Prophet (pbuh) and his community, which allows for recovery of its dramatic character. It also enables us to reclaim its cultural context by tracing out the processes of “negotiation”, “appropriation”, or “rejection” of earlier Jewish and Christian traditions. The Quran thus emerges as the testimony of a revolutionary late-antique religious paradigm. Stress on strong oral-written interchange and “communication process” as a scenario for development and composition of the Qur’ān in interchange with Jewish and Christian traditions, reminds us close relationship between the written and oral Quran that continued into later Islamic times. Overriding importance of the oral Quran is stressed as unframed or mediated Word, because against frame of any narrative scenario the entire Quran is speech as a meta-speach. On the other hand, the Quran should be regarded as a highly rhetorical, frequently meta-textual document reflecting the situation of the ongoing debates at the time of its formation. In case of Islam, the oral communication of divine Word in Quranic theologumenon precedes over the composed text of the later written mushaf - though this oral communication has also an exegetical reality.
    Keywords: Mushaf, Oral Quran, Writing the Quran, Orientalism, the Quran
  • Seyyed Mahdi Hosseini* Pages 113-149
    Among commentators of interpretive school of Kufa in the first and second centuries (AH) is ‘Atiyyah Ibn Sa’d ‘ufi, famous and pious successor. He was born after death of Ibn Mas’ud and taught interpretation of the Quran from other Companions. In this paper, scientific, social and political biography of ‘Atiyyah Ibn Sa’d ‘ufi, typology of his interpretive traditions, and their authorities and resources are studied analytically and documentarily. Among findings of this paper can be referred to these: political idea of ‘Atiyyah Ibn Sa’d ‘ufi in defence of ‘Itrah (Household of Holy Prophet (pbuh)), his being indebted to Ahl al-Bayt (AS) in his efforts, showing types of interpretive traditions of ‘Atiyyah Ibn Sa’d ‘ufi in different subjects, and usages of recognition of chapters and semantics of traditions.
    Keywords: Atiyyah Ibn Sad, Atiyyah ufi, Narrative Interpretation, Interpretive School of Kufa, Imamiah Interpretation
  • Sakineh Akhond* Pages 150-172
    Because of the breadth of meanings and teachings of divine verses and connection of teachings of Ahl al-Bayt (AS) to revelation, interpretation of the Quran is devoted to them and others can not enter this field. Interpretive traditions of Ahl al-Bayt (AS) have been stated in different issues such as interpretation, expression of Ta’wil and Batn of verses, expression of evidences of verses, and explanation of ambiguous phrases of the Quran. In this paper, status of Holy Prophet (pbuh) and Infallible Imams (AS) in explanation of the ambiguous phrases of the Quran and true comprehension of purpose of Allah is studied. our main aim in this paper is to prove the specific status of Holy Prophet (pbuh) and the Infallible Imams (AS) in explanation of revelation, and togetherness and inseparability of the Quran and ‘Itrah (Household of the Prophet (pbuh)). For this reason, after expressing the necessity of explanation of the ambiguous verses, considering interpretive traditions of Ahl al-Bayt (AS) and expression of examples in different issues, have been mentioned various ways of explaining the ambiguous verses including explanation of details of religious sentences, expanding the Quranic stories, and explanation of the verses of beliefs and truths about the Resurrection by them. In this way it is proved that exact comprehension and complete and accurate explanation and interpretation of the ambiguous phrases is devoted to the Infallible Imams (AS), and others can not comprehend it.
    Keywords: Ahl al Bayt, Interpretation, Explanation of Ambiguous Phrases, Ambiguous Verses, Narrative Interpretation