فهرست مطالب

  • سال دوم شماره 1 (تابستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1394/02/15
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مهدی حسین زاده یزدی*، حمیده سادات حسینی روحانی صفحه 2
    پیش فرض ها و مبانی انسان شناختی در علوم اجتماعی - به دلیل نقش محوری انسان در این علوم، هم به مثابه موضوع (ابژه) مورد مطالعه و هم در جایگاه فاعل شناسا (سوژه)- از اهمیت به سزایی برخورداراند. اصالت روح یا جسم و نیازهای معطوف به آن ها،خاستگاه اختلاف نظرهای بسیار در حوزه انسان شناسی و به تبع آن در زمینه علوم انسانی و اجتماعی شده است. در این مقاله تلاش شده تا با روش اسنادی، دیدگاه استاد مطهری در مسئله اصالت روح استخراج شده و امتداد معرفتی این رویکرد در علوم اجتماعی و انسانی بررسی شود. مواجهه با روح انسان به مثابه واقعیت وجودی و کشف قوانین و سنن آن و نسبت این بعد از وجود با ساحت متناظر خود در عالم هستی، وجه تبیینی متمایزی به مسائل انسانی و اجتماعی می بخشد و عوامل معنوی را در کنار عوامل مادی، موثر در شکل گیری مسائل و پدیده های اجتماعی نشان می دهد. با این نگاه، فطرت به عنوان نوع خاص آفرینش و جامع خصلت های ممتاز انسان، نقش تعیین کننده ای در تفسیر و تبیین موضوعات انسانی و اجتماعی خواهد داشت.
    کلیدواژگان: اصالت روح، مبانی انسان شناختی، علوم اجتماعی، استاد مطهری، انسان، جامعه
  • حمید پارسانیا*، حسن دانایی فرد، سید ابوالحسن حسینی صفحه 23
    نظریه ادراکات اعتباری، از مهمترین زوایای فلسفه اسلامی است که ارائه نظام مند آن به ابداع علامه طباطبایی، صورت گرفت. اهمیت این نظریه در نظام فلسفی علامه طباطبایی آنقدر زیاد است که در اکثر قریب به اتفاق آثار ایشان، اشاره ای موجز یا مبسوط به آن شده است. این نظریه با تمایزی که میان ادراکات حقیقی و اعتباری قائل می شود، از یک سو علوم حقیقی را از گزند خطاهای معرفت شناسانه حفظ می کند و از دیگر سو خلا تئوریکی که میان ذخائر غنی فلسفه اسلامی و علوم اجتماعی کاربردی شکل گرفته را پر می نماید. از این رو، می تواند تاثیر عمیقی بر حوزه های گوناگون علوم انسانی و علوم اجتماعی بگذارد. پیوند اعتباریات با حقایق، از مهمترین اجزای این نظریه است که تمایز جدی آن با رویکردهای اثبات گرا و معناگرا را نشان می دهد. تبیینی که علامه در آثار گوناگون خود از این نظریه داشته اند، زمینه خوبی برای تحلیل و نقادی رویکردهای اثبات گرا و معناگرا فراهم می کند و بستر تحول در علوم انسانی بر اساس مبانی و مبادی حکمت اسلامی را فراهم می آورد.
    کلیدواژگان: علامه طباطبایی، نظریه ادراکات اعتباری، اعتباریات، تحول در علوم انسانی، علوم انسانی اسلامی
  • مهرداد توکلی راد*، عبدالحسین کلانتری صفحه 49
    نذر و فعالیت های همراه با آن، از تنوع و گوناگونی چشم گیری برخوردار است، به طوری که توانسته منابع گران بهایی در حوزه های گوناگون معنوی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تولید نماید. این مقاله با در نظر داشتن این مهم که نذر و کنش های گوناگون برخواسته از آن در سطح جامعه ایرانی فراتر از یک امر دینی گسترانیده شده، به دلیل کمبود مطالعات موثر در این زمینه، با اتخاذ رویکردی اکتشافی، در پی تولید ادبیات پژوهش برای شناسایی ابعاد و قابلیت های نذر و به کارگیری منابع حاصل از آن در برنامه ریزی های عملی در سطح کلان جامعه است. بر این اساس، این مقاله با بهره گیری از روش های کیفی، ضمن ارائه تقسیم و طبقه بندی گونه ها و اقسام نذر و شناسایی عوامل تاثیرگذار بر وقوع کنش های نذری به دلایل گرایش به کنش های نذری و ارتباط عوامل تاثیرگذار بر اعمال نذری در جامعه مورد مطالعه (شهر فومن) می پردازد. نذر و کنش های معطوف به آن در شهر فومن متنوع و گونه گون اند. در این مقاله همچنین به عوامل شکل دهنده و تقویت کننده نذر و همچنین عوامل و دلایل ترغیب کننده به نذر پرداخته شده است.
    کلیدواژگان: نذر، گونه های نذر، علل و دلایل گرایش به نذر، عوامل ترغیب کننده به نذر
  • حبیب الله بابایی* صفحه 72
    مراد از «عشق عرفی»، عشق معطوف به این جهان و بهره های دنیوی آن با معیارهای این زمانی و این مکانی است. در این عشق، نه تنها تعلقات جنسی، بلکه توجه به شمایل (کمال) زیبای دیگران هم برای اهداف دنیوی است. پر واضح است که چنین عشقی در تاریخ عشق، امری ممکن بوده و همواره در تاریخ انسانی رواج داشته است که عشق را برای این دنیا و در اینجا و اکنون خواسته اند، اما آنچه در دنیای جدید رخ داده و ماهیت جدیدی یافته است، عشق متکثر پست مدرنی است که از عشق سنتی و حتی عشق عرفی مدرن نیز بیشتر تنزل یافته و بلکه به کلی هویت عشقی آن منسوخ گشته است. در این مقاله، پس از تبیین ماهیت این عشق متاخر، عرفی و یا عرفانی بودن آن توضیح داده می شود.
    کلیدواژگان: عشق عرفی، عشق جنسی، عشق مدرن، عشق متکثر، خودشیفتگی، ازخود گذشتگی
  • سهیلا صادقی فسایی*، قاسم زائری صفحه 97
    آنچه «گفتمان تهاجم فرهنگی غرب» نامیده می شود از ابتدای دهه هفتاد شمسی به گفتار غالب در سیاست گذاری فرهنگی جمهوری اسلامی بدل شد و هدف از آن مقابله با تاثیرات فرهنگ مهاجم غرب و برنامه ریزی برای حفظ و تعمیق فرهنگ دینی و ارزش های اسلامی بود. هدف این مقاله بررسی «گفتمان تهاجم فرهنگی» بر اساس منطق «نقد درونی» است. مقاله نشان می دهد که به واسطه برخی تغییرات گسترده عینی و شناختی در دو دهه اخیر و پیدایی روندهای فرهنگی دائما تحول یابنده جهانی، برخی ناسازه ها و عدم توافق ها در این گفتمان پیدا شده اند: عدم توافق بر سر مقابله با امر «مدرن» یا «غربی»، «هنجاری» یا «غیرهنجاری» بودن فرهنگ، تاثیر «اسطوره ژاپن» بر ذهن سیاست گذاران فرهنگی، مناقشه بر سر «تاریخ تهاجم فرهنگی»، معضله «تعریف فرهنگ»، مسئله تعیین مصادیق «فرهنگ مهاجم»، گذار از «تهاجم فرهنگی» به «جنگ نرم» و «تحولات حوزه سیاست گذاری» از جمله دشواری های اصلی در گفتمان تهاجم فرهنگی غرب هستند که باید بر اساس اهداف نخستین این گفتمان و نیز تغییرات کنونی مورد بازنظریه پردازی قرار گیرند.
    کلیدواژگان: تهاجم فرهنگی غرب، انقلاب اسلامی، فرهنگ مهاجم، سیاست گذاری فرهنگی
  • محسن محمدی* صفحه 135
    هویت تمدنی یکی از مهم ترین ابعاد هویتی است که با نگرشی عام و کلان همه افراد متعلق به یک دین را در بستری تاریخی و هویتی به یک دیگر متصل می کند. گروه های تکفیری افزون بر این که از جهت اعتقادی و امنیتی چالش های زیادی را برای جهان اسلام ایجاد نموده اند از جهت فرهنگی نیز در تضاد با هویت تمدنی قابل بررسی اند. این گروه ها از جهتی به تخریب مکان های مذهبی می پردازند و از جهت دیگر با ارائه قرائتی انحصارگرایانه از اسلام و طرد (تکفیر) دیگر گروه های اسلامی مانع از هم گرایی جهان اسلام می شوند، در حالیکه مکان های مذهبی تاریخی تاثیر زیادی در برقراری ارتباط همه مسلمانان در بستر هویتی دارند و همه آنها را در زمینه ای تاریخی به یک دیگر متصل می کنند. از سوی دیگر، لازمه برقراری تمدنی اصیل و پویا افزایش تعاملات و ارتباطات درونی است که گروه های تکفیری با اخلال در وحدت و هم گرایی جهان اسلام، مانع از تحقق آن می شوند.
    کلیدواژگان: گروه های تکفیری، هویت تمدنی، مکان های تاریخی، هم گرایی جهان اسلام
|
  • Mahdi Husseinzadeh*, Hamideh, Sadat Husseini Rouhani Page 2
    Anthropological foundations and presuppositions of social sciences play an important role due to the coral position of human in these sciences both as their object and subject. The originality of spirit or body and the related issues have been the root of lots of controversies in the field of anthropology and consequently humanities and social sciences. Through a documentary method in this paper, AyatullahMotahhari’s view of the originality of spirit is extracted and its epistemological consequences in social sciences and humanities are examined. To encounter human spirit as an existential reality and to discover its rules and customs as well as its relation to its counterpart in the universe give a distinctive explanation to the humanistic and social issues, so it makes spiritual factors, alongside material ones, influential enough in the formation of social problems and phenomena. Therefore, human nature, as a special form of creation and collective of salient human traits, is crucial in the interpretation and explanation of humanistic and social issues.
    Keywords: Originality of spirit, anthropological foundations, social sciences, AyatullahMotahhari, human, society
  • Hamid, Reza Parsania*, Hassan Danaeifard, Sayyed Abol, Hassan Husseini Page 23
    The Theory of Conventions (I’tibariat) is a great aspect of Islamic Philosophy whose organized presentation was made by AllamehTabatabaei. The theory is so much important that even a slight indication is found in the majority of his ideas. Through such distinction between real and arbitrary perceptions, the theory keeps real knowledge immune from epistemological slips on the one hand and fills in the gap between rich sources of Islamic Philosophy and social sciences on the other, so it could have a profound effect on various fields of humanities and social sciences. The tie between Conventions (I’tibariat) and realities are the most critical components of the theory that show its great distinction from positivist and hermeneutic approaches. The explanations of Allameh paves the way for the analysis and criticism of positivist and hermeneutic approaches as long as the evolution of humanities according to the principles of Islamic philosophy.
    Keywords: AllamehTabatabaei, Conventions (Itibariat), evolution of humanities, Islamic humanities
  • Mehrdad Tavakkoli Rad*, Abdul, Hussein Kalantari Page 49
    Vow and its associated activities vary widely so that it could have provided precious spiritual, social, cultural and economic sources. Taking into account that vow and vow-originated acts have been widespread in the Iranian society ever over a religious deed, this paper recognizes the lack of influential studies in this regard and tries to provide a literature for identifying the aspects and capabilities of vow as well as utilizing the provided sources for practical planning across the society. Thus, using qualitative methods, we categorize vow to identify and interrelate the effective factors on the occurrence of vow in the sample society- i.e. Fouman, Guilan; Vow-related activities are of various types there. In this paper, we also deal with the formatives of vow and the way people are encouraged to do it.
    Keywords: Vow, Vow types, causes of tending to vow, causes encouraging vow
  • Habibullah Babaei* Page 72
    By “customary love” we mean the type of world-oriented love with all its temporal and spatial features. In this type of love, Not only sexual desires but tendency towards others’ beauty is also for the sake of worldly intentions. Evidently such a kind of love has always been widespread all across the history of love so that they would have sought love for this world then and there. However, there has emerged a new type- i.e. a pluralistic post-modern love- that has been reduced ever lower than both the traditional love and customary modern one so that its love nature would have distorted. In this paper, the nature of such recent love is clarified and its being customary or agnostic is explained.
    Keywords: Customary love, sexual love, modern love, pluralistic love, narcissism, self, sacrifice
  • Soheila Sadeqi Fasaei*, Qasem Zaeri Page 97
    The discourse of western cultural invasion has been the dominant discussion in the Islamic Republic of Iran’s policy-making in order to resist the effects of western invading culture first and plan for preserving and strengthening religious culture and Islamic values then. The aim of this paper is to review “the discourse of cultural invasion” based on the logic of “internal criticism”. This study demonstrates that due to some real and cognitive widespread changes in the last two decades and the emergence of universal ever-changing cultural trends, there has appeared some inconsistencies and disagreements in the discourse: disagreement on fighting ‘modern’ or ‘western’ issue, ‘normality’ or ‘abnormality’ of culture, the effect of ‘Japanese Myth’ on the mind of cultural policy-makers, negotiations on the ‘history of cultural invasion’, the problem of ‘the definition of culture’, the referents of ‘the invading culture’, transition from ‘cultural invasion’ to ‘soft war’, and the developments in the field of ‘policy-making’ are of major difficulties in the discourse of western cultural invasion, which must be re-theorized according to its initial aims and current changes.
    Keywords: Western cultural invasion, Islamic Revolution, invading culture, cultural policy, making
  • Mohsen Muhammadi* Page 135
    Civilized identity is one of the most important aspects of identity that overly interrelates all adherents of a definite religion based on a historical and identical ground. Takfiris could be studied not only due to the security and belief challenges they have brought to the Islamic world but also because of their cultural opposition to the civilized identity. They destroy the religious monuments once and deter the compromise of Islamic nations through a totalitarian interpretation of Islam then, whereas the historical religious monuments play a vital role in establishing a relationship among all Muslims and interrelate them on a historical base. On the other hand, establishing an original and dynamic civilization presupposes the increase of internal interactions and relations, which is prevented by Takfiris through their disturbance to the unity of Islamic World.
    Keywords: Takfiris, civilized identity, historical monuments, Islamic World unity