فهرست مطالب

هویت شهر - پیاپی 24 (زمستان 1394)
  • پیاپی 24 (زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/11/25
  • تعداد عناوین: 8
|
  • هستی شناسی معنا در آثار معماری
    محمدمنان رئیسی، عبدالحمید نقره کار صفحات 5-16
    از مباحث مطرح در قلمرو «فلسفه هنر»، هستی شناسی آثار هنری است که از مهم ترین این«هست ها» در دانش معماری، «معنای آثار معماری» است. مسئله ای که در این مقاله مورد ژرفکاوی قرار می گیرد عبارت است از «چیستی معنای آثار معماری»؛ براین اساس، طی این پژوهش به این پرسش اصلی پرداخته می شود که خاستگاه معنای یک اثر معماری چیست و بر اساس این خاستگاه، آیا می توان به تعین معنا در آثار معماری معتقد بود یا خیر؟ به این منظور، ضمن مقایسه تطبیقی نظریات مختلف، با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی و با استناد به آموزه های اسلامی، مشخص می گردد که مهم ترین خاستگاه معنای اثر، ایده ها و ایده آل های معمار اثر است و گرچه اعتباریاتی نظیر پیش دانسته های مخاطب نیز بر تکوین معنا موثر است، لیکن برپایه برآیند کلیه عوامل موثر بر تکوین معنا، دامنه معنایی اثر معماری، متعین و نسبتا بسته است.
    کلیدواژگان: هستی شناسی، خاستگاه معنا، اثر معماری، معنای اثر، مخاطب
  • نظریه شهر تعالی
    حمید ماجدی صفحات 17-22
    نظریه «شهر تعالی» با هدف تعالی شهروندان و شهر و بر پایه دو اصل کارائی بیشتر در نظام شهرسازی و برابری یا عدالت اجتماعی ارائه گردیده است. در این نظریه به محورهای اساسی نظیر«توسعه محیطی» با هدف توسعه پایدار در جهت دستیابی به رضایت شهروندان از محل سکونت، شادمانی آنان و سرزندگی شهر، «توسعه اقتصادی» با هدف رشد اقتصادی و کسب معیشت آنان، «توسعه اجتماعی» شهر با هدف گسترش علم و دانش در شهر، «توسعه فرهنگی» با هدف احیاء آداب و سنن نیکو دنبال شده و توسعه همه جانبه شهر از نظر محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به حضور مردمان بزرگ (اندیشمند و دانشمند) در شهر خواهد انجامید که از یک سو زمینه تعامل مردم و بهره گیری از اندیشه و دانش آنان فراهم می شود و از دیگر سوی خود زمینه توسعه همه جانبه و مداوم در شهر را به وجود می آورند و در نتیجه به تعالی بیشتر شهر و شهروندان می انجامد.
    کلیدواژگان: شهر تعالی، توسعه محیطی، شادمانی، سرزندگی، معیشت، علم، آداب، مردمان بزرگ
  • تاثیر معماری بر درمان کودکان با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی
    فاطمه قاسم پور، حامد مظاهریان صفحات 23-35
    اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی اختلال رفتاری شایع در دوران کودکی است. دارای علائم بی توجهی، بیش فعالی و تکانشگری در بیمار می باشد. این اختلالات منجر به بروز مشکلات فردی و اجتماعی می شود. درمان استاندارد این اختلال بیشتر با تکیه بر داروها، آموزش و مشاوره بوده است. هدف از این مطالعه بررسی اثرات فضای معماری بر رفتار این گروه از افراد جامعه می باشد. به عبارت دیگر این مقاله به بررسی بهبود زندگی کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی از طریق معماری می پردازد. به این منظور پس از معرفی خصوصیات این بیماران، روش کار با تکیه بر مصاحبه با افراد متخصص، مشاهده مکان های درمانی آنها، بررسی مقالات و کتب مرتبط بوده است. نتایج این پژوهش تاثیر جنبه های مختلف معماری را بر رفتار این کودکان نشان می دهد. باتوجه به یافته های این مطالعه برخی از عناصر معماری می تواند درکنترل عوارض این بیماری در کودکان اثربخش باشند.
    کلیدواژگان: بیش فعالی، معماری، رنگ، فرم، روانشناسی محیطی
  • کاربرد سیستم های پشتیبان تصمیم گیری فضایی در برنامه ریزی شهری
    شیده شکوری اصل، مجتبی رفیعیان صفحات 35-42
    پیچیدگی مسائل مرتبط با شهر، برنامه ریزان و مدیران شهری را ناگزیر به تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت می نماید. سیستم های پشتیبان تصمیم گیری [i]از جمله ابزارها و فنون پیشرفته ای هستند که به عنوان ابزاری کارآمد جهت تسهیل و هدایت فرایند اتخاذ تصمیمات بهینه در خدمت برنامه ریزان و مدیران شهری قرار گرفته اند و عمدتا درتصمیم گیری های پیچیده و چندمعیاری[ii] و یا تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت به کار گرفته می شوند. سیستم های پشتیبان تصمیم گیری از طریق فراهم آوردن امکان بررسی تاثیرات متقابل مولفه های مختلف موثر بر مسئله با استفاده از ابزارها و فناوری های نوین و نیز با بهره گیری از امکانات مدلسازی، به سیاست گذاران در اتخاذ تصمیمات بهینه در خصوص مسائل نیمه ساختار یافته[iii]یاری می رسانند. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا پس از معرفی اجمالی سیستم های پشتیبان تصمیم گیری، انواع و مولفه های سازنده آنها به بررسی نمونه هایی از کاربرد این سیستم ها در تصمیم گیری ها و سیاست گذاری های مرتبط با شهر پرداخته شود.
    کلیدواژگان: تصمیم، سیستم پشتیبان تصمیم گیری، سیستم پشتیبان تصمیم گیری فضایی، سیستم اطلاعات جغرافیایی
  • دلبستگی مکانی؛ بازشناسی مفهوم، اصول و معیارها
    محمدرضا پورجعفر، محمدسعید ایزدی، سمانه خبیری صفحات 43-54
    دلبستگی مکانی از دهه 60 و به دنبال طرح مفهوم مکان در مطالعات روانشناسی محیطی مطرح شد. عدم اجماع بر چیستی و چگونگی فرایند شکل گیری دلبستگی مکانی و کاربست مفاهیم مشابه به جای دلبستگی مکانی، آن را به مفهومی بی ثبات و لغزنده تبدیل کرده است. هدف این مقاله بازشناسی مفهوم دلبستگی مکانی به عنوان یکی از سطوح روابط مردم-مکان، اصول، معیارها و فرایند شکل گیری آن است به گونه ای که تمیز آن از سایر مفاهیم مرتبط را ممکن سازد. ابعاد متفاوت دلبستگی مکانی و معیارهای موثر بر آنها، در قالب مدلی مفهومی فرایند تعاملی شکل گیری دلبستگی مکانی و چارچوبی از مولفه های سازنده آن ارائه شده است. براساس این مدل، دلبستگی مکانی به عنوان هسته اولیه شکل گیری حس مکان، فرایندی احساسی، ادراکی و رفتاری است که در تعامل افراد با فضاهایی که بدان معنای ویژه ای بخشیده اند، با ایجاد دو سطح وابستگی و هویت مکانی شکل می گیرد و در قالب رفتارهایی ویژه بروز می یابد. خودبسندگی، تداوم، تمایز و عزت نفس نیز به عنوان اصول دلبستگی مکانی شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: دلبستگی مکانی، هویت مکانی، وابستگی به مکان، حس مکان، تعلق مکانی
  • طراحی معماری با رویکرد بهره گیری از روشنایی طبیعی رویکردی در طراحی کتابخانه برای شهر تهران
    فائزه زارع، شاهین حیدری صفحات 55-64
    امروزه یکی از اساسی ترین مسائل زندگی بشر، مصرف بی رویه انرژی است. حدود 40% انرژی مورد استفاده بشر، در ساختمان ها مصرف می شود. بنابراین ساختمان ها، بزرگ ترین تهدید، برای منابع انرژی هستند. بهره گیری از نور روز در طراحی ساختمان، راه حلی برای صرفه جویی در مصرف انرژی است. برای بیان ضرورت پرداختن به موضوع این پژوهش، می توان به اهمیت تاثیر کیفیت روشنایی در ارتقاءکارایی مطالعه و ناکارآمدی ساختمانهای کشور در حوزه ی طراحی مطلوب روشنایی اشاره نمود. در این مقاله با بررسی روش های طراحی روشنایی در حوزه های موقعیت ساختمان در سایت، حجم ساختمان، راه های ورود نور به آن و سیستم های ارتقا دهنده کیفیت نور روز، الگویی برای طراحی روشنایی کتابخانه ارائه شده است. این الگو در صدد دستیابی به حداکثر برخورداری از نور طبیعی است. در این راستا برای افزایش طول زمان استفاده از نور روز، نوعی سیستم روشنایی هماهنگ با مسیر گردش خورشید در بام سالن مطالعات طراحی شده است.
    کلیدواژگان: انرژی، روشنایی، نور روز، کتابخانه، طراحی روشنایی
  • بررسی تاثیر عوامل بصری فضاهای شهری بر الگوهای رفتاری شهروندان(مطالعه موردی: میدان شهرداری رشت)
    آمنه کامور شلمانی، سیمین حناچی صفحات 65-78
    رشد جمعیت نامتناسب با توسعه شهری در شهرها باعث شده است که مدیران شهری بیشتر به جنبه های فیزیکی-کالبدی شهرها توجه نموده و تا حدودی از تاثیرات روانی و ذهنی کالبد شهر بر شهروندان غفلت ورزیده اند. در این پژوهش که از نوع پژوهش کیفی می باشد تلاش شده است که ارتباط میان عوامل بصری فضاهای شهری و الگوهای رفتاری استفاده کنندگان از این فضاها بررسی شود. برای دستیابی به این هدف پس از مرور مفاهیم پایه و نظریات مرتبط با موضوع و پیشینه آن و تدوین مدل تحلیلی پژوهش، با بررسی نمونه موردی در شهر رشت و با استفاده از نرم افزار spss فرضیه پژوهش به آزمون گذاشته شده است. یافت ه های پژوهش نشان دهنده این است که عوامل بصری بر الگوهای رفتاری شهروندان تاثیر گذار می باشد و با توجه به ماهیت پژوهش پیشنهاداتی برای مطلوبیت عوامل بصری و تغییر برخی از الگوهای رفتاری شهروندان ارائه گردیده است.
    کلیدواژگان: عوامل بصری، فضای شهری، الگوی رفتاری، ادراک محیطی
  • تحلیل محتوای مقالات بین المللی طراحی شهری طی دوره 8 ساله (2012 - 2005) میلادی: موضوع و روشهای پژوهش
    سینا رزاقی اصل، زهرا رستمی، نیکو زیبایی صفحات 79-86
    با رشد و توسعه کمی و یکفی مجلات علمی، امروزه تحلیل محتوای مقالات منتشر شده از حیث موضوعی و روش شناسی به عنوان دو الگوواره قدرتمند فرایند تحقیق، ضروری است. کشف موضوعات و روش شناسی مقالات منتشر شده در حوزه طراحی شهری مهم ترین هدف این مقاله به شمار می رود. بدین منظور با استفاده از پایگاه اطلاعاتی SCOPUS مقالاتی که در عنوان آنها عبارت «طراحی شهری » آمده است، در بازه نمونه زمانی (2012 - 2005) که واجد جدید ترین رویکردهای نظری می باشد، جمع آوری و مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته های این نوشتار نشان می دهد که مباحث طراحی شهری بو مشناختی و محیط زیستی واجد بیشترین میزان فراوانی موضوعی در میان 241 مقاله منتشر شده بوده و روش نمونه موردی نیز به عنوان پرکاربردترین روش تحقیق در میان مقالات به چاپ رسیده می باشد. استخراج 33 طیف موضوعی مورد کاربرد از جمله دیگر نتایج این مقاله به شمار می رود.
    کلیدواژگان: طراحی شهری، موضوعات طراحی شهری، روش تحقیق، محیط زیستی، نمونه موردی