فهرست مطالب

  • سال یازدهم شماره 2 (پیاپی 22، 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/10/10
  • تعداد عناوین: 13
|
  • سمیه توحیدیان فر، کورش رضائی مقدم* صفحه 1
    میزان رضایت کشاورزان از اثرات فناوری یکی از عوامل تعیین کننده تصمیم به ادامه پذیرش و یا جایگزین نمودن آن با فناوری دیگر است. با توجه به اجرای گسترده طرح تسطیح لیزری و معرفی آن به عنوان جایگزینی برای دستگاه های مکانیکی، شناخت میزان رضایت کشاورزان از هر دو نوع تسطیح ضروری است. این پژوهش به دنبالبررسی میزان رضایت کشاورزان از طرح تسطیح مهندسی و طرح تسطیح لیزریو همچنین بررسی دیدگاه کشاورزان در مورد مشکلات این دو طرح بود. به منظور دستیابی به هدف فوق از دو شیوه کمی و کیفی استفاده شد. در مرحله کمی با استفاده از فن پیمایش و در مرحله کیفی با بهره گیری از مطالعه موردی و مشاهده اطلاعات جمع آوری گردید. آزمودنی های این تحقیق در مرحله کمی 375 نفر (258 نفر اجراکننده تسطیح لیزری و 117 نفر اجراکننده تسطیح مهندسی) از کشاورزان بودند که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی انتخاب شدند و در مرحله کیفی نیز با 7 نفر از کشاورزان مصاحبه حضوری به عمل آمد. یافته های تحقیق نشان می دهد کهمهم ترین مشکلات طرح تسطیح مهندسی، شیب بندی نامناسب، حجم زیاد خاک برداری و تخصص نداشتن نقشه بردار و مهم ترین مشکلات اجرایی طرح تسطیح لیزری عدم بازدهی اقتصادی در سال اول بعد از اجرای طرح، عدم نظارت و عدم انجام صحیح تسطیح می باشد و همچنین کشاورزان از طرح تسطیح لیزری بیشتر از طرح تسطیح مهندسی رضایت دارند. در پایان بر اساس نتایج به دست آمده، توصیه های عملی ارائه شده است.
    کلیدواژگان: رضایتمندی، تسطیح لیزری، تسطیح مهندسی، استان فارس
  • مسعود یزدان پناه*، کبری توکلی، افشین مرزبان صفحه 21
    استفاده از سموم شیمیایی موجب افزایش تولید محصولات کشاورزی و بهره‏ وری در بخش کشاورزی شده است. با این حال، اثرات منفی حاصل از کاربرد بیش از حد آن‏ ها نیز افزایش یافته است. بعضی از این اثرات منفی و جانبی شامل آسیب به زمین ‏های کشاورزی، شیلات، گیاهان و حیوانات می‏ باشند. به علاوه، افزایش مرگ و میر انسان‏ ها به علت استفاده نا امن از این مواد شیمیایی، یکی از شایع‏ ترین و جدی ‏ترین خطرات شغلی است که کشاورزان و کارگران کشاورزی در کشور‏های در حال توسعه با آن مواجه هستند. بنابر‏این، هدف این مقاله بررسی نیت کشاورزان در خصوص استفاده ایمن از سموم شیمیایی می ‏باشد. برای دستیابی به این هدف، این مطالعه با استفاده از مدل اعتقادات سلامت برای پیش ‏بینی نیت کشاورزان در خصوص استفاده ایمن از سموم شیمیایی و تعیین عوامل موثر بر آن در شهرستان دیر در استان بوشهر به اجرا در آمده است. با استفاده از روش نمونه ‏گیری تصادفی سهمیه‏ ای چند مرحله ای 150 نفر از کشاورزان شهرستان دیر انتخاب گردیدند. نتایج نشان داد، مدل انتخابی برای پیش بینی نیت مناسب است. همچنین تجزیه و تحلیل رگرسیون نشان داد، تشویق به عمل، شدت خطر درک شده و خود کارآمدی می توانند 38/5 درصد از واریانس را در نیت استفاده ایمن از سموم شیمیایی تبیین نمایند. بنابراین، آن دسته از کشاورزان که راهنمای عمل بیشتر، شدت درک خطر بیشتر و احساس خود‏کارآمدی بیشتری داشته اند، نیت بیشتری برای استفاده امن از سموم شیمیایی داشته ‏اند.
    کلیدواژگان: سموم شیمیایی، نیت کشاورزان، مدل اعتقادات سلامت، استان بوشهر
  • صالح شاهرخی ساردو، مهدی نوری پور*، پیمان پدرام صفحه 31
    امروزه بهبود کیفیت زندگی، یکی از اهداف اصلی برنامه‏ ریزی‏ ها در هر کشور است.برای این منظور در درجه‏ ی اول باید شناخت دقیق و همه جانبه ای از وضعیت موجود کیفیت زندگی به عمل آید که این امر بر اساس یک نگرش نظام مند امکان پذیر خواهد بود. از این رو، هدف پژوهش حاضر، سنجش کیفیت زندگی مناطق روستایی دهستان اسفندقه بود. این پژوهش به روش پیمایش صورت پذیرفت. جامعه ی آماری پژوهش، روستاهای ده خانوار و بالاتر دهستان اسفندقه (34 روستا) بود که با استفاده از جدول نمونه گیری کریجسی و مورگان 343 نفر از سرپرستان خانوار در این روستاها انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. برای جمع آوری داده ها، از پرسشنامه ‏ی محقق ساخته استفاده شد. روایی پرسشنامه از طریق روایی صوری و پایایی آن از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (0/62 تا 0/82) تایید گردید. در این پژوهش به منظور سنجش کیفیت زندگی از روش تاکسونومی عددی بهره گرفته شد. همچنین از ضریب پراکندگی و آزمون tتک نمونه ای نیز استفاده شد. داده پردازی نیز با استفاده از نرم افزار MATLAB 7.10 انجام گرفت. یافته های وضعیت شناسی شاخص های متعارف کیفیت زندگی نشان داد که روستاهای مورد مطالعه از لحاظ شاخص‏ های اوقات فراغت، دارایی، آموزش، کیفیت منابع جمعی و رضایت از ویژگی های گردشگری طبیعی در وضعیت نامناسبی قرار دارند. علاوه بر آن، نتایج روش تاکسونومی عددی نیز نشان داد که روستاهای دولت آباد، فردوس و حسین آباد در رتبه ‏های اول تا سوم از لحاظ کیفیت زندگی قرار دارند و روستاهای گلوییه،دره بمی و ده‏ نظام در رتبه های آخر قرار دارند. نتایج کلی پژوهش حاکی از وضعیت نامطلوب کیفیت زندگی در روستاهای مورد مطالعه بود و این امر بیانگر آن است که در مجموع پراکنش فضایی کیفیت زندگی در منطقه ی مورد مطالعه در وضعیت متوازنی قرار ندارد.
    کلیدواژگان: کیفیت زندگی، تاکسونومی عددی، مناطق روستایی
  • میثم منتی زاده*، غلامحسین زمانی، سعید غلامرضایی صفحه 49
    تاکنون برای حل مسائل و معضلات زیست محیطی، راهکارهای فنی و فناورانه بسیاری در قالب شیوه های نوین کشاورزی مثل کشاورزی دقیق ارائه شده است. اما امروزه توجه به بعد اخلاقی در کنار سایر ابعاد مهم حفاظت از محیط زیست را می توان بیانگر اهمیت توجه به بعد نرم افزاری حفاظت از محیط زیست در کنار بعد سخت افزاری و فنی دانست. زیرا سوابق نشان داده که راه حل های فنی نتوانسته اند از نابودی های روزافزون محیط زیست جلوگیری کنند. تحقیق حاضر با هدف بررسی وضعیت هنجارهای اخلاقی زیست محیطی در بین کشاورزان شهرستان شیراز انجام شده است. در این پژوهش از فن پیمایش و ابزار پرسشنامه برای جمع آوری اطلاعات از 272 نمونه از کشاورزان شهرستان شیراز استفاده شد. روایی پرسشنامه توسط اساتید ترویج و آموزش کشاورزی و پایایی آن از طریق مطالعه راهنما و آماره آلفای کرونباخ تائید گردید. در این تحقیق بر اساس نظریه فضیلت گرایی، چهار دسته از هنجارهای اخلاقی زیست محیطی از قبیل منفعت طلبی، صرفه جویی، مسئولیت پذیری، و آینده نگری در بین جامعه کشاورزان موردبررسی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که بسیاری از کشاورزان باوجود پذیرش ضمنی مسئولیت در قبال سلامتی مصرف کنندگان، سایر موجودات زنده و زیست کره، در بسیاری از موارد از طریق مصرف بی رویه کودها و سموم شیمایی و سوزاندن بقایای گیاهی صرفا به دنبال کسب منفعت خود (ورای از منفعت عام) می باشند. از سوی دیگر، بسیاری از کشاورزان باوجود پذیرش حق نسل های آینده در بهره برداری از محیط زیست، از آینده نگری پایینی برخوردار بوده و فعالیت های ناپایدار و حال نگری را در برخورد با منابع زیست محیطی از خود نشان می دهند. در پایان توصیه هایی در راستای اصلاح اخلاق زیست محیطی در بین کشاورزان و پایبندی هرچه بیشتر آن ها به رعایت اصول اخلاقی زیست محیطی ارائه شده است.
    کلیدواژگان: محیط زیست، هنجارهای اخلاقی و شهرستان شیراز
  • کریم نادری مهدیی*، طاهره چرخ تابیان، سمیه لطیفی صفحه 67
    شناخت و درک تفاوت های موجود میان مناطق مختلف، به لحاظ سطح برخورداری از امکانات و توانمندی های توسعه بخش کشاورزی، برای برنامه ریزی و تصمیم گیری مناسب، ضروری است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف تعیین سطح توسعه یافتگیبخش کشاورزی دراستان های غرب کشور (همدان، کرمانشاه، کردستان، لرستان و ایلام)با استفاده از روش های تصمیم گیری چند شاخصه انجام شده است.بدین منظور 33 شاخص در سه گروه اجتماعی، فنی- تولیدی و خدماتی- زیربنایی تعریف و تنظیم گردید و وزن آن ها با بهره گیری از روش آنتروپی شانون تعیین شد. سپس سطح توسعه بخش کشاورزی استان ها با استفاده از تکنیک های TOPSIS، SAW و تاکسونومی عددی مشخص شد و برایرتبه بندینهایی استان هانتایج حاصل از هر سه روش با استفادهاز روش های میانگین رتبه ها، بردا و کاپلندادغام گردید. نتایج نهایی نشان داد استان های همدان و کرمانشاه بالاترین درجه توسعه یافتگی را دارند و استان های لرستان، ایلام و کردستان در سطح پایین تری از توسعه قرار دارند. از این رو،انجام اقداماتضربتیبرایتسریعروندتوسعهکشاورزی این استان ها از اهمیتدوچندانیبرخورداراست.
    کلیدواژگان: سطح توسعه کشاورزی، شاخص های فنی، تولیدی، شاخص های اجتماعی و زیربنایی، تکنیکهای تصمیم گیری چند شاخصه
  • بیژن ابدی*، منصور شاه ولی صفحه 83
    نوع تلقی، تعامل، شناخت و ارزش گذاری منابع انرژی توسط کشاورزان، چگونگی بهره برداری آن‏ها را از این منابع تعیین می کند. در این راستا، مطالعه حاضر از نقطه نظر یک پارادایم علمی محیط ‎زیستی به شبیه سازی رفتار مصرف انرژی در نظام ‏های گلخانه ای پرداخته است. جمعیت مورد مطالعه تحقیق، کشاورزان تولیدکننده خیار داربستی (سال باغی 92-91) در شهرستان یزد بودند (تعداد 2076 بهره بر دار) که حجم نمونه پژوهش با فرمول کوکران تعیین گردید و با نمونه گیری طبقه ای متناسب، 322 واحد آنان انتخاب و پیمایش شدند. از نظریه های بوم شناسی انسانی و رفتار هدف محور نیز برای تبیین تعاملات گلخانه داران با محیط فناوری استفاده شد. همچنین، برای تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده با ابزار پرسشنامه، از نرم افزار SPSS12 استفاده شد که نتایج آمار توصیفی این نرم افزار ورودی نرم افزار نت لوگو Netlogo5.0.1. را برای انجام آزمایش های شبیه سازی عامل محور و نمایش چگونگی تعامل گلخانه داران با محیط فناوری تشکیل دادند. روایی صوری پرسشنامه نیز با نظرات متخصصان ترویج و آموزش کشاورزی و جامعه‏ شناسی تعیین و میزان پایایی شاخص‏ های آن با روش آلفای کرونباخ در دامنه 0/76 تا 0/95 تعیین گردید. یافته های شبیه سازی نشان داد که با دستکاری و تغییر سازه‎های پیش بین نیت رفتار مصرف انرژی نظیر ”پارادایم محیط ‎زیستی‎“، ”مشوق های تغییر نگرش و رفتار مصرف انرژی“ و ”نگرش پیرامون تاثیرات طرح هدفمندی یارانه انرژی“، 15درصد در میزان مصرف برق صرفه جویی می گردد. همچنین، با تغییر میزان پارامتر ”عمر“ وسایل و تجهیزات گلخانه ای، صرفه جویی در گلخانه ها به میزان 57 تا 77 درصد خواهد رسید. در نهایت، در راستای بهینه شدن مصرف انرژی در نظام‎های گلخانه‎ای، راهکارهای بنیادی و کاربردی پیشنهاد شده است.
    کلیدواژگان: شبیه سازی، رفتار مصرف، انرژی، ترویج کشاورزی
  • عزت الله کرمی، مرضیه کشاورز صفحه 101
    حفاظت از منابع طبیعی همواره موردتوجه سیاست گذاران قرار داشته، اما برنامه های اجراشده در راستای مدیریت این منابع زیستی با توفیق چندانی همراه نبوده اند، به نحوی که تخریب منابع آب، خاک، جنگل و سکونت‏گاه های طبیعی در چند دهه اخیر افزایش یافته است. همین امر موجب نگرانی اندیشمندان مختلف گردیده است. برخی صاحب نظران بر این باورند که جهان در آستانه اتمام منابع طبیعی قرار دارد. در این میان، هرچند نقش مداخله گری های انسانی در افزایش تخریب منابع زیستی موردپذیرش قرارگرفته، اما سیاست گذاری های انجام شده درزمینه ی حفاظت منابع طبیعی همچنان بر مبنای تفکرات سنتی فایده نگر طرح ریزی می گردند که در آن، تخریب منابع به عنوان فرایندی طبیعی تلقی می شود و نقش انسان ها در شکل گیری تغییرات زیست محیطی نادیده انگاشته می شود. بنابراین، دستیابی به اهداف حفاظت پایدار منابع زیستی نیازمند بازاندیشی در این شیوه تفکر و رویکرد به اندیشه های معاصر می باشد. به منظور حفظ منابع طبیعی می بایست در نگرشی سیستمی و جامع نگر، رابطه نظام اجتماعی- بوم نظام موردتوجه قرارگرفته و بر نقش ابعاد انسانی در سازگاری با بوم نظام تاکید شود. همچنین حفاظت منابع طبیعی دارای بنیانی فرهنگی می باشد. بنابراین، تبیین رابطه فرهنگ و ارزش ها و نگرش های برآمده از آن با سیاست گذاری، تولید، نشر و به کارگیری برنامه های حفاظتی ضروری است.
    کلیدواژگان: حفاظت از منابع طبیعی، ابعاد انسانی، اندیشه های معاصر، رابطه نظام اجتماعی، بوم نظام، فرهنگ
  • روح الله رضائی*، حسین شعبانعلی فمی، نفیسه صلاحی مقدم صفحه 121
    هدف این تحقیق بررسی تاثیر سرمایه اجتماعی بر عملکرد سازمانی در سازمان جهاد کشاورزی استان البرز بود. روش تحقیق، پیمایشی و از نوع توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری تحقیق را 272 نفر از کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی در استان البرز تشکیل می دادند که با توجه به جدول کرجسی- مورگان، تعداد 213 نفر از آن ها از طریق روش نمونه گیری طبقه ای با انتساب متناسب برای انجام تحقیق انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه‎های استاندارد استفاده گردید. روایی صوری پرسشنامه با نظر پانلی از متخصصان مورد تایید قرار گرفت و روایی سازه و پایایی ترکیبی ابزار تحقیق نیز از طریق برآورد مدل اندازه گیری و پس از انجام اصلاحات لازم به دست آمد. داده های گردآوری شده با استفاده از تکنیک چند متغیره مدل سازی معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که فرضیه تحقیق مورد تایید قرار گرفته و سرمایه اجتماعی از اثر مثبت و معنی داری بر متغیر وابسته برخوردار بود و در مجموع 64 درصد از واریانس عملکرد سازمانی در سازمان جهاد کشاورزی استان البرز را تبیین نمود. با توجه به یافته های پژوهش، می‎توان نتیجه گرفت تقویت سرمایه اجتماعی به طور مستقیم منجر به بهبود عملکرد سازمانی در سازمان جهاد کشاورزی می شود.
    کلیدواژگان: استان البرز، سرمایه اجتماعی، سازمان جهاد کشاورزی، عملکرد سازمانی
  • نیلوفر لولا آور، مهرداد نیک نامی* صفحه 135
    هدف تحقیق پیمایشی حاضر، بررسی الزامات موثر بر بکارگیری انرژی خورشیدی در بخش کشاورزی از دیدگاه کارشناسان کشاورزی استان تهران بود. ابزار پژوهش، پرسشنامه ای ساختارمند بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن به وسیله آزمون آلفای کرونباخ (0/95 - 0/82=α) تایید گردید. جامعه آماری شامل کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان تهران بودند (308N=) که از این میان، تعداد 196 نفر با استفاده از جدول کرجسی و مورگان به روش نمونه گیری تصادفی ساده به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند (n=196). نتایج تحقیق نشان داد که بین سابقه کار، الزامات اقتصادی، اجتماعی فرهنگی، آموزشی و تحقیقاتی با امکان بکارگیری انرژی خورشیدی در بخش کشاورزی رابطه مثبت و معنی داری در سطح یک درصد خطا وجود داشت، این در حالی است که بین سن، میزان تحصیلات با امکان بکارگیری انرژی خورشیدی در بخش کشاورزی رابطه مثبت و معنی داری در سطح پنج درصد خطا وجود داشت. نتایج رگرسیون چندگانه به روش گام به گام نشان داد که متغیرهای الزامات اقتصادی، الزامات تحقیقاتی، سابقه کار و الزامات آموزشی، نقش مثبتی در امکان بکارگیری انرژی خورشیدی دارند و 33 درصد از تغییرات متغیر وابسته را تبیین می نمایند.
    کلیدواژگان: انرژی خورشیدی، بخش کشاورزی، کارشناسان جهاد کشاورزی، استان تهران
  • اصغر باقری*، فریبا جوادی صفحه 149
    یکی از مشکلات تولید سیب زمینی، هزینه تولید غده های بذری است، به طوری که 50-30 درصد هزینه تولید را شامل می شود. سامانه های تولید ریزغده بذری به دلیل کارآمدی و تولید بذور ارزان، جایگاه مهمی در جهان یافته است. تحقیق، حاضر با هدف بررسی عوامل موثر بر پذیرش بذر ریزغده سیب زمینی توسط سیب زمینی کاران شهرستان اردبیل و به روش پیمایش انجام شده است. جامعه آماری تحقیق، سیب زمینی کاران آشنا به ریزغده بوده ‏اند. به دلیل مدیریت ریزغده توسط بخش خصوصی و عدم دخالت بخش دولتی، آمار دقیقی از تعداد آن ها در دست نبود. نمونه ای متشکل از 100 نفر به روش تصادفی انتخاب و اطلاعات لازم گردآوری گردید. ابزار تحقیق پرسشنامه بود که روایی آن به کمک اساتید دانشگاه و کارشناسان ترویج شهرستان اردبیل به دست آمد. برای به دست آوردن پایایی پرسشنامه، یک مطالعه راهنما به کمک 30 نفر از کشاورزان خارج از نمونه انجام گردید. مقدار آلفای کرونباخ برای بخش های مختلف پرسشنامه بین 0/77 تا 0/87 به دست آمد. نتایج نشان داد کهعملکرد بیشتر در واحد سطح مهم ترین دلیل پذیرش بود. در مقابل، بالابودن قیمت بذر، نداشتن اطلاعات کافی در مورد کشت و کار ریزغده، به ترتیب مهم ترین دلایل عدم پذیرش ریزغده بذری بودند. نتایج نشان داد که پذیرندگان، دارای مزارع سیب زمینی مکانیزه تری بودند. براساس این نتایج، از میان ویژگی های واحدهای کشاورزی، تعداد قطعات اراضی ملکی دارای تاثیر منفی ولی اندازه زمین ملکی و سطح زیرکشت سیب زمینی ملکی دارای تاثیر مثبت و معنی داری بر پذیرش بودند. از میان ویژگی های فردی، تحصیلات و تعداد افراد باسواد خانواده، دارای تاثیر مثبت ولی سن و تجربه کشاورزی دارای تاثیر منفی معنی داری بر پذیرش بودند.
    کلیدواژگان: سیب زمینی، ریزغده بذری، پذیرش، اردبیل
  • معصومه مویدی، داریوش حیاتی* صفحه 165
    این پژوهش با هدف بررسی اثر‏بخشی برنامه های تلویزیونی کشاورزی از دیدگاه بهره برداران بخش کشاورزی استان فارس و تعیین سازه های موثر بر آن به اجرا در آمده است. پژوهش انجام گرفته، یک تحقیق کاربردی است که با روش پیمایشی اجرا گردیده است. جامعه آماری پژوهش 280 هزار نفر بهره بردار کشاورزی استان فارس بوده اند که با استفاده از روش نمونه گیری طبقه بندی تصادفی، تعداد 397 بهره بردار به عنوان نمونه، تعیین و موردمطالعه قرار گرفتند. ابزار سنجش، پرسشنامه بوده و روایی آن توسط پانل متخصصان، تایید شد. برای تعیین پایایی پرسشنامه، مطالعه راهنما انجام گرفت و میزان ضرایب آلفای کرونباخ حاصل بین 0/60 تا 0/95 به دست آمد. در بررسی اثرات برنامه های تلویزیونی کشاورزی از مدل پرسی استفاده شد. نتایج نشان داد که درصد کمی از بهره برداران جزء مخاطبان این برنامه ها بودند. از دیدگاه مخاطبان، اثرات برنامه های تلویزیونی کشاورزی از نظر اثرات مستقیم، شرطی و کلی، در حد متوسط و از نظر اثرات انباشتی و شناختی، زیر متوسط بوده است. متغیرهای رضامندی از شبکه تلویزیونی استانی، اهداف فرد در توجه به برنامه و اعتماد به رسانه استانی بیشترین توانایی را در پیش بینی اثربخشی این برنامه ها داشته اند. در بررسی منابع کسب اطلاعات کشاورزی مخاطبان، مشخص شد که تلویزیون در جایگاه چهارم قرار دارد. در پایان به منظور ارتقاء اثربخشی این گونه برنامه‏ ها و همچنین جذب مخاطبان بیشتر، توصیه های کاربردی ارائه گردیده است.
    کلیدواژگان: کشاورزی، اثربخشی، برنامه های تلویزیونی، فارس
  • ناصر ولی زاده، مسعود بیژنی*، عنایت عباسی صفحه 183
    خشکسالی‏ های اخیر و به تبع آن کمبود آب و همچنین سوء مدیریت در بهره‏ برداری از منابع آب در حوزه‏ ی آبریز دریاچه‏ ی ارومیه، پیامدهای زیست‎محیطی عدیده ‏ای را باعث شده است. هدف این پژوهش، تحلیل رفتار مشارکتی کشاورزان در حفاظت منابع آب سطحی در حوزه جنوبی دریاچه‎ی ارومیه بود. این از نوع پژوهش‏ های «توصیفی و علی رابطه‎ای» است که با استفاده از فن پیمایش انجام شد. جامعه‏ ی آماری این پژوهش کشاورزان جنوب حوزه‎ی آبریز دریاچه ‏ی ارومیه (N=23750) بودند که تعداد 378 نفر آن ها با بهره‎گیری از جدول کرجسی و مورگان و روش نمونه‎گیری تصادفی طبقه‏ ای با انتساب متناسب انتخاب شدند.ابزار پژوهش، پرسشنامه ‏ای بود که روایی آن توسط تعدادی از متخصصان ترویج و آموزش کشاورزی مورد تایید قرار گرفت و پایایی دسته گویه‎های آن هم با استفاده از یک مطالعه‎ی راهنما و آزمون آلفای کرونباخ، محقق گردید (0/94≥ ≥0/70). نتایج آزمون تحلیل واریانس یک طرفه نشان داد که میان سه گروه کشاورزان با نگرش‏ه ای ارزشی زیست ‏کره، نوع‏ دوستانه و خودخواهانه از لحاظ رفتار مشارکت در حفاظت منابع آب سطحی، تفاوت معنی ‏داری وجود دارد و افراد با نگرش‎های زیست‎کره و خودخواهانه به ترتیب دارای بیشترین و کمترین میانگین رفتار مشارکتی بودند. همچنین نتایج تحلیل علی حاکی از آن بود که هنجارهای مشارکتی دارای بیشترین اثر بر رفتار مشارکتی هستند (583/0 = β).
    کلیدواژگان: رفتار مشارکتی، بوم شناسی انسانی، منابع آب سطحی، دریاچه ارومیه، کشاورزان
  • بهنام همتی، معصومه فروزانی*، مسعود یزدان پناه، بهمن خسروی پور صفحه 203
    فقر آبی کشاورزی به طور عام به معنای کمبود آب با کیفیت خوب برای کشاورزی می باشد. شاخص فقر آبی کشاورزی با ترکیبی از عوامل طبیعی و فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی در بخش کشاورزی امکان تحلیل وضعیت آب کشاورزی هر منطقه را متناسب با شرایط آن منطقه فراهم می کند. این تناسب درواقع مرهون به کارگیری روش های مناسب وزن دهی با توجه به دیدگاه افراد مهم درزمینه ی موضوعی آن می باشد. بر همین مبنا، پژوهشی با هدف اولویت بندی مولفه ها و زیرمعیارهای اصلی شاخص فقر آبی کشاورزی با استفاده از فرایند تحلیل شبکه (ANP) و مقایسه آن با فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در شهرستان دزفول انجام گرفت. برای این منظور، نمونه ای هدفمند شامل پنج نفر از کارشناسان مراکز ترویج و خدمات جهاد کشاورزی که دارای صلاحیت علمی و تجربی بالایی در مراکز سطح شهرستان بودند، برای تکمیل انجام مقایسات زوجی انتخاب شدند. مدل طراحی شده ANP ، وزن ها در قالب مولفه ها (5 گره یا نود)، معیارها (9 گره) و زیرمعیار‏های شاخص (27 گره) بر اساس فرایند مقایسات زوجی، پردازش، محاسبه و تحلیل شدند. به منظور تجزیه وتحلیل داده‏های جمع آوری شده از نرم افزارهای Excel، Super Decisions وExpert choice استفاده شد. نتایج، گویای آن است که مدل ANP در مقایسه با مدل AHP از کارایی بیشتری برای تحلیل شاخص فقر آبی کشاورزی در منطقه برخوردار است. همچنین، از میان زیرمعیارهای موثر بر هدف پژوهش، سیستم های زهکشی، مصرف کود شیمیایی و فاصله بین منبع آب و مزرعه به ترتیب از مهم ترین زیرمعیارها، و بالادست بودن زمین در توزیع و تخصیص آب ، تسطیح اراضی و شرکت در کلاس های آموزشی مدیریت آب، کمترین وزن را کسب کرده و کم اهمیت ترین زیر معیارها به شمار می آیند.
    کلیدواژگان: مدیریت آب، شاخص فقر آبی کشاورزی (AWPI)، فرایند تحلیل شبکه ای (ANP)، فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، شهرستان دزفول
|
  • S. Tohidyan Far, K. Rezaei Moghaddam* Page 1
    Farmers’ satisfaction with technology impacts is considered as one of the determinants of continuation of adopted technology is considering the promotion of laser land leveling it is important to compere the level of farmers’ satisfaction with the new technology and the conventional method. Purpose of this paper was to analysis farmers’ satisfaction with implementation of conventional and laser land levelling. Quantitative and qualitative methods were used. In quantitative stage of survey method and in qualitative stage case study were used. The participants at quantitative stage were 375 farmers (258 adopters of laser land leveling and 117 adopters of conventional leveling) were selected with using stratified random sampling. At qualitative stage 7 farmers were interviewed. The results show that the farmers believe that the main problems of conventional leveling are improper slope rating, high volume of excavation and lack of expertise of topographer. The main problems of laser land leveling are uneconomical efficiency in the first year after leveling, lack of monitoring and low accuracy leveling. Also the satisfaction of farmers with laser land levelling is higher than conventional levelling. At the end based on the results some practical suggestions have been presented.
    Keywords: Satisfaction, Laser leveling, Engineering Leveling, Fars Province
  • M. Yazdanpanah*, K. Tavakoli, A. Marzba Page 21
    Use of pesticides in agriculture has increased agricultural production and productivity. However, negative externalities from such use have increased too. These externalities include damage to agricultural land, fisheries, fauna and flora. Furthermore, increased mortality and morbidity of humans due to unsafe use of these chemicals are the most prevalent and serious occupational hazards faced by farmers and agricultural workers in developing countries. As such, the aim of this article to investigate farmers’ intention regarding safe use of pesticides. To achieving this aim, the study uses health beliefs model to predict the intentions regarding safe use of pesticides in a multistage, random quota sample of farmers (n= 150) in a survey conducted in Southern Iran, Boushehr province. Findings revealed that the model is a suitable for predicting intention. Hierarchical regression analysis showed that cue to action, perceived severity and self-efficacy can predict 38.5% of variances in safe use pesticides intentions. Therefore, those farmers who received more cue to action, perceived more severity and feel less self-efficacy also had a greater intention to engage in safe behavior.
    Keywords: Pesticides, Farmer's Intention, Health Beliefs Model, Boushehr
  • S. Shahrokhi Sardoo, M. Nooripoor*, P. Pedram Page 31
    Today, the improvement of the quality of life (QL) is one of the main objectives of development programs in every country. Thus, at first, an accurate and comprehensive understanding of the current status of QL should be achieved through a systematic approach. Therefore, the aim of this research was to assess the QL status of rural areas of Esfandegheh Township. A survey research method was used in this study. Research population included villages with 10 or more households (34 villages) that about 343 household heads of these villages were selected as research sample based on Kerjcie and Morgan Sampling table. A researcher constructed questionnaire was used to collect data that its validity was verified via face validity procedure and its reliability was also verified calculating Cronbach's Alpha reliability (0.63≤∝≤0.82). Numerical Taxonomy, coefficient of variation and one sample T tests were used to analyze data. Data processing was done using MATLAB7.10 software. The findings of the current situation of of QL criteria showed that the studied villages had an inappropriate conditions in some aspects of QL such as property, education, community resources and satisfaction about eco-tourism situation. Moreover, the findings of numerical taxonomy showed that villages named Dowlatabad, Ferdows and Hosseinabad ranked first to third respectively and Gloueieh, Darrehbami and Dehnezam ranked last in terms of the QL. The overall results of this study showed that the QL is not in a good situation in the studied areas and spatial distribution of quality of life in the study areas is not in a balanced state.
    Keywords: Quality of Life, Numerical Taxonomy, Rural Areas
  • M. Menatizadeh*, Gh. Zamaniand, S. Gholamrezae Page 49
    So far, many technological solutions, like precision agriculture, offered to solve environmental challenges. But nowadays, ethical dimension has been added to other dimensions to protection of environment which shows the importance of attention to soft dimension beside hard dimensions in protection of environment. This research implemented for investigation of environmental moral norms among farmers in Shiraz County. In this study, survey technique and questionnaire instrument have been used to collect data from 272 farmers as a sample. Questionnaire validity was confirmed by agricultural extension and education experts, and its’ reliability was confirmed by pilot study and Cronbach’s Alpha. In this research, based on virtue theory, four types of environmental moral norms such as profit-centered orientation, water saving, taking responsibility and forecasting were investigated among farmers community. Results showed many farmers in spite of incidental acceptation of taking responsibility for consumers health, other organisms and biosphere, are following only their profits by excessive use of fertilizers and chemical pesticides and burning residuals. In other hand, many farmers in spite of incidental acceptation of future generation rights to use natural resources have a little forethought and practice unsustainable behaviors that can decrease future generation ability to use these resources. At the end, some suggestions recommended for farmers’ practical commitment to environmental moral norms.
    Keywords: Environment, Moral Norms, Shiraz County
  • K. Naderi Mahdei*, T. Charkhtabian, S. Latifi Page 67
    Recognition and understanding of existing differences between regions potential for development levels in the agricultural sector are necessary for planning and appropriate decision making. The main purpose of study was to measure the level of agriculture development in the Western provinces of Iran (Hamedan, Kermanshah, Kurdistan, Lorestan and Ilam) by using the Multi-Criteria Decision Technique. For this purpose, 33 different indicators in three groups of socio-structural, technological and services – infrastructure were defined .Their weights were determined by using the Entropy method. Then the development level of agricultural sector was determined by using TOPSIS, SAW and numerical taxonomy techniques and for final ranking agricultural development levels of provinces, the results of all three techniques were merged by using mean scores, Copland and Borda methods. Final results indicated the Hamedan and Kermanshah provinces have the highest level of agricultural development level and Lorestan, Ilam and Kurdistan provinces had lower level of development.
    Keywords: Agricultural Development Level, Technical Indicators, Social, Infrastructural Indicators, Multi, Criteria Techniques
  • B. Abadi*, M. Shahvali Page 83
    The energy reality constructed by farmers, whose connections with energy resources, the ways they perceive them and the kind of valuing the energy sources, all determine the modality of energy consumption in agriculture community. As a result, present study aims at simulating the greenhouse farmers’ energy consumption behavior in Yazd county. Research population consisted of all the greenhouse farmers raising cucumber in 2012-2013. from 2076 greenhouse farmers, 322 ones were selected in random stratified sampling. The human ecology and goal-based theories were theoretically base used to explain the interactions of greenhouse farmers with the energy resources. To analyze the data and simulate energy consumption scenarios, the software of SPSS (version 12) and Netlogo were used, respectively. It was found that after changing in the value of the predictor parameters of the behavioral intention, e.g., “environmental paradigm, “incentives of changing the energy use behavior and attitude” and “attitude towards the targeted energy subsidy plan”, the power-saving amounted to about 15% in greenhouse systems. Furthermore, by changing the life-time of appliances, the power-saving amounted between 57% and 77%. In order to optimize the energy consumption, paper recommends some practical solutions and implications.
    Keywords: Simulation, Consumption Behavior, Energy, Agricultural Extension
  • E. Karami, M. Keshavarz Page 101
    Despite increasing attention to natural resources conservation, protection measures and polices have not been successful. As a result, water, soil, forest and natural habitats’ loss and degradation have increased during the last decades. These degradations of natural resources have raised serious concern. Some believe that the world is running out of natural resources. Also, there is an increasing awareness towards human interventions which inevitably contribute to intensified environmental destruction due to environment policies that grew from the technocratic utilitarianism. This approach considers the natural resources degradation as a part of the natural functioning of the nature and ignores the people-environment interaction. Sustainability is achieved if the conservation policies are considered in light of comtemporary conservation views. Contemporary natural resource management is expanding its focus as a result of the dynamic interchange between conservationists and local people. To attain this goal, it is imperative to pay adequate attention to the social-ecological integration in a systematic and inclusive manner, and understand the humanistic aspects of ecological adaptation. Therefore, the role of culture, values and attitudes in the process of planning, dissemination and implementation of conservation programs must be noticed.
    Keywords: Natural Resources Conservation, Human Dimension, Comtemporary Views, Social, Ecological Relationship, Culture
  • R. Rezaei*, H. Shabanali Fami, N. Salahimoghadam Page 121
    The main purpose of this descriptive- correlative research was to study the effect of social capital on organizational performance of the Alborz Jihad-e-Agriculture organization. The study was a descriptivecorrelational survey research. The statistical population of the study consisted of 272 experts of the Alborz Agriculture Jihad Organization. According to the Krejcie and Morgan table, a sample size of 213 was selected using a stratified random sampling method. Standard questionnaires were used to collect the data. The content validity of the questionnaire was confirmed by a panel of experts. The construct validity and the composite reliability of the research instrument were tested by estimating the measurement model and they were satisfied after making necessary corrections. Data were collected and analyzed using Structural Equation Modeling (SEM) multivariate technique. The results verified the hypothesis of the research in a way that social capital had positive and significant effect on dependent variable. All in all, social capital explained about 64 percent of the variances of organizational performance of the Alborz Agriculture Jihad Organization. Based on the findings, it could be concluded that reinforcing social capital directly results in improvement of organizational performance of the Agriculture Jihad Organizations.
    Keywords: Alborz Province, Social Capital, Agriculture Jihad Organization, Organizational Performance
  • N. Lolavar, M. Niknami* Page 135
    The purpose of this survey study was to investigate factors affecting the possibility of using solar energy in agriculture as perceived by expert of Agriculture Jihad Organization Tehran province. The research instrument was a structured questionnaire with close-ended questions, which its validity was confirmed by a panel of exprts and its reliability by Cronbach's Alpha test (α = 0.82-0.95). The target population in this research, includes the province agriculture experts (N=308). Then, 196 respondents were selected as statistical sample using Morgan’s table and stratified random sampling. The results indicate that there are positive and significant relationships among variebles including work background, economic, socio-cultural, and educational and research requirements with possibility of using solar energy in agriculture. Also, there is a positive and significant relationship between age and education level with possibility of using solar energy in agriculture. Stepwise regression analysis showed that economic requirements, research requirements, work background and educational requirements could explaine 33 percent of changes dependent variable.
    Keywords: Solar Energy, Agriculture, Agricultural Experts, Tehran Province
  • Asghar Bagheri*, Fariba Javadi Page 149
    One of the main constraints of potato production is the cost of seed potato tubers that accounts for 30-50 percent of production costs. From an economic point of view, the mini-tuber system of seed tuber production has a world wide important place in potato production.The aim of this survey study was to investigate factors influencing adoption of seed potato mini-tuber in Ardabil County. The statistical population of the study was potato growers who were familier with seed potato mini-tuber. A sample of 100 farmers was randomly selected and the data were collected from them. Questionnaire was the instrument of the study. It was validated by specialists and potato field experts. A pilot study was conducted using 30 farmers for reliability and the obtained Cronbach’s Alpha were between 0.77- 0.87. Results revealed that higher yield was the main farmers’ reason for the adoption. On the contrary, more seed cost and lack of technical knowledge about mini-tuber cultivation were the main reasons for non-adoption, respectively. According to the results, adopters had more mechanized farms.The findings revealed that the number of parcels hold by a farmer, age of farmer and years of farming had a negative relationship with adoption. On the other hand, farm size, year of education and number of literate person in the farm household had a positive impact on adoption. .
    Keywords: Potato, Mini, Tuber, Adoption, Ardabil
  • M. Moaydi, D. Hayati * Page 165
    This study was conducted to evaluate the effectiveness of agricultural television programs based on farmers’ perspective in Fars province and to distinguish its effective factors. This was an applied research using survey technique. The study population included 280,000 farmers in Fars province that 397 of them were selected as research sample group based on stratified random sampling method. Questionnaire was used for collection of data. Its validity was approved by an expert’s panel. In order to determine reliability, a pilot study was conducted, which revealed that the Cronbach’s alpha coefficients for different scales used in the study to range from 0.6 to 0.95. Perse’s model was used to investigate effectiveness of provincial agricultural television programs. Findings revealed that low percent of farmers are as the programs audiences. According to the programs audiences, provincial agricultural television programs have been evaluated about medium level regarding direct, conditional and overall effects and they have been evaluated less than medium toward cumulative and cognitive effects. Variables that have had the most important roles in predicting audiences’ opinion toward effectiveness of the programs are: Satisfaction toward provincial television network; audiences’ goals to pay attention to programs; and trust in provincial programs. Findings revealed that among audiences’ agricultural information resources, television has the forth rank. Some applicable recommendations is presented at the end of article to enhance programs effectiveness and improve program attraction for audiences.
    Keywords: Agriculture, Effectiveness, Television Programs, Fars
  • N. Valizadeh, M. Bijani*, E. Abbasi Page 183
    Recent droughts and consequently water scarcity and also mismanagement toward exploitation of water resources in Urmia Lake’s catchment area have caused numerous environmental problems. Pro-environmental analysis of farmer's participatory behavior toward conservation of surface water resources in southern part of Urmia Lake’s catchment area was the main purpose of this study. This study is a "descriptive and causalcorrelative" research that was conducted using survey technique as a research method. The statistical population was farmers in southern part of Urmia Lake's catchment area (N= 23750) that 378 farmers were selected as a sample using Krejcie and Morgan sample size Table and stratified random sampling method. The research tool was a questionnaire which its validity confirmed by a panel of agricultural extension and education specialists and its item's reliability were confirmed using a pilot test and calculating Cronbach's Alpha test (0.70≤ ≤0.90). One Way ANOVA analysis showed that there are a significant difference among three groups of farmers with biospheric, altruistic, and egoistic pro-environmental values regarding participatory behavior toward conservation of surface water resources and farmers who had biospheric and egoistic values had higher and lower participatory behavior respectively. Casual analysis results revealed that participation norms have the highest effect on farmers’ participatory behavior ( 0.583).
    Keywords: Participatory Behavior, Human Ecology, Surface Water Resources, Urmia Lake, Farmers
  • B.Hemmati, M.Forouzani*, M.Yazdanpanah, B.Khosravipour Page 203
    Agricultural water poverty, generally, means the scarcity of good quality of water for agriculture. Agricultural water poverty index (AWPI) through a combination of natural, physical, social, economic and institutional factors in agricultural context helps to analyze the agricultural water poverty of each place, according to its situation. This characteristic depends on its ability to take advantageous of appropriate weighting techniques by involving the viewpoints of important subjects regarding the issue. In line with this, using Analytical Network Process (ANP) and Analytical Hierarchy Process (AHP) a study was carried out to weighting the components and sub-components of the AWPI in Dezful County. A purposive sample including five agricultural water and soil experts, who showed high academic qualifications and practical experience in Agriculture Jihad Services Centers across Dezful, were selected. They were asked to complete the study questionnaire which contained several paired comparison matrices. The ANP model was constructed according to the original format of the AWPI, in which all the components (5 nodes), criteria (9 nodes) and sub-criteria (27 nodes) were analyzed and weighted using paired comparison. For analyzing of the data collected, Excel, Super Decisions and Expert Choice software were used. Results revealed that the ANP model compared with AHP one is more capable to analyze the Agricultural Water Poverty Index based on the region. In addition, among the effective sub-criteria, drainage system, fertilizer consumption and distances between water source and farm were the most important ones, respectively. On the other hand, upstream lands in water allocation and distribution, land leveling and attending water management classes demonstrated the lowest weight, and also the least important sub-criteria, respectively.
    Keywords: Water Management, Agricultural Water Poverty Index (AWPI), Analytic Network Process (ANP), Analytic Hierarchy Process (AHP), Dezful County