فهرست مطالب

  • پیاپی 14 (زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/12/14
  • تعداد عناوین: 7
|
  • نوید زمانی، مجتبی قندالی، وحید زمانی، جلال موسوی، شاهو کرمی صفحات 1-12
    تعیین مطلوبیت زیستگاه یکی از ارکان مدیریت و حفاظت گونه های حیات وحش محسوب می گردد، زیستگاه های مطلوب تاثیر به سزایی بر بقاء و تولید مثل گونه ها خواهد داشت و در امر مدیریت و حفاظت حیات وحش مورد توجه قرار می گیرند. در این پژوهش به منظور مطالعه زیستگاه یوزپلنگ ایرانی و تهیه نقشه مطلوبیت زیستگاه این گونه در پناهگاه حیات وحش دره انجیر جهت حفاظت موثرتر از این گونه در آستانه انقراض، داده های حضور گونه که طی چهار فصل در سال های 1390-1388 از این منطقه جمع آوری گردید با روش تحلیل عاملی آشیان بوم شناختی در نرم افزار Biomapper مورد بررسی قرار گرفت. پس از آماده سازی نقشه ها توسط نرم افزار Idrisi و Biomapper ، متغیرهای زیستگاهی شامل ارتفاع، شیب، جهت، تیپ پوشش گیاهی، فاصله از منابع آب و فاصله از پاسگاه های محیط بانی وارد نرم افزار بایومپر شد. جدول امتیاز حاصل از تحلیل عاملی نشان می دهد که یوزپلنگ ایرانی به مناطق کوهستانی که دارای عوارض توپوگرافی مناسب برای مخفی شدن به منظور شکار طعمه است و جهت های شمالی که دارای رطوبت نسبی بیشتر و پوشش گیاهی غنی تر و طعمه بیشتر است تمایل بیشتری نشان می دهد. تجزیه و تحلیل مدل مطلوبیت زیستگاه یوزپلنگ ایرانی در پناهگاه حیات وحش دره انجیر نشان می دهد که یوزپلنگ ایرانی در این زیستگاه دارای پهنای آشیان بوم شناختی متوسط می باشد و به زیستگاه های حاشیه ای تمایل بیشتری نشان می دهد.
    کلیدواژگان: بایومپر، نمایه پیوسته بویس، مدل مطلوبیت زیستگاه، داده های فقط حضور، تخصص گرایی
  • احمد نجفی، محمدحسین ایران نژاد، احد ستوده، محمدحسین مختاری، بهمن کیانی صفحات 13-26
    باغ شادی یکی از مناطق جنگلی استان یزد بوده که بیشترین آمار آتش سوزی های استان در آن رخ داده است. هدف از این مطالعه مدل سازی و تهیه نقشه پهنه بندی خطر آتش سوزی به کمک سامانه اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور است. در این مطالعه از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شد و معیارهایی از قبیل فیزیوگرافی شامل سه زیرمعیار ارتفاع، شیب و جهت شیب، اقلیم شامل دو زیرمعیار دما و بارش، عوامل انسانی شامل دو زیرمعیار فاصله از جاده و فاصله از مناطق مسکونی و معیار گیاهی شامل زیرمعیار تراکم پوشش بود. میزان تراکم پوشش منطقه با استفاده از شاخص گیاهی نرمال شده (NDVI) از تصاویرسنجنده OLI ماهواره ای لندست 8 به دست آمد. برای وزن دهی عوامل انتخابی از تعدادی آتش سوزی های به وقوع پیوسته و پرسشنامه های تکمیل شده توسط متخصصین استفاده و وزن هر یک از عوامل ارتفاع، شیب و جهت شیب، دما، بارش، فاصله از جاده، فاصله از مناطق مسکونی و تراکم پوشش گیاهی از طریق مدل تصمیم گیری با معیارهای چندگانه به دست آمد و سپس با تلفیق وزن عوامل در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی، نقشه خطر وقوع آتش سوزی در پنج طبقه تهیه شد. نتایج نشان داد که مهم ترین عوامل موثر در وقوع آتش سوزی به ترتیب معیار گیاهی با وزن 569/0 و سپس انسانی با وزن 204/0 بود. برای صحت سنجی مدل از تطابق نقشه ساخته شده با پهنه های آتش گرفته گذشته استفاده شد که طبقات پرخطر و خطرناک هم پوشانی بالایی با نقاط آتش گرفته گذشته داشت. هم چنین تست مدل توسط منحنی مشخصه عملکرد سیستم ROC نشان از دقت بالای مدل تولیدی(88/0) داشت.
    کلیدواژگان: تحلیل سلسله مراتبی، خطر وقوع آتش سوزی، سنجش از دور، سیستم اطلاعات جغرافیایی
  • سوسن براتی، مهدی بصیری، محمدرضا وهابی، محمدرضا مصدقی، مصطفی ترکش صفحات 27-38
    به منظور بررسی اثرات تراکم گیاهی و تنش خشکی بر عملکرد یونجه و بروموس تومنتلوس، آزمایشی در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان در سال 1392 به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی و در چهار تکرار اجرا شد. 18 تیمار شامل 3 ترکیب کشت به صورت خالص و مخلوط، دو سطح تراکم گیاهی و سه سطح آبیاری اعمال گردید. نتایج نشان داد که کشت خالص یونجه نسبت به کشت مخلوط و کشت مخلوط نسبت به کشت خالص بروموس دارای عملکرد کل بالاتری است. شاخص نسبت برابری زمین (LER) در تمامی تیمارهای کشت مخلوط کمتر از یک به دست آمد که نشان دهنده وجود رقابت بین گونه ای در کشت مخلوط بود. میزان عملکرد و تولید زیست توده به ازای پایه با افزایش تراکم و افزایش رقابت و هم چنین با افزایش تنش خشکی و کاهش منبع رطوبت کاهش یافت. مقایسه وزن ماده خشک عملکرد بالای سطح و پایین سطح نشان داد که یونجه بیشتر به رقابت درون گونه ای حساس است تا رقابت برون گونه ای و عملکرد بروموس بیشتر به وسیله رقابت بین گونه ای اعمال شده توسط یونجه محدود می شود تا رقابت درون گونه ای. شاخص شدت رقابت نسبی در تمامی تیمارها برای بروموس مثبت و برای یونجه منفی به دست آمد که نشان دهنده توان رقابتی بیشتر یونجه نسبت به بروموس در کشت مخلوط بود.
    کلیدواژگان: بروموس تومنتلوس، رقابت درون گونه ای، رقابت برون گونه ای، کشت خالص، کشت مخلوط، یونجه
  • حسین شریعتی نجف آبادی، علی سلطانی، زریر سعیدی، شادی گرجستانی زاده صفحات 39-49
    درختان تحت شرایط تنش (مانند هجوم آفات)، واکنش های متعددی درساختار مکانی از خود نشان می دهند، به علاوه، تراکم درختان و میزان آلودگی به آفت در یک توده نیز بر روند الگوی پراکنش موثر است. این تحقیق با مطالعه الگوی پراکنش درختان ولیک (Crataegus monogyna) آلوده به آفت لیسه (Yponomeuta padella) در بخشی از مناطق جنگلی حوضه آبریز رودخانه بازفت انجام شد. تعداد 9 رویشگاه با آلودگی متفاوت انتخاب شدند. انتخاب رویشگاه ها براساس وجود آلودگی و محل قرارگیری آنها (شمالی یا جنوبی) بود. میزان آلودگی به آفت لیسه، تراکم درختان ولیک و مختصات ( Xو Y) هر درخت ثبت گردید. الگوی پراکنش در هر رویشگاه به وسیله شاخص Eberhart و تابع K- function به دست آمد. نتایج نشان داد که عامل تراکم و میزان آلودگی درختان ولیک به آفت لیسه بر روند الگوی پراکنش درختان موثر است، به طوری که رویشگاه های آلوده به آفت لیسه که درصد بالایی از درختان ولیک را به خود اختصاص داده بودند (تراکم بالای درختی)، از الگوی پراکنش کپه ای تبعیت می کردند. رویشگاه های آلوده به آفت لیسه ولی با تراکم کمتر درختان ولیک، از الگوی پراکنش تصادفی تا یکنواخت و رویشگاه هایی که عاری از هرگونه آلودگی به آفت لیسه بودند، بدون تاثیر عامل تراکم از الگوی پراکنش کپه ای تبعیت می کردند.
    کلیدواژگان: پراکنش درختان جنگلی، ولیک، لیسه، تراکم، تابع K، شاخص ابرهارت، بازفت
  • نفیسه فخار ایزدی، کمال الدین ناصری، منصور مصداقی صفحات 51-60
    به منظور بررسی اثرات تعداد، سطح و شکل پلات روی صحت و دقت برآوردها، داده های تولید علوفه پنج منطقه از علفزارهای بخش شمالی کشور با استفاده از نرم افزار R در یک پلات بزرگ 640 متر مربعی با ابعاد 32×20 متر که داده های آن به تفکیک 640 پلات یک متر مربعی گردآوری شده بودند، شبیه سازی شد. با استفاده از روش ترسیمی برای پلات هایی با ابعاد 1×1، 2×1، 2×2، 4×2، 4×4 و 8×4 متر، تعداد پلات کافی مشخص گردید. طبق نتایج حاصله تعداد پلات کافی برای سطوح فوق به ترتیب60، 50، 40، 30، 5 و 5 به دست آمد. هنگامی که با سطوح و اشکال مختلف پلات براساس تعداد پلات کافی نمونه گیری شد، تقریبا کلیه آنها میانگینی برابر با میانگین واقعی داشتند، اما استفاده از پلات 1×1 کمترین اشتباه معیار میانگین را دارا بود که در نتیجه بیشترین دقت حاصل شد. مقایسه پلات های دارای سطح برابر و شکل متفاوت نشان داد که پلات های مستطیل کشیده دارای بالاترین دقت هستند. واضح است که در مطالعات شبیه سازی نشده با پارامترهای نامعلوم، رعایت راه کارهای نمونه گیری ارائه شده در این تحقیق به برآورد صحیح و دقیقی از پارامترها منتهی می شود.
    کلیدواژگان: آمار، اندازه پلات، پارامتر، تولید، دقت، شکل پلات، صحت
  • خدیجه سالاری نیک، قاسم اسدیان، محسن نائل صفحات 61-73
    شناخت روابط بین گیاهان مرتعی و عوامل موثر بر استقرار و پایداری آنها برای مدیریت پایدار و احیاء عرصه های مرتعی ضروری است. بدین منظور حوضه آبخیز گنبد، به دلیل داشتن تنوع در پوشش گیاهی، شرایط محیطی و مدیریت چرا مطالعه شد. کل حوضه به واحدهای همگونی از نظر تیپ پوشش گیاهی و ویژگی های محیطی تفکیک شد. در هر واحد، 3 الی 4 قاب (1*1 متر مربع) مطالعه شد. ویژگی های زمین، کل تاج پوشش گیاهی و تاج پوشش پنج فرم رویشی (گندمیان یک ساله، گندمیان چندساله، پهن برگان یک ساله، پهن برگان چندساله و بوته ای)در هر قاب تعیین، و از گیاه و خاک سطحی (15-0 سانتی متر) در اوایل فصل پاییز 1391 نمونه برداری شد. با استفاده از روش TWINSPAN، گونه هایsp. Silen، Centaura virgate،Astragalus verus و Cousinia bijarensis مانند گونه های معرف مشخص شدند. تحلیل DCA، کل حوضه را براساس گونه های گیاهی معرف، تولید گندمیان چندساله و ویژگی های محیطی از قبیل درصد شن، رس و جهت شیب به 5 گروه اکولوژیک تفکیک کرد. براساس تحلیل گونه های شاخص، سه گروه مشخص گردید، که گونه هایAsteragalus gossypinus (001/0=P)، Taeniatherum crinitum (002/0=P) و Heteranthelium piliferum (007/0=P) در تفکیک این گروه ها تاثیر داشتند. گونه های گیاهی .Silen sp،Astragalus gossypinus ،Centaurea virgat ، Artemisa siberi و Festuca ovina نشان دهنده شرایط اکولوژیک محیط کوهستانی، نیمه استپی و استپی است. عمق ریشه دوانی این گیاهان زیاد بوده که مقاومت آنها را به خشکی بیشتر می کند. بنابراین نتایج نشان می دهد شرایط اکولوژیک برای حضور گونه های چندساله که وابسته به خاک سبک با نیاز آبی کم اند، متناسب است.
    کلیدواژگان: تحلیل دو طرفه گونه های معرف، تحلیل تطبیقی قوس گیر شده، تحلیل گونه های شاخص، تیپ پوشش گیاهی
  • علی اصغر زارعی، سیاوش عابدی، مازیار محمودی، شیوا پیروی لطیف صفحات 75-88
    لانه های زمستان خوابی بخش مهمی از زیستگاه خرس قهوه ای می باشند که بر تولیدمثل و بقاء آن تاثیر گذار است. بنابر این شناسایی عوامل موثر بر انتخاب زیستگاه و تعیین مناطق مطلوب لانه گزینی در حفاظت از بزرگ ترین گوشتخوار کشورمان ضرورت دارد. به منظور مدل سازی مطلوبیت زیستگاه لانه گزینی خرس قهوه ای در منطقه کوه خم استان فارس از دو روش رگرسیون منطقی وزنی جغرافیایی (Geographically Weighted Logistic Regression) و مدل خطی تعمیم یافته (Generalized Linear Model) استفاده شد. در این پژوهش از 20 لانه حضور و هم چنین 20 غار که آثار حضور خرس ها در آنها یافت نشد (نقاط عدم حضور گونه)، به عنوان متغیر وابسته و شش فاکتور زیست محیطی به عنوان متغیر مستقل استفاده شد. نتایج حاصل از مدل خطی تعمیم یافته حاکی از آن بود که متغیرهای فاصله از مراکز جمعیتی، ارتفاع از سطح دریا و فاصله از منابع آبی نقش مهمی در مطلوبیت زیستگاه زمستان خوابی خرس قهوه ای دارند. نتایج رگرسیون منطقی وزنی جغرافیایی نشان دهنده تغییرات محلی معنا دار در روابط بین حضور لانه های زمستان خوابی و متغیر فاصله از مراکز جمعیتی است. نتایج هر دو روش مدل سازی نشان داد که زیستگاه مطلوب زمستان خوابی این گونه، مناطق صعب العبور در ارتفاعات کوهستانی و دور از دسترس انسان است.
    کلیدواژگان: خرس قهوه ای، مطلوبیت زیستگاه زمستان خوابی، استان فارس، مدل خطی تعمیم یافته، رگرسیون وزنی جغرافیایی
|
  • N. Zamani, M. Ghandali, W. Zamani, J. Mousavi, Sh. Karami Pages 1-12
    Evaluation of habitat sustainability indexes is essential in wildlife management and conservation of rare species. Suitable habitats are required in wildlife managements and conservation also, they increase reproduction and survival rate of species. In this study in order to mapping habitat sustainability and recognizing habitat requirements of Iranian Cheetah (Acinonyx jubatus venaticus), field data from Dare Anjir wildlife refuge were collected since autumn 2009 until summer 2011. Ecological Niche Factor Analysis approach has been used to develop habitat suitability model. In this method primary maps of habitat variables including elevation, slope, aspect, vegetation cover, distance from water sources and environmental monitoring stations have been produced by Idrisi and Biomapper software and imported in Biomapper. The output scores obtained from the analysis showed that Iranian cheetah tends to mountain areas where has more topographical features for camouflage in order to hunting, and northern aspects which have more humidity, denser vegetation cover and more preys . Our result showed that the Iranian cheetah has medium niche width and prefer marginal habitats.
    Keywords: Biomapper, Boyce continuous Index, Habitat Suitability Model, Presence, Only Data, Specialization
  • A. Najafi, M. H. Irannezhad, A. Sotoudeh, M. H. Mokhtari, B. Kiani Pages 13-26
    Baghe-shadi in Yazd province is one the forests which is reported to be an area with high rate fire occurrence. The aim of this study was to model and map the fire risk area using geographic information system and remote sensing. In this study Analytical Hierarchy Process (AHP) with human related factors (distance from road, distance from settlements, and distance from vegetation), climatic related factors (air temperature and rainfall), and physiographic related factors (elevation, slope, aspect) were selected. Vegetation cover was estimated using Landsat OLI Normalized Difference Vegetation Index (NDVI). Weights were determined from specialists through questionnaire. Weight of each factor, elevation, slope and aspect, temperature, precipitation, distance from roads, distance from settlements and vegetation cover was achieved through multiple criteria decision making model, then areas with five susceptible classes were determined using GIS. Results showed that vegetation related factor and human related factor with weights of 0.569 and 0.204 are the most important factors respectively. In order to assess the accuracy of developed model, fire susceptibility map of was compared with the previously fired area. Result of comparison showed very high and high risk areas are corresponding to the controls area. Receiver operating charasteristic (ROC) test confirmed the high level (0.88) of accuracy of presented model.
    Keywords: Analytical Hierarchy Process, Forest Fire Risk, Geographic Information System, Remote Sensing
  • S. Barati, M. Bassiri, M. R. Vahabi, M. R. Mosaddeghi, M. Tarkesh Pages 27-38
    The effects of plant density and water stress on yield of Medicago sativa and Bromus tomentellus was studied. A greenhouse experiment was conducted at Isfahan University of Technology in 2013. The experiment included 18 treatments, three crop compositions (M.sativa, B. tomentellus or mixture of the two), two plant density levels, three watering regimes and four replicates, arranged in a completely randomized block design. Results showed that total yield of M. sativa mono-cropping was higher than mixed cropping and it was higher than B. tomentellus mono-cropping. Land Equivalent Ratio (LER) values were less than 1 for all mixed cropping treatments, indicated the interspecific competition in mixed cropping. The biomass production per plant decreased with increasing density, competition for resource utilization and water stress. Compare of above-ground and below-ground dry matter showed that M. sativa appeared to be more constrained by intraspecific than by interspecific competition, Conversely, B. tomentellus was more suppressed by interspecific competition exerted by M. sativa than by intraspecific competition. Relative competition intensity (RCI) values were positive for B. tomentellus and negative for M.sativa, implying that competitive ability of M.sativa was higher than B. tomentellus in mixed cropping .
    Keywords: Bromus tomentellus, Intra, specific competition, Inter, specific competition, Medicago sativa, Mixed cropping, Mono, cropping
  • H. Shariati Najaf Abadi, A. Soltani, Z. Saeidi, Sh. Gorjestani Zadeh Pages 39-49
    Forest trees demonstrate different distribution patterns, depend on their living condition (Such as pest infestations). Forest density and epidemic pest concentration are hypothetically among the most influential factors. The current study was carried out on distribution pattern of the orchard ermine (Yponomeuta padella) infested hawthorn trees (Crataegus monogyna) in Bazoft river watershed in Central Zagros. Nine sites were selected with different infections. The site selection was based on pollution and position (North or South) it. Pollution, density of trees and coordinates (X , Y) were recorded for each tree. Eberhart and Ripley’s K functions were used to elucidate the infested and non-infested tree distribution. The results showed a clumped distribution of the trees in sound sites and in infested sites with high hawthorn density. Trees in low-dense infested sites had a tendency toward more random and even uniform population distribution.
    Keywords: Forest tree distribution, Hawthorn, Orchard ermine, Density, K, function, Eberhart index, Bazoft
  • N. Fakhar Izadi, K. Naseri, M. Mesdaghi Pages 51-60
    To investigate the effects of plot size, shape and number on accuracy and precision of the estimates, forage production data of 5 regions of northern pastures of the country, collected separately by 640 one-square meter plots, were simulated using R software in a 640 m2 macro- plot with dimensions 20×32 m. The adequate sample size of different plot sizes of 1×1, 1×2, 2×2, 2×4, 4×4 and 4x8 m were obtained by the sketch method which were 60, 50, 40 ,30, 5, and 5, respectively. When the plot was sampled in different levels and shape based on the adequate plot numbers, almost all of them showed a mean equal to the actual mean. However, the highest precision was obtained using a 1x1 plot with the lowest SE. Comparison of plots with the same size and different shapes revealed that long-length rectangle plots show the highest precision. It is obvious that in actual situation of non-simulated studies with unknown parameters, the sampling guidelines of this paper will be helpful for proper and accurate estimation of the parameters.
    Keywords: Accuracy, Parameter, Plot size, Plot shape, Production, Precision, Statistics
  • Salari Nik Kh., Asadian Gh., Nael M Pages 61-73
    The knowledge of rangeland vegetation types and factors influencing on their establishment and stability is essential for sustainable management and regeneration of rangeland areas. With this aim, Gonbad watershed, due to different vegetation types, environmental conditions and grazing managements was studied. The watershed was stratified to homogenous units based on morphology of vegetation types and environmental factors. Land properties, total canopy and canopy of the main five vegetation forms (annual grasses, perennial grasses, annual forbs, perennial forbs, and shrubs) were determined in 3 to 4 plots (1 x 1 m2) in each unit; plant and surface soil were sampled. Using TWINSPAN method, Silen sp., Centaura virgate, Astragalus verus and Cousinia bijarensis were identified as indicator species. DCA analysis subdivided the watershed into six ecological groups based on indicator plant species, production of perennial grasses and environmental factors, such as percent of sand and clay, and slope aspect. Based on the analysis of indicator species Asteragalus gossypinus (p= 0.001), Taeniatherum crinitum (p= 0.002) and Heteranthelium piliferum (p= 0.007) classified the vegetation cover into three main groups. Silen sp., Astragalus gossypinus, Centaurea virgat, Artemisa siberi, and Festuca ovina represent mountainous steppe and semi-steppe ecological environments. These deep rooting species are resistant to dry conditions. Therefore, ecological
    Keywords: Analysis of indicator species, Detruded correspondence analysis, TWINSPAN, Vegetation type
  • A. A. Zarei, S. Abedi, M. Mahmoudi, Sh. Peyravi Lati Pages 75-88
    Winter dens are one of the important components of brown bear's (Ursus arctos syriacus) habitat, affecting their reproduction and survival. Therefore identification of factors affecting the habitat selection and suitable denning areas in the conservation of our largest carnivore is necessary. We used Geographically Weighted Logistic Regression (GWLR) and Generalized Linear Model (GLM) for modeling suitability of denning habitat in Kouhkhom region in Fars province. In the present research, 20 dens (presence locations) and 20 caves where signs of bear were not found (absence locations) were used as dependent variables and six environmental factors were used for each location as independent variables. The results of GLM showed that variables of distance to settlements, altitude, and distance to water were the most important parameters affecting suitability of the brown bear's denning habitat. The results of GWLR showed the significant local variations in the relationship between occurrence of brown bear dens and the variable of distance to settlements. Based on the results of both models, suitable habitats for denning of the species are impassable areas in the mountains and inaccessible for humans.
    Keywords: Brown bear (Ursus arctos), Fars province, Generalized Linear Model (GLM), Geographically Weighted Regression (GWR), Winter habitat suitability