فهرست مطالب

اخلاق زیستی - سال پنجم شماره 18 (زمستان 1394)
  • سال پنجم شماره 18 (زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1395/01/18
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مقاله تحقیقی (پژوهشی)
  • عبدالحسن کاظمی، باقر انصاری، ژانت بلیک، ثریا محمودی * صفحه 11
    انسان همواره در طول دوره حیات خود به دنبال ایجاد شرایط بهتر زیستی بوده و در دهه های اخیر با پیشرفت بیوتکنولوژی، مهندسی ژنتیک، ژن درمانی و... و کاربردهای این علوم در زندگی روزمره، سعی کرده است که بر محدودیت های زیستی خود غلبه کند و توانایی های جدیدی بیابد. از طرف دیگر، هدف تمام قواعد حقوقی و ارزش های عرفی ناظر بر جامعه انسانی، حفظ کرامت انسان، تنظیم روابط اجتماعی افراد جامعه و در اوج آن رسیدن به عدالت و برابری است، اما آنچه در این میان حائز اهمیت است، پیشرفت و توسعه مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی انسانی و به دنبال آن ایجاد انجمن فراانسان ها هم زمان با رشد علوم حوزه تخصصی بیوتکنولوژی در اوایل 1988 میلادی است که این انجمن، موضوع «اصلاح نژاد انسان» یا «به نژادی» و ایجاد «ابرانسان» یا نسل جدیدی از انسان به عنوان «نسل برتر» را مطرح نموده و توانایی های تکنیکی علومی، مانند بیوتکنولوژی، مهندسی ژنتیک، ژن درمانی را برای دستکاری ژنوم و ژن های انسانی برای ایجاد توانایی ها و خصوصیات حیاتی جدید را، دستاویز ضرورت و یا احتمال «به نژادی» برای نسل بشر قرار داده است، اما در مورد تفکرات و ایده های این انجمن و تبعات این افکار، متفکران و به ویژه پژوهشگران اخلاق زیستی ابراز نگرانی کرده اند، زیرا نشانه هایی مبنی بر تلاش جهت دگرگونی ماهیت انسانی از سوی این انجمن، توسط برخی متفکران، افراط گرایانه تلقی می شود به خصوص آنکه در عقاید «انجمن فراانسان ها» تعریف روشنی از مفاهیم مورد تاکید این انجمن ارائه نشده است. بررسی مطرح شدن دگرگونی ماهیت و کرامت انسان با رسوخ و کاربرد بیوتکنولوژی، مهندسی ژنتیک، ژن درمانی و... برای دستکاری ژنوم انسان و تغییر صفات ژنتیکی، حیاتی و فیزیولوژیک انسان و به تبع آن تغییر ماهیت انسان، تغییر مبانی و مفاهیم حقوق و آزادی های اساسی بشری، آینده جوامع انسانی و اقلیت های نژادی و امنیت انسانی با توجه به تفکرات بنیان گذاران انجمن فراانسان ها موضوع این نوشتار است، زیرا چیستی، مفهوم و ماهیت انسان و ارزش و حقوق اساسی انسان ها در طول تاریخ تمدن بشری، اهمیت قابل توجهی در همه فرهنگ های بشری داشته است و برای درک این مفهوم و تعمیق و اشاعه آن تلاش های فکری و علمی فراوانی در دوران های مختلف صورت گرفته است. بنابراین قابل درک است که جامعه بشری، نگرانی خود را در مورد مفاهیم، چشم اندازها و ادعاهای انجمن فراانسان ها ابراز نماید.
    در این مقاله، برای ورود به بحث ضروری است که چیستی، مفهوم و ماهیت انسان را در رویکردهای مختلف فلسفی مورد بررسی قرار گیرد و در ادامه و با شکل گیری شالوده بررسی، به فلسفه فراانسان ها، آینده جوامع انسانی، اقلیت های نژادی، امنیت انسانی و... در عصر فراانسانی و تحلیل اعلامیه این گروه خواهیم پرداخت.
    کلیدواژگان: فرا انسان، کرامت انسانی، ماهیت بشر، حقوق و آزادی های اساسی
  • مقاله مروری
  • ریحانه دروگری*، نرگس دروگری، پیمان حکیم زاده خویی صفحه 49
    پروژه ژنوم انسانی با پیدایش خود چالش های فراوانی در زمینه های حقوقی و اخلاقی با خود به همراه آورده است. در سال های اخیر نیز پیشرفت های چشمگیری در حوزه علم ژنتیک به دست آمده، به گونه ای که قرن حاضر را قرن ژنوم نام نهاده اند. مطالعات گسترده ای در علت یابی ژنتیکی بیماری ها، بدون وقفه در حال انجام است. برای انجام چنین مطالعاتی و شناسایی مکانیزم ژنتیکی بیماری ها، نیاز به نمونه های مناسب بیولوژیکی است که این امر، ایجاد بانک های ژنتیکی را می طلبد. جهت انجام مطالعات ژنتیکی، تشخیص های پزشکی، تحقیقات علمی و درمانی از نمونه های بیولوژیکی انسان ها استفاده می گردد. آنچه در جریان این مطالعات حائز اهمیت است، نحوه نگهداری نمونه ها و اطلاعات برای مدت زمان های مختلف در بیوبانک ها می باشد. نمونه ها و اطلاعات ژنتیکی، تنها مختص به فرد نمونه دهنده نبوده، بلکه این نمونه ها اعضای خانواده وی را نیز شامل می گردد. بنابراین بانک های ژنتیکی تمامی ابعاد حقوقی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، اخلاقی و... زندگی فرد را دربرمی گیرد. بنابراین فعالیت بانک های ژنتیکی باید در چارچوب حقوقی و اخلاقی، تعریف شده و بر اساس اصول حقوق بشری انجام گیرد. تاسیس بانک های ژنتیکی، علی رغم خدمات شایان در زمینه پزشکی و ژنتیکی با چالش های بسیاری، چون تبعیض در استخدام و بیمه، حفظ حریم خصوصی افراد و محرمانه بودن اطلاعات، تبعیض نژادی، سوء استفاده تجاری از این بانک ها و... رو به رو است.
    کلیدواژگان: ژنوم انسانی، بانک ژنتیکی، چالش حقوقی، بیوبانک، حریم خصوصی، تبعیض
  • پریسا نبیئی*، نازنین ستایش پور، بیتا پاک نیت جهرمی، حسین محمودیان صفحه 69
    مقدمه
    حرکت پرشتاب تکنولوژی در عرصه های مختلف علوم، به خصوص در حیطه سلامت، چالش های مختلف اخلاق زیستی و حقوقی را به همراه آورده است و همواره بر آمار این مسائل افزوده می شود. تحقیقات بر روی سلول های بنیادی جنین در کشورهای مختلف، از این نمونه است.
    روش
    در این مطالعه، به بررسی مهم ترین کتب موجود در این زمینه، همچنین پایگاه های اطلاعاتی مربوطه، به خصوص بررسی جداول آماری، میزان تدوین قوانین و بهره برداری از سلول های بنیادی جنین در فرآیند درمان در جهان، بررسی وضعیت میزان اهتمام به این موضوع و لزوم تدوین قوانین بین المللی در خصوص رعایت موازین اخلاق زیستی و حقوقی پرداختیم.
    نتیجه گیری
    با بررسی مطالعات مشابه در این حیطه می توان به این نتیجه رسید که در برخی از کشورهای جهان مبانی اخلاقی و آیین نامه حقوقی در این زمینه تهیه و تدوین شده است و در بسیاری نیز خلا و نیاز آن کاملا محسوس است و با توجه به این که در ایران آیین نامه ای در این رابطه که با فرهنگ ملی، مذهبی و حقوقی ما سازگار باشد، هنوز طراحی و تدوین نشده است، لذا تدوین آیین نامه ای جامع در این خصوص، ضروری به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: سلول های بنیادی، اخلاق زیستی، حقوق جنین
  • مقاله تحقیقی (پژوهشی)
  • مهدی دستور جهانداری *، سهیلا کلانتری، عباس عباس زاده، فریبا برهانی، فرخ اباذری صفحه 103
    مقدمه
    با توجه به اهمیت روزافزون توجه به حقوق بیمار و نقش حمایتی پرستاران، به نظر می آید درک صحیح پرستاران و دانشجویان پرستاری نسبت به نقش حمایتی خود، می تواند برآورده کننده بخشی ازحقوق بیماران گردد. هدف از این مطالعه مقایسه آگاهی و نگرش پرستاران و دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی شهر کرمان از توانایی شان نسبت به حمایت از حقوق بیمار می باشد.
    روش
    پژوهش حاضر یک پژوهش توصیفی مقطعی از نوع مقایسه ای بوده که در سال 1391 بر روی 330 پرستار و 110 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمان انجام شد. جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه آگاهی و نگرش پرستاران و دانشجویان از توانایی شان نسبت به حمایت از حقوق بیماران استفاده گردید. روایی و پایایی ابزار در این مطالعه تایید شد. داده ها با سطح معنی داری (P0/005) با آزمون آماری مجذور کای و تی مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    در این مطالعه 346 پرستار (76/4 درصد) و 107 دانشجوی پرستاری (23/6 درصد) مورد مطالعه قرار گرفتند. دو گروه مورد مطالعه با هم از لحاظ آگاهی حمایت از حقوق بیمار تفاوت معنی داری نداشتند و هر دو گروه از نگرش تقریبا بالایی برخودار بودند که در زیرگروه شایستگی و کفایت اختلاف معنی دار وجود داشت (p=0/02
    نتیجه گیری
    نتایج پژوهش حاضر نشان داد که اکثر پرستاران و دانشجویان پرستاری از وجود دستورالعمل در مورد حمایت از حقوق بیمار در بیمارستان اطلاع داشتند این در حالی بود که هر دو گروه آشنایی نسبی با این دستورالعمل دارند. در مورد نگرش در بعد کفایت و شایستگی پرستاران نسبت به دانشجویان پرستاری مثبت تری داشتند، پیشنهاد می شود برنامه ریزان آموزشی در تدوین برنامه های درسی تمهیداتی را جهت افزایش شایستگی دانشجویان برای نقش حمایتی از بیمار به عمل بیاورند.
    کلیدواژگان: حقوق بیمار، حمایت، آمادگی، نگرش، پرستار، دانشجوی پرستاری
  • حبیب الله رعنایی*، احمد الهیاری بوزنجانی صفحه 127
    امروزه، پایبندی شرکت به اخلاق زیست محیطی، از جمله معیارهای بسیار مهم در ارزیابی اعتبار برند آن توسط مشتریان است، به گونه ای که بازتاب آن را در نگرش ها و رفتارهای مشتریان در برابر شرکت، به خوبی می توان مشاهده نمود. نظر به اهمیت این موضوع، هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی تاثیر پایبندی شرکت به اخلاق زیست محیطی،بر نیات رفتاری مشتریان است. برای این منظور نمونه ای مشتمل بر 385 نفر از مشتریان یک شرکت تولید کننده محصولات لبنی در شهرستان شیراز به شیوه تصادفی طبقه ای انتخاب گردیده و مورد بررسی قرار گرفتند. در پایان با استفاده از روش مدل سازی معادلاتساختاری به بررسی روابط میان متغیرهای پژوهش پرداخته شد و مشخص گردید، پایبندیشرکت به اخلاق زیست محیطی بر ابعاد نیات رفتاری مشتریان که شامل وفاداری، تبلیغات توصیه ای و تمایل به پرداخت بهای بیشتر برای محصولات شرکت هستند، تاثیر مثبت و معناداری دارد. به عنوان یک نتیجه کلی، این پژوهش بیان داشته است که رعایت اخلاق زیست محیطی در فعالیت های کسب و کار، جلب نیات رفتاری مثبت مشتریان را درپی خواهد داشت.
    کلیدواژگان: اخلاق زیست محیطی، نیات رفتاری مشتریان، وفاداری مشتریان، تبلیغات توصیه ای، تمایل به پرداخت بهای بیشتر
  • مقاله مروری
  • محمدرضا رهبرپور*، محمد صادق روحانی صفحه 147
    بررسی تاثیر عامل ژنتیک بر شناخت و تعیین حکم اخلاقی و فقهی همجنس گرایی با تکیه بر موضوع شناسی در حوزه همجنس گرایی و ژنتیک دغدغه اصلی این پژوهش است. مبنای این بررسی، پذیرش تاثیر عامل ژنتیک بر خصیصه های روانی و خلق و خوی فردی به ویژه گرایش به همجنس بوده است. این تاثیر موضوع ساز بوده و حکم موضوع جدید به بررسی جدید و نگاه جدید نیاز دارد. در این راستا، با مبناقراردادن انسان شناسی تلفیقی، در جهت نیل به حکم اخلاقی و فقهی همجنس گرایی تلاش می شود. بعد از بیان حکم، پیشنهادهایی برای اجرای بهتر آن در فضای فعلی جامعه ارائه شده است.
    کلیدواژگان: حکم اخلاقی، حکم فقهی، همجنس گرایی، عامل ژنتیکی
  • مقاله تحقیقی (پژوهشی)
  • ترانه عنایتی *، یلدا حاجی زینلی صفحه 175
    مقدمه
    هدف تحقیق حاضر، بررسی رابطه اعتماد سازمانی با اخلاق کار در موسسات آموزش عالی شهر سمنان است.
    روش
    روش تحقیق توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه کارکنان موسسات آموزش عالی شهر سمنان است. از بین این افراد، 285 نفر به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب و به عنوان نمونه در مطالعه شرکت کردند. ابزار گردآوری داده ها دو پرسشنامه اعتماد سازمانی و پرسشنامه اخلاق کار بود. روایی صوری و محتوایی هر دو پرسشنامه بررسی و تایید شد و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه اعتماد سازمانی 0/956 و برای پرسشنامه اخلاق کار 0/845 به دست آمد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و آمار استنباطی شامل آزمونtتک نمونهای، آزمون ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره استفاده شد.
    یافته ها
    یافته ها نشان داد که وضعیت اعتماد سازمانی و اخلاق کار در سطحمطلوبی قرار دارد و بین اعتماد سازمانی و مولفه های آن با اخلاق کار رابطه معنادار مثبت برقرار است. همچنین نتایج رگرسیون چندمتغیره نشان داد که از بین مولفه های اعتماد سازمانی، مولفه های شایستگی، توجه به کارکنان، ثبات، و مشارکت، قدرت پیشبینیکنندگی اخلاق کار را دارند.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به یافته های پژوهش مشخص شد که بین اعتماد سازمانی و اخلاق کار رابطه مثبت وجود دارد، به این معنی که با افزایش اعتماد سازمانی، اخلاق کار افزایش می یابد. بنابراین یکی از راه های دستیابی به سطح بالای اخلاق کار، تقویت اعتماد در سازمان است.
    کلیدواژگان: اعتماد سازمانی، اخلاق کار، موسسات آموزش عالی
|
  • Abdolhassan Kazemi, Bagher Ansari, Janet Blake, Soraya Mahmoudi* Page 11
    Constantly, the man tried to make better condition over the period of his life and in recent decades, with advances in biotechnology, genetic engineering, gene therapy, etc. has been tried to overcome biological restrictions. On the other hand, the aim of all the legal rules and values that govern to society is protection of human dignity, regulation of social relationships of society members to achieve justice and equality. But what is important, is progress and development of genetic engineering and biotechnology and subsequently, establishment of transhumanism association in early 1988. This association considers the issue of "Modification of human race" or "Eugenic" and tries to create "Transhumanist" or new generation of humans as "Superior race"and achievements of biotechnology, genetic engineering and gene therapy for manipulation of human genome and gens is pretext for "Eugenic" of the human spices. Scholars, especially bioethicists, have expressed their concern about idea of this group, because attempts for transform of human nature in behalf of this association are excessive. In particular, there is no clear definition about concepts that they use and emphasize. In this article, Consideration of human nature transformation and human dignity that rose subsequently by uses of biotechnology, genetic engineering, gene therapy, etc. for manipulation of human genome, the principles and concepts of rights and fundamental freedoms, future of human societies, future of ethnic minorities and human security according to the ideas of transhumanism founders is necessary.
    Throughout human civilization history, concept and nature of human, values and basic rights of human had considerable importance at all cultures and for understanding of this concept, have been made scientific and thoughtful efforts at different times, so it is comprehensible that human society express its concern about concepts, perspectives and claims of trans humanism association. In this article, we consider concept and human nature in different approaches of philosophy. Then, we will discuss about transhumanism philosophy, future of human societies, ethnic minorities and human security in ttranshumanis era and analyze its declaration.
    Keywords: Transhumanism, Human Dignity, Human Nature, Fundamental Freedoms, Rights
  • Peyman Hakimzade Khoei, Reyhane Derogari *, Narges Derogari Page 49
    Human genome project with its advent has brought more challenges to legal and ethical fields. Recently drastic developments have been obtained in genetics area; in a way that present century is called genome century. Many studies are continuously carrying out finding the genetic reason of disease, at the moment. To do such studies and disease genetic mechanism investigation, more suitable biologic samples are needed, which requires creating genetic banks. To do genetic studies, clinical diagnosis, scientific and therapeutic researches biological samples of human are used. The thing which is of great importance in these studies is samples and information keeping method for different term periods in bio banks. Genetic information and samples are not necessarily specific for sample donors, rather these samples include his family members too. Hence genetic banks involve all ethical, cultural, economic, social and legal and … aspects of human life. So genetic bank's activities should be defined in an ethical and legal framework and carried out based on human rights principles. In spite of providing valuable services in genetic and clinical fields, Establishing genetic banks are faced with different challenges including discrimination in employment and insuring, preserving individuals’ privacy, confidentiality of information, racism, commercial abuse of these banks…, etc.
    Keywords: Human Genome, Genetic Bank, Legal Challenge, BioBank, Privacy, Discrimination
  • Hossein Mahmoodian, Bita Palniat Jahromi, Nazanin Setayeshpour, Parisa Nabeiei* Page 69
    Background
    Sharply progression and development in different aspect of technology and science in the field of medicine and sanitation bring many challenges in biological moral and social aspects of the life. Meanwhile statistical problems of these subjects will be rised. Study and researches on embryonic stem cells are one of these specimens. Religions and different ideological views in vast human cultures associated with various laws in different countries of the world, made moral and biological argues.
    Methods
    Observing of important references, papers, statistical holograms and tables that has been edited in laws and regulation in this field and its therapeutic use shows that there is a very vast need for approving of new laws and regulation in protecting of biological and moral disorders under international and human rights regulations.
    Conclusion
    in some countries around the world guidelines for ethical regulation in this field has prepared but in others its absence is outstanding. It seems that in Iran we also need guidelines for regulation of this field adapting with our culture, religion and law. Anyway obtaining of IVF cells as a clear route for continuation in developing of this technology is the main goal of this paper.
    Keywords: Bioethics, Embryo Laws, Stem Cells
  • Fariba Borhani, Aabbas Aabaszadeh, Soheyla Kalantary, Mehdi Dastoor Jahandari*, Farokh Abazari Page 103
    Background
    The Comparison between knowledge and attitude toward of nurses and nursing students in Kerman University of Medical Sciences about their ability to defense of the patients'' rights
    Purpose
    According to the increasing emphasis on the patient’s right and the advocate’s role of nurses¡ it seems that the appropriate nurses’ comprehension and nursing students of their ability toward advocate the rights of patients¡ can grant part of patient’s right. The purpose of this research is Comparison of nurses and nursing students of Kerman University of Medical Sciences regard to knowledge and attitude toward their ability to be patient advocates.
    Methods
    This research is a descriptive cross-sectional comparative study in 1391 that over 330 nurses and 110 students of Kerman University of Medical Sciences. To gather data¡ knowledge and attitudes of nurses and students of their ability to protect the rights of patients were used. Validity and reliability was confirmed in this study. Data with significant level (PFinding: In this study¡ 346 nurses (76/4%) and 107 nursing students (6/23%) were studied. Two groups¡ both in terms of awareness of protecting the rights of both groups of patients showed no significant difference in the group enjoyed a great attitude about suitability and sufficiency of the difference was significant (p=0/02).
    Conclusion
    the research result showed that most of nurses and – nursing student were aware of available instruction about advocacy the patients'' rights in hospital¡ while these two groups were familiar whit this instruction relatively. About the difference of attitudes in terms of efficiency and competence between nurses and nursing student¡ it is suggested that training programmers provide facilities in collecting schedules toward increasing the student’s competence for playing an advocacy role for patient.
    Keywords: Patients Rights, Advocacy, Preparation, Attitude, Nurse, Nursing Student
  • Habibollah Ranaei Kordshouli *, Ahmad Allahyari Bouzanjani Page 127
    Nowadays¡ the corporate’s adherence to environmental ethics is one of the most important factors in evaluating their brand’s reputation by customers; in a way that its reflection in customers’ behaviors and attitudes is evident. Considering the importance of this issue¡ this research aims to investigate the effect of the corporate adherence to environmental ethic on customers’ behavioral intentions. For this purpose¡ a sample¡ consisting of 385 customers of dairy food product of a company in Shiraz city¡ was selected and data were gathered. Finally¡ the structural equation modeling was used to analysis the data and findings show that the corporate adherence to environmental ethics has a positive¡ significant effect on customers’ behavioral intentions dimensions¡ i.e. their loyalty¡ tendency to pay a premium price for the corporate’s products and their word of mouth advertising. As a general conclusion¡ this research indicates that adhering to environmental ethics in business leads to increase of customers’ positive behavioral intentions.
    Keywords: Environmental Ethics, Customer's Loyalty, Word of Mouth Advertising, Tendency to Pay a Premium Price
  • Mohammad Reza Rahbarpour*, Mohammad Sadegh Ruhani Page 147
    The effect of genetic factors in human sciences¡ especially moral and legal judgment based on the theme of homosexuality and lesbianism in the field of genetic research is concerned. The basis of this review¡ the acceptance of same-sex attraction has been the influence of genetic factors. The impact of the issue and the verdict was a new issue¡ a new look and a new study is based on a combination of anthropology research needs. After expressing moral judgment and jurisprudential issue recommendations for better implementation of the current space provided.
    Keywords: Homosexuality, Genetic Factors, Moral Judgment of Homosexuality, Homosexuality Legal Rule
  • Taraneh Enayati *, Yalda Haji Zeinali Page 175
    Background
    This research was done to distinguish relationship between organizational trust and work ethics in higher education institutions of Semnan city.
    Methods
    Research method was descriptive¡ correlational. The statistical population was all employees of higher education institutions in Semnan city. Among them 285 persons were selected as statistical sample by random sampling method. Organizational trust questionnaire and work ethic questionnaire were used in order to gather data. Face and content validity of both questionnaires reviewed and confirmed and reliability was 0/956 for organizational trust questionnaire and 0/845 for work ethic questionnaire. To examine the hypothesis¡ one sample t-test¡ Pearson correlation coefficient and coefficient of multiple regression was used.
    Results
    Results indicated that the organizational trust and work ethics were in desirable level; there was a positive relationship between organizational trust and work ethics¡ as well as a positive relationship between all organizational trust and work ethics component. Also the results of the multiple regression indicated that only four components of organizational trust can predict work ethics e.g.¡ competency¡ attention to the staff¡ stability and the participation.
    Conclusion
    Findings revealed that there was positive significant relationship between organizational trust and work ethics which means that with an increase in organizational trust¡ work ethics will increase. So¡ one of the ways to achieve a high level of work ethic is enhancing trust in the organization.
    Keywords: Organizational Trust, Work Ethic, Higher Education