فهرست مطالب

  • پیاپی 11 (تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/05/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حسین صادقی، حمید آسایش * صفحات 7-36
    اقتصاد متعارف با کمبود اطلاعات مواجه است. با توسعه اصل «نفع طلبی» در دنیای واقعی و به دلیل عدم تاکید بر اخلاق، امکان انتخاب بد ، مخاطره اخلاقی و مشکل کارفرما- کارگزار به وجود می آید و به دنبال آن کارآیی و بهره وری اقتصاد دچار مشکل می شود. همچنین در دنیای واقعی، اقتصاد پر از نااطمینانی و کم اطلاعی عوامل اقتصادی است. این نااطمینانی موجب بروز ریسک و مخاطره در فضای تصمیم گیری عوامل اقتصادی و در نتیجه عدم تصمیم گیری صحیح و به موقع می شود. افزایش اطلاعات یکی از راه های کاهش ریسک و مشکلات کمبود و عدم تقارن اطلاعات است، برای این کار باید نهادهای قانونی و حقوقی لازم ایجاد و تقویت شوند، از جمله موارد مهم در این خصوص قواعد حقوقی و قواعد اخلاقی است که در این تحقیق این موضوع به صورت خاص در اقتصاد اسلامی در بازار کالا بررسی می شود. در تحقیق حاضر با استفاده از روش فراتحلیل اثر احکام فقهی بازرگانی از قبیل: 1- پرهیر از احتکار؛ 2- پرهیز از خیانت (غش، آرایش کالا، تبلیغات دروغین و مبالغه در بیان کیفیت کالاها، کم فروشی، رباخواری)، 3- اقدامات ناپسند (تبانی جهت گران فروشی، تلقی رکبان، واسطه گری غیرمفید، حرص، ولع و رقابت های بیجا، استفاده از شیوه های ناپسند (نجش، دخول در سوم، ستایش کالای خود و نکوهش کالای دیگران، سوگند خوردن در معاملات، شکایت از محدودیت درآمد و سود)) بررسی می گردند. نتایج به دست آمده نشان می دهد که تمام احکام اسلامی منجر به برابری اطلاعات و رفع نقص عدم تقارن اطلاعات و سوء استفاده های مربوط می گردد. طبق نتایج تحقیق از آنجایی که رفتارهای اخلاقی برای بازرگانان مسلمان نهادینه می شود و جز فرهنگ آنها درمی آید، به کنترل و نظارت دولت نیاز کمتری وجود دارد و برای برقراری احکام های فوق، راهکارهایی از قبیل «آموزش عمومی»، «تحکیم بنیان های اعتقادی» و «نظارت بر بازار» مطرح می شود. که طبق نتایج فراتحلیل آموزش مصادیق این موارد به تجار مسلمان در اولویت و زمینه ساز کاهش ریسک و سوء استفاده از عدم تقارن اطلاعات می باشد.
    کلیدواژگان: اخلاق، اقتصاد اطلاعات، اطلاعات نامتقارن، ریسک، فراتحلیل، مبانی اقتصاد اسلامی
  • نادر مهرگان، هیمن نعمتی * صفحات 37-52
    بازار از نهادهای اصلی نظام اقتصادی اسلام می باشد که در آن داد و ستد انجام می پذیرد. می توان وجود اخلاق اسلامی که عامل اصلی رسیدن به مواردی چون آزادی ورود و خروج، وجود اطلاعات روشن، عدم وجود سازش (تبانی) برای افزایش قیمت ها و سود، عدم وجود انحصار می باشد را از ویژگی های بارز یک بازار اسلامی دانست. بخش کسب و کار و بازرگانی در اقتصاد اسلامی که در محیط بازار صورت می گیرد از ملاحظات و ملازمات اخلاقی بخصوصی برخوردار است و به این دلیل اسلام برای هر یک از معاملات حد و مرزی مشخص کرده که به عنوان قواعد و منهیات از آنها یاد می شود که یکی از آنها نفی احتکار است. بر اساس این قاعده انجام هر گونه معامله که منجر به خطری شود که ناشی از عدم اطلاعات روشن و سبب آن خطر اخلاقی باشد که بر قیمت ها و در نتیجه بر عرضه و تقاضای کالای مورد معامله تاثیر گذارد و احتمال بروز زیان وجود داشته باشد، ممنوع شده است. در این مطالعه با استفاده از کاربرد نظریه بازی ها رابطه بین خریدار و فروشنده را به هنگام احتکار، که از مسائل مهم اقتصاد اسلامی است، مورد تحلیل قرار می دهیم. برای این بررسی یک معامله فرضی در قالب یک بازی با اطلاعات نامتقارن را بررسی می کنیم. به عنوان نتیجه می توان دریافت که بی توجهی به این موضوع مهم در جامعه که ناشی از مخاطرات اخلاقی است موجب هزینه های اضافی برای افراد و کاهش مطلوبیت کل جامعه می شود. با رفع مشکل اطلاعات ناقص و روشن کردن آن احتمال بروز معاملاتی که در آن احتکار باشد، کاهش می یابد.
    کلیدواژگان: اقتصاد اسلامی، خطر اخلاقی، احتکار، اطلاعات نامتقارن
  • مهدی صفدری، مریم جفره * صفحات 53-82
    با شکل گیری نظام جمهوری اسلامی ایران، تدوین قانون در عرصه های مختلف اعم از اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و حقوقی جهت تعیین نوع خاصی از رفتار و عملکرد بشر در روابط اجتماعی بین افراد ضروری به نظر می رسد، چرا که هدف از برقراری قانون در هر نظامی تحقق نظم و امنیت در جامعه است. رعایت اخلاق و موازین اخلاقی نیز از یک طرف می تواند در حفظ ارزش های یک جامعه موثر باشد و از طرف دیگر رعایت آن می تواند منجر به احساس مسوولیت اجتماعی در میان افراد شود. رفتارهای اقتصادی هر فرد، بستگی به اخلاق و عقاید و در نهایت عملکرد وی دارد، و وقتی بر این رفتارهای اقتصادی قوانینی وضع شود، همه افراد در برقراری روابط اجتماعی تابع آن خواهند شد و خود را ملزم به رعایت آن می کنند. رفتارهای اقتصادی انسان بر مبنای قانون متکی بر ارزش های اسلامی می تواند منجر به رعایت اصول اخلاقی در انسان شود، از آنجا که اخلاق انسان از درون وی سرچشمه می گیرد لذا این ارزشهای اخلاقی از جمله عدالت، انصاف، آزادی و... می تواند در اخلاق اقتصادی فرد تاثیر گذار باشد. اخلاق پیش زمینه هر فعالیت اقتصادی است، چرا که مبادلات روزمره با رعایت اخلاق و اهمیت قرار دادن این مهم در زندگی اجتماعی هدف اصلی هر جامعه تلقی می شود. توجه به مفهوم اخلاق و ورود آن به مباحث اقتصاد و سپس التزام انتقال آن به فضای قانون می تواند سرآمدی بر قوانین جهان باشد. مقاله حاضر ضمن بیان ارتباط اخلاق و اقتصاد و اخلاق اقتصادی، به بررسی مفهوم اخلاق در قوانین جمهوری اسلامی ایران اعم از قانون اساسی، قانون کار و قانون مجازات های اسلامی می پردازد. در قوانین کار و مجازات اسلامی به واژه اخلاق صراحتا اشاره شده است و در اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز توجه به اصول و ارزش های اخلاقی مشاهده می شود. روش تحقیق در این مقاله توصیفی و تحلیلی است. در این مقاله هدف بررسی واژه اخلاق در مواضع اقتصاد، سیاست و قانون در راستای کارآیی نظام جمهوری اسلامی ایران است.
    کلیدواژگان: اخلاق، اقتصاد اسلامی، اخلاق اقتصادی، اخلاق در قانون، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  • جمال فتح اللهی *، سید محمد باقر نجفی، مهدیه سادات موسوی صفحات 83-110
    در دو دهه اخیر، دنیا شاهد ظهور الگوی تولید جدید اقتصاد دانش محور بوده است. در اقتصاد دانش محور، دانش به عنوان مهم ترین عامل تولید، از منظر نقش آفرینی در تولید و خلق ارزش افزوده، پیشاپیش سایر عوامل تولیدی قرار می گیرد. ازاین رو، عوامل موثر بر تولید دانش، اهمیت دو چندان می یابند. یکی از جنبه های تحقق اقتصاد دانش محور، ارتباط آن با ارزش های اخلاقی است، این مقاله نقش ارزش های اخلاقی در عملکرد اقتصادی و بویژه تحقق اقتصاد دانش محور را مورد مطالعه قرار می دهد. مطالعه موردی مقاله نیز اقتصاد ایران است. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی است. مبانی نظری آن برگرفته از یافته های اقتصاددانان نهادگراست. برای تبیین مجرای تاثیرگذاری ارزش های اخلاقی بر تحقق اقتصاد دانش بنیان از سرمایه اجتماعی استفاده شد که خود یک ابرنهاد است و توجه به نقش آن به معنای تاکید بر روابط علی نهادی و نقش نهادها در عملکرد اقتصادی است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که: 1- عملکرد اقتصادی افراد و جوامع تابع ارزش های اخلاقی و نهادهای هر جامعه است. 2- تحقق الگوی تولید اقتصاد دانش محور مانند هر هدف اقتصادی دیگر، مستلزم تحقق پیش نیازهای نهادی و ارزش های اخلاقی خاص آن است.
    کلیدواژگان: ارزش های اخلاقی، سرمایه اجتماعی، اقتصاد دانش بنیان
  • تقی ابراهیمی سالاری، فریبا افروزی * صفحات 111-128
    ابداع ابزار های نوین مالی تحت عنوان مشتقات از یک سو و نیز گسترش بازار سرمایه و از سوی دیگر شرایط مدیریت ریسک کاهش نگرانی های تولیدکنندگان را فراهم می کند. امروزه سلاح رقابتی موثر در عرصه بین المللی، ابداع روش های نوین داد و ستد و پوشش ریسک برای موفقیت بیشتر است و معاملات آتی یکی از این روش ها است. هدف از بازارهای آتی مهیا نمودن ابزار کنترل ریسک برای سرمایه گذاران و رساندن آنها به اهداف تجاری بهینه است. بازارهای معاملات آتی، شرایطی را مهیا می کنند تا به طور مستمر بتوان عوامل عرضه و تقاضا و دیگر شاخص های بازار را ارزیابی کرد . براساس تجزیه و تحلیل اطلاعات جاری بازار آتی قیمت ها مشخص می شوند. یکی دیگر از اهداف بازارهای آتی تامین جویی و برآورد نیازهای آتی می باشد که برای جبران ریسک های ناشی از تغییر قیمت ها در بازارهای نقدی است.
    کلیدواژگان: بازار سرمایه، پوشش ریسک، بازارهای آتی
  • محمد مهدی رونقی *، سعید آشورزاده صفحات 129-140
    توسعه و تنوع فعالیت های اقتصادی در کشور و کوشش در جهت خصوصی سازی شرکت های دولتی نیز به افزایش شمار و گسترش دامنه فعالیت های شرکت های سهامی عام و بسط فزاینده بازار سرمایه در طول دهه گذشته انجامید و نیاز به اعمال نظارت مالی بر واحدهای تولیدی و سازمان ها را تشدید کرد. رفع این نیاز مستلزم فراهم سازی اطلاعات مالی قابل اعتماد، مربوط و قابل مقایسه توسط شرکت-ها و موسسات مختلف است. تهیه و ارائه این اطلاعات مستلزم استفاده از خدمات حسابداران حرفه ای است. حسابداران حرفه ای مستقل نیز بررسی این اطلاعات و حسابرسی صورت های مالی را انجام می دهند. تایید شدن فعالیت شرکت ها و سازمان ها به وسیله حسابداران حرفه ای مستقل نیز نقش بسزایی در شفا ف شدن بازارهای سرمایه و مالی از طریق اعتماد سازی و پاسخگویی به نیازهای سرمایه گذاران دارد و زمینه را برای تحقق رشد و توسعه اقتصادی فراهم می کند. از طرف دیگر در آموزش دروس دانشگاهی حسابداران حرفه ای، می باید آیین رفتار حرفه ای و دروس مرتبط با اخلاق اسلامی در نظر گرفته شوند تا زمینه را برای پاسخگویی و حسابدهی بیشتر و ایجاد تعهد در فراهم ساختن محیط امن و آرام برای سر مایه گذاری سرمایه گذاران فراهم سازد.
    کلیدواژگان: حسابداران حرفه ای مستقل، حسابرسی، حسابدهی، پاسخگویی، اخلاق اسلامی، توسعه اقتصادی
|
  • H. Asayesh Pages 7-36
    Normal economy is facing with a lack information. With the development of the principle of "self-interest" in the real world and the lack of emphasis on ethics, adverb selection, moral hazard and Employer -agency problem Occur. Followed by the efficiency and productivity of the economy will be in trouble. In the real world, economy flights with low uncertainties and economic factors. This uncertainties leads to risk and economic hazard factors in the decision. As a result, led to the decision to be incorrect. Information rise, one way to reduce the risk of problems of lack and asymmetry of information, for it must be to build and strengthen legal institutions, including those in the legal rules and ethical rules is particularly important. In this study the issue specifically in the Islamic economy in the commodity market will be checked. In this study, using meta-analysis effect commercial legal provisions such as: (1) avoidance of speculation (2) avoidance of betrayal (fainting, product makeup, false propaganda and exaggerated expression of quality products, low sales, usury), (3) indecent acts (conspiracy to overcharging, as Rukban, intermediary unhelpful, greed, greed and unwarranted competition, (4) the use of harmful practices (measurement, the third entry, praise and blame their goods other commodities, oath the transactions complained of limited income)) will be discussed. The results show that all Islamic law lead to equality and elimination of defects and misuse of the information asymmetry. Since the results of ethical behavior for Muslim businessmen to be institutionalized and become part of the culture there is less need to control and monitor the government. To make the above provisions, guidelines such as "public education", "strengthening the foundations of the faith" and "market surveillance" to be raised. According to the results of this meta-analysis training to Muslim merchants in priority cases and grounds for reducing the risk of misuse of asymmetry of information.
    Keywords: Ethics, information economy, asymmetric information, risk, Meta, analysis, the foundations of Islamic economics
  • H. Nenati Pages 37-52
    Islamic economic system, considers market as one of the main institutions where transactions are carried out. The freedom of entry and exit, the existence of clear information, lack of compromise (conspiracy) in price and profit increase, the lack of monopoly, and ultimately the existence of morality which is the main factor in achieving the above-mentioned characteristics are the most important features of an Islamic market. Islam has defined some limits for each of the transactions, referred to as rules, one of them is the denial of hoarding. According to this rule, any transaction which leads to a risk caused by the lack of clear information and causes moral hazard that affects the prices and thus the supply and demand for traded goods and risk of loss has been banned. In this study, using the application of game theory, the relationship between buyer and seller while hoarding, which is one of the important issues in Islamic economics is analyzed and the main purpose of the study is the unlawfulness of the type of transaction in Islam using game theory. For this analysis, we investigate a hypothetical transaction in the form of a game with asymmetric information. It can be concluded that the lack of attention to this important issue in society which is due to the moral hazard causes additional costs for individuals and reduces society utility as a whole. By solving the problem of incomplete information and clearing it, the probability of transactions with hoarding is reduced.
    Keywords: Islamic economy, hoarding, moral hazard, Asymmetric information, incomplete information
  • M. Jofreh Pages 53-82
    With the formation of the Iran Republic Islamic System, legislation in various areas, including social, economic, political and legal to determine the specific type of human behavior in social relations between individuals seem necessary, because the purpose of law enforcement in each military is realizing of order and security in society. Ethics and moral standards of one side can be effective in maintaining the values of a society and on the other hand respecting can lead to a sense of social responsibility among people. Economic behavior of each individual, depends on ethics and beliefs and his performance, when the economic behavior laws, all people follwer social relationships and their function will be required to follow it. Human economic behavior based on the law and based on Islamic values could lead to ethics in humans, as human morality comes from within him. So the moral values such as justice, fairness, freedom can effect on ethic economic. Ethic is background of economic activity, because everyday exchanges with ethics and the importance of putting the main goal of any society is seen as important in social life. According to the concept of ethic and enter to the economics and then necessity of transfer law it can be appointed to rule the world. This article expresses the relationship between ethics and economics, economic ethics, the concept of ethics in the Islamic Republic of Iran laws, including the constitution, Islamic law and the Penal Code deals with the labor laws and the Penal and expressly Ethics in the constitution of the Islamic Republic of Iran according to the principles and values can be seen. Research method in this article is describing. The purpose of the article is investigating the Ethics in economic positions, politics and law in the purpose of efficiency in the Islamic Republic of Iran.
    Keywords: ethics, Islamic economics, economic ethics, ethic in the law, the constitution of the Islamic Republic of Iran
  • J. Fathollahi Pages 83-110
    In the last two decades, the world has witnessed the emergence of the new model of production in knowledge-based economy. In the knowledge economy, knowledge as the most important factor of production, from the perspective of the role in the creation of value added, is ahead of other factors of production. Therefore, factors affecting the production of knowledge become much more important. One aspect of the realization of the knowledge-based economy lies in its relationship with moral values. This article studies the role of moral values in economic performance and in particular the realization of the knowledge-based economy. The case study of the article is Iran's economy. The method of the research is descriptive and analytic. Its theoretical foundations are derived from the findings of institutional economics. In order to explain how the realization of the knowledge-based economy is influenced by moral values, social capital is used which itself is a Meta institution and its role is an emphasis on the causal institutional relationships and the role of institutions in economic performance. The findings of this study show that: (1) the economic performance of individuals and societies is a function of ethical values and institutions of the society. (2) The implementation of the model of knowledge economy, like any other economic purpose, requires the fulfillment of its certain institutional and moral values requirements.
    Keywords: Moral Values, Social Capital, knowledge, based economy
  • F. Afrozi Pages 111-128
    The introduction of new financial instruments known as derivatives on the one hand, Capital market and other conditions of the Risk Management provides manufacturers to reduce concerns. The effective competitive weapon in the international arena, inventing new ways of trading and hedging for success, and the futures Trading of these methods. The purpose of futures markets, providing risk management tool for investors and getting them to optimal commercial purposes. Futures markets, provided the conditions to continue to supply and demand factors and other indicators to assess market. Based on the analysis of business data the futures market, prices are determined. Another objective is to track and assess future needs is security futures markets to compensate for the risks of changing prices in the cash markets. This article is about the study of the subject.
    Keywords: New financial instruments, Futures Trading, Risk hedging
  • Mm Ronaghi Pages 129-140
    Development and diversification of economic activities in the country and efforts to privatize state enterprises led to increase of the number and broadening of the scope of activities of public companies and increasing development of the capital market over the past decade, and further enhanced the need to exercise financial control over the production units and organizations. Elimination of this need requires providing financial information which is reliable, relevant, and comparable by various companies and institutions. Preparation and presentation of this information requires usingof the services of professional accountants. Independent professional accountants also perform the evaluation of this information and auditing of financial statements. Approval of activities of organizations and firms by independent professional accountants also has an important role in transparency of capitaland financial markets through creating confidence and meeting the needs of investors, and provides the basis for achieving economic growth and development. On the other hand,in academic education of professional accountants, the method of professional behavior and the courses related to Islamic ethics should be considered, so that they provide the basis for more accountability and responsiveness and creating commitment to provide safe and calm environment for investment of the investors.
    Keywords: independent professional accountants, auditing, accountability, responsiveness, Islamic ethics, economic development