فهرست مطالب

حکمت و فلسفه - سال یازدهم شماره 3 (پاییز 1394)
  • سال یازدهم شماره 3 (پاییز 1394)
  • 148 صفحه، بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1394/09/18
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مقاله پژوهشی
  • قاسم پورحسن، سکینه ابوعلی صفحات 7-25
    ارزیابی موضوع تجرد و بقای نفس انسانی توسط سه فیلسوف نامدار به نام های، ارسطو (384-322 ق.م)، ابن سینا (370-428ه.ق) و ابن رشد(595-520ه.ق)، مسئله این مقاله را شکل می دهد. تعارض و ابهاماتی که در برخی از آراء ارسطو در حوزه نفس دیده می شود، منشا اختلاف نظر شارحان وی در این باره شده است. افرادی همچون اسکندرافرودیسی (قرن های دوم و سوم ق.م) و ابن رشد قول به مادیت و فناپذیری نفوس فردی و ابن سینا، تجرد و بقای آن را به ارسطو نسبت داده اند. برخی از تعاریف ارسطو در باب تجرد و بقای نفس و نیز تاکید ارسطو بر بساطت نفس، بیانگر صحت دیدگاه ابن سینا است نه دیدگاه ابن رشد.ابن سینا با تکیه بر عدم انقسام محل صور معقول و نیز بر مبنای پایه علم حضوری نفس به خود، تجرد نفوس فردی را اثبات
    می نماید در حالیکه ابن رشد بر مبنای آموزه وحدت عقل و رابطه عقل هیولانی و عقل فعال، قائل به تجرد نفوس فردی نیست.
    کلیدواژگان: ارسطو، ابن سینا، ابن رشد، تجرد نفس، بقای نفس
  • زینب ابوالقاسمی دهاقانی، محمد سعیدی مهر صفحات 25-42
    اصل انتقال ضرورت (transfer of necessity) (پیامد امری ضروری، خودش نیز ضروری است)، رکن استدلال پیامد (consequent argument) که باور به ناسازگاری اراده آزاد با تعین علی (determinism)را موجه می کند؛ به حساب می آید. ثبات جریانات علی حاکم بر پدیده های طبیعی و گذشته اجتناب ناپذیر به ضمیمه اصل انتقال ضرورت ما را به این نتیجه می رساند که تمام رخدادهای زمان حال از جمله آنچه رفتار اختیاری انسان می نامیم، متعین و اجتناب ناپذیرند. مقاله حاضر با توجه به نقش اصل انتقال ضرورت در ناسازگارباوری به بررسی این اصل می پردازد. به همین منظور ابتدا با تبیین تعین انگاری به طرح استدلال پیامد می پردازیم. سپس با بررسی معنای مورد نظر ناسازگار باوران از ضرورت به سراغ اصل انتقال ضرورت می رویم و در نهایت نشان خواهیم داد که این اصل تا چه میزان در مقابل مثال های نقضی که به آن وارد می شود تاب می آورد و با چه تفسیری توان پاسخگویی داشته و مورد اعتناء است.
    کلیدواژگان: تعین انگاری، اصل انتقال ضرورت، ناسازگار باوری، ضرورت فیزیکی، اجتناب ناپذیری
  • محمدحسین ارشدی، سحر کاوندی، محسن جاهد صفحات 43-70
    مسائل اخلاقی در سه حوزه: فرااخلاق، اخلاق هنجاری و اخلاق کاربردی مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. فایده گرایی یکی از دیدگاه های مهم در حوزه اخلاق هنجاری است. جی. جی. سی. اسمارت یکی از برجسته ترین فایده گرایان عمل محور بوده و اندیشه ی وی تا حد زیادی متاثر از آراء سیجویک است. اسمارت بیشتر کوشیده است که به دو اشکال رایج علیه فایده گرایی یعنی تعارض فایده گرایی با شهودهای اخلاقی، و همچنین مشکل محاسبه ی پیامدهای افعال پاسخ دهد. بدین منظور وی ابتدا اعتبار معرفت شناختی شهودهای اخلاقی را منکر شده و رویکردی ناشناخت گرایانه اتخاذ می کند. همچنین در برخی موارد که انجام فعل فایده گرایانه منجر به تعارض با شهودهای اخلاقی می شود، به تمایز میان مقام نظر و مقام عمل متوسل می شود. وی برای رفع مشکل محاسبه از نظریه بازی ها و کاربرد استراتژی مختلط، و نیز اصل موضوع امواج آبگیر بهره می برد. در این مقاله پس از استخراج و تبیین مبانی نظری اندیشه های اسمارت، به نقد و بررسی اشکالات مطرح شده بر دیدگاه وی و پاسخ های ارائه شده او پرداخته شده است.
    کلیدواژگان: اسمارت، فایده گرایی، فایده گرایی عمل محور، شهودهای اخلاقی محاسبه پیامد
  • لیلا پژوهنده صفحات 71-96
    در این مقاله رابطه و نسبت پرسش گری با امر مقدس در منظومه ی فکری مولوی به شیوه ی تحلیلی بررسی می شود. در آغاز جهان نگری مولانا در رویکردی کلی در باب خاستگاه، جایگاه، حدود، توانایی و ویژگی های ترازهای معرفتی، و سپس جایگاه علوم، فنون، هنرهای بشری و شیوه های فلسفی و منطقی، و لزوم به کارگیری و سودمندی موضوعات یاد شده نه تنها در زندگی دنیوی، حتی گاهی به عنوان وسیله ای برای رستگاری آن جهانی بررسی می شود؛ هرچند مولوی در هرحال امتیاز غیرقابل انکاری برای بینش و شهود عرفانی برآمده از خاستگاه وحیانی قایل است.
    در قلمروی امر مقدس مولوی ضمن اشاره به آسیب ها و زیان های به کار گیری دانش های بشری در این ساحت، و لزوم سنخیت و مناسبت میان ابزار و موضوع مورد مطالعه ، به ناتوانی و ناکارآمدی پرسش گری در قلمروی امر مقدس و لزوم صبر و سکوت در ساحت قدسی و وحیانی انسان کامل (عقل کل) و قرآن کریم تاکید می ورزد که این دو نزد مولوی واسطه ای میان انسان و خدا و متصل به خاستگاه الهی قلمداد می شوند و از امتیاز مصونیت از خطا و اشتباه برخوردارند
    کلیدواژگان: امر قدسی، پرسشگری، مراتب عقل، انسان کامل، قرآن کریم، کلام وحیانی، مولوی
  • مهدی زمانی، رضا تقیان ورزنه صفحات 97-112
    جان راولز و ریچارد مروین هیر در دیدگاه های فرا اخلاقی خود که به ترتیب با عنوان های: «اعتبارگرایی» و «توصیه گرایی» شناخته می شوند، از موضعی ضد واقع گرایانه به نقد دیدگاه سنتی درباره ی عینیت پرداخته اند. هردو اندیشمند وجود حقایقی اخلاقی که مستقل از فاعل اخلاقی در عالم خارج وجود داشته باشد را انکار می نمایند؛ و با شهود گرایی به عنوان نماینده ی این تلقی از عینیت مخالفت می ورزند. در عین حال این دو اندیشمند خود را معتقد به عینیت اصول اخلاقی معرفی می کنند. به اعتقاد آنان قابلیت صدق و کذب، تعمیم پذیری و امکان استدلال اخلاقی از شرایط لازم عینیت در اخلاق هستند و نظریات آنان این شرایط را برآورده می سازد. این شرایط در نظریه ی راولز از طریق نقش کلیدی «بی طرفی» و «انصاف» و در نظر هیر با تاکید بر «فرض خویشتن در موقعیت دیگران» حاصل می گردد. بدین سان آنان برای گریز از «سوبژکتیویسم» از مفهوم دیگری از عینیت دفاع می کنند که ویژگی اصلی آن کلیت و همگانی بودن است؛ و در اندیشه های کانتی ریشه دارد. هر چند این دو دیدگاه ضد واقع گرایانه هستند اما نظریه ی راولز شناخت گرایانه و توصیف گرایانه است و در مقابل هیر از نا شناخت گرایی و توصیف ناگروی دفاع می کند. هدف گفتار حاضر پژوهش در موارد تشابه و اختلاف این دو دیدگاه در موضوع عینیت در اخلاق است.
    کلیدواژگان: عینیت، گزاره ی اخلاقی، اعتبار گرایی، جان راولز، توصیه گرایی، هیر
  • نادر شایگان فر، زینب صابر صفحات 113-136
    موریس مرلوپونتی فیلسوف پدیدارشناس فرانسوی است که در یک سلسله از مقاله ها و گفتارها آثار هنری و مفاهیم مرتبط با حوزه هنر را با به کاربردن روش پدیدارشناسی مورد تامل قرار داده است. او با توجه به ادبیات موجود در این زمینه و پیشینه پدیدارشناسانه بحث در باب هنر سعی دارد بر بحث ادراک و رابطه آن با هنر تاکید کند، و نقش هنر را از منظری نو و با تاکید بر مفهوم در–جهان–بودن ارزیابی نماید. مرلوپونتی بر اساس مفاهیمی چون حیث التفاتی، تجربه های زیسته ، سبک هنری،
    پی افکنی می کوشد به تبیینی تازه از هنر اهتمام ورزد. از آنجا که موزه بر اساس تاریخ خود تا حد بسیاری توانسته است نسبت وثیق و عمیقی با پدیده های هنری برقرار نماید، در اندیشه های مرلوپونتی مورد تامل و مداقه قرار گرفته است.
    این مقاله بر بنیان و مدار این پرسش استوار است که نسبت تجربه های زیسته هنرمند و موزه چگونه است و دوام و قوام آن ها در این محیط فرهنگی-هنری چگونه می تواند باشد. پژوهش حاضر با رویکرد پدیدارشناسانه و با ابتنای بر اندیشه های حیات باورانه مرلوپونتی بر آن است که به تحلیل انتقادی جایگاه موزه اهتمام ورزد و نشان دهد که معنای نگاهداری و پی افکنی پدیدارشناسانه با معنای موردنظر در نهاد موزه دارانه بسیار فاصله دارد و این پرسش را پیش رو بگذارد که موزه ها تا چه اندازه در ادعای خود مبنی بر نگاهداری صادق اند و صداقت آن ها تا چه اندازه تحت تاثیر سایر عوامل فرهنگی و اجتماعی و همچنین ماهیت خود آن ها به مثابه ی سردخانه های فرهنگ به چالش گرفته می شود.
    کلیدواژگان: موزه، مرلوپونتی، هنر، پدیدارشناسی، پی افکنی، تجربه
|
  • Qassem Pourhassan, Sakineh Abouali Pages 7-25
    Evaluating and considering of immateriality and immortality by three philosophers naming Aristotle's (322-384 H.Q), Avicenna (370-428 H.Q), and Aviross (520-595 H.Q) constituted the core of this article. Contradiction and ambiguities seen in some of Aristotle's ideas is considered as the origin of the differences of his exponents about this matter. Philosophers such as Alexander Aphrodisias and (2 and 3 BC), Aviross attributed materiality and mortality of individuals’ souls and also Avicenna attributed immateriality and immortality to Aristotle. Some definitions of Aristotle on soul based on immateriality and immortality as well as his emphasis on soul simplicity is an expression of accurate viewpoint of Avicenna, not related to Aviross. Avicenna relying on the lack of dividing the location of intelligible forms and also according to personal science of self-esteem proves personal souls immateriality and survival of them. But, Aviross was not able to prove the personal souls immateriality based on the unity of intellect course and the relation of potential intellect and active intellect and eventually, Then did not consider them as immaterial and one.
    Keywords: Aristotle, Avicenna, aviross, immateriality, immortality soul
  • Zeynab Abolghasemi Dehaghani, Mohammad Saeedimehr Pages 25-42
    The transfer of necessity principle (the consequence of anecessary issue which itself is also necessary) is seen as the base of consequent argument vindicating the belief of incompatibility of free will with causal determinism. The fixity of deterministic laws dominating natural events and inevitable past accompanied by the transfer of necessity principle lead us to conclude that all events including those called human’s freely done actions are determined and inevitable. The current study, drawing on the important role of the transfer of necessity principle for incompatibility account is an attempt to review this principle. To this aim, we, at first, explain causal determinism and consequent argument. Then, following the perceiving the meaning of necessity upon incompatibilist view, we analyze the transfer of necessity principle. And finally we want to show how much the principle of necessity is bearable against the opposite counterexamples as well as with what interpretation is capable of responding to counterexamples and can be employed for consequent argument.
    Keywords: determinism, the transfer of necessity principle, incompatibilism, physical necessity, inevitability
  • Mohammad Hussein Arshadi, Sahar Kavandi, Mohsen Jahed Pages 43-70
    Moral issues are studied in the three realms of metaethics, normative ethics, and applied ethics. Utilitarianism is one of the important view in normative ethics. J.J.C. Smart is one of the most distinguished act-utilitarian whose thoughts are highly influenced by Sidgwick’ ideas. Smart has tried to answer two current criticisms leveled against utilitarianism, i.e. the conflict with moral intuitions and the difficulties of calculating the consequences of actions. Thus, first he denies the epistemological validity of moral intuitions and adopts a noncognitivist approach. In some cases that fulfillment of utilitarian action results in conflict with moral intuitions, he appeals to distinction between the context of theory and the context of action. In order to remove the problem of calculating, he benefits from games theory and application of mixed strategy as well as the axiom of ripples on the pond. In this essay, following the presentation of the theoretical foundation of smart’s idea, some criticism will be levelled and finally his answers to them will be evaluated.
    Keywords: Smart, utilitarianism, act, utilitarianism, moral intuitions, calculating the consequences
  • Leila Pajouhandeh Pages 71-96
    In this essay the relation of questioning with holy affair in Moulavi’s reflective poem will be discussed in an analytic manner. At first, Moulana's worldview in a general approach on source, position, limits, capacity and properties of knowledge levels and then the states of sciences, techniques, and human arts and philosophical and rational methods and necessity for using the mentioned subjects not only in mundane life, even sometimes as a means for salvation in that world are studied while Moulavi grants undeniable privileges to mystical insight and intuition from revelatory source
    In the area of holy affair, Moulavi while pointing on detriments and disadvantages of using human knowledge in this area and necessity for suitability and relation between tool and subject studied emphasizes the ineffectiveness of questioning in this area and necessity for patience with holy and revelatory presence of perfect man and magnificent Quran which are viewed as mediators between human and God and connected to divine source and have infallibility privilege.
    Keywords: holy affair, questioning, degrees of wisdom, perfect man, magnificent Quran, revelatory word, Moulv
  • Mehdi Zamani, Reza Taghian Varzaneh Pages 97-112
    In their meta-ethical views known as constructivism and prescriptivism respectively, John Rawls and Richard Mervin have criticized the traditional views toward objectivity from an anti-realistic position. Both thinkers reject the existence of the moral facts existing in the outside world independent of the moral subject; they are also against the intuitionism as a representative of this conception of objectivity. Yet, these two thinkers introduce themselves as the believers of the objectivity of moral principles. They believe that verifiability and falsifiability, universalizability, and the possibility of the moral reasoning are among the requirements of the objectivity in ethics and that their views meet such requirements. These requirements are fulfilled by the key functions of "impartiality'" and "justice" in Rawl's theory and by the emphasis on "putting oneself in other's position" in Hare's view. To avoid subjectivity, therefore, they argue for another conception of objectivity of which the characteristic feature is totality and generality originated from Kant's thoughts. These two views are anti-realistic, but Rawl's theory has the features of both cognitivism and descriptivism; unlike Hare who is anti-cognitivist and anti-descriptivist. The purpose of the present essay is the study of the similarities and differences of these two views to objectivity in ethics.
    Keywords: objectivity, moral statement, constructivism, John Rawls, prescriptivism, Hare
  • Nader Shayganfar, Zeynab Saber Pages 113-136
    The French phenomenological philosopher¡ Maurice Merleu-Ponty¡ tried to understand art works and related concepts taking recourse to phenomenological approach. In the new point¡ he tried to understand art by emphasizing on the being- in-the-world relying on perception’s term and it’s relation to art. Based on the some of the concepts such as intentionality¡ living experiences¡ art style¡ establishing and etc. Merleu-Ponty wants to conceive a new interpretation from art. The museum is essential in Merleu-Pontyꞌs thoughts since it has deeply related with art affairs with relying on its history. The main question of this article is that how relation between lived experiences and museum is. Based on Merleu-Pontyꞌs vital philosophy¡ this article concerns phenomenologically to critic the role of museum and indicates that the meaning of phenomenological establishing and storing is different from what is aiming in museum. This study targets the questions of how much honest are the museums in storing as well as how much this honesty is influenced by the social and cultural elements.
    Keywords: Museum, Merleu, Ponty, art, phenomenology, establishing, experience