فهرست مطالب

مطالعات قرآنی - پیاپی 7 (پاییز 1390)
  • پیاپی 7 (پاییز 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/09/19
  • تعداد عناوین: 8
|
  • روح الله افضلی صفحات 9-26
    یکی از مباحث قابل توجه در حقوق اسلامی، مسئله عاقله و مسئولیت آن در پرداخت دیه است. عاقله از ماده عقل به معنای منع و بازداشتن است و در اصطلاح به افرادی می گویند که بار پرداخت دیه را به جای جانی بر عهده می گیرند و این افراد بستگان ذکور نسبی پدر و مادری، یا پدری به ترتیب طبقات ارث به طوری که همه کسانی که حین الفوت می تواند ارث ببرند به صورت مساوی عهده دار پرداخت دیه خواهند بود.
    ضمان یا مسئولیت عاقله مبتنی بر قرارداد اجتماعی بین افراد قوم در جامعه سنتی پیش از اسلام به شمار می رفت که در زمان خود از پشتوانه حقوقی برخوردار بود و پس از اسلام هم مورد امضای شارع قرار گرفته است.
    موضوع مسئولت عاقله در قتل و جنایات خطایی مطرح است و عاقله باید واجد صفاتی از جمله ذکورت، عقل، بلوغ و قدرت در پرداخت دیه باشد، برای اینکه عاقله را مسئول پرداخت دیه دانست باید شرایطی رعایت شود از جمله، خطایی بودن جنایت، ثبوت با بینه و جنایت عضو به اندازه موضحه و یا بیشتر از آن باشد و دیه به خاطر ضرر بدنی بر شخص آزاد واجب شده باشد.
    ضمان عاقله حکمی تکلیفی می باشد نه وضعی، بدین معنا که پرداخت دیه ابتدا بر جانی است و مسئول و بدهکار اصلی جانی می باشد و عاقله از سوی جانی دین او را می پردازد و در صورت عجز و ناتوانی عاقله از پرداخت دیه، چیزی بر ذمه او نیست و ضامن حقیقی خود جانی است.
    کلیدواژگان: عاقله، عصبه، ضامن جریره، دیه، مسئولیت، قتل، جنایت، خطا
  • محمد رضوی، مهدی ممتحن صفحات 27-54
    تبرک جستن به آثار انبیاء و اولیاء از مسائل اختلاف برانگیز میان مذهب تشیع و فرقه وهابیت است. در گذشته اشخاصی چون ابن تیمیه و در عصر حاضر وهابیان به پیروی از رهبر در گذشته خود محمد بن عبدالوهاب این موضوع را انکار و تا حد تکفیر شیعیان پیش رفته و ریختن خون و تعرض به مال و ناموس آن ها را جایز شمرده اند. این مقاله سعی بر آن دارد تا با ارائه ادله مستند قرآنی و تاریخی – روائی، بطلان اعتقادات این فرقه را مورد بررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: محمد بن عبدالوهاب، ابن تیمیه، تبرک، تبرک در قرآن، تبرک در روایات
  • حقوق شهروندی زن از دیدگاه حقوق موضوعه و مفاهیم قرآن
    فروزان علایی نوین، زینب اسماعیل پور صفحات 55-70
    حقوق شهروندی یکی از مباحث مهم است که مورد توجه مکاتب حقوقی مختلف قرار گرفته است. و تضمین حقوق شهروندان که احیانا مورد تعدی حکومت قرار می گیرد ازحساسیت خاصی برخورداراست، از سوی دیگر قوانین تبعیض آمیزی که حکومت ها دربرخی موارد نسبت به جنس شهروندان خود وضع و اجرا می کنند امری است که وجدان انسان نمی تواند از آن بی تفاوت بگذرد.دراین نوشتار حقوق شهروندی زن از منظر کنوانسیون بین المللی، قانون اساسی و قرآن مورد بررسی قرارگرفت. مسلم گردید با آنکه مصادیق بارز نفی تبعیض و برقراری تساوی حقوق در همه موارد مختلف این معاهده دیده می شود اما اشکال اساسی کنوانسیون، تساوی » است. از نظر تنظیم کنندگان کنوانسیون « تبعیض » تلقی ناصحیح از مفهوم به معنای تشابه است، درحالی که به این معنا نیست. تساوی برابری است و تشابه « حقوق یکنواختی است. اسلام تبعیض بین زن و مرد را رد می کند و تساوی حقوقی را می پذیرد ولی مهم این است که تساوی را به معنای تشابه نمی گیرد.
    کلیدواژگان: حقوق شهروندی، جنسیت، فقه امامیه، حقوق موضوعه، کنوانسیون بین المللی
  • مرضیه کهندل جهرمی، فاطمه علی نژاد چمازکتی، سعیده میرحق جو لنگرودی صفحات 71-83
    از آن جا که قرآن کریم با زبانی ادبی بر پیامبر رحمت نازل گشته است، ادبیات قرآن مورد توجه علماء بلاغت بوده است تا از این رهگذر بتوانند نکات ظریفی که برای جامعه بشری به ارمغان آورده شده است بیان دارند. یکی از نکات ظریف بلاغی که در قرآن کریم دیده می شود اسلوب های قرآنی است اسلوب هایی که به قوت بیان و دقت معانی ممتاز است از جمله اسالیبی که در قرآن کریم دیده می شود اسلوب ندا است. در این مقاله سعی شده است تا به بررسی اسلوب ندا در قرآن کریم پرداخته شود و اغراض بلاغی این اسلوب بیان گردد.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، اغراض بلاغی، اسلوب ندا
  • خیرالنساء محمدپور، معصومه زندیه صفحات 83-104
    عقیده به ظهور « موعود » مخصوص به دین یا ملت خاص نیست. هر یک از ملل منتشر در عالم به نوعی بدان اقرار آورد هاند؛ و برای رهایی جهان از چنگال ظلم و تباهی، ظهور نجی آخرالزمان را انتظار می کشند؛ و بالطبع هر ملتی بنا بر آموز ه های دینی خود از آخرالزمان و جزئیات آن به نوعی سخن به میان آورد هاند اما چیزی که غیرقابل انکار است وجود نقاط مشترک بسیاری است که نه تنها در ادیان ابراهیمی بلکه در غالب ادیان شاهد آن هستیم؛ یکی از این موارد مشترک، ظهور دجال با عنوان اسلامی و آنتی کرایست یا ضد مسیح با عنوان مسیحی آن است که در سایر ادیان نیز با عناوین خاص و اغلب با عنوان شخصیتی نهای یامم یا مقارن با ظهور او به شر انگیزی و خیر ستیزی « موعود » منفی که پیش از ظهور می یپردازد یاد می شود. در این مقاله نویسنده کوشیده است به اختصار تصویری از این موجود در ادیان مختلف و سپس در فرهنگ اسلامی عرضه کند و در نهایت شواهدی از برخی شعرای ادب فارسی راجع به این موضوع چاشنی کلام خود سازد.
    کلیدواژگان: آخرالزمان، دجال، موعود، ادیان
  • بیهقی و نگاه او از دیدگاه قرآن
    نیره محمدی صفحات 105-120
    با نگاهی گذرا بر آثار بزرگان ادب فارسی پیداست که بسیاری از عبارات و تعبیرات و اشارات آنان به اقتباس یا الهام از این کتاب مبین و یا احادیث ائمه معصومین (ع) است.
    تمکین از ادبیات قرآنی توسط شاعران و نویسندگان عامل مهمی در اعتلا وفخامت بخشیدن به آثار آنان بوده است. اصولا نمی توان در حوزه تاریخ ادبی ایران اثری یافت که متاثر از قرآن و حدیث نباشد. در قرن چهارم که اوج تمدن اسلامی بوده سهم ایرانی ها چه در اداره حکومت و راه بردن اجتماع و چه در فرهنگ آفرینی بسیار بوده است و قرآن نقش اول را ایفا می کرده است.
    در نثر بیهقی که مربوط به اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم است و سبک نثر ساده قدیم و سبک فنی دوره ی بعد و «نثر مرسل عالی» است، استشهاد به آیات قرآن به میزان بسیار کمی آورده شده است و بیشتر تاثیر مفاهیم آیات قرآن (تلمیح) در این نثر دیده می شود.
    کلیدواژگان: قرآن، تاریخ بیهقی، تاثیرپذیری، حل، درج، تلمیح
  • مریم محمودی، مهدی ممتحن صفحات 121-142
    داستان آفرینش آدم (ص) از جمله قص ه های قرآنی است که آیات بسیاری به آاختصاص دارد. در این داستان به جنب ه های مختلف آفرینش تا هبوط آدم از بهشت الهی به زمین خاکی اشاره شده است. سجده فرشتگان در برابر آدم از جمله مواردی است که در آیاتی از قرآن آمده و مفسران درباره آن از چش ماندازهای مختلف بحث و بررسی کرد هاند. ادب فارسی که نیز سرشار از مفاهیم قرآنی است از این داستان و بن مای ه های آن بی بهره نیست. در این مقاله تاثیرپذیری شاعران و نویسندگان ادب فارسی از این قصه قرآنی با محوریت سجده فرشتگان در برابر آدم مورد تامل و باز جست قرار م یگیرد. متون ادب فارسی به زمان سجده فرشتگان بر آدم، معنا و مفهوم این سجده و دلیل و علت آن اشاره کرد هاند. در این بین به مورد اخیر بیشتر توجه شده و اتفاق نظر همگانی بر این است که کرامت و برتری آدم دلیلی قاطع برای این سجده است.
    کلیدواژگان: قرآن، آفرینش انسان، سجده فرشتگان، تفاسیر، متون ادب فارسی، روح الهی، برتری آدم، خضوع
  • دل آرا نعمتی پیرعلی، ساناز ممتحن صفحه 143
    کتاب مزامیر منسوب به حضرت داوود(ع) و مشتمل بر تشبی هات فراوانی ازجمله تشبی هاتی درباره خدا، انسان، گناه، گناهکار و مومن است، با وجود اینکه فقراتی از این کتاب، خداوند را به طور شایسته مورد خطاب قرار نداده و توصیف نکرده است امامی توان گفت که تشبی هات آن در بسیاری از موارد از لحاظ لفظ و معنی با قرآن کریم قابل انطباق است. تشبیه خداوند به پناهگاه و تشبیه گناه به باری سنگین و مشقت آور و تشبیه گناهکار به گیاه بی ثمر و تشبیه مومن به درخت پربار از جمله مشترکات مفهومی در تشبی هات کتاب مزامیر و قرآن کریم است. اما تشبیه خدا به پدری مهربان که در فقرات متعددی از کتاب مزامیر مطرح شده جزء مواردی است که قرآن کریم به دلیل امکان توهم معنای ظاهری آن، از آن منع نموده است. وجه تمایز دیگر این دو کتاب درنحوه ترسیم ارتباط خدا و انسان است. در کتاب مزامیر این ارتباط به رابطه خدا با بنی اسرائیل منحصر شده و سعادت و شقاوت، مفهومی دنیایی یافته است. و همچنین عقوبت الهی به مفهوم محروم ساختن گناهکاران از مواهب مادی و یا مرگ و انقطاعشان از این دنیا محدود شده وبه تاثیر گناه بر جان آدمی و نیز عقوبت اخروی آن هیچ اشار های نشده است.
    کلیدواژگان: کتاب مزامیر، قرآن کریم، تشبیه، خدا، گناه، گناهکار، مومن
|
  • Rohoolah Afzali Pages 9-26
    One of the important issues in Islamic Law is the issue of “Agheleh” and and its responsibility in atonement and paying blood money. The term “Agheleh” is rooted in the Arabic word “Aghl” which means hindering and stopping and is a title colloquially given to a person who takes the responsibility of compensating for the blood money instead of the person who has committed the crime. This people will be the male maternal or paternal next of keens as they are to be inherited. Some conditions should be met for the “Agheleh” to take the responsibility of paying the compensation. These details are studied in the present article.
    Keywords: Agheleh, Blood Money, Atonement, crime, murder, Offense
  • Mohammad Razavi, Mahdi Momtahen Pages 27-54
    Blessing by the works of prophets and religious leaders is among the differences between Shiite and Wahhabis. People like Ibn-e-Taymyeh in the past and contemporary Wahhabis as led by their late Muhammad bin Abdulwahhab have denied the sanctification by the works of prophets and religious leaders and have had extreme beliefs as to call Shiites unbelievers and have allowed their bloodshed and infringing upon their rights concerning their properties and wives. The present article tries to bring in references from the holy Quran, history and narrations to argue against the wrong beliefs of Wahhabis.
    Keywords: Muhammad IbnAbdulWahhab, Quran, Shiite, Wahhabis, Tabbarrok
  • CIVIL WOMEN S RIGHTS FROM THE PERSPECTIVE OF JURISPRUDENCE AND LEGISLATION
    Foroozan Alaie Novin, Zeynab Esmaiel Pour Pages 55-70
    Citizenship rights is one of the important subjects of interest to different law schools,and ensuring that the rights of citizens possibly placed on government abuses is enjoying the special sensitivity.
    In some cases,the other discriminatory laws have been imposed and considered by governments regarding the sex ratio of their citizen;inevitability human conscience cannot be indifferent about them.
    In this article,women civil rights has been studied from the perspective of constitution and international conventions and quran. However,rejecting the discrimination and establish equal rights have been granted in all of these treaty.
    Nevertheless,the basic from of wrongful is the concept of discrimination in this convention.
    From the point of convention writers equity in rights is similarity,which in the nature of these belief,it is not true.
    Whereas,the equality means equality and uniformity is the monotonous.Discrimination between men and women is rejected and denied in islam and islam accepts the equality.
    Keywords: Civilrights, Gender, Shiitejurisprudence, legislation, international convention
  • Marziye Kohandel Jahromi, Fatemeh Ali Nezhad Chamazcati, Saaedeh Mirhaghjou Langrudi Pages 71-83
    Since the holy Quran was descended from heaven to the prophet in a literary style language, the literary style of Holy Quran has always been at the center of attention of the masters of eloquence and rhetoric so that they will be able to pass to the humanity the precise points gifted to them throughthis eloquence and rhetoric. One of the very precise eloquent techniques found in holy Quran is vocatives. The present article studies the eloquent vocatives applied in the holy Quran.
    Keywords: Holy Quran, eloquence, Vocatives, methods, literature
  • Kheyron Nesa Mohammad Pour, Masoome Zandiye Pages 83-104
    The emergence of opinion “promised” is not special to any religion or any particular nation. Each kind of Nations published in the world has confessed it. They expect the final savior to come and save the world from the claws of cruelty and oppression. Naturally every nation talks about apocalypse according to their religious teachings and details of it. But what is undeniable is that we see a lot in common not only in the
    Abrahamic religions, but in most religions we have witnessed.One of the common cases is the emergence of Dajjal or Islamic Anti-Christ who has a negative characteristic. In this paper authors have tried to briefly image him in different religions and then in Islamic culture and finally to cite some evidences from some Persian poets on this issue.
    Keywords: Apocalypse, Islamic Antichrist (end of the word), promised, religions
  • THE REFLECTIONS OF HOLY QURAN IN THE PROSE OF BEIHAQI
    Nayere Mohammadi Pages 105-120
    Having a quick look at the works of the masters of Persian language,one will find out that many of the terms and phrases reflect or are inspired by the Holy Quran or the words of innocent Imams. Compliance with the Quranic literature by the poets and writers has been a great factor in excellence of their works. Basically no work of Persian literature and language can be found which has not been affected by the Quran and Hadith. The prose of Beihaghi from the late 4th century and early 5th century has been under the impression of the Quranic concepts.
    Keywords: Quran, Beihaghi Prose, Pesian Literature, poetry
  • Maryam Mahmoodi, Mahdi Momtahen Pages 121-142
    The story of creation of Adam is from Koranic stories that devote a lot of verses to itself. In this story has been pointed to different aspects of creation until descent of Adam from divine heaven to rarthy world. Prostration of angels in front of Adam is from cases that has come in verses of Koran and commentators have discussed about it from different perspectives. Also Persian literature is fall of Koranic concepts and it is benefitted from this story. In this essay is deliberated the effect that poets and writers of Persian literature has taken from this Koranic story with the central matter of prostration of angels in front of Adam. Persian literature texts have pointed to the time of prostration of Angels for Adam , meaning and conceot of this prostration and cause and reason of that. In this distance it has been paid more attention to the recent case and general unanimity is that superiority and greatness of Adam is decisive reason for this prostration.
    Keywords: Koran, creation of haman, prostration of Angels, in terpretations, Persian literature texts, God, s spirit, Adam, s superiority, humility
  • Del Ara Nemati Pir Ali, Sanaz Momtahen Page 143
    The book Mazamir is attributed to prophet David (AS) and is full of metaphors about god, human being, sins, believers and unbelievers. Although some parts of this book has not addressed and described the god in the way he deserves, it could be said that its metaphors are compatible and similar to those in Holy Quran in form and content.
    Comparing the god to a shelter and the sinners to unfruitful trees are among the examples of the mentioned similarities between Mazamir and Quran. The other similarity of these holy books is the way they have illustred the relationship between god and humans.
    Keywords: Mazamir, Holy Quran, metaphor, similarities, sinners, believers