فهرست مطالب

دین و ارتباطات - سال بیست و دوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1394)
  • سال بیست و دوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/12/26
  • تعداد عناوین: 6
|
  • خیرالله پروین، سید محمدمهدی خلیل زاده، علی اصغر فرج پور اصل مرندی* صفحات 5-33
    خانواده به عنوان یک نهاد اجتماعی در برابر سایر پدیده های اجتماعی از جمله رسانه از حقوقی برخوردار است. برخی از حقوق معنوی خانواده در قوانین و برخی هم در منابع اسلامی ذکر شده است. تبیین کامل این حقوق در برابر رسانه و تعیین کردن مواردی که رسانه ها این حقوق را نادیده می گیرند و منجر به ورود ضرر معنوی به نهاد خانواده و اعضای آن می شوند، ضروری به نظر می رسد. در این پژوهش تلاش شده است که از بین ارکان مسئولیت مدنی و رژیم جبران خسارات معنوی به مطالعه عنصر ضرر و زیان پرداخته شود و زیان های معنوی ناشی از رسانه ها بر نهاد خانواده و اعضای آن بررسی و تحلیل گردد. این پژوهش مقدمه ای است برای اینکه در آینده با طراحی رژیم جبران خسارات معنوی ناشی از رسانه ها در نظام حقوقی ایران، قاضیان عادل بتوانند در پرونده های حقوقی رسانه ای، با اثبات استقرار ارکان سببیت به لزوم جبران آن حکم کنند و هیچ ضرر معنوی رسانه ای بدون جبران باقی نماند.
    کلیدواژگان: حقوق معنوی، خسارت معنوی، رسانه، خانواده، قانون گذاری اسلامی
  • جواد جاویدنیا، علیرضا عابدی سرآسیا *، عباسعلی سلطانی صفحات 35-61
    پالایش محتوای مجرمانه (فیلترینگ) موضوع مهمی است که با هزینه کلانی در جمهوری اسلامی ایران در حال اجراست و تعیین مصادیق آن طبق قانون جرائم رایانه ای به کمیته ای در دادستانی کل کشور واگذار شده است. بحث در زمینه کارآمدی یا ناکارآمدی این شیوه دفاعی در مقابله با تهاجم فرهنگی و حفظ منافع سیاسی و اقتصادی کشور از جنبه های مختلف مطرح است. در این مقاله سعی شده است از دیدگاه فقهی و بر مبنای اصول کلی مستخرج از قرآن، روایات و دیدگاه های فقهای عظام در برخی زمینه های سنتی مرتبط با آن، ابتدا سیاست های کلی دین مبین اسلام در عرصه های چهارگانه اخلاق، دین، سیاست و اقتصاد در دنیای واقعی استخراج گردد. سپس، سیاست های کلی در عرصه مشترک دفاع از این حوزه های چهارگانه به دست آید و در نهایت، این سیاست ها در فضای مجازی تبیین گردد و در خاتمه با توجه به اینکه پالایش جزئی از نظام دفاعی کشور محسوب می گردد، سیاست های کلی مشترک عرصه دفاع بر دنیای مجازی تطبیق داده شود و مبتنی بر آن سیاست کلان کشور در خصوص اعمال پالایش نقد و بررسی گردد.
    کلیدواژگان: پالایش محتوا، پالایش (فیلترینگ)، ادله فقهی، جرائم رایانه ای
  • طاهر روشندل اربطانی، حسن بشیر، علی اصغر پورعزت، سید جمال الدین حسینی* صفحات 63-86
    بر اساس نظریه رسانه و دیدگاه های انتقادی در حوزه رسانه و ارتباطات، رسانه این قدرت را دارد که محتوای خود را تحت تاثیر خواستگاه های فرهنگی و هویتی به ویژه ماهیت سکولاری خود قرار دهد و محتواهای دینی را تغییر داده و نتیجه ای دور از روح و اندیشه محتوای رسانه ای شده ایجاد نماید. عمده این نظریات تلاش نموده اند تا قدرت تسلط فناوری بر فرهنگ را اثبات و تشریح نمایند و از همین رو، برخی در نگاهی ناامیدکننده، بین مفاهیم دین و فناوری های رسانه ای مرزی هویتی کشیده اند. ظهور شبکه های اجتماعی مجازی و در پی آن رشد استفاده از آن ها برای محتواهای دینی و آیین های مذهبی، چالشی نظری ایجاد نموده است که آیا این رسانه ها نیز قابلیت تسلط فرهنگی در بازتاب موضوعات دینی را دارند و اگر این چنین است، چگونه می توان از عدم تطابق و ناسازگاری هویتی آیین های دینی رسانه ای شده با موجودیت اصلی خود جلوگیری نمود؟ برای پاسخ به این سوالات، آیین زیارت در دین اسلام به عنوان یکی از این موضوعات دینی انتخاب شد و تلاش نمودیم تا رسانه گری این آیین در فضای شبکه های اجتماعی سازگار با هویت اسلامی در قالب مدلی ارائه شود. بدین منظور، بر اساس مدل پارادایمی نظریه برخواسته از داده، تعداد 14 مصاحبه با مطلعان این حوزه شامل صاحب نظران و اساتید دانشگاهی، رسانه گران برتر در حوزه رسانه های دیجیتال به ویژه افراد باتجربه در رسانه گری دینی در فضای مجازی و همچنین، استفاده کنندگان از رسانه های دیجیتال به ویژه شبکه های اجتماعی با موضوع زیارت انجام شد. در نهایت بر اساس تعداد 31 مقوله استخراج شده، مدل پارادایمی ارائه شد. محور اصلی این مدل مبتنی بر فطری گرایی رسانه گری زیارت قرار دارد که بر چرخش معنایی از مفهوم کاربر و مخاطب به سمت معنای زائر و از معنای رسانه گری به معنای خادمیت تاکید دارد. برای تحقق این موضوع چهار راهبرد ارائه شد.
    کلیدواژگان: شبکه های اجتماعی، آیین زیارت، سازگارسازی تعامل دین و رسانه، نظریه برخاسته از داده
  • صمد عدلی پور *، سید احمد میرمحمدتبار، بهجت یزدخواستی صفحات 87-115
    در جوامع معاصر، فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی همچون شبکه های اجتماعی مجازی باعث تغییر و تحولات چشمگیری در مسائل اجتماعی و فرهنگی شده اند. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل ثانویه، 21 اثر پژوهشی را که طی چند سال اخیر در زمینه شبکه اجتماعی فیس بوک انجام شده، مبنای تحلیل قرار داده است. هدف نوشتار حاضر، شناسایی میزان و نوع تغییراتی است که به واسطه حضور و تعامل در فیس بوک بر هویت ، سبک زندگی، ارتباطات و تعاملات اجتماعی و دین داری جوانان ایجاد شده است. یافته های پژوهش نشان دهنده آن است که جوانان ایرانی در خلال تعامل و استفاده از فیس بوک در معرض تغییر و تحولات فرهنگی و اجتماعی قرار گرفته اند. به واسطه استفاده از فیس بوک، هویت های مدرن و بازاندیشانه رشد کرده و این وضع به کاهش هویت ملی، هویت سیاسی و فرهنگی منتهی شده است. استفاده از فیس بوک عاملی اساسی در افزایش تعاملات اجتماعی و سرمایه اجتماعی کاربران است. همچنین فیس بوک سبک های زندگی جوانان را به شیوه های جدید زندگی دیجیتال پیوند زده و باعث توجه بیشتر جوانان به بدن خود و تغییر نحوه گذران اوقات فراغت کاربران شده است. علاوه بر این، بین استفاده از فیس بوک و کاهش هویت دینی، پایبندی دینی و اعتقادات دینی کاربران جوان همبستگی معناداری وجود دارد. در نهایت می توان گفت نتایج به دست آمده اشاره به وقوع یک مشکل یا مسئله اجتماعی در زمینه هویت ملی، هویت سیاسی و فرهنگی و پایبندی دینی به واسطه استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی دارد.
    کلیدواژگان: شبکه های اجتماعی مجازی، فیس بوک، نظم جامعه، هویت، دین داری، سبک زندگی، سرمایه اجتماعی
  • سید مجید مطهری نژاد*، محمدهادی همایون، سعید خزایی صفحات 117-176
    مطالعه ابعادی انقلاب اسلامی و چشم انداز تمدن سازانه آن، ما را به سمت پارادایم متفاوتی از آینده پژوهی انقلاب اسلامی رهنمون می کند. درحالی که نهادگرایان، مبتنی بر هستی شناسی اجتماعی، برپایی انقلاب اسلامی را به عنوان یک انقلاب مقطعی و نسلی، در تغییر نهاد قدرت تعبیر می کنند و چشم انداز تمدنی آن را در پیوستاری از مدرنیته ناقص تا مدرنیته بومی و مدرنیته اسلامی تعریف می کنند، تعالی گرایان، گستره تحولی انقلاب اسلامی را در سه بعد زمانی، مکانی و معنایی مبتنی بر هستی شناسی الهی انقلاب تعریف می کنند. از حیث ویژه داشت های معنایی و محتوایی در بعد ارتفاعی انقلاب اسلامی، بر نگرشی دوساحتی در پیوند آسمان و زمین تاکید می نمایند. از حیث دامنه زمانی انقلاب اسلامی، آن را برآمده از مسیر تکاملی جریان حق و منطبق بر آن تا برپایی امر ظهور تعریف می کنند و از حیث کرانه مندی و وسعت مکانی، گستره آن را فراتر از مرزهای ملی، به منظور مقابله و مواجهه با استکبار جهانی و نجات مستضعفان عالم تصویر می کنند. در انگاره مدرنیته اسلامی، آینده پژوهی فرهنگی-تمدنی نظام جمهوری اسلامی، منطبق بر کلیات آینده پژوهی موجود در پارادایم تجدد و مبتنی بر نظریه های جهانی شدن و البته با سویه های انتقادی و تنزیهی سامان می پذیرد؛ اما در انگاره تمدنی انقلاب اسلامی، همسو با نگرش تحول گرایان، آینده پژوهی انقلاب اسلامی در پارادایم حق مدار و مبتنی بر اندیشه آرمانی مهدویت تعریف می شود. در این جنس از آینده پژوهی، با تاکید بر جایگاه خاستگاهی نظام حق در عالم و با گذار از نگرش های انسان بنیاد در آینده پژوهی تجدد مدار، با محوریت بخشی به ساحت الهی عالم در جایگاهی ولایی، کنش دین مدارانه جوامع انسانی را در رهیافتی تبیینی- تدبری مورد تاکید قرار می دهد.
    کلیدواژگان: نهادگرایی، تحول گرایی، آینده پژوهی فرهنگی، تمدنی، آینده پژوهی حق مدار
  • مهدی منتظرقائم، محمدحسن یادگاری* صفحات 157-193
    در این مقاله به مطالعه چگونگی بازنمایی هنرپیشگان زن در پوستر های فیلم های سینمایی (1368 تا 1392) می پردازیم. این تحلیل روی 88 پوستر، متعلق به یک دوره 24 ساله و به صورت کمی انجام شده است. 9 متغیر در این تحلیل لحاظ شده که به ترتیب عبارت اند از 1. متغیرهای نسبت مساحت عکس به زنان به کل، 2. اندازه نما، 3. محل استقرار تصویر زنان در کل لایه ها، 4. آرایش، 5. پوشش، 6. حجاب، 7. نسبت تعداد شخصیت زن به کل، 8. رتبه شخصیتی زنان به کل شخصیت ها، 9. ژانر فیلم. به علاوه نمونه ها به 6 دوره زمانی تقسیم شده اند. با استفاده از رهیافت گفتمانی هال، در مجموع این تحقیق تاکیدی بر اهمیت تطابق بازنمایی ها با اندیشه ها و ایدئولوژی هاست. این نتایج حاکی از آن است که ارزش ها و سیاست گذاری های دهه 70 و 80 در سینما، در مقوله پوشش و حجاب و آرایش به بازنمایی نرسیده و رویکردی منفعلانه از جانب ساختار قدرت نسبت به مقتضیات صنعت سینما اخذ کرده است.
    کلیدواژگان: بازنمایی، حجاب، پوشش، آرایش، پوستر، نشانه شناسی، رهیافت گفتمانی
|
  • Khairollah Parvin, Sayyed Mohammad Mahdi Khalilzadeh, Ali Asqar Farajpour Asl Marandi* Pages 5-33
    The family, as a social institution, is entitled to some rights vis-à-vis other social phenomena such as the media. Some of the family's spiritual rights have been mentioned in the statute and some in Islamic sources. Expounding on these rights when affected by the media, and determining instances of their being neglected which cause spiritual damage to the family institution, is a necessity. This research has picked up the element of loss from civil liability and spiritual damage compensation, in order to analyze the spiritual damage inflicted on the family. This is also an introduction to provide the way for future set up of the regime on spiritual damage compensation as caused by the media in the Iranian legal system, so that judges could benefit from it in their media-related cases, and no damage of the kind could escape unpunished.
    Keywords: spiritual rights, spiritual damage, media, family, Islamic legislation
  • Javad Javidnia, Ali Reza Abedi Sarasia*, Abbas Ali Soltani Pages 35-61
    Criminal content censorship (filtering) is a crucial subject which is being carried out in the Islamic Republic at high expenses, and the determination of its examples is legally handed over to a special committee of the Prosecutor General. Debate is going on about the efficiency of this kind of defensive mechanism against cultural intrusion and preserving political and economic interests. This article first tries to rely on jurisprudential stances and general principles derived from the Quran and traditions, in order to provide Islamic general policies about ethics, religion, politics and economics that exist in the real world, and then to offer general policies about safeguarding them, with the aim of defining them in the virtual world. Filtering, as a component of the country's defensive system, necessitates the adaptation of its general policies to the virtual world, which then could be used for analyzing the country's general filtering policies.
    Keywords: content filtering, filtering, jurisprudential reasons, computer crimes
  • Taher Rowshandel Arbatani, Hassan Bashir, Ali Asqar Pourezat, Sayyed Jamaloddin Hoseini* Pages 63-86
    According to the media theory and critical views in media and communication, the media has the power to put its content under the influence of its cultural and identity sources especially its own secular quality, hence transform its religious content and create a result which is far from the nature of media-based content. Most of these theories have attempted to prove and explain the technological domination power on culture, leading some people to hopelessly draw a line between the concepts of religion and media technologies. The appearance of virtual social networks, and consequently their increasing usage for religious content and rituals, has created a theoretical challenge: Do these media have cultural domination capacity in representing religious subjects, and if positive, how can we prevent the non-adaptation of media- based religious rituals to the latter's main function? To answer these questions, the Islamic pilgrimage ritual was selected as one of these religious subjects, thus attempting to provide a model of media portrayal of this ritual in social networks in conformity with Islamic identity. To do this, based on the paradigmatic model of the theory derived from data, a number of 14 interviews with related scholars and best digital media experts, especially those dealing with religious media, and also digital media users who are engaged with the issue of pilgrimage in social networks, was conducted. Finally, by relying on 31 derived categories, a paradigm model was presented. The major feature of this model is based on the naturalness of media portrayal of pilgrimage, which emphasizes a semantic shift from the concept of user and audience to the meaning of pilgrims, and from media portrayal concept to serving concept. To achieve this, four models have been presented.
    Keywords: social networks, pilgrimage ritual, adaptability of religion, media interaction, theory derived from data
  • Samad Adlipour*, Sayyed Ahmad Mir Mohammad Tabar, Yazdkhasti Behjat Pages 87-115
    Nowadays, information and communication technologies such as virtual social networks have led to a dramatic change in the social and cultural issues.This study used secondary analysis of 21 research works over the last few years in the field of social network Facebook Ajam, the basis for analyzing the data.This paper aims to identify the extent and type of changes that marked the presence and interaction in Facebook on identity, lifestyle, youth, religious and social relationships have been established.The results indicate that Iranian youth engagement through the use of Facebook in the social and cultural changes have been exposed.Through the use of Facebook, a modern identities reflexively growth and reduce the situation of national identity, cultural and political identity has ended.Use Facebook users has increased social interactions and social capital. The Facebook lifestyles of young people to new forms of digital life grafted makes people pay more attention to your body and change the way users are leisure.Besides, Facebook reduces religious identity, religious commitment and faith is its young users .Finally, we mention the results Bhvqv a problem or a social problem in the context of national identity, cultural and political identity and religious commitment has proposed the use of virtual social networks.
    Keywords: virtual social networks, Facebook, social order, identity, religiosity, lifestyle, social capital
  • Sayyed Majid Motaharinejad*, Mohammad Hadi Homayoun, Saeed Khazaee Pages 117-176
    The study of different dimensions of the Islamic revolution and its civilization-making perspective, leads us to a different paradigm of its futurology. While institutionalists, who have based their argument on social ontology, define the establishment of the Islamic revolution as a time-restricted event leading to the transformation of power, and speak about its civilization perspective within a continuum of defective to local and Islamic modernity, evolutionists do this under three dimensions: chronological, extensive and semantic based on the divine ontology of the revolution. In regard to the semantic and content characteristics of the revolution, they focus on a two-dimensional view about heaven and earth connection. From the point of view of the chronological extent of the revolution, they define it as rooted in and consistent with the evolutionary trend of the Truth till the advent of the Savior, and as for its extensiveness, they picture it to exceed national boundaries, with the aim of confronting the World Arrogance and emancipating the Deprived. In view of the Islamic modernity, the cultural- civilizational futurology of the Islamic Republic of Iran, is shaped in accordance with the present generalities of the existing modernity paradigm and based on globalization theories with, of course, its own critical inclinations. But in the civilization image of the Islamic revolution, in line with evolutionist's view, the futurology is defined according to the truth-oriented paradigm and the ideals of Mahdaviat. Here, it emphasizes the status of truth in the world, and by crossing humanistic views of modernistic futurology, it centers upon the religious-oriented action of humanity with an explanatory- judicious approach.
    Keywords: institutionalism, evolutionism, cultural, civilizational futurology, truth, oriented futurology
  • Mahdi Montazerqaem, Mohammad Hassan Yadegari* Pages 157-193
    This article discusses actresse's representation on movie posters in the years 1368- 1392. To do this, 88 posters belonging to a 24 year period were quantitatively analyzed and 9 variables were considered, namely the proportion of poster size to women's pictures, the overall view, location of women's pictures throughout the layers, make up, covering, hijab, proportion of actresse's number to the whole, women's personality status in relation to all the characters, and movie genre. The samples were then categorized in 6 periods.
    By applying Hall's discourse approach, this study is generally an emphasis on the significance of adapting representations with thoughts and ideologies. The results show that the cinema values and policies used in the 70s and 80s concerning covering, hijab and make- up were not represented and they were treated passively on the part of the governmental structure in relation to cinema requirements.
    Keywords: representation, hijab, covering, make up, poster, semiotics, discourse approach