فهرست مطالب

مطالعات باستان شناسی - سال هفتم شماره 2 (پیاپی 12، پاییز و زمستان 1394)
  • سال هفتم شماره 2 (پیاپی 12، پاییز و زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1395/04/10
  • تعداد عناوین: 12
|
  • محمد امین امامی، پروین سلیمانی، مریم اکبری فرد صفحات 1-12
    در این پژوهش سنگ مرمرهای به دست آمده از کاوش های جیرفت و شهر سوخته برای شناسایی تفاوت ساختاری آنها به روش های تجزیه دستگاهی و پتروگرافی آزمایش شدند. سنگ مرمرهای جیرفت زردرنگ و رگه های پراکنده و سنگ مرمرهای شهر سوخته رگه های از طیف زرد تا قهوه ای دارند. این تفاوت ظاهری نشان دهنده تفاوت ساختاری آنهاست. از اهداف مقاله، بررسی ساختار سنگ مرمرهای این دو منطقه و مقایسه نتایج تجزیه دستگاهی است. فاز اصلی تشکیل دهنده، کلیست است، اما ساختار شان تفاوت دارد. در نمونه های جیرفت کلسیت، فلسی شکل، اما نمونه های شهر سوخته شعاعی و سوزنی است. شرایط محیطی در ساختار سنگ ها، نقش تعیین کننده دارد و یکی از تفاوت های ساختار سنگ مرمرهای مناطق مختلف در نوع متامورفیسم و سرعت دگرگونی است. گردآوری اطلاعات بر اساس مطالعات آزمایشگاهی و پردازش داده ها به صورت تحلیلی و مقایسه ای بود.
    کلیدواژگان: جیرفت، شهر سوخته، سنگ مرمر، ساختارشناسی، آنالیز دستگاهی
  • کریم حاجی زاده، عباس رزم پوش، هوشیار صالحی، حسین غلامی صفحات 13-32
    پژوهش حاضر به قصد شناسایی پیوند منطقی بین موقعیت محوطه های دوره روستانشینی و عوامل محیطی در «دشت زیبری» تدوین شده است. برای انجام دادن این کار، ابتدا ویژگی های محیطی موثر بر مکان گزینی محوطه ها را شناسایی کرده و میزان و چگونگی تاثیر آنها بر موقعیت و پراکنش محوطه ها را تبیین کرده ایم. برای شناسایی الگوی پراکندگی استقرارها از رویکرد مدل همبسته تجربی بهره گرفته شد و با گرد آوری داده های محیطی و باستان شناختی، روابط معناداری و همبستگی بین این دو گونه متغیر با استفاده از تجزیه و تحلیل های آماری و محاسبه ضریب همبستگی اسپیرمن ارزیابی شد. بر این اساس، مشخص شد عواملی شامل منابع آب، زمین های مناسب کشاورزی و پوشش مرتعی به ترتیب بیشترین تاثیر را بر مکان گزینی استقرارگاه ها داشته اند. تحلیل حوزه جذب زیست- محیطی نیز نشان دهنده وابستگی شدید به زمین های حاصلخیز کشاورزی در نقاط پرآب دشت در دوره های روستانشینی آغازین و قدیم و افزایش بهره گیری از منابع جدید برای پرورش دام در شیوه معیشتی جدید در دوره روستانشینی میانی است.
    کلیدواژگان: متغیرهای محیطی، مکان گزینی، دوران روستانشینی، دشت زیبری، زاگرس مرکزی
  • جواد حسین زاده ساداتی، حسن فاضلی نشلی، مصطفی منتظرظهوری، شهره زارع صفحات 33-45
    ژنتیک باستان شناسی یکی از علوم میان رشته ایست که در چند سال اخیر نقش کلیدی در روشن شدن بسیاری از مسائل باستان شناسی، به ویژه مسائل مرتبط با فرآیند اهلی شدن داشته است. از آنجایی که بز نقش کلیدی در اقتصاد معیشتی جوامع انسانی داشته که در زیست بوم های مختلف زندگی می کرده است، یکی از گونه های اهلی است که بیشتر از سایر گونه ها، مطالعات ژنتیک باستان شناسی روی آن انجام شده است. از این رو وضعیت اهلی شدن و گسترش این حیوان در مناطق مختلف جهان روشن تر است. پژوهش حاضر با استفاده از روش ها و رویکردهای دانش ژنتیک باستان شناسی و دی ان ای باستانی، ده نمونه از بزهای مورد بهره برداری جوامع نوسنگی دشت های کاشان و قزوین را بررسی و رابطه نیایی آنها با یکدیگر و با جمعیت های بزهای اهلی و وحشی امروزی را معین کرده است. تحلیل ها نشان می دهد که این نمونه های باستانی رابطه فیلوژنتیکی نزدیکی با جمعیت وحشی A دارند که امروزه در جنوب شرق ترکیه زندگی می کنند؛ از این رو، شواهد ژنتیکی نشان می دهد که جوامع نوسنگی دشت های کاشان و قزوین در حدود 7500 سال پیش، از بزهای اهلی بهره برداری می کرده اند که به احتمال بسیار یک یا دو هزار سال پیش تر در جنوب شرق ترکیه اهلی شده بودند.
    کلیدواژگان: دی ان ای باستانی، ژنتیک باستان شناسی، نوسنگی، مرکز فلات ایران، اهلی شدن، بز
  • مصطفی ده پهلوان، محمد قنواتی هندیجانی صفحات 47-67
    یک دسته از مواد فرهنگی دوره ساسانی که اطلاعات فراوانی در اختیار ما قرارمی دهند، مهرها و گل مهرها هستند. در موزه مقدم دانشگاه تهران تعدادی مهر و گل مهر مربوط به دوره های مختلف وجود دارد که به طور شایسته ای معرفی نشده اند. در این مقاله مهرهای دوره ساسانی این موزه با نقوش نمادین حیوانی معرفی می شود. پس از تهیه اثر مهرها و عکس برداری، مهرها با مجموعه های مهم موزه ای و خصوصی جهان و نیز مجموعه گل مهرهای به دست آمده از قصر ابونصر و مجموعه تخت سلیمان مقایسه شدند. برخی از مهرهای موزه مقدم در هیچ موزه یا مجموعه خصوصی دیده نشده و برای نخستین بار معرفی شده اند که سه مهر از این گروه دارای کتیبه هستند. در ادامه، جایگاه نمادین هرکدام از نقوش حیوانی بررسی شده است. گفتنی است تفسیر برخی از نقوش این مهرها، نکات علمی جدیدی از حضور عناصر میترائیسم در دوره ساسانی پیش روی ما قرارداد.
    کلیدواژگان: مهر، گل مهر، نقوش حیوانی، ساسانی، میترائیسم، موزه مقدم
  • معمای سنگ میانی در کاخ مرکزی تخت جمشید
    شاهرخ رزمجو صفحات 69-83
    یکی از کاربری های پیشنهاد شده برای بناهای تخت جمشید، کاربری تقویمی و نجومی است. با اینکه شواهد زیادی از این کاربری در تخت جمشید وجود ندارد، اما در این نظریه به سنگ چهارگوشی در کف کاخ مرکزی تخت جمشید استناد می شود که روی آن نشانه هایی ساده کنده کاری شده است. از این سنگ به عنوان یک شاخص نجومی یاد می شود و کنده کاری های روی آن، نشانه هایی برای تعیین زمان دقیق تابش آفتاب در روز یکم فروردین و اعتدال بهاری تعبیر شده اند؛ در نتیجه، از کاخ مرکزی تخت جمشید به اشتباه به عنوان «رصدخانه» نام برده می شود. در حالی که بر اساس شواهد باستان شناسی و معماری، این سنگ هیچ ارتباطی با تابش آفتاب نداشته و نمی توان بنای کاخ مرکزی را یک رصدخانه به شمار آورد. برای شناسایی کاربرد اصلی این سنگ و کنده کاری های به ظاهر اسرارآمیز روی آن نیز می باید از دیگر شواهد معماری بهره گرفت.
    کلیدواژگان: تخت جمشید، هخامنشی، کاخ مرکزی، رصدخانه
  • هادی زندکریمی، مسعود باقرزاده کثیری، بهرام آجورلو، بهروز عمرانی صفحات 85-102
    در این پژوهش نمونه های دندان و استخوان ده اسکلت از اسکلت های محوطه باستانی مسجد کبود تبریز به منظور تعیین بومی یا غیربومی بودن آنها با دو روش آنالیز ایزوتوپ های پایدار استرانسیوم 87Sr/86Sr و آنالیز عناصر کمیاب Sr/Ca و Ba/Ca بررسی و مطالعه شدند. نتایج آنالیز ایزوتوپ های پایدار نشان می دهد که غیر از اسکلت شماره 8/81 مابقی نمونه ها بومی هستند. مقایسه لگاریتم Sr/Caنمونه های استخوان با این نسبت در نمونه های دندان نشان داد که مقدار پی (P-Value) 509/0 و بزرگ تر از سطح معناداری 05/0 است (05/0 P >)؛ در نتیجه می توان گفت که اختلاف معناداری بین نسبت Sr/Caنمونه های دندان و استخوان وجود ندارد. مقایسه لگاریتم Ba/Ca نمونه های استخوان و دندان از طریق آزمون تی نیز عدد پی 821/0 را نشان داد که این مقدار نیز بزرگ تر از سطح معناداری است (05/0 P >)؛ در نتیجه، در این مورد نیز، تفاوت معناداری بین نسبت Ba/Caنمونه های دندان و استخوان وجود ندارد؛ بنابراین، نتایج آنالیز عناصر کمیاب حاکی از بومی بودن نمونه هاست.
    کلیدواژگان: ایزوتوپ های پایدار، ایزوتوپ استرانسیوم، عناصر کمیاب، محوطه مسجد کبود تبریز، اسکلت انسان
  • حسن کریمیان، عباسعلی احمدی صفحات 103-116
    دو دهه گذشته با ظهور رهیافت های جدید متعددی در علم باستان شناسی توام بود. باستان شناسی جدید که در ارتباط عمیق بین رشته ای ماهیت می یابد، با بهره گیری از شاخه های علوم مختلف گرایش هایی را به وجود آورد که از جمله آنها به «باستان شناسی فضاها» می توان اشاره کرد. این رویکرد علمی، بازیافت اطلاعات تمدن های کهن از طریق مطالعه ساختارهای معماری و فضاهای استقراری و شبکه های موثر درون سایتی و برون سایتی پیرامون آنهاست. از آنجایی که این علم با بهره گیری از علوم متعدد در سطوح مختلف فضاهای معماری و بافت های کهن ادوار مختلف را مطالعه می کند، می تواند به طور گسترده مورد استفاده متخصصان پیش از تاریخ تا قرون معاصر قرارگیرد. در نوشتار حاضر تلاش شده است تا ضمن تشریح پیشینه و مبانی نظری این رویکرد و تبیین سطوح و روش های آن، به این پرسش پاسخ گفته شود که از باستان شناسی فضاها چگونه می توان در مطالعه و تحلیل فضاهای معماری، استقرارگاه ها و بافت کهن شهرها استفاده کرد.
    کلیدواژگان: علوم باستان شناسی، باستان شناسی فضاها، شهرهای باستانی، مدل همبستگی فضاها، مدل مکان مرکزی
  • یعقوب محمدی فر، اسماعیل همتی ازندریانی، علی خاکسار، فرزاد فروزانفر صفحات 117-129
    معماری دست کند گونه خاصی از معماری است که در ایجاد فضاهای آن به مصالح ساختمانی هیچ نیازی نیست و انسان با نهایت سخت کوشی و همت خود در جدال با طبیعت آن را ایجاد می کند. این شاهکار معماری به گونه های متفاوتی در نقاط مختلف ایران زمین قابل مشاهده است. یکی از مجموعه های منحصربه فرد این نوع معماری، مجموعه معماری دست کند زیرزمینی سامن است که در فاصله 15 کیلومتری شهر ملایر و 100 کیلومتری جنوب شهر همدان واقع است. این مجموعه در سال 1384 به طور اتفاقی بر اثر اقدامات عمرانی کشف شد که شامل بیش از پنجاه فضای معماری دست کند زیرزمینی است که با پوشش های قوسی شکل دارای اتاق ها، سالن ها و راهروهای مرتبط با یکدیگر است. چهار فصل برنامه پژوهشی (شامل شناسایی، پاکسازی، مستندنگاری و کاوش باستان شناختی) در این محوطه به سرپرستی علی خاکسار انجام شده و نتایج قابل توجهی، از جمله شناسایی شصت مورد بقایای اسکلت انسانی به دست آمده است. یافته های انسانی این مجموعه به دو صورت تدفین های برجا در کف فضاها و توده های استخوانی در مجاورت دیواره های فضاها قابل مشاهده است. بررسی نوع و شیوه تدفین ها و مقایسه آن با محوطه های مشابه، نشان دهنده آن است که بقایای اسکلت انسانی این مجموعه مربوط به دوره اشکانی است.
    کلیدواژگان: معماری دست کند، تدفین اشکانی، همدان، ملایر، شهر سامن
  • حسین مرادی صفحات 131-145
    مقوله ارتباطات حوزه جنوب شرق ایران با دشت شوش و میان رودان در هزاره سوم پیش از میلاد که دوره شکوفایی محوطه های جنوب شرق ایران است، یکی از بحث برانگیز ترین جنبه های باستان شناسی این منطقه به شمار می آید. به نظر می رسد با تغییراتی که در ساختار محوطه های میان رودان، دشت شوش و جنوب شرق ایران از نیمه دوم هزاره چهارم به این سو رخ داد و در هزاره سوم موجب شد بازرگانی در مناطق دوردست سراسر آسیای غربی شکل گیرد، این محوطه ها بیش از پیش به یکدیگر مرتبط شدند. نوشتار پیش رو می کوشد تا با مطالعه نقش مار بر روی مواد باستان شناختی، به عنوان یکی از نقوش رایج در سراسر فلات ایران، به ویژه با تمرکز بر حوزه جنوب شرق ایران، به یکی از وجوه این ارتباط گسترده بپردازد. در واقع، تلاش نوشتار حاضر این است که انتقال باورها و مضامین، افزون بر انتقال مواد فرهنگی، در این زنجیره گسترده تبادل کالا مطالعه شود. آنچه مشخص است این است که در طی هزاره سوم پیش از میلاد به همراه کالاهای مبادلاتی، باورها و مضامین اساطیری، همانند نقش مایه مار نیز جابه جا می شده است.
    کلیدواژگان: نقش مار، میان رودان، شوش، جنوب شرق ایران، بازرگانی، سنگ صابون، مهر استوانه ای
  • مهران مقصودی، سید محمد زمانزاده، اصغر نویدفر، روح الله یوسفی زشک، حجت الله احمدپور صفحات 149-164
    تپه های باستانی، صحنه فعالیت انسان ها در گذشته های دور و نزدیک اند. این مکان ها ممکن است از بازمانده های اردوگاهی موقتی و یا ویرانه های یک دهکده یا شهر باشند. این تحقیق به زمین باستان شناسی تپه باستانی میمنت آباد با استفاده از روش میکرومورفولوژی اشاره دارد. این تپه در منطقه رباط کریم و در جنوب شرق روستایی به نام میمنت آباد قرارگرفته است. نتایج تحقیق نشان می دهد که قبل از استقرار ساکنان، شرایط گرم و مرطوب تری بر منطقه حاکمیت داشته است. با توجه به ساختمان میکروسکوپی مکعبی که شاخص نمونه های طبیعی منطقه است، در دوره ای از مقطع E تا مقطع D استقراری وجود نداشته است. مقطع C آخرین مقطع فرهنگی است و بعد از این مقطع، نشانی از آثار فرهنگی دیده نمی شود. در واقع چیزی که باعث شده این تمدن از بین برود، سیلاب حاصل از رودخانه شادچای است.
    کلیدواژگان: تپه باستانی، میکرومورفولوژی، رودخانه شادچای، میمنت آباد
  • قربانگاه های انسانی توفت در بیت المقدس؛ بر اساس روایات عهد عتیق و منابع دوره اسلامی
    جواد نیستانی صفحات 165-174
    توفت (در بیت المقدس کهن) که در زمان کنعانیان مکانی مقدس به شمار می رفته است، جایگاه قربانی های انسانی برای نکوداشت بعل بوده است. پیشینه قربانی و آیین های آن نزد قوم یهود به زمانی برمی گردد که اسباط اسرائیل سرزمین کنعان را در وادی اردن به رهبری یوشع (فو:1426 ق. م) تصرف کردند. در این قربانگاه ها نخستین زاده انسانی و کودکان نرینه به آتش سپرده می شد. ارمیای نبی نیز در سده 6 ق.م در مخالفت با این آیین، منطقه توفت را «وادی قتل» نام نهاد. در منابع دوره اسلامی از این محل به عنوان جایگاه محشر نام برده شده است. نگارنده در مقاله حاضر کوشیده است چگونگی راه یابی و رواج بعل پرستی نزد اسرائیلیان و قربانی نخستین زاده ها، به ویژه کودکان را که به سبب نفوذ فرهنگ کنعانیان به وجود آمده بود، در دوره ای از تاریخ یهود بررسی و تحلیل کند .
    کلیدواژگان: توفت، بیت المقدس، بعل، یهود، قربانگاه های انسانی
  • حمیدرضا ولی پور، ساره نعمت الهی نیا صفحات 175-195
    محوطه خله کو در حاشیه غربی دشت قزوین و در جنوب شهرستان تاکستان قراردارد. این محوطه را در بهار 1390 رضایی کلج گمانه زنی و حریم آن را تعیین کرده است. گاه نگاری نسبی کاوشگر بر مبنای یافته های سفالی، نشانگر وجود آثاری از دوره های اسلامی و پیش از تاریخ در این محوطه است. در بررسی های اولیه تخمین زده شد که سفال های پیش از تاریخی خله کو به دوره مس سنگی تعلق دارند. در این نوشته گونه شناختی سفال های مس سنگی این محوطه مطالعه شده است؛ به همین منظور، ابتدا یافته های سفالی مس سنگی خله کو بر اساس ویژگی هایشان طبقه بندی و گونه شناسی شدند. چهار گونه سفالی منقوش زاغه، استاندارد زاغه، ساده زاغه و چشمه علی شناسایی شد. پس از آن برای دست یافتن به گاه نگاری نسبی محوطه، گونه های سفالی با محوطه های شمال مرکزی (فلات مرکزی) مقایسه شدند. گاه نگاری مقایسه ای انجام شده نشان می دهد آثار پیش از تاریخی خله کو مربوط به دوره مس سنگی انتقالی قدیم است که در محدوده زمانی 5200 تا 4600 پ.م جای می گیرد.
    کلیدواژگان: تپه خله کو، گونه شناسی، گاه نگاری نسبی، مس سنگی انتقالی، دشت قزوین
|
  • Seyed Mohammad Amin Emami, Parvin Soleymani, Maryam Akbarifard Pages 1-12
    Marble wares found in excavations in Jirof and Shahr-I Sokhta were analyzed by XRF and XRF and examined based on petrographic tests in order to reveal the structural differences. Samples of Jiroft are mainly yellow in color with scattered yellow veins, while those of the Shahr-I Sokhta are quite different in form and have colorful veins ranging from yellow to brown. The present study aimed mainly to examine the two mentioned marble samples structurally and to analyze them chemically. Analyses and petrographic tests revealed that although the two samples were mainly composed of calcite, they were different structurally; samples of Jiroft were structurally composed of scale calcite and those of the Shahr-I Sokhta of radial or needle-like calcite. The depth in which they were formed influences on structure as well. Moreover, the nature of metamorphism and its speed has affected on the structure of marble stones.
    Keywords: Jiroft, Shahr, I Sokhta, Marble stone, morphology, Instrumental analyses
  • Karim Hajizadeh, Abbas Razmpoush, Hoshiar Salehi, Hossein Gholami Pages 13-32
    Zibri plain is located northeast of Ilamabad-e Gharb between Mahidasht and Islamabad. This study intends to identify a logical link between situation of the sites belonging to the village period and the environmental factors in this plain; for this, we identifed those environmental features that influenced the location of and distribution of sites. An inductive approach was applied to identify the distribution pattern of sites and with collecting environmental and archaeological data, “significant” and “correlation” relations between these two type of variables was evaluated using spearman statistical analysis using SPSS software. According to this analysis it was realized that the environmental factors such as water distribution, agricultural lands and distribution of vegetation are major factors influencing site locations. Site catchment analysis indicates a strong dependence on fertile agricultural lands especially in lush places around the plain by the initial villagers (Early Neolithic) It shows an increasing in xploitation of novel sources to nourishing domesticated animals in an innovative subsistence strategy during middle village period.
    Keywords: Zibir, Village Period, Environmental Factors, Site Location, SPSS, Site Catchment Analysis
  • Javad Hoseinzadeh Sadati, Hassan Fazeli Nashli, Mostafa Montazer Zohori, Shohre Zare Pages 33-45
    One of the interdisciplinary approaches which recently had a key role in resolving of archaeological issues, especially domestication process, was Archaeogenetics. Caprines were domesticated in the early Neolithic period and their domestication was a major part of the process that led to the invention of agriculture. Since goat has had a key role in subsistence economy of human societies in different environments hence it became one of the main aims of archeogentics studies. By use of aDNA of goats and archaeogenetics approaches, this paper extracted and analyzed 10 samples of goat aDNA from Neolithic period of Kashan and Qazvin plains and determined their phylogenetic relations with modern domestic and wild goats to shed more light on the life of late Neolithic society of central plateau of Iran. Results show that these samples have closest genetic relations with haplogroup A of wild goats which now live in southeastern of Turkey. Hence archeogenetic evidences show that by 7500 B.P, Neolithic societies of Iran central plateau used goats which were domesticated about 10000 B.P in southeastern Turkey.
    Keywords: Ancient DNA (aDNA), Archaeogenetics, Neolithic, Domestication, Central Plateau of Iran, Goat Domestication
  • Mostafa Dehpahlavan, Mohammad Qanavati Hendigani Pages 47-67
    Seals and clay sealings are the most important cultural material of Sasanian period. There have been a few seals and bullas of various periods retained in the Moghadam Museum of Tehran. These materials have not been introduced so far. Authors of the present paper aim at to study and introduce the sasanian seals and bullas of this museum especially those bearing animal symbolic motifs. We do this through comparing them by the same materials of the different collections such as Qasr-i Abu Nasr and Takht-i Soleiman collections while some of them are introduced here for the first time. The most interesting thing which we foun by this sresearch have been the Mithraism elements which were used by Sasanians as iconographic motifs on their sealing systems.
    Keywords: Seal, Bulla, Sassanian, Mithraism, Moghadam Museum
  • The Mystery of the Central Stone Slab in the Tripylon Gate of Persepolis
    Shahrokh Razmjou Pages 69-83
    It has been proposed that some structures at Persepolis served as calendarical or astronomical mechanisms. Despite a general lack of evidence of such functionality at the site, a stone slab in the Central Palace (the Tripylon Gate) has been claimed as evidence supporting this theory. The chiseled signs on this slab have been interpreted as symbols indicating the precise time of the spring equinox (March 21) marking the beginning of the new year. The suggestion that the Central Palace served as an ancient observatory, however, requires a closer inspection. To properly interpret the intended function of this stone and its mysterious signs, it must be studied in the context of archaeological and architectural investigations.
    Keywords: Achaemenid, the Tripylon Gate, Stone Slab, Persepolis
  • Hadi Zand Karimi, Masud Bagherzadeh Kasiri, Bahram Ajorloo, Behruz Omrani Pages 85-102
    Stable isotope analysis, being used in many research areas, has also been applied in archaeology during the last three decades to address questions regarding the paleoclimatology and ancient diet, mobility and migration. Despite the growing number of the application of stable isotope analysis in archaeological studies, there is a very few research in this regard in archaeology of Iran. This research aims to study the human skeleton remains of Iron Age site of Masjed Kabud in Tabriz, using strontium stable isotope analysis. Therefore, tooth and bone samples obtained from skeletons of the mentioned site where studied through strontium isotope ratio (87Sr/86Sr) and trace element analysis Sr/Ca and Ba/Ca to address the question if the skeletons are local or non-local. Result of 87Sr/86Sr revealed that all samples could be considered as local except of 81-8 burial, which belongs to a female individual, as it was out of the local range (local mean ± 2 SD). The result of trace element analysis and measuring the Sr/Ca and Ba/Ca were analyzed statistically suing independent test sample. Results for both sample groups (Sr/Ca and Ba/Ca between teeth and bones) demonstrate that there is no significant difference between the two sample groups. Therefore skeletons could be considered as local. This research in addition to addressing the hypothesis, mentioned above, revealed that the method could be applied in similar research projects and the result of strontium isotope and trace element analysis could be also sued in different studies such as archaeology, geology and other interdisciplinary scientific areas.
    Keywords: Stable Isotope Analysis, Strontium Isotope ratio, Trace element analysis, Iron Age sit of Tabriz, Human Skeletal Remain
  • Abbasali Ahmadi Pages 103-116
    In the past two decades several new approaches have emerged in archeology. New archeology which found its true nature in deep interdisciplinary relations created new approaches involving different sciences such as basic, natural, engineering, laboratory, geographical, social, human, etc. Spatial archaeology is one of these new approaches. It is kind of recycling information of ancient civilizations through studying architectural structures, settlement spaces, and effective systems of inside/ outside the sites. Since this science studies architectural spaces and ancient contexts of different historical periods using different disciplines at different levels, it can be extensively used by experts in prehistoric and contemporary archeology. The present paper describes previous studies and theoretical foundations of such approach and attempts to explain its levels/ methods and answer how spatial archaeology can be used in the study and analysis of architectural spaces, settlements and ancient urban systems.
    Keywords: Archaeological Sciences, Spatial Archaeology, Ancient Cities, Space Syntax Theory, Central Place Model
  • Yaghoub Mohamadifar, Esmail Hemati Azandaryai, Ali Khaksar, Farzad Fooruzanfar Pages 117-129
    The handmade subterranean architectural structure is a special kind of architecture that is in its creation does not require any construction materials but it needs many efforts and hard working to be produced The different types of this kind are visible in the different parts of Iran. A unique collection of this type of architecture is the troglodytic architectural complex of Samen, located about 90 km from the south of Hamadan, 15 km from the south west of Malayer. Accessibility to this complex has been possible first in 2006. This site is composed of about 50 troglodytic architectural spaces in different sizes including corridors, halls and rooms. Four successive research programs (identification, documentation, clearing and archeological excavations) were carried out on this complex from 2008 to 2011 conducted by one of us; Ali Khaksar. Field study of this complex brought to light not only the unknown characteristics of such subterranean architecture but resulted in to discover about 60 human bone fragments. Our comparative analysis on the materials found from the site as well as on the human bone fragments led to conclude the site has been in use during the Parthian period.
    Keywords: Malayer, Samen City, Handmade Subterranean Architecture, Burial, Parthian
  • Hossein Moradi Pages 131-145
    The interactions between southeastern sites of Iranian plateau and western sites in Susa and Mesopotamia in the third millennium B.C is one of the most controversial aspects of the Near Eastern archaeology. It seems that with some structural changes in these sites from the middle of 4th millennium B.C that led to long distance trade between Mesopotamia and Indus valley, these sites were related to each other more than earlier periods. This paper by regarding the Snake motifs as one of the common motifs on the archaeological material of Iranian plateau and Mesopotamia, attempts to clarify some aspects of this relationship in the prehistoric period. Furthermore, this paper attempts to study the transition of ideology andthoughts with cultural materials in this vast chain of exchanges. As a result, in the third millennium B.C some ideologies, symbols and beliefs weretransferred with exchanged productions and luxury objects from east to west andvice versa.
    Keywords: Snake motif, Mesopotamia, Susa, Southeastern Iran, Trade, Soft stone, Cylinder seal
  • Mehran Maghsoudi, Seyed Mohammad Zamanzadeh, Asghar Navidfar, Rohollah Yosefi Zoshk, Hojatollah Ahmadpour Pages 149-164
    The ancient hills are the human’s close and far activities sense. These places may be the transit camp survivors or ruins towns or villages. This paper studies the archaeology of the ancient hill of Meymanabad using micromorphology methods. This hill situated in Robat Kareem_in South-East village called Meymantabad. The result has showed that before the establishment of the site occupations there have been a warm and wetter conditions througout the region. According to the cubic microscopic structure that is the region natural examples index, a period lack of establishment from point E to point D has occurred. The point C is the latest cultural point and after this there are no cultural effects. In fact, what makes this civilization wiped out was the river flooding of Shadchay River resulted in the destruction of the site and caused the peoples to abandon their settlement areas.
    Keywords: Geoarchaeoogy, Ancient Hills, Micromorphology, Shadchay River, Meymantabad
  • Topheth Human Sacrifice Altars in Jerusalem According to Old Testament and Islamic Resources
    Javad Neyestani Pages 165-174
    The Topheth (in Ancient Jerusalem), considered as a holly land in Canaanites period, it was the altar of human sacrifice in honor of Baal. The history of the ritual, human sacrifice and the ceremonies accompanied with, among Jewish people returns back to when the land of Canaan in Jordan Valley was occupied by the Israelite people leading by Joshua (ca.1426 B.C.). On these Altars the new born children especially males were consigned to fire! Jeremiah, the prophet in 6th century B.C., in opposition to this ritual called the Topheth region the Valley of Death. In Islamic sources this area has been mentioned as the place of doom. This article is to study the way this ritual, offering of first-born children especially of male children adopted by Jewish people, in specific time span of their history under the Canaanites influence.
    Keywords: Jerusalem, Baal, Topheth, Jewish, Human Sacrifice Altars
  • Hamid Reza Valipour, Sare Nematollahi Niya Pages 175-195
    Khole-Kū is located in the south of Takestan and on the border of Qazvin plain. This site was sounding during an archaeological project in the spring of 2011. The pottery materials found by this excavation indicated for the site to have been succesivly occupied from prehistory to Islamic periods. In this article we performed a classification framework based on the typological characteristics of the prehistoric potteries by which four types of ceramics were identified: simple, painted, standard and Cheshmeh Ali types. In order to gain a relative chronology for the different types we compared them with those potteries of Central Plateau in the same horizon. According to the relative chronology and pottery similarities, the prehistoric materials of Khole-Kū can be placed in the Late Transitional Chalcolithic period that is dated at 5200-4600 BC.
    Keywords: Khole, Kū Typology, Relative Chronology, Transitional Chalcolithic, Qazvin Plateau, Tehran Plain