فهرست مطالب

مطالعات ادبیات تطبیقی - پیاپی 9 (بهار 1388)
  • پیاپی 9 (بهار 1388)
  • تاریخ انتشار: 1388/03/23
  • تعداد عناوین: 10
|
  • منیره احمدسلطانی صفحات 11-26
    راست نمایی نوعی نظریه ادبی است، که در آن، به اشعاری که شاعران آنها واقعیت های اجتماعی را عنوان م یکنند، اطلاق می شود. سعدی و والت ویتمن ازنظر هدف شاعری باتوجه به فاصله زمانی ازنظر قدمت کاملا متفاوت اند، اما هر دو شاعر، در پرداخت مضامین مشترک اجتماعی و بازگوکردن این مسائل بسیار موفق بوده اند؛ مسائلی مانند همدلی ، ترویج عدالت، ترسیم کردن سعادت ، گذر عمر و غنیمت شمردن آن، توجیه زندگی و مسائل آن که کاملا شبیه هم اند و در این پژوهش به آنها اشاره می شود.
    کلیدواژگان: راست نمایی، ناتورالیسم، سعادت، غنیمت شمردن فرصت، اجتماع، طبیعت تربیت، موتیف
  • مریم پیکان پور صفحات 27-45
    در ادبیات به طور عام و در ادبیات ایران و سوریه به طور خاص، غالبا شخصیت واقعی موجود زن در جامعه ترسیم شده؛ و از آنجا که همیشه ادبیات آینه تمام نمای زندگی واقعی و واقعیت اجتماع است، می توان از این مقوله ها دریافت که زن در جامعه نقش مهم و کلیدی دارد و اینکه آیا در جامعه ایران و سوریه به زن چنین بهایی داده شده است یا نه، خود جای بحث است. آنچه مسلم است، نتیجه حاصل از این تحقیق که برگرفته از رمان النعنع البری از انیسه « زن » عبود در سوریه و دیوان پروین اعتصامی و افکار او در ایران است، این است که به عنوان مادر، معمولا سنگ صبور و مرکز مهر و عطوفت خانواده، و در بسیاری از موارد، سپر بلای فرزندان خود است.
    اما زن به عنوان یک همسر، متاسفانه جایگاه قاب لتوجهی ندارد و مردان در این جوامع، همیشه خود را سرآمد و فرمانده و ب هنوعی، ارباب همسر خود می دانند و به این ترتیب، شخصیت زنان را تحقیر می کنند. البته حضور زن در محافل علمی و عرصه های مختلف فعالیت های سیاسی و اجتماعی و فرهنگی تقریبا کمرنگ است و آنچه بیشتر مشاهده می شود، دربین نسل جوان است که متاسفانه این حضور، حضوری متاثر از فرهنگ های غربی است، یعنی بیش از آنکه به علم و دانش اهمیت داده شود، در چنین محافلی به مسائل جانبی، ازجمله بدحجابی و غر بزدگی گرایش و سوق داده می شوند.
    کلیدواژگان: زن، رمان، مادر، همسر، ایران، سوریه
  • شهریار حسن زاده صفحات 47-68
    ادبیات تطبیقی، پنجره ای گشوده شده به دنیای یکرنگی ها است که علی رغم فواصل زمانی و بعد مکانی، وجوه مشترک اندیشه های عرصه فرهنگ و ادب، شعر و عرفان،... در آن رخ می نمایاند و حقیقت حال انسان ها را در چهره بزرگان عاشق متجلی می سازد. عرفان، سرچشمه الهام او است و ،« نیکلسون » مولانا جلال الدین محمد که به نوشته وی را عظیم ترین شاعر عارف تاریخ دانسته و استاد فروزانفر او را معدن حقایق « آربری » 209 (، آوای دل بر جهان انداخته : و سرچشمه فیاض معرفت خوانده است )یوسفی، 1370 و قرن ها است که ابنای بشر را مجذوب خود ساخته است. از آن طرف، پائولو کوئیلو )متولد 1947 ، برزیل( به عنوان اندیشمندی که فراز و نشیب زندگی اش از سیر و سلوک عرفانی گذشته و با رنگ و لعاب معرفتی شرقی، به ویژه نسیم مثنوی مولانا، نکهت افزا شده، چهره ماندگار یافته است. در این مقاله، نگارنده بر آن است که تجلی و تلاقی هفت شهر عشق را در اندیشه های این دو عاشق عارف آشکار سازد و با چشم اندازی از پیوستگی در سرچشمه اندیشه های آسمانی و روح خداشناسی به صورت تطبیقی در عرفان شرق و غرب، جایگاه ادب ایرانی را در فراسوی مرزها ترسیم کند.
    کلیدواژگان: هفت شهر عشق، مولانا، پائولو، عرفان
  • ابوالقاسم رادفر صفحات 69-85
    پیشینه ادبیات تطبیقی، بنا بر اسناد و مدارک، به گذشته های دور می رسد؛ اگرچه به طور رسمی، واژگان ادبیات تطبیقی را پیشینیان برای موازنه و سنجش ادبیات و دانش های تطبیقی به کار نبرده اند. اما سال 1828 م. را برخی محققان ادبیات تطبیقی آغاز پیدایش این دانش می دانند که در دانشگاه سوربن فرانسه، در درس تاریخ ادبیات فرانسه، ویلمن ارائه کرده است. دانشی که چشم انداز تازه ای از بررسی و تحقیق برروی مطالعه ادبیات باز کرده، به سنجش آثار، عناصر، انواع، سبکها، دور ه ها، جنبش ها و چهره های ادبی و به طور کلی، مقایسه ادبیات در مفهوم کلی آن در دو یا چند فرهنگ و زبان مختلف می پردازد. مقاله حاضر، بررسی تطبیقی اجمالی شعر فارسی و اردو در دوره مشروطه است؛ که در آن، نگارنده سعی کرده است باتوجه به مقایسه دو شاعر فارسی زبان و اردوزبان ملک الشعرای بهار و فیض احمد فیض گذشته ادبیات فارسی و تاثیر آن در ادبیات اردو را به اختصار توضیح دهد و روند تکاملی این حرکت را در شعر دوره مشروطه و بعد از آن بیان کند. ضمنا در مارد گوناگون، نمونه هایی از این نزدیکی ها و شباهت ها و نحوه تاثیرپذیری شعر اردو از شعر فارسی از گذشته تا حال ارائه شده و به ویژه تلاش بر آن بوده است که بیشتر از نظر محتوایی موارد تطبیقی عنوان شود.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، بررسی محتوایی، فارسی، اردو، دوره مشروطه، ملک الشعرای بهار، فیض احمد فیض
  • محمد زیار، صدیقه شرکت مقدم صفحات 87-101
    درباره جلال آل احمد و آثارش کم نوشته نشده؛ اما آنچه در این مقاله به آن توجه شده، از رنگی دیگر است. این مقاله، تلاشی است درجهت بررسی تاثیر اندیشه های آلبرکامو بر جلال آل احمد. اگر بپذیریم که ادبیات فرانسه بر برخی از نویسندگان ایرانی تاثیر گذاشته است، در گفتار حاضر، جایگاه جلال آل احمد به عنوان یکی از نامدارترین و اندیشمندترین نویسنده معاصر که آثارش ازحیث سیر تفکر و اندیشه با آلبر کامو شباهت هایی دارد، بررسی می شود. با بررسی تطبیقی، تاثیر و تاثرهایی آشکار می شود که قیاس آنها می تواند در بسیاری از موارد راهگشای پژوهشگران در درک بهینه آثار ادبی این نویسنده باشد. جهت نیل به این مقصود، در این مقال سعی شده است با انجام نقد روان شناسی از دیدگاه ژاک لاکان 1 و نشانه شناسی رولان بارت 2، برروی یکی از داستان های کوتاه جلال آل احمد با نام خواهرم و عنکبوت، بتوانیم به ژرفای متن نفوذ کنیم و ناخودآگاه آن را بیرون بکشیم و مضامینی مانند نیهیلیسم، ماشینیسم و مدرنیته ستیزی را که این نویسنده ایرانی با الهام از تفکرات و اندیشه های کامو به عاریت گرفته است، استخراج کنیم، و به این ترتیب، به تشابهات و مشترکات فکری این دو نویسنده پی ببریم.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، نیهیلیسم، ماشینیسم، تاثیر و تاثر، ناخودآگاه متن
  • سید سعید فیروزآبادی صفحات 103-113
    قرن ها است که ادبیات کهن فارسی بر ادبیات غرب تاثیر نهاده است و نویسندگان و ادیبان اروپایی و امریکایی با افتخار به این موضوع اشاره کرده اند. کافی است در این زمینه نگاهی کنیم به ترجمه های فیتزجرالد از رباعیات خیام) 1( و یا غزلیات مولانا با ترجمه ) کالمن بارکس که امروزه پرفرو ش ترین اثر درقلمرو کشورهای انگلیسی زبان است.) 2 بدیهی است که این رابطه فرهنگی یکسویه نبوده و در این داد و ستد و تاثیر و تاثر، ادبیات فارسی و به ویژه ادبیات معاصر فارسی از ادبیات غرب تاثیر پذیرفته است. این تاثیرپذیری پیش از انقلاب مشروطه و از راه ترجمه آغاز شد و موج نوخواهی و نوجویی شاعران و نویسندگان ایرانی سبب شد که انواع جدید ادبی به قلمرو ادبیات فارسی راه یابد. هدف مقاله حاضر آن است که نشان دهد آیا ترجمه چند نامه به شاعری جوان اثر راینر ماریا ریلکه به قلم دکتر پرویز ناتل خانلری در سال 1318 تاثیری بر نیما یوشیج در نگارش کتاب حرف های همسایه داشته است. در دستیابی به پاسخ این پرسش بررسی، مقابله ای متن دو کتاب با توجه به شرایط ادبی در ایران و جنبه های نوآورانه در شعر نیما یوشیج انجام خواهد شد.
    کلیدواژگان: ادبیات پس از مشروطه، نمادگرایی، شعر آزاد، تطبیق
  • ناصر ملکی، مریم نویدی صفحات 115-140
    اشتراک عینی، شیوه بیان غیرمستقیم احساسات و عواطف است. به بیانی دیگر، شاعر با استفاده از آرایه های ادبی )استعاره، تمثیل، تشبیه و تناق ضنما،...( و به کارگیری اشیا، موقعیت های مشخص، زنجیره حوادث و یا عکس العمل هایی، احساسات خود را به بیانی قرار می دهد. در نتیجه، آن واکنش « شعر » به تصویر می کشد و خواننده را دربرابر صحنه عاطفی را که شاعر قصد برانگیختن آن را در خواننده دارد، برم یانگیزد، بی آنکه آن احساس را آشکارا بیان کند. این گونه می نماید که تاکنون تحقیق برجسته و قاب لتوجهی از اشتراک عینی از این دو شاعر دیده نشده است. این دفتر بر آن است تا فن اشتراک عینی را در اشعار جان کیتس انگلیسی و سهراب سپهری بیابد. از اشعار جان کیتس که بررسی م یشوند، می توان از این موارد نام برد: اولین نگاه به هومر اثر چپمن، اندیمیون، قصیده ای برای بلبل، درباره مرگ، قصیده ای درباب پاییز، نغمه تضادها، گلدان یونانی؛ و از اشعار سپهری می توان مسافر، همیشه، و چه تنها، با مرغ پنهان، صدای پای آب، واحه ای در لحظه، ساده رنگ، تنهای منظره و پیامی در راه را نام برد.
    کلیدواژگان: اشتراک عینی، تداعی، استعاره، کیتس، سپهری
  • مهدی ممتحن، روح الله مظفری صفحات 141-161
    فردوسی از نامورترین حماسه سرایان دنیا و از افتخارات زبان فارسی است که در اشعار خود از تاریخ ایران باستان و اعتقادات و باورهای کهن ایرانی بهره ها جسته و اثری بزرگ با نام شاهنامه خلق کرده است. جستار حاضر، نگاهی تطبیقی به اثر جاودانه این شاعر پارسی گوی و حماسه هومر شاعر نابینای یونانی است. شاید در اولین نگاه، حماسی بودن این دو اثر نمایان تر باشد؛ اما با نگاهی عمی قتر، می توان دیدگاه برابر و متفاوت میان آن دو را بررسی کرد، که همین مطلب، مدار اصلی این نوشتار است.
    در این مقاله سعی شده است در حد امکان، از تفاوت هایی که در اندیشه این دو شاعر دیده می شود، به ابعاد شخصیتی، نوع تفکر و همت آن دو پی برده و در این راستا نتیجه ای بی طرفانه گرفته شود.
    کلیدواژگان: حماسه، فردوسی، هومر، شاهنامه، ایلیاد، ادیسه، شعر
  • علیرضا میرزامحمد صفحات 163-185
    دانشمند برجسته ایرانی، فیض کاشانی که از نوابغ علمی عصر خویش به شمار می رفت، نه تنها در علوم عقلی و نقلی از تبحر و تضلعی خاص برخوردار بود، بلکه در حوزه ادب و عرفان دستی توانا داشت و به موازات آثار علمی گرانقدرش، دیوان شعری از خود به یادگار نهاد که مضامین بکر حکمی، عرفانی و توحیدی مبتنی بر دو اصل متین قرآن و حدیث به وفور در آن یافت می شود. هدف از نگارش و تدوین این مقاله، بررسی میزان تاثیر امثال قرآن در اشعار دیوان فیض است. ابتدا هر بیت از دیوان که به زیور مثلی قرآنی آراسته است، استخراج و سپس ذیل مثل مورد نظر ذکر می شود و درپی آن، از گستره جغرافیایی کاربرد مثل و وجوه اغراض عملی مترتب بر آن سخن می رود. بدیهی است که مجموعه مثل های تاثیرگذار براساس ترتیب قرآنی سور و آیات تنظیم شده است.
    کلیدواژگان: قرآن، آیه، مثل، شعر فارسی، فیض کاشانی، اثرپذیری
  • علی نصر اصفهانی صفحات 187-204
    انسان ها همیشه تلاش می کنند تصویر مطلوبی از خود در ذهن دیگران ایجاد کنند. تصور و قضاوت دیگران برای فرد اهمیت دارد. در افراد تمایلی وجود دارد که حتی ب ی هیچ نفع خاصی، تصور مثبتی از خود ارائه دهند و سعی کنند که دیگران آنان را بپذیرند و درموردشان خوب فکر کنند. زندگی سرشار از موقعیت هایی است که فرد بدون استفاده از هنر مدیریت برداشت در تعاملات و ارتباطات خود با دیگران دچار مشکل می شود. برای برقراری ارتباطات موثر، لازم است افراد در انتخاب کلمات، لحن صدا، حرکات بدن و ظاهر خود تغییراتی ب هوجود آورند تا تصویر مطلو بتری از خود به نمایش گذارند. افراد بدون آنکه متوجه باشند، ازطریق طرز لباس پوشیدن، صحب ت کردن،... تصویری در ذهن فرد مقابل ایجاد می کنند که گاهی این تصویر، مثبت و گاهی منفی است. شاید تصور شود که خوب مطرح کردن، بیشتر به خوش اقبالی فرد بستگی دارد؛ اما چنین نیست. اندیشمندان غربی مدیریت اعتقاد دارند مدیریت برداشت یک مهارت است و مانند هر مهارت دیگری می توان آن را آموخت و به کار بست. اما در دیدگاه سعدی که برای باطن اهمیت بیشتری قایل است اعتقاد بر آن است که هر فردی باید به باطن خود توجه کند و ظاهر خود را برای دیگران نیاراید. اگر فرد شایستگی های لازم را داشته باشد، آن شایستگ ی ها خودبه خود با مرور زمان برای دیگران آشکار خواهد شد.
    کلیدواژگان: سیرت، مدیریت برداشت، صورت، آدمیت، فریب، سعدی
|
  • Monireh Ahmad Soltani Pages 11-26
    Realism is a literary theory in which the poet expresses the social realities in his poetry. Although Sa’di and Walt Whitman are different chronologically, they were successful in expressing the common social subjects and retelling such issues; issues like congeniality, prorogation of justice, picturing cheerfulness, life and its avail. The present article attempts to mention the above issues.
    Keywords: realism, Naturalism, cheerfulness, making the most of chances, society, Nature, motif
  • Maryam Peykan Pour Pages 27-45
    Woman has been pictured in literature generally and in Iran and Syria literature specifically. Since literature has always been the complete mirror of real life and society, thus it can be inferred that woman plays a vital and important role in the society. The present article is the outcome of the novel “Al Na’na’ Al Barri” from Ensiyeh Abboud in Syria and “the complete works” of Parvin E’tesami and her thoughts in Iran. Woman does not have a considerable position as a wife and men always consider themselves as the lord of their wives thus they humiliate their wives’ characteristics.
    Keywords: woman, novel, mother, Wife, Iran, Syria
  • Shahriyar Hassan Zadeh Pages 47-68
    Comparative literature is a window to the world of sincerity in which the common aspects of literature, culture, poetry and mysticism manifest in spite of the time and place differences. Mysticism is Molana’s source of inspiration according to “Nicholson” and Arberry knows him as the greatest mystic poet in the history. On the other hand Paulo Coelho is a thinker who lived with the ups and downs of life. The author of the present article attempts to reveal the manifestation and concurrence of Seven Cities of Love in these two mystic lovers’ thoughts.
    Keywords: Seven Cities of Love, Molana, Paulo, mysticism
  • Abol Ghasem Radfar Pages 69-85
    The present article attempts to study the Persian and Urdu poetry comparatively and the author tries to compare two Persian and Urdu poets – Malek Al Shoaraye Bahar and Feyz Ahmad Feyz and state their progressive and evolutional progress in constitutional era and afterwards. He also expresses the history of Persian literature and its impact on Urdu literature briefly. At the end of the present survey the ways to improve the comparative literature between two languages have been studies. Incidentally a comparative study of two poets according to the offered samples has been presented.
    Keywords: Comparative Literature, content study, Persian, Urdu, Constitutional Era, Bahar, Feyz
  • Mohammad Ziyar, Sedigheh Sherkat Moghaddam Pages 87-101
    The present article tries to study the impacts of Albert Camus’s thoughts on Jalal Al Ahmad. If we assent that the some of the Iranian authors are affected by French literature, then Jalal Al Ahmad is one of the most famous contemporary authors who is similar to Albert Camus in regard to his thoughts. The author of the present article attempts to do a psychological criticism from Jacques Lacan’s point of view and Roland Barthes’s semiology on one of the Al Ahmad’s novels titled “my sister and the spider”. By doing so the concepts such as nihilism, mechanism and demodernization can be worked out.
    Keywords: comparative, nihilism, mechanism, effect, affect
  • Seyyed Saied Firouz Abadi Pages 103-113
    It’s about centuries that the ancient Persian literature has affected the Western literature and the European authors and literary men have mentioned it. In order to prove this, let’s take a look at Fitz Gerald’s translations of Khayam poetries or Barks’ translations of Molana which are the best sellers in English language countries. The present article aims to answer to the question that does letters to a young poet by Rainer Maria Rilke translated by Parviz Natel Khanlari in 1939 influence on Neighbor says by Nima Youshij. In order to answer the above question a comparative survey on both books has been done according to the literature conditions in Iran and the innovative aspects in Nima’s poetry.
  • Naser Maleki, Maryam Navidi Pages 115-140
    Objective commonality is the indirect method of expressing the feelings and emotions. In other words, the poet pictures his feelings reactions and events chain by using figures of speech (such as metaphor, simile, and allegory) and objects in specific situations and puts the reader in the poetry scene. The present article attempts to study the technique of objective commonality of John Keats and Sepehri’s poetries. On first looking into chapman’s Homer, Endymion, Ode to a nightingale, on death, Ode to Autumn, Ode on a Grecian Urn are some of Keats’ poetries and the passenger, forever, and how much lonely, a message on way, oasis in moment are some of Sepehri’s.
    Keywords: objective commonality, association, metaphor, Keats, sepehri
  • Mehdi Momtahen, Rouhollah Mozaffari Pages 141-161
    Ferdowsi is one of the most famous epic poets of the world and is one of the luminaries of the Persian literature.
    The present article has a comparative look at this great poet’s eternal work and Homer’s epic who was a blind Greek poet. By a profound look at both works similarities and differences can be noticed which is the main subject of the present article. It is also attempted to make these similarities and differences of these two epic works apparent.
    Keywords: Epopee, Ferdowsi, Homer, Shahnameh, Iliad
  • Alireza Mirza Mohammad Pages 163-185
    Feyz Kashani, Iranian famous scholar was known as one of the scientific geniuses in his time. he was erudite not only in logical sciences but also in literature and mysticism. The goal of the present article is to study the impacts of Quran instances on Divan of Feyz. First the couplet is studied in which the instance of Quran has been brought in and then the intended instance has been mentioned. It is evident that the instances are arranged based on the Quran’s Suras and verses order.
    Keywords: Quran, verse, instance, Persian poetry, Feyz Kashani
  • Ali Nasr Esfahani Pages 187-204
    Human beings have always been trying to draw a pleasing picture of themselves to others. Others’ judgments and ideas are important for the individuals. There are many opportunities in life that people encounter problems in their interactions and relations because of not applying the art of understanding management. From Sa’di’s point of
    view conscience is of more importance and believes that individuals must consider their conscience and should not adorn their appearance for others. The main goal of the present article is to survey the Western thinkers and Sa’di’s point of view in this regard.
    Keywords: character, understanding management, Appearance, Humanity, Sadi