فهرست مطالب

علوم سیاسی - سال هجدهم شماره 3 (پیاپی 71، پاییز 1394)
  • سال هجدهم شماره 3 (پیاپی 71، پاییز 1394)
  • تاریخ انتشار: 1395/05/02
  • تعداد عناوین: 6
|
  • یوسف خان محمدی صفحات 7-32
    در مقاله حاضر، شاخصه های نظام سیاسی مطلوب و نامطلوب در قرآن کریم با تاکید بر تفسیرهای سید ابوالفضل زنجانی مورد تامل قرار گرفته است. شوراگرایی، آزادی، آگاهی، عدالت، حفظ حقوق بشر و قانونگرایی از ویژگی های نظام سیاسی مطلوب قرآن است و عدم امکان نقد و انتقاد، ظاهرگرایی، بی مبالاتی در هزینه بیت المال، اطاعت بدون آگاهی، اتهام زدن به مخالفان سیاسی و ایجاد تفرقه در بین مردم از شاخصه های نظام نامطلوب سیاسی محسوب می شود. در این پژوهش از روش تاریخ فکری استفاده شده است. از نظر زنجانی نظام سیاسی مطلوب قرآن با محتوای شورایی، در جامعه امروزی در ساختار نظام سیاسی پارلمانتاریسم قابل تحقق است.
    کلیدواژگان: نظام سیاسی مطلوب تفسیر قرآن، شوراگرایی، حقوق بشر، آگاهی، آزادی، قانون گرایی
  • سیدضیاء مرتضوی صفحات 33-64
    حاکمیت عنصری اساسی و بی بدیل در مفهوم «دولت-کشور» است و برخی آن را در عرض سرزمین، مردم و حکومت در شکل گیری دولت در مفهوم عام آن شمرده اند و برخی برابر حکومت دیده اند؛ اما نوعا اطلاق حاکمیت را از مهم ترین ویژگی های این مفهوم شمرده اند. با این حال از نگاه منابع اسلامی و به ویژه منابع فقهی و بنابر تعریفی که از این مفهوم به دست داده می شود، باید دید حاکمیت سیاسی آیا امری مطلق و قید ناپذیر است؟ در این مقاله پس از اشاره به مفهوم لغوی و بخشی از تعاریف اصطلاحی «حاکمیت»، به بررسی اطلاق و تقیید حاکمیت از نگاه ادله و شواهدی که مورد توجه بوده یا باید به آن توجه شود پرداخته شده و نشان داده شده که دایره قدرت و اختیار حاکمیت هر اندازه گسترده باشد؛ اما مطلق نیست و در همین راستا نسبت تقیید حاکمیت با نظریه ولایت مطلقه نیز نشان داده شده است.
    کلیدواژگان: حاکمیت، حکومت، دولت، اطاعت، ولایت مطلقه
  • غلام رضا بهروزی لک صفحات 65-92
    مسئله نوشتار حاضر بررسی تحلیلی رویکردهای مختلف در مطالعات اسلام گرایی است. رویکردهای مطالعات اسلام گرایی در دو دسته اصلی قابل طبقه بندی هستند: الف) مطالعات کلاسیک / مدرن؛ ب) مطالعات پسامدرن. مطالعات کلاسیک / مدرن بیشتر از منظرهای اندیشه شناختی، تاریخی و جامعه شناختی این مسئله را بررسی کرده اند؛ در مقابل، مطالعات پسامدرن بر اساس اصل سازنده گرایی اجتماعی، با اصالت دادن به شرایط اجتماعی شکل گیری پدیده ها، اسلام گرایی را عمدتا محصول شرایط اجتماعی می دانند. در نقد و بررسی این رویکردهای مطالعاتی می توان گفت که غالب رویکردهای مطالعاتی کلاسیک / مدرن، به ویژه مطالعات جامعه شناختی، تحت تاثیر مبانی مدرن قرار دارند و در نتیجه جانبدارانه هستند، هرچند برخی از آنها، به ویژه رویکردهای اندیشه شناختی، قابل قبول اند. رویکردهای پسامدرن نیز به دلیل نسبی گرایی، به لحاظ مبنایی از درک اسلام گرایی و پیام آن باز می مانند.
    کلیدواژگان: اسلام گرایی، مطالعات اسلام گرایی، تحلیل های نظری، بررسی انتقادی
  • حسن خسروی صفحات 93-126
    نظام انتخاباتی شیوه و سازوکاری برای تبدیل آرای مردم به کرسی های نمایندگی است. گزینش نوع نظام انتخاباتی تاثیر بسزایی در تحقق انتخابات واقعی و اصیل، صیانت از حقوق انتخاباتی و تشکیل پارلمان کارآمد دارد. نظام انتخاباتی مجلس زمانی کارآمد خواهد بود که متناسب با ماهیت و ساختار نظام سیاسی کشور، اصول و قواعد انتخابات رقابتی و منصفانه و توزیع عادلانه و منصفانه کرسی های نمایندگی بین رقبا باشد. این مقاله ضمن مطالعه اصول و قواعد حاکم بر گزینش نظام انتخاباتی و تشریح و ارزیابی انواع نظام های انتخاباتی، در پی پاسخ دهی به این پرسش است که با در نظر گرفتن ماهیت نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران کدام نظام انتخاباتی می تواند اصل نمایندگی، مجلس کارآمد، مشارکت حداکثری عموم، حقوق کاندیداها، احزاب و مردم و انتخابات منصفانه و رقابتی را محقق کند. با درک این امر که قانون اساسی بر اصول برابری، آزادی، عدم تبعیض، حق مشارکت سیاسی عام، اصل نمایندگی ملی، استقلال و وحدت تاکید کرده است، این مقاله نظام انتخاباتی ترکیبی «اکثریتی تناسبی» را به عنوان نظامی مطلوب و کارآمد برای تحقق این ارزش ها و غایات، موجه سازی و پیشنهاد می کند.
    کلیدواژگان: انتخابات، نظام انتخاباتی، مجلس کارآمد، کرسی نمایندگی، حقوق انتخاباتی
  • زهرا عامری صفحات 127-144
    اعتدال یک سلوک سیاسی است که ضمن سنجش ظرفیت نهادهای مدنی، گروه های اجتماعی و گفتمان حاکمیت، تلاش می کند آنها را به هم نزدیک کند تا اداره جامعه با کمترین تنش بین نیروهای سیاسی و اجتماعی میسر شود. این مفهوم یکی از مهم ترین راهبردهای اندیشه سیاسی علوی در حکومت و یک عامل نگه دارنده کنش ها و واکنش های زمامدار از افراط و تفریط است. اعتدال یک کنترل درونی و الهام گرفته از عقل سلیم است که علاوه بر آنکه همه زمامداران و حاکمان باید پای بند به آن باشند، همه افراد جامعه نیز باید در افعال، گفتار و سکنات خود این کنترل را لحاظ کنند تا از مسیر و هدف تعیین شده باز نمانند. نوشتار پیش رو تلاش کرده است با مراجعه به سیره و کلام امیرالمومنین(ع) مولفه های سیاست اعتدال گرای علوی را در عرصه های مختلف واکاوی و بازشناسی کند.
    کلیدواژگان: اعتدال، امام علی(ع)، حکومت، نظام سیاسی، جامعه سیاسی
  • محمد ستوده آرانی، هادی ترکی صفحات 145-168
    بیداری اسلامی که با انقلاب در کشورهای عربی در سال 2011 وارد مرحله جدیدی شد، پیامدهای گسترده ای را به همراه داشت. امید آن می رفت که با موج فزاینده انقلاب های مردمی، نظمی جدید، منطقه ای و درون زا شکل گیرد؛ اما با ناتمام ماندن انقلاب و انحراف در بیداری اسلامی، وضعیت تضاد، دشمنی و جنگ داخلی در برخی کشورهای منطقه حاکم و سرنوشت ملل منطقه با چالش هایی خطرناک مواجه شد. مطالعه زمینه ها و عوامل موثر در این روند، در قالب فرصت ها و تهدیدهای بیداری اسلامی، می تواند گام مهمی در شناخت وضع موجود و ترسیم راهبردهای ممکن در سیاست خارجی ایران برای بهره گیری از فرصت ها و کنترل تهدیدات باشد. در این مقاله تلاش می شود با استفاده از مدل سوات ( SWOT)، فرصت ها و تهدیدهای بیداری اسلامی مطالعه و راهبردهای ممکن ارائه شود. مهم ترین راهبردهای ممکن عبارت اند از: راهبرد پیشگامی یا توسعه، راهبرد بازدارندگی یا تمرکز، راهبرد بازنگری یا تنوع و راهبرد دفاعی یا حفظ بقا.
    کلیدواژگان: بیداری اسلامی، کشورهای عربی، سیاست خارجی، بازدارندگی، بازنگری
|
  • Yusef Khan Mohammadi Pages 7-32
    In the present article, it has been reflected on the indexes of Favorable and unfavorable Political system with the emphasis on the interpretations of Seyed Abolfazl Zanjani.
    The tendency towards Consultation, freedom, awareness, justice, considering human’s rights, following rules and regulations, are considered the Favorable Political system in accordance with the Holy Quran while no possibility of criticism, superficiality, being inconsiderate towards the expense of public treasury, blind obedience, being suspicious towards the political cons, and making separation among nation are considered as the indicators of unfavorable Political system.
    In this research, it has been utilized the method of intellectual history. In view of Zanjani, in the present community there exists the possibility of developing a Favorable Political system based on Holy Quran calibrated with the consultative content as well as the structure of political parliamentary system.
    Keywords: Favorable Political system based on Holy Quran, tendency towards consultation, human's right, awareness, freedom, tendency towards regulations
  • Seyed Ziya Mortazavi Pages 33-64
    Sovereignty is regarded as a fundamental element in the concept of “government-country” so that some persons have generally considered it in parallel with the territory, people and government in the direction of the development of government and some others have regarded it identical with the government. Nonetheless, in view of Islamic sources particularly jurisprudential sources and in accordance with this definition derived out of this concept, it should be investigated whether the political sovereignty is regarded as an inevitable and absolute issue or not. Considering the literal meaning and some idiomatic definitions of “sovereignty”, it has been studied the absoluteness and determination of sovereignty via taking the proofsand the evidences into account and it has been clarified that the domain of authority and resolve of sovereignty is not an absolute issue even regardless of its extensiveness and it has been revealed the proportion of determination of sovereignty and absolute Wilayat in this regard.
    Keywords: sovereignty, government, obedience, Absolute Wilayat
  • Qolamreza Behruzi Lak Pages 65-92
    Islamism is a phenomenon at the center of attention of researchers today and in spite of its effect on the world, it has not been comprehensively analyzed. The present writing is an analytical study of various approaches in regard with the Islamic studies. These approaches are likely to be classified into two categories: a. classic/modern studies, and b. postmodern studies. The classic/modern studies have investigated this issue in view of psychology, history and sociology; whereas, postmodern studies being on the basis of social constructivism and social conditions in the development of phenomena regard the Islamism as the outcome of social conditions.
    In relation with the study and criticism of these approaches, it can be assumed that the majority of approaches pertaining to the classic studies particularly sociological studies are affected by the modern foundations and supportive consequently. Although some of them particularly the psychological approaches are considered more acceptable and postmodern approaches leave behind the appreciation of Islamism and its message due to the issue of relativism.
    Keywords: Islamism, studies of Islamism, theoretical analyses, critical study
  • Hassan Khosravi Pages 93-126
    The elective system is regarded as a strategy to change the votes of people to the representative chairs. Deciding on this kind of elective system is highly effective in favor of the realization of real and righteous elections as well as the conservation of the elective rights along with the development of efficient parliament. The elective system of assembly will be efficient provided that it is consistent with the nature and the structure of political system of country as well as the principles and rules of competitive and fair election with the purpose of a fair distribution of representative chairs among the competitors. Investigating the principles and rules dominant on choosing the elective system along with the explanation and evaluation of all kinds of elective systems, this article is to answer this question: considering the nature of political system of country, which elective system is able to fulfill the principle of representativeness, the efficient assembly, the largest cooperation of people, the rights of candidates, the fair and competitive elections? Understanding this issue related to the constitution’s emphasis on equality, freedom, no discrimination, right of public political cooperation, the principles of national representative, independence and unity of the country, the elective system with the combination of majority and proportional in order to cover the values and declared fundamental objectives as a favorable and qualified pattern of elective system of Islamic consultative assembly is justified and recommended.
    Keywords: elections, elective system, qualified assembly, chair of representativeness, elective rights
  • Zahra Ameri Pages 127-144
    Moderation is regarded as a political strategy measuring the capacity of civil institutions, social groups as well as the discourse of sovereignty, and also it endeavors to make them close to each other in favor of the management of society with the least tension. This concept is deemed to be the most significant strategies of Alavi political though related to the governorship also as a hindrance towards the actions and reactions of guardian toward any excess and defect.
    Moderation is considered as an inner control inspired by common sense to which all the governors should be bound. All the members of society should observe it in their actions, words, and behaviors not to leave behind the determined path and objectives. The present writing has identified the elements in the moderate policy of Alavi within the diverse arenas referring to the conduct and words of Imam Ali PBUH.
    Keywords: moderation, Imam Ali PBUH, government, political system, political society
  • Mohammad Sotudeh Arani, Hadi Torki Pages 145-168
    Islamic wakefulness brought along extensive consequences while coming through a new stage along with the revolution in the Arabic countries in 2011. There was a hope for a new, regional order to be developed with the growing trend of people’s revolutions, but owing to not ending the revolution and the deviation of Islamic wakefulness, opposition, hostility, and internal war in some of the countries of the region, the fate of nations of region came across with dangerous challenges.
    The study of the grounds and factors effective on this trend within the framework of opportunities and threats of Islamic wakefulness would be an important step towards the identification of the present status as well as the illustration of possible strategies concerning the foreign policy of Iran in order to make the benefit of opportunities and to control the threats. This article is an endeavor to study the opportunities and the threats of Islamic wakefulness and to present the feasible strategies via the SWOT model.
    The most significant doable strategies are considered to be the development, concentration, variety, defense or survival strategies.
    Keywords: Islamic wakefulness, Arabic countries, foreign policy, SWOT model, SWOT