فهرست مطالب

انتظار موعود - پیاپی 51 (زمستان 1394)
  • پیاپی 51 (زمستان 1394)
  • بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1395/05/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حسن رضایی هفتادر*، سیفعلی زاهدی فر صفحه 7
    شناخت دقیق آرای مستشرقان درباره معارف اسلامی و نقد علمی دیدگاه های آنان، برای مسلمانان دارای ضرورتی انکارناپذیر است. به همین منظور، در پژوهش حاضر تلاش شده است با روش توصیفی- تحلیلی، به معرفی و آسیب شناسی مقاله دجال در «دایره المعارف قرآن لیدن» پرداخته شود. «نیل رابینسون» نویسنده مقاله، مطالب مربوط به دجال را با استناد به کتاب مقدس و روایات اسلامی بررسی کرده است. رویکرد تطبیقی بین کتاب مقدس و روایات اسلامی که در مقاله یادشده به چشم می خورد، از محاسن آن محسوب می شود. استفاده از برخی روایات اسلامی ضعیف در توضیح پاره ای از مطالب مربوط به دجال، از جمله وجوه ضعف پژوهش نویسنده به شمار می آید.
    کلیدواژگان: نیل رابینسون، دجال، کتاب مقدس، روایات اسلامی
  • حسین الهی نژاد* صفحه 19
    نوشتار پیش رو، به بیان یکی از آموزه های مهم مهدویت به نام «انتظار از منظر اهل سنت» می پردازد.انتظار به عنوان باوری اساسی در میان اهل سنت، دارای شاخصه ها و مباحث مختلفی است که با بازخوانی هر کدام از آن ها، نسبت به ابعاد انتظار شفافیت و باز شناسی بیش تری پیدا می شود. مثلا یک بار مباحث «رویکردشناختی انتظار» که به رویکرد «حدیث محوری» و «باورمحوری» قابل تقسیم است؛ مطرح می گردد و از این طریق به گستره وجودی انتظار در منابع حدیثی و کتاب های علمای اهل سنت پی برده می شود؛ بار دیگر به دنبال طرح مباحث دیگری نظیر « ماهیت شناختی وکارکردشناختی انتظار» رفته و با واکاوی انتظار از این دو منظر، به تقسیمی نظیر انتظار عام و خاص و نیز انتظار مثبت و منفی رهنمون می شویم. در بحث کارکرد شناسانه انتظار که حاوی تنوعاتی نظیر انتظار مثبت و منفی است؛ اندیشمندان اهل سنت در بیانات و مکتوبات خویش به صورت فراگیر به این موضوع پرداخته و با ضوابطی دقیق، به بیان تمایزات آن دو مبادرت کرده اند. همچنین با تشریح نقش غیر سازنده انتظار منفی و با تبیین نقش تاثیر گذار انتظار مثبت؛ زمینه ساز ترویج انتظار مثبت در میان اهل سنت شده اند.
    کلیدواژگان: اهل سنت، انتظار، انتظار عام، انتظار خاص، انتظار مثبت، انتظار منفی
  • مهراب صادق نیا صفحه 43
    «موعودگرایی» (مهدویت)، به عنوان میراث گران بار مذهب شیعه از زوایای مختلفی بررسی شده است. با این حال، توجه به کارکرد آن در پیدایش بزرگ ترین انقلاب قرن می تواند زوایای پنهان آن را نمایان سازد. از طرف دیگر، انقلاب اسلامی ایران از زوایای مختلفی برای پژوهشگران موضوع جذابی بوده است. به همین دلیل، شماری از جامعه شناسان به نام کوشیده اند از یک سو عوامل و از دیگر سو آثار آن را تحلیل کنند و از پیچیدگی اش بکاهند. برای تبیین کارکرد مهدویت در پیدایش انقلاب اسلامی، می توان از سه مدل جامعه شناختی بهره برد: «مدل روانشناختی- ذهنی»، «مدل ساختی- سازمانی» و «مدل گفتمانی». گرچه رجوع به سخنان رهبران انقلاب نشان می دهد که مهدویت در دو مدل ذهنی و ساختی، به کار گرفته شده است؛ نباید این آموزه مترقی را صرفا در این دو مولفه به انحصار کشید. مهدویت با ایجاد گفتمانی برنامه دار در برابر گفتمان قدرت، توانست مشروعیت حاکمیت موجود را به چالش کشیده، برای تاسیس یک حکومت جدید با ارزش های جایگزین برنامه ای ارائه کند. این را می توان کارکردی بزرگ برای مهدویت در جامعه ایران دانست.
    کلیدواژگان: هزاره گرایی، مهدویت، جامعه شناسی انقلاب، انقلاب اسلامی ایران، گفتمان مهدوی
  • علی راد، مریم نساج صفحه 59
    باتوجه به متفاوت بودن روش ها در مکتب های حدیثی، بررسی روش هرکدام از سه مکتب حدیثی قم، بغداد و اصفهان میتواند ما را به مجموعه اندیشه هایی که در مبانی اخذ و نقل حدیثی، دیدگاهی همسو یا متفاوت دارند؛ آشنا سازد. در این مقاله سعی بر این است که روش شناسی احادیث مهدویت از دیدگاه این سه مکتب بیان شود: از مکتب حدیثی قم، کتاب کمال الدین و تمام النعمه شیخ صدوق؛ از مکتب حدیثی بغداد، کتاب الارشاد شیخ مفید و از مکتب حدیثی اصفهان، کتاب بحارالانوار علامه مجلسی انتخاب شده است. از جمله اهداف، بازشناسی اصول و معیارهای مولفان در گزینش، گزارش، تحلیل و تبیین محتوایی و اعتبارسنجی روایات مهدویت است. از این رو، به بررسی تطبیقی و بیان وجوه اشتراک و افتراق این سه کتاب پرداخته میشود.
    کلیدواژگان: روش شناسی، احادیث مهدویت، مکتب حدیثی، الارشاد، کمال الدین و تمام النعمه، بحارالانوار
  • مسعود پورسید آقایی، محمد شهبازیان* صفحه 87
    با توجه به روایات ائمه (ع)، وصیت رسول خدا(ص) یکی از راه های اثبات امامت است. و این وصیت در منابع شیعه به دوازده نفر که اولین آن ها حضرت علی(ع) و آخرین آن ها حضرت مهدی(عج) است؛ اشاره می کند. همچنین وصیت مورد استفاده در اثبات امامت در دو قسم مکتوب و آشکار و هر یک دارای ویژگی هایی است. در این نوشتار در مورد وصیت مکتوب گفت وگو و ویژگی های آن در منابع روایی شیعه واکاوی شده و در نهایت نتیجه این که در زمان حیات حضرت محمد(ص)، خدای متعال مکتوبی را با دوازده خاتم توسط جبرئیل برای ایشان ارسال و نام ائمه دوازده گانه و دستورالعمل زندگی هر امامی را بیان کرده است. با اثبات این مطلب، هرکسی ادعای امامت کند؛ در حالی که نامش در وصیت نیست، به یقین دروغگو است نیاز به بازنگری منابع روایی و سوء استفاده برخی مدعیان از معنای وصیت مکتوب و چگونگی بهره گیری از این معیار، انگیزه ای دیگر در تدوین این نوشتار بوده و روش نگاشته «تحلیلی توصیفی» است.
    کلیدواژگان: واکاوی، وصیت حضرت محمد(ص)، نازل شده از آسمان، مدعیان مهدویت
  • جواد اسحاقیان درچه، حجت حیدری چراتی صفحه 109
    یکی از شاخه های تصوف در دوره اخیر، «گنابادی» ها هستند. این گروه که شاخه ای از «نعمت اللهیه» اند، در موضوعات اعتقادی دارای عقایدی ویژه هستند. از جمله این که در موضوع انتظار و چگونگی تحقق ولایت در دوران غیبت و نیز وظایف منتظران برای بهره مندی از این ولایت، دیدگاه های خاصی دارند؛ مانند طرح ادعای نوعی نیابت خاصه در امور معنوی و ولایی برای بزرگان خود به منظور هدایت مردم توسط ایشان در دوران غیبت، لزوم بیعت پیروان با قطب فرقه در جهت استکمال ایمانی و پذیرش اعمال مومنان، بهره برداری خاص از القاب و عناوین، مانند قطب، شیخ، اوتاد و ابدال که این کار به تدریج، اهمیت و جایگاه خود امام معصوم و نقش وساطت فیض و هدایتگری ایشان را تضعیف می کند؛ همچنین طرح مسئله اجازه در دوران غیبت و رساندن امتداد این اجازات به امام زمان و نیز سرسلسله ولایی آن ها به امیرالمومنین(ع).
    نتیجه تبیین این مناسبات آن است که از دیدگاه گنابادی ها، تحقق انتظار صحیح و هدایت در عصر غیبت، بر وجوب شناخت و معرفت اقطابی مبتنی است که از سلسله ائمه اجازه خاص دارند و دارای الهامات غیبی و قدرت خاص هدایت معنوی از سوی ائمه(ع) هستند.
    کلیدواژگان: منتظران، مناسبات ولایت، شیخ، گنابادی، بیعت، ولایت شمسیه و قمریه
|
  • Hasan Rezaee Haftadar*, Seifali Zahedi Far Page 7
    The exact identification of the orientalists’ views about Islamic teachings and the criticism of their scientific views is of inevitable importance for Muslims. Therefore, in the current study, we have tried to introduce and investigate the pathology of the Antichrist article in the “Leiden Encyclopedia of Qur’an” with a descriptive analytic method. “Neal Robinson”, the author of the article, has investigated the content relevant to the Antichrist with reference to the Bible and the Islamic traditions. A comparative approach, which is considered to be its virtues, toward the Bible and the Islamic traditions can be seen in the above-mentioned article. Using some of the poor Islamic traditions in clarifying some of the contents relevant to the Antichrists is considered to be one of the weaknesses of this author’s writing.
    Keywords: Neal Robinson, Antichrist, the Bible, Islamic traditions
  • Husseyn Elahie Nezhad* Page 19
    The current research explains one of the important Messianic teachings named as “Awaiting from the view of Sunnis”. Awaiting as the basic belief among the Sunnis has features and several subjects that by reviewing every one of them, the aspects of Awaiting becomes clearer and more recognized. For example, once the “the Awaiting cognitive approach” which can be divided to the “Hadith-centered” and “belief-centered” approaches is presented and through this, the existential scope of Awaiting in the Sunnis’ Hadith collections and the books are realized; the other time, we are after presenting other discussions such as “the cognitive nature and the cognitive function of Awaiting” and by analyzing the Awaiting from these two perspectives, we are led to a division into a General and Specific Awaiting, and also the positive and negative Awaiting. In the discussion of knowing the functions of Awaiting which includes the variations such as positive and negative Awaiting, Sunni scholars have comprehensively dealt with this issue in their statements and writings and attempted to express their differences with the exact criteria. Moreover, they have paved the ground for the promotion of positive Awaiting among the Sunnis by describing the non-productive role of negative Awaiting and by explaining the influential role of positive Awaiting.
    Keywords: the Sunnis, Awaiting, General Awaiting, Specific Awaiting, positive Awaiting, negative Awaiting
  • Mehrab Sadegh Nia Page 43
    “Savorism” (Mahdism) has been investigated as a priceless legacy of Shiism from various angles. However, attending to its function in the emergence of the greatest revolution of the century can reveal its hidden aspects. On the other hand, the Islamic Revolution of Iran has been an interesting subject for the researchers from different angles. For this reason, a number of well-known sociologists have tried to analyze its factors on one hand and its effects on the other hand and lessen its complexity. In order to explain the function of Mahdism in the emergence of Islamic Revolution, we can use three sociological models: “mental-psychological model”, “structural-organizational model”, and “discourse model”. Although referring to the speeches of the revolutionary leader shows that Mahdism has been used in the two model of mental and structural, one should not restrict this progressive teaching to these two components. Mahdism has challenged the legitimacy of the current regime by creating a targeted discourse against the discourse of power and provide a plan with alternative values for the establishment of a new government. This can be regarded as a great function for Mahdism in the Iranian society.
    Keywords: millennialism, Mahdism, the sociology of Revolution, Islamic Revolution of Iran, Messianic discourse
  • Ali Rad, Maryam Nassaj Page 59
    Considering the difference in methods in narration schools, investigating the method of each of the three narration schools of Qom, Baqdād and Isfahān can acquaint us with a set of thoughts that have in line or different views in the basics of obtaining and narrating the tradition. In the current research we try to express the methodology of messianic traditions from the view of these three schools: from the narration schools of Qom, the book of Kamal Ad-Deen and Tamām An-Ne’mah of Sheikh Saduq; from the narration school of Baqdād, the book of Al-Ershād of Sheikh Mufid; and from the narration school of Isfahān, the book of Bahār Al-Anwār of Allāmeh Majlesie are chosen. Among the objectives are recognizing the principles and the criteria of the authors for selecting, reporting, analyzing and explaining the content and the validity of the messianic narrations. Thus, we use a comparative study and express the aspects of similarities and differences between these three books.
    Keywords: methodology, Messianic traditions, tradition schools, Al, Ershad, Kamal Ad, Deen, Tamam An, Nemah, Bahar Al Anwar
  • Masoud Pourseyyed Aghaee, Muhammad Shahbaziyan* Page 87
    According to the traditions by Imams, the Prophet’s will is one way to prove the Imamate. And this will, in the Shi’ite sources, points to twelve people the first of whom is Imam Ali (PBUH) and the last one is Imam Mahdi (PBUH). Also, the will used in proving the Imamate is of two kinds of written and clear each of which has some features. In this article, we discuss the written will and analyze its features in Shia hadith sources. Finally, the result is that during the Prophet Muhammad (PBUH)’s life time, God has sent down a written letter with twelve Seals to him by Gabriel and stated the name of the twelve Imams and their life guidelines. By proving this, anyone who claims to be an Imam, while his name is not mentioned in the will, is surely a liar. The need to review the hadith sources and the abuse of the meaning of the written will by the false claimants and the how of taking advantage of this standard is the other motivating reason to write this paper and the used method in this article is descriptive-analytic.
    Keywords: analysis, the Prophet Muhammad (PBUH)'s will, revealed from the Heaven, Messianic claimants
  • Javad Eshaghie Dorche, Hojjat Heidarie Charatie Page 109
    One of the Sufism branches in the recent period is the “Gonābādies”. This group which is a branch of “Nimatullāhī” has specific beliefs in relation to religious beliefs. Including that, they have certain views toward the issue of awaiting and the how of the realization of Vicegerency at the Occultation period and the duties of those waiting to benefit from this Vicegerency: such as claiming a kind of special representation in the spiritual and sainthood matters for their dignitaries in order to guide people in the Occultation period, the necessity of swearing allegiance by the followers to the pole of the sect for the perfection of their faith and the acceptance of their deeds, special utilization of the titles and nicknames such as the Pole, Sheikh, Pillars and the Substitutes that this itself gradually undermines the importance and the place of the Infallible Imam and his mediating role in the grace and guidance. Also, presenting the issue of having permission at the Occultation period and extending these permissions to the Imam of the Time and the progenitor of their Vicegerency to Imam Ali (PBUH) is one of their beliefs. Thus, the result of such connections from the view of the Gonābādies is the realization of correct awaiting and guidance during the Occultation period is based on the necessity of knowledge and wisdom of poles who have special permissions from the Imams succession and have the unseen inspirations and special power in the spiritual guidance from the Imams.
    Keywords: those waiting, vicegerency connections, Sheikh, Gonābādie, allegiance, Shamsiyeh, Ghamariyeh Vicegerency