فهرست مطالب

علوم تربیتی از دیدگاه اسلام - سال چهارم شماره 1 (پیاپی 6، بهار و تابستان 1395)
  • سال چهارم شماره 1 (پیاپی 6، بهار و تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/05/26
  • تعداد عناوین: 6
|
  • جمیله علم الهدی، مهوش میری* صفحات 5-21
    موضوع این پژوهش بررسی عوامل فرهنگی، دینی، مذهبی و اقتصادی موثر در شکل گیری سبک های فرزندپروری در خانواده های شهرستان اندیمشک است. پژوهش، با به کارگیری رویکرد ترکیبی (mixed method)، به روش آمیخته اکتشافی انجام شده است، که شامل روش های کمی و کیفی است. ابزار پژوهش در بخش کمی پرسشنامه بامریند و در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختاریافته است. مراحل پژوهش شامل انتخاب جامعه، نمونه گیری تصادفی ساده، اجرای پرسشنامه، تحلیل نتایج و جمع بندی است. جامعه پژوهش 95 نفر از دانش آموزان دختر یکی از دبیرستان های شهرستان اندیمشک است که یک نمونه 75 نفری، با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده، از میان آن ها انتخاب و سپس با والدین پانزده نفر از آن ها مصاحبه شده است. تجزیه و تحلیل داده های کمی با استفاده از توزیع فراوانی و درصد، و قسمت کیفی با استفاده از روش کدگذاری و مقوله بندی انجام گرفته است. نتایج پژوهش عبارت اند از: 1- سبک غالب فرزندپروری در بین والدین شهرستان اندیمشک سبک مقتدرانه است؛ 2- باورهای مذهبی والدین در تعیین سبک های فرزندپروری آن ها موثر است؛ 3- فضای فرهنگی خانواده ها در تعیین سبک های فرزندپروری آن ها موثر است؛ 4- وضیعت اقتصادی خانواده ها در تعیین سبک های فرزندپروری آن ها موثر است. در کل، نتایج نشان می دهد که همه این عوامل جزء عوامل تاثیرگذار در تربیت فرزندان به شمار می آیند.
    کلیدواژگان: سبک فرزندپروری، مذهبی بودن، فضای فرهنگی (رسانه ها)، اقتصاد خانواده
  • خدیجه ابوالمعالی *، فاطمه سادات آل یاسین صفحات 23-38
    هدف از این پژوهش، بررسی دیدگاه امام علی (ع) درباره معنای زندگی و مقایسه آن با نظرگاه ویکتور فرانکل در این زمینه است. روش پژوهش، کیفی با رویکرد تحلیل متن قیاسی- استقرایی است. جامعه پژوهش شامل تعدادی از نامه ها، خطبه ها و کلمات قصار امام علی (ع) در نهج البلاغه، و آثار ویکتور فرانکل است. روش نمونه گیری نیز هدفمند است. برای تحلیل داده ها از روش توصیف، مقایسه، مقوله بندی و مفهوم سازی استفاده شده است. یافته ها بیانگر این است که مولفه های معنای زندگی از دیدگاه امام علی (ع) عبارت اند از: خداباوری، اعتقاد به دنیا و آخرت، مرگ، هدف زندگی، ارزش های اخلاقی، رنج و کار. از دیدگاه فرانکل نیز عشق، رنج و کار جزء مهم ترین منابع معناداری زندگی هستند. در نهج البلاغه بااین که رنج، کار و عشق (عشق به معبود) مولفه های معنابخش زندگی هستند، هدف داشتن در زندگی، اعتقاد به دنیا و آخرت، مرگ، خداباوری و ارزش های اخلاقی نیز جزء مهم ترین منابع معناداری زندگی به شمار می روند و این ها تفاوت اصلی دیدگاه امام علی (ع) با نظریه فرانکل است.
    کلیدواژگان: معنای زندگی، امام علی (ع)، فرانکل
  • علی اکبر ارجمندنیا*، راضیه پوریان صفحات 39-53
    این پژوهش به بررسی تاثیراجرای دوره آموزشی طرح رحمت -طرح آموزشی مبتنی بر آموزه های دینی و روان شناختی-در میزان رضایت زناشویی زنان خانه دار شهرستان ازنا در سال 1393 می پردازد. به این منظور از میان زنان ثبت نام کننده برای شرکت در این دوره آموزشی دو گروه انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه کنترل(سی نفر) و گروه آزمایش (سی نفر) تقسیم شدند. برای ارزیابی زنان خانهدار در این پژوهش از «آزمون رضایت زناشویی انریچ» استفاده شد. ابتدا زنان خانه دار با این آزمون ارزیابی شدند. پس از این دوره آموزشی، طرح رحمت در مورد گروه آزمایش اجرا شد، درحالیکه گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکرد. پس از هشت هفته دوره آموزشی و پایان دوره دوباره دو گروه ارزیابی شدند. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون تی (t)و تحلیل کواریانس استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان می دهد که اجرای دوره آموزشی طرح رحمت به افزایش رضایت زناشویی زنانخانه دار منجر شده است.
    کلیدواژگان: طرح رحمت، رضایت زناشویی، زنان خانه دار، آموزش زوجین
  • محمد داوودی*، زهرا شعبانی، راهله شفیعی صفحات 55-81
    این تحقیق به بررسی چگونگی پاسخگویی به سوالات کودکان دبستانی درباره خداوند پرداخته است. سوال اصلی تحقیق این است که چگونه می توان به سوالات کودکان دبستانی درباره خداوند پاسخ داد، به گونه ای که برای آنان قابل فهم باشد و در عین حال موجب بدفهمی آنان نشود. بدین منظور از دو روش تحقیق توصیفی تحلیلی و تحلیلی استنباطی استفاده شده است.
    در این تحقیق دو مبنا به دست آمد: یکی این که تصور کودکان از خداوند تحت تاثیر فرهنگ است، و دیگر انتزاعی بودن مفهوم خداوند و شکل گیری آن با تجرید ویژگی های مفاهیم روزمره. همچنین روشن شد که اصول اساسی در پاسخگویی عبارت اند از: محیط اجتماعی فعال و پویا، ادراک و توجه، حمایت داربستی و ایجاد مفاهیم پایه. همچنین روش های پاسخگویی عبارت اند از: روش تمثیل و برهان های عقلی ساده، روش پرسش و پاسخ پله پله، روش قصه گویی و روش بحث و گفتگوی جمعی. با توجه به تمامی ارکان پاسخگویی، یک فرایند پاسخگویی چهار مرحله ای پیشنهاد شده است.
    کلیدواژگان: خداوند، سوالات کودکان، فرایند پاسخگویی، مقطع دبستان
  • سمانه خلیلی*، خسرو باقری صفحات 83-102
    در این مقاله، با استفاده از آرای لیوتار، و مبنا قرار دادن نظریه ارتباطی و بازی های زبانی او سعی شده است اصول و روش هایی به منظور بهبود ارتباط در آموزش و پرورش استخراج شود. در نظریه ارتباطی لیوتار، چهار عنصر نقش اساسی دارند: فرستنده، گیرنده، حس و مرجع. در تحقیق حاضر، فرستنده و گیرنده معلم و دانش آموز درنظر گرفته شده است؛ حس و مرجع نیز با توجه به دوره های مختلف تحصیلی متفاوت اند. بازی های زبانی لیوتار از زوایای مختلف بررسی می شود؛ از یک بعد، بازی های زبانی مربوط به مدرسه و محیط آموزشی، خانه و اجتماع قابل بررسی اند و از بعد دیگر، بازی های زبانی مربوط به دروس متفاوت که در مقاطع بالاتر و تخصصی تر آشکارترند. با درنظر گرفتن این مسائل و چگونگی رفتار معلمان با دانش آموزان- که در مقاطع مختلف تحصیلی برحسب نیازهای روانی و آموزشی دانش آموزان، متفاوت است- می توان گفت که در سال های نخستین تحصیل، بر استفاده از عبارات ساده و موقعیت های محسوس، توجه به احساسات و عوامل محیطی و تفاوت های موجود بین بازی های زبانی خانه و مدرسه تاکید می شود و اندک اندک استفاده از روش های گروهی و ارتباطات بین فردی، توجه به بازی های زبانی دروس مختلف و حیطه های تخصصی و مسائل اجتماعی در بهبود فرایند ارتباط اثرگذار می شوند.
    کلیدواژگان: لیوتار، بازی های زبانی، نظریه ارتباط، آموزش و پرورش
  • فاطمه صغری شفیعی*، مریم برادران حقیر صفحات 103-131
    این پژوهش در پی اندازه گیری سطح یادگیری سازمانی در مدارس، به مثابه سازمان تربیت کننده نیروی انسانی توانمند برای ورود به بازار کار دانشی، است. پژوهش بر مبنای روش جمع آوری داده های مورد نیاز توصیفی پیمایشی و بر اساس هدف پژوهش کاربردی است. یافته ها از طریق پرسشنامه، که شامل هفت مولفه فرصت یادگیری مستمر، چشم انداز مشترک، تصمیم گیری مشارکتی، تسهیم اطلاعات، اتصال با محیط، ارزیابی مستمر و نیروی انسانی متخصص است، به دست آمده و نیز 61 سوال به صورت بسته پاسخ و بر اساس مقیاس لیکرت جمع آوری شده است. میزان آلفای کرونباخ برای تعیین میزان پایایی پرسشنامه 78/0 به دست آمد که نشان دهنده هماهنگی درونی قابل قبول سوالات پرسشنامه است. مدارس غیرانتفاعی دوره متوسطه دوم منطقه دو تهران، در سال تحصیلی 92-93، جامعه آماری پژوهش در نظر گرفته شدند و به روش نمونه گیری خوشه ای، ابتدا، از میان این مدارس پنج مدرسه به طور تصادفی انتخاب شد و سپس پرسشنامه در اختیار همه معاونان و مدیران ارشد مدارس برای پاسخگویی قرار داده شد که تعداد 31 پاسخنامه به منظور تحلیل داده ها به محقق بازگردانده شد. از آزمون فریدمن برای تعیین میزان اهمیت (رتبه بندی) ویژگی های ابعاد و مولفه های سازمان یادگیرنده در وضعیت موجود استفاده شد. نتایج حاکی از این است که ارزیابی مستمر، اتصال با محیط، فرصت یادگیری مستمر، تسهیم اطلاعات، تصمیم گیری مشارکتی، نیروی انسانی متخصص و چشم انداز مشترک به ترتیب از اهمیت نسبی برخوردارند و مدیران مدارس در چشم انداز مشترک و درک مناسب از آن کمترین رتبه و در ارزیابی مستمر بیشترین رتبه را در بین مولفه های مورد بررسی دارند.
    کلیدواژگان: سازمان یادگیرنده، یادگیری سازمانی، چشم انداز مشترک، تصمیم گیری مشارکتی، یادگیری مستمر، ارزیابی مستمر، درک مناسب
|
  • Jamileh Alamolhoda, Mahvash Miri* Pages 5-21
    The purpose of present study was to investigate the effective cultural, religious and economic factors in the formation of parenting styles in Andimeshk city families. The research was carried out by using mixed method exploratory design which implies collecting qualitative and quantitative methods. For doing so, Baumrind questionnaire and semi-structured interview were administered in quantitative and qualitative parts respectively. The study population consisted of 95 females high school students in Andimeshk city from which 75 students through simple random method were drawn. Then an interview with fifteen parents of the sample group were conducted. Quantitate data were analyzed by using frequency and percent distribution and qualitative by utilizing coding and categorization. The results revealed the predominant parenting style among parents was authoritative; parents’ religious beliefs, cultural atmosphere as well as economic status of the families were effective in determining parenting style. Results generally indicated that all of above factors were effective in child rearing.
    Keywords: Parenting styles, religious beliefs, Cultural atmosphere, economic status
  • Khadijeh Abolmaali*, Fatemeh Sadat Aleyasin Pages 23-38
    This study aimed to compare Imam Ali’s and Victor Frankel’s views on the meaning of life. The research method was qualitative with deductiveÜ inductive text analysis approach. The study population included some of letters, sermons and aphorisms of Imam Ali compiled in Nahj alÜ Balagha and Victor Frankel’s works. The method of sampling was purposeful. For data analysis, it was applied description, comparison, categorization and conceptualization methods. Findings showed that the components of the meaning of life from the perspective of Imam Ali are: Theism, belief in the present life of this world and the hereafter, purpose of life, moral values, suffering and work. From Victor Frankel's view love, works and suffering were the most important resources of life meaning. While in Nahj al-Balagha, suffering, work and love (for God) were components of life meaning, living a purposeful life, faith in the present life and the hereafter, death, belief in one single God and moral values were considered as the most significant sources of meaning of life,which are the main differences between Imam Ali's and Frankl's view.
    Keywords: meaning of life, human being, Imam Ali, Viktor Frankel, significant components
  • Ali Akbar Arjmandnia*, Raziyeh Pourian Pages 39-53
    The present research was aimed to study the effect of implementing the training program of Rahmat Plan on marital satisfaction amongst housewives’ in Azna city. For doing so, from among housewives who had registered in the program sixty women were randomly selected and assigned into control and intervention groups (each group 30 participants). Before and after implementing the training program, ‘Enrich marital satisfaction test’ was administrated on the participants in both groups. The intervention group received the instructing courses in eight weeks, whereas women in control group were not offered the related courses. For analyzing data, T test and covariance analysis were used. The results indicated that implementing the instructing course of Rahmat plan led to increasing marital satisfaction among housewives.
    Keywords: training program, Rahmat plan, marital satisfaction, housewives, couple training
  • Mohammad Davoudi*, Zahra Shabani, Rahele Shafiee Pages 55-81
    The purpose of presnt study was to investigate how to answer to children’ questions about God. The main research question therefore was how we answer to children’s questions about God in a way that the answers be easily and fully comprehended and simultaneously do not cause any misunderstanding. For doing so, descriptive and inferential research methods were used. The findings of the study revealed two foundations as follows: children conceptions of God are totally influenced by their surrounding culture and the conception of God is abstract formed based on abstraction of the features of every day conceptions. This research also found that main principles in responding to children's questions about God are: providing active and dynamic social environment, attention and perception, scaffolding, and creating basic concepts. The result showed the main ways of responding to children’s questions are as: parable, simple intellectual reasoning, and step by step question-answer, storytelling, and group discussion methods.
    Keywords: God, children''s questions, answering process, elementary school children
  • Samaneh Khalili*, Khosrow Bagheri Pages 83-102
    In this article, Lyotard's ideas about theory of communication and language games, some principles and methods were extracted for improving communication in education. In Lyotard's theory of communication, four elements have main roles including an addresser, an addressee, sense and referent. In present study a teacher and a student as an ‘addresser’ and an ‘addressee ‘were considered. The remaining elements, i.e., ‘sense’ and’ referent’ in terms of the grade of education were different. Lyotard's language games can be viewed from different dimensions. On one hand, language games which are related to school and educational environment of home and society. On the other hand, language games in different lessons which become more complicated and professional in upper levels. Regarding these issues and multiple ways that teachers behave towards students according to their mental and educational needs in different grades, we believe that in primary school years using simple phrases, objective situations, considering students’ feelings and their environmental elements, and also different between language games of home and school are very important. Gradually using cooperative methods and interpersonal communication, caring about language games of different lessons and professional areas as well as social problems can affect communication process.
    Keywords: Lyotard, language games, theory of communication, education
  • Fatemeh Soghra Shafiee*, Maryam Baradaran Haghir Pages 103-131
    This study aimed to measure the level of organizational learning in schools, as an educational organization for preparing students to enter the knowledge job market. The method of the study based on the technique of collecting data and objective of the study was description-survey and applied research respectively. The data was collected by using a questionnaire consisted 61 close-ended questions based on Likert scale. Internal consistency was estimated using Cronbach's alpha. It was showed an acceptable internal consistency with alpha value.78. The study population was the Islamic non-profit high schools located in the second district of Tehran during the academic year of 1392-1393. The sample was recruited by using cluster sampling method. For doing so, at first five schools were selected randomly. Then the questionnaire was distributed to all principals and vice-principals at the selected high schools. Finally, 31 questionnaires were returned to the researchers for data analysis. Friedman test was utilized to determine the level of importance (ranking) the characteristics of a learning organization in the status que. The results showed the following characteristics in order of relative importance: continuous evaluation, the connection with the environment, continuous learning opportunities, information sharing, collaborative decision making, human resource specialists and common vision. Among principals, the common vision and proper understanding of it as well as continuous assessment had the lowest and the highest importance related to characteristics of a learning organization respectively.
    Keywords: Learning organization, organizational learning, common vision, collaborative decision making, continuous learning, continuous assessment