فهرست مطالب

برنامه ریزی توسعه کالبدی - پیاپی 3 (تابستان 1392)
  • پیاپی 3 (تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/07/25
  • تعداد عناوین: 10
|
  • عباس سعیدی* صفحات 11-24
    در دهه اخیر حجم قابل توجهی از کتاب ها و مقاله های علمی در ایران در شاخه های مختلف دانش جغرافیا انتشار یافته است. اغلب این نوشته ها به مسایل خاصی پرداخته اند، هرچند به ندرت حاوی مطلبی درباره شرح و تبیین انواع مفاهیم و اصطلاحات این رشته بوده اند. افزون بر این، مفاهیمی که به کار رفته اند، کمتر از لحاظ معنایی به درستی در تناسب با مباحث و در مواردی حتی نادرست و گمراه کننده بوده اند؛ این نکته به ویژه در مورد خطاهای واردشده از راه ترجمه این مفاهیم به فارسی صادق است. گذشته از این، گرایش ها و رویکردهای نوین در جغرافیا، بویژه مباحث فضایی و نظریه های برنامه ریزی بیش از هرچیز مورد غفلت قرار گرفته است. در مقابل، آنچه بیشتر مورد عنایت بوده، مقاله های مبتنی بر مطالعات موردی دانشجویان در همان قالب پایان نامه های تحصیلی بوده است. نتیجه آنکه نوعی ابهام در تبیین و کاربرد مفاهیم بنیادین و افزون بر آن، زمینه سردرگمی دانشجویان این رشته پدیدار شده است. هدف اصلی از این مقاله کوشش در راه شرح و تبیین بعضی مفاهیم کلیدی مطرح در مباحث مربوط به فضا و برنامه ریزی فضایی در چارچوب جغرافیای کاربردی است.
    کلیدواژگان: جغرافیا، مکان، فضا، نظام فضایی، ساختار فضایی، کارکرد فضایی، سازمان فضایی، برنامه ریزی کالبدی، برنامه ریزی فضایی، برنامه ریزی کالبدی، فضایی
  • محسن سرتیپی پور صفحات 25-36
    ایران کشوری پهناور با بالغ بر 63898 روستاست که محدوده ای نزدیک به 60% از وسعت سرزمینی ایران را به خود اختصاص داده اند. جمعیت ساکن در محدوده های روستایی کشور حدود 23 میلیون نفر (مرکز آمار ایران، 1385) است. طی سال های اخیر تامین محیط و مسکن مناسب برای روستائیان همواره مورد توجه بوده و از حدود دو دهه قبل طرح ملی ساخت سالانه 200000 واحد مسکونی روستایی در حال اجرا بوده است. استان مرکزی با 419184 نفر جمعیت روستایی و 1278 روستا، و مساحتی بالغ بر 29125 کیلومترمربع از کشور (8/1 % ) از جمله استان هایی است که این طرح در آن اجرا می شود. مطابق آمار سال 85 مرکز آمار ایران 99842 واحد مسکونی روستایی در این استان وجود دارد که نوسازی آن ها شروع شده و طی برنامه چهارم توسعه سالانه حدود 4500 واحد مسکونی جدید در آن اجرا شده که این روند در برنامه پنجم توسعه نیز ادامه خواهد داشت. وجود نمونه های ارزنده مسکن بومی روستایی در استان و ضرورت اطلاع از ویژگی ها و ارزش های پایدار آن ها با این دورنما که چنین ارزش هایی می تواند در طرح مسکن جدید بکار گرفته شود، ضرورت مطالعات معماری مسکن در این استان را از اهمیت ویژه ای برخوردار نموده است. مقاله پیش روی با هدف شناخت مسکن روستایی این استان و معرفی گونه های عمده و رایج مسکن تهیه شده و شامل سه بخش است. بخش نخست به بررسی کلیات موضوعی، مقدمه، روش تحقیق، معرفی استان و روش انتخاب 35 روستای نمونه از میان 1287 روستای موجود استان و 102 واحد مسکونی نمونه اختصاص دارد. بخش دوم به معرفی ویژگی های مسکن و عناصر تشکیل دهنده آن می پردازد. بخش سوم به یافته های پژوهش و معرفی گونه های غالب و مورد اقبال مسکن، جمع بندی و نتیجه گیری اختصاص دارد.
    کلیدواژگان: روستا، مسکن روستایی، گونه شناسی، استان مرکزی
  • محمدرضا رضوانی، حسین منصوریان، مهرداد محمودیان زمانه، راضیه حیدریان محمدآبادی صفحات 37-48
    بیکاری از مقولات اساسی اقتصاد جهانی است. افزایش اشتغال و کاهش بیکاری، یکی از شاخصه های مهم توسعه یافتگی تلقی می شود. کشور نه تنها از مشکل بالا بودن نرخ بیکاری رنج می برد، بلکه توزیع فضایی نرخ بیکاری نیز بسیار نگران کننده است. این مقاله با تاکید بر رویکرد تحلیل اکتشافی داده های مکانی، توزیع فضایی نرخ بیکاری را در نواحی شهری و روستایی ایران در سال 1390 مطالعه کرده است. نتایج تحلیل اکتشافی داده های مکانی بیانگر وجود خوشه بندی (خود همبستگی مکانی مثبت) و ناهمگنی فضایی در توزیع شاخص های نرخ بیکاری شهری و روستایی در سطح شهرستان های ایران است. نتایج این مطالعه می تواند زمینه را برای برنامه ریزی مناسب جهت رفع نابرابری های منطقه ای بر حسب نرخ بیکاری فراهم سازد.
    کلیدواژگان: بیکاری، تحلیل اکتشافی داده های مکانی، نواحی شهری، نواحی روستایی، ایران
  • محمود جمعه پور، شهرزاد طهماسبی تهرانی صفحات 49-60
    هدف این پژوهش، بررسی کیفیت زندگی و زیست پذیری در روستاهای بخش مرکزی شهرستان شهریار در پیرامون شهر تهران است، کیفیت زندگی با زیست پذیری ابعاد و شاخص های مشترکی دارد به گونه ای که برای سنجش زیست پذیری از کیفیت زندگی به عنوان یک رویکرد رایج در مبحث سنجش زیست پذیری استفاده می شود. مسیر تحقیق نیز مبتنی بر کیفیت زندگی مکان محور است. روش گردآوری اطلاعات، علاوه بر مطالعات کتابخانه ای، روش پیمایشی است. و با استفاده از فرمول کوکران، حجم نمونه را 363 نفر تشکیل دادند و واحد تحلیل خانواده و، از آن میان، سرپرستان خانواده تعیین شدند. برای انتخاب روستاها با استفاده از روش طبقه بندی، روستاها و سپس، با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی، هفت روستا انتخاب شد. سرانجام، با استفاده از روش تخصیص متناسب، سهم هر روستا از پرسشنامه ها معلوم شد. ابعاد سه گانه اقتصادی (اشتغال و درآمد، مسکن، حمل و نقل، امکانات زیرساختی و آموزشی)، اجتماعی (بهداشت و سلامت، همبستگی و مشارکت اجتماعی، پیوستگی و تعلق مکانی، امنیت فردی و اجتماعی) و زیست محیطی (کیفیت محل از لحاظ عدم وجود آلودگی) این روستاها بررسی شد. برای پاسخگویی به سوالات از آزمونT تک نمونه ای و خی دو استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که سطح کیفیت زندگی و زیست پذیری در روستاهای در سطح نازلی قرار دارند و افراد میزان کیفیت زندگی و زیست پذیری را در تمامی ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی، به صورت معناداری، پایین ارزیابی می کنند. تفاوت معناداری نیز از نظر میزان زیست پذیری و کیفیت زندگی در روستاهای واقع در منطقه تحقیق وجود دارد.
    کلیدواژگان: زیست پذیری، کیفیت زندگی، روستاهای پیرامون شهری، بخش مرکزی شهرستان شهریار، تهران
  • محمدرحیم رهنما، مصطفی امیرفخریان صفحات 61-74
    برنامه‏ریزی دسترسی، به عنوان شیوه‏ای از برنامه‏ریزی یکپارچه کاربری ها و شبکه حمل‏ونقل دارای دو بعد فضایی و غیرفضایی است. موجود بودن و در دسترس بودن خدمات، از ابعاد دسترسی فضایی محسوب می‏شود، که این مطالعه به بررسی خدمات درمانی در شهر مشهد می‏پردازد. روش مطالعه از نوع توصیفی تحلیلی، است که براساس آن، پس از تشکیل بانک اطلاعات مکانی از فضاهای درمانی در نرم افزار ARC-GIS (شامل 6 کاربری ‏عمده با 4528 مورد فراوانی) و بهره‏گیری از مدل های دسترسی «دومرحله‏ای حوضه شناور»، وضعیت شاخص دسترسی‏ حوزه‏های شهر مشهد به هر یک از فضاهای درمانی تعیین شد. مزایای بهره‏گیری از این روش، در مقایسه با سایر روش ها، استفاده همزمان از شاخص هایی نظیر فاصله، شعاع عملکردی و تعداد تسهیلات است. نتیجه این تحلیل بیانگر عدم انطباق بین توزیع فضایی جمعیت و پراکنش خدمات درمانی است. به عبارتی، نواحی مرکزی شهر بهترین دسترسی و نواحی پیرامونی دارای ضعیف ترین دسترسی به خدمات درمانی را دارند. در ادامه، ضمن استفاده از نرم افزارspss و بهره‏گیری از مدل «تحلیل خوشه‏ای دومرحله‏ای»، 1266حوزه‏ جمعیتی شهر مشهد از نظر شاخص دسترسی به خدمات بهداشتی درمانی طبقه بندی شد. در این بخش، نتایج یافته‏ها نشان داد که شهر مشهد قابل طبقه‏بندی به دو خوشه است، شامل خوشه اول با میانگین شاخص دسترسی 3.24 شامل 2.3 درصد حوزه ‏های شهری (حوزه‏های دارای شرایط بسیار عالی دسترسی) و خوشه دوم با میانگین شاخص دسترسی 0.061 شامل 97.7 درصد حوزه‏ها که در مقایسه با خوشه اول وضعیت مناسبی را نشان نمی‏دهد. نمودارهای تهیه شده از ارزیابی این مدل نشان داد که مهم ترین شاخص درخصوص تفاوت خوشه اول با خوشه دوم، شاخص دسترسی به داروخانه‏هاست. از سوی دیگر، شاخص دسترسی به پایگاه های اورژانس کمترین نقش را در این طبقه‏بندی نشان می‏دهد.
    کلیدواژگان: دسترسی فضایی، خدمات بهداشتی درمانی، تحلیل خوشه ایدومرحله ای، مشهد
  • علی اکبر عنابستانی، وحید ریاحی، سید فرج الله توفیقیان اصل صفحات 75-88
    امروزه عمران روستایی یکی از اجزای اصلی توسعه روستاهای کشور محسوب است. از مهمترین طرح های اجرایی دولت در زمینه عمران روستاها، تهیه و اجرای طرح هادی روستایی است. بر این اساس، تحقیق حاضر به تعریف معیارهایی برای ارزیابی پیامدهای طرح هادی روستایی بر محیط زیست روستاها، طبق منابع مرتبط می پردازد. روش تحقیق در این بررسی، از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی است. بخش عمده داده های مورد نیاز از طریق عملیات میدانی و با استفاده از ابزار پرسشنامه جمع آوری و برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزارSPSS و آزمون تی یک نمونه ای استفاده شده است. حجم نمونه براساس فرمول کوکران 311 خانوار تعیین شده، که به روش نمونه گیری تصادفی ساده، از بین خانوارهای روستاهای شوسنی ضامنی و بابامیدان از شهرستان رستم انتخاب شده اند. بررسی ها حاکی از آن است که به رغم اجرای طرح هادی، مشکلاتی از جمله آلودگی هوا به سبب دفع غیربهداشتی زباله ها، راکد ماندن آب و ایجاد آب گرفتگی به سبب ساخت غیراصولی جداول و معابر و گسترش آلودگی فضولات حیوانی تاثیرات منفی زیست محیطی قابل توجهی بر روستاها داشته است. از اهم یافته ها میتوان به فقدان یا نقص مطالعات محیطی به هنگام تهیه طرح ها و، همچنین، پیش بینی نکردن پیامدهای ناشی از اجرای پروژه های ده گانه بر محیط زیست روستاها اشاره کرد. در نهایت، براساس یافته های حاصل از مطالعات میدانی و جمع بندی نتایج، رهنمودهایی برای بازخورد طرح ها و اصلاح رویکرد آنها نسبت به مداخله در محیط طبیعی و محیط زیست روستاها ارائه شده است. مهمترین آنها عبارت اند از اصلاح شرح خدماتی تهیه طرح ها و سوق دادن آنها به سمت اولویت بخشی به مطالعات محیطی و، همچنین، رویکرد بوم محور در تهیه و اجرای طرح ها.
    کلیدواژگان: ارزیابی، آثار زیست محیطی، طرح هادی، شوسنی، ضامنی، بابامیدان
  • سیدتاج الدین منصوری، حیدر جهان بخش صفحات 89-102
    در سه دهه آخر قرن بیستم میلادی، به موازات تحولات اولیه روانشناسی محیط، تغییرات علمی، فناوری و فرهنگی مهمی در محیط کالبدی زندگی انسان پدید آمد. تاثیر بیان و جاری شدن این تحولات در مباحث روانشناسی محیط و علوم رفتاری منجر به تغییر مبانی طراحی فضای شهری متکی بر فضا و زمان بوده است. پس از ورود مباحث بیان شده به ساحت نظری این حوزه، موضوع ادراک نیز بسیار اهمیت یافته و از ارکان آن تلقی شده است. مسئله بنیادین ادارک محیط شهری ساخته شده در زندگی مردم، فهم چیستی معنای محیط آن است. کیفیت فضا، هویت مکانی، تعاملات اجتماعی و اجتماع‏پذیری و ارتباطات غیر‏کلامی از حوزه‏هایی هستند که دیدگاه و نگرش انسان‏ها را در تعریف چیستی فضای شهری شکل می‏دهند. این حوزه‏ها، بهویژه در مناظر ‏شهری بافت‏های فرهنگی تاریخی، همواره شاخص‏های هویت و حس تعلق به مکان را در ارتباط با انسان و محیط بیان کرد و پاسخگوی نیازهای مادی و معنوی انسان‏ها بوده اند؛ به بیان دیگر، احساس تعلق به مکان و یافتن هویت مکانی خاص، سبب افزایش ارتباط انسان با محیط و، در نتیجه، ارتقای کیفیت مطلوب کالبد و منظر شهری شده است. این تحقیق، با هدف بررسی چگونگی ارتقای کالبد و منظر شهری از طریق احیای ارزش های فرهنگی تاریخی خیابان مدرس کرمانشاه، با استفاده از تکنیک فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) اجرا شده است. یافته‏های تحقیق، براساس داده‏های پرسشنامه، در دو بخش دیدگاه متخصصین و دیدگاه غیر‏متخصصین، توسط نرم‏افزارEXPERT CHOICE تحلیل و بررسی شده‏اند. نتایج این یافته‏ها نشان دهنده حوزه‏ها، مولفه‏ها و شاخص‏های موثر و با اهمیت بر طراحی منظر‏شهری خیابان مدرس، برای نیل به هدف تحقیق هستند. همچنین، این نتایج بیانگر به کارگیری عملی این عناصر در طراحی منظر‏شهری خیابان مدرس در راستای احیای ارزشهای فرهنگی تاریخی شهرند.
    کلیدواژگان: منظر شهری، فرهنگ، تاریخ، خیابان مدرس
  • قدیر فیروزنیا، محمد رضا ربانی صفحات 103-112
    سکونتگاه های انسانی، به عنوان یک پدیده مکانی فضایی، همواره تحت تاثیر عوامل متعدد طبیعی و انسانی هستند و پیوسته در بستر زمان تغییر می یابند. یکی از این عوامل تاثیرگذار، صنعت است. در ایران نیز صنعت تحولات گستردهای را در جامعه، به ویژه تحول سکونتگاه ها و تبدیل روستاها به شهر، بر جای گذاشته است. در این پژوهش، تاثیر صنعت بر تحول نظرآباد بررسی شده است. نتایج تحقیق، که با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و داده های ثانوی استخراج شد، نشان داد که صنعت سبب توسعه کالبدی فضایی نظرآباد شد تا از روستایی با جمعیت 799 نفری سال 1335 و وسعت 6 هکتاری، به شهری با جمعیت 97722 نفر، و وسعت 3574 هکتار در سال 1385 برسد.
    کلیدواژگان: صنعت، تحول، توسعه کالبدی، گسترش شهر، نظرآباد و مقدم
  • سید مهدی موسی کاظمی صفحات 113-124
    جمعیت شهرنشین در مدت زمان حدود پنجاه و پنج سال، از اولین سرشماری در سال 1335 تا سرشماری سال 1390، بیش از 8 برابر شده و ضریب شهرنشینی را به بیش از دو برابر افزایش داده است. بیشترین رشد سالیانه شهری شدن جمعیت در فاصله بین دو سرشماری 1355 و 1365 بوده است. از نظر طبقه بندی جمعیتی شهرها، دسته شهرهای کوچک با جمعیت کمتر از 25 هزار نفر، از نظر تعداد در طول هفت سرشماری رشد داشته اما از جهت سهم در جمعیت شهری کشور کاهش قابل توجهی را تجربه کرده اند. در مقابل، سهم جمعیت شهرهای بزرگ و کلانشهرها افزایش یافته است. کلانشهر تهران، به عنوان مرکز جذب جمعیتی در این دورهها عمل کرده و با بقیه شهرهای بزرگ از جنبه جمعیتی، فاصله زیادی داشته است. شاخص اولویت شهری، همواره بیش از 1 بوده گرچه تفاوت های زیادی در استان های کشور وجود داشته است که شاخص های شهرنشینی این تفاوت ها را به طور دقیق تر نشان می دهند. گرچه یافته های این بررسی نشان می دهد که توزیع نقاط شهری در کشور و در استان ها متعادل تر شده است، جمعیت شهری متمرکزتر گردیده است.
    کلیدواژگان: نظام شهری، ضریب شهرنشینی، نسبت شهر، روستا، تمرکز شهری، شاخص اولویت شهری
  • مصطفی طالشی، اسدالله قبادی صفحات 125-138
    یکی از معیارهای توسعه رفاه اجتماعی، افزایش سطح ایمنی جامعه و دسترسی مناسب و مطلوب شهروندان به زیر ساخت های ایمنی در زمان بروز مخاطرات و بحران های شهری است. مکانیابی مطلوب مراکز خدمات امداد در کنار سایر کاربری های اساسی، یکی از عوامل مهم در پایداری عملکرد مراکز خدمات رسان در مواقع بروز مخاطرات شهری و افزایش ضریب ایمنی شهری به شمار می رود.
    گسترش همه جانبه و پرشتاب شهر کرج، به عنوان یک کلان شهر در دهه های اخیر، و عدم فرصت کافی در ساماندهی بافت های شهری و فراهم سازی زیرساخت های مناسب شهری سبب شده که پیامدهای نامطلوب و اثرگذار در افزایش توسعه فضای شهری و منطقه ای و ناکارآمدی رفاه شهروندان را در پی داشته باشد.
    در پژوهش حاضر، با توجه به تنوع ملاک های مکانیابی برای هر یک از مراکز امدادرسانی و نقش های مختلف هر یک از آنها در هنگام وقوع حادثه، ایستگاه های آتش نشانی به عنوان یکی از مهم ترین مراکز در تامین ایمنی شهرها انتخاب شده است. در پی آن، الگوی مکان یابی مراکز آتش نشانی بر اساس چهار معیار تاثیرگذار اصلی به ترتیب اهمیت جمعیت، شبکه معابر، شعاع عملکرد و کاربری اراضی شهری سنجش می شود. از سوی دیگر، چهارده زیر معیار و شش گزینه طرح ریزی و با استفاده از منطق فازی در چهار چوب تحلیل سلسله مراتبی و بهره گیری از ابزارهای تحلیل مکانی جهت دستیابی به الگوی توزیع و پراکنش بهینه این کاربری در سطح منطقه چهار کرج طرح ریزی می شود. در ادامه، با وزن دهی و امتیازبندی معیارها زیرمعیارها و گزینه ها، بهترین مکان ها و اولویت های بعدی برای احداث مراکز آتش نشانی مشخص شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که مدیران شهری، به هنگام مواجهه با تغییرات و توسعه آتی فضای شهری و تغییر ترتیب اهمیت معیارها و زیرمعیارها قابلیت انتخاب گزینه مناسب و اولویت های بعدی را خواهند داشت.
    کلیدواژگان: ایستگاه های آتش نشانی، مکان یابی، الگو، منطق فازی، کرج
|
  • Abbas Saidi Pages 11-24
    In recent decade in Iran, there have been published a vast number of books (compiled or translated) and scholar articles on different issues in various branches of geography. Most of these publications often focus on particular issues, but only rarely offer an expansive overview of the variety of terms and concepts in use within the field; Moreover, the conceptions used are mostly not meaningfully relevant and in some cases even misleading (it is especially true in falsities in translating these terms and conceptions into Persian). Moreover, the new trends and approaches in modern geography, especially spatial debates and planning theories are in some way the most neglected topics in these publications. In contrary, the most interested fields in these publications are often students’ thesis-based case study ones, compiled mostly by students themselves. So, some problems have been evolved from insufficient descriptions and lack of sufficient clear and perceptible definitions. The result has been not only a growing vagueness of some terms and definitions, fundamental to applied geographies, but the misleading of growing number of students of the field. The main aim of this article is to provide a relative detailed description and discussion of the terms and concepts which are central to the theoretical debate and empirical research in spatial planning within modern applied geography.
    Keywords: Modern Geography, Place, Space, Spatial System, Spatial Structure, Spatial Function, Spatial Organization, Physical Planning, spatial planning, Physical-spatial Planning
  • Mohsen Sartipipour Pages 25-36
    Iran is a vast country with a diverse national, regional geographical condition which 60% of its expanse is in the rural areas. More than 63898 villages with the population about 23 million (Statical Centre of Iran 1385) exists in the country which, with the special economic, social and cultural characteristics play an important role in the production and the supply of food requirements, independence and security in this region.
    Through recent years, supplying villagers with adequate environment and housing have been the main concern. The process of major actions such as preparation and implementation of rural detailed planning, and the national planning of building 200000 housing units annually, have influenced the fabric and physical arrangements of villages. Markazi Province with 419184 people and 1278 villages has occupied 29125 square kilometers of the whole country (1.8%). According to year 85 statistics of Statical Centre of Iran, 99842 rural housing units exists in this state that the reconstruction of these units is the major aim of national improvement planning of rural housing. Providing adequate environment and housing without the knowledge about rural architectural characteristics is a though or maybe non-achievable job.
    Existence of worthy vernacular housing typologies in the state and the need for knowledge about characteristics and preservation of the sustainability values, have made the need of architectural studies in the field of housing very important.
    The forth article which have been prepared with the aim of introducing the dominant housing typologies of Markazi province is in 3 phases. The first part analyses the general aspects, introduction, methodology and determining the villages and sample housing units and introducing the Markazi Province. The second part is specified to defining rural fabric characteristics, physical arrangements, housing typologies and their elements. The third part is dedicated to analysis, conclusion and determination of dominant housing typologies and accepted housing in Province villages.
  • Mohamadreza Rezvani, Hossein Mansourian, Mehrdad Mahmoudian Zamaneh, Razieh Heydarian Mohammadabadi Pages 37-48
    Unemployment is a fundamental issue in world economy so that increase in employment and decrease in unemployment is an important indicator about of development. Iran not alone suffers from high unemployment rate but also the spatial distribution of unemployment rate is very solicitous. These papers with emphasis on exploratory spatial data analysis investigate the spatial distribution of unemployment rate in urban and rural areas with using data of census 2011. Results of exploratory spatial data analysis indicate clustering (positive spatial autocorrelation) and spatial heterogeneous in spatial distribution of urban and rural unemployment in Iran's counties. Therefore results of this paper can provide context for proper planning in order to obviation regional inequality in unemployment rate in Iran.
    Keywords: Unemployment, exploratory spatial data analysis, urban areas, rural areas, Iran
  • Mahmoud Jomepour, Shahrzad Tahmasbi Tehrani Pages 49-60
    The purpose of this study was to evaluate quality of life and livability in rural central city of Shahriar in Tehran, Dimensions and indicators of quality of life and livability is common such that to assess the viability of quality of life as a common approach to the topic is used to assess viability. Research direction is based on the location-based quality of life.In addition to data collection, library studies, is a survey, and the Cochrane formula for determining the sample size of 362 patients and their families and Analysis Unit of the heads of families was determined by. Order to select the classification method group villages Venture Towns and classified using seven villages were selected randomly, and finally using the proportional contribution of each village turned out questionnaires. Then examine three dimensions of economic, social and environmental were studied in the villages. response to questions from the test T One-sample t and chi-square were used. The results indicate that the quality of life and livability in the study villages are located in low viability and quality of life and in all social (health, Solidarity and social participa-tion, cohesion and belonging, place, person, and social security), economic (employment, income, housing, transportation, infrastructure and educational facilities), and environ-mental ( Quality place in the absence of infection) assessments are down significantly, and no significant difference also in terms of livability and quality of life in villages in the study area there.
    Keywords: livability, Quality of Life, the villages surrounding the city, the central city of Shahriar, Tehran
  • Mohamad Rahim Rahnama, Mostafa Amirfakhriyan Pages 61-74
    Objective
    The main objective of this study is the analysis of urban areas access to health facilities. Its basis is to identify areas with poor access. And position of any area to access health care services should be identified. In this study in the first stage the spatial database of the health services in software ARC-GIS (including 6 major with about 4528 lots) was formed. Then use the models to “two-step floating catchment area”, status in-dicators to each of the spaces of the city of Mashhad access areas were determined. Then using the software «spss» and the “two-step cluster analysis” method, areas of the city of Mashhad was classified according to the index access. The results of this analysis indicate a lack of conformity between the spatial distribution of population and distribution of health services. Central city has the best access to health services and the surrounding ar-eas have to be weakest. Also Mashhad city be classified into two clusters. The first cluster is with an average index access of 3. 24 and includes to 2. 3% in urban areas (areas have access to excellent condition). The second cluster included 97. 7% city areas with a mean index of 0. 061 to compared to the first cluster does not show the proper position. Graphs produced by the evaluation of model showed that the most important indicator of the first cluster to second cluster is the index access to pharmacy. Emergency access has the least role in this classification. In Mashhad city Health Services is a single center. So create a new core functionality in various sectors of health care is essential. For this purpose min-imum of two core functions of health care is essential in Mashhad city.
    Keywords: Spatial access, Health care services, Two-step cluster analysis, Mashhad city
  • Ali Akbar Anabestani, Vahid Riahi, Seyed Farajollah Tofighian Asl Pages 75-88
    Today, rural construction is considered as one of the main components of the rural develop-ment. one of the most important plans for the improvement and development of the villages is the implementation of the Rural Guide Plan. In this context, the present research is to define criteria for assessing the environmental effects of implementing the Rural Guide Plan according to rele-vant sources. In this study the research methodology in terms of objective is applied and in terms of method it is analytical-descriptive. The major parts of the required data were collected through field studies and using questionnaires. The collected data was then fed into the statistical package for the social science (SPSS) in order to be analyzed and one sample T- test was utilized. Based on the Cochran formula, the sample size was 311 households which were determined by simple random sampling method among families in Shoosti- Zamni village, Babamidan village in Rostam County. The results of the study revealed that despite implementing the Rural Guide Plan problems such as air pollution due to the unhygienic disposal of waste, water stagnations and flooding out of water due to unprincipled constructions of the street curbs and the sidewalks and expansion of pollution caused by animal waste have considerably negative environmental impacts on the villag-es. In these regards, the main findings include the lack or defect in environmental studies during preparing plans and also defect in predicting the consequences of implementing the ten-stage pro-jects in the environments of the villages. Finally, based on the findings of the field studies and the results, some guidelines were provided as feedbacks in order to modify their approach to intervene in the natural environment and the rural environment. The most important of them include correc-tion of service plan description and leading them towards prioritizing environmental studies as well as to the region (habitat)-centered approach in preparing and implementing projects.
    Keywords: Assessment, environmental impact, plan Guide, the villages of Shoosini-Zamni, Babamidan
  • Tajeddin Mansouri, Heydar Jahanbakhsh Pages 89-102
    In the last three decades of the twentieth century to the early development of psychol-ogy as the environment changes, scientific, technological and cultural life in the physical environment emerged. The impact of these developments and current issues in environ-mental psychology and behavioral science principles to the design of urban space and time are based on. Then the theoretical aspects of the topics discussed , and the organs of perception as it was considered very important. Fundamental understanding of the urban environment made people understand the meaning of what it is. Quality of space , place, identity , social interaction and non- verbal communication and socialization areas defined what the attitude of people in urban form. These areas, especially in urban land-scapes cultural context - the historical markers of identity and sense of place in relation to the environment and human and spiritual needs of human beings are in other words sense of place and identity in a particular place by increased human contact with the environ-ment and therefore improve the quality fabric and urban landscape are. This study aimed to investigate how to improve the urban landscape through the body and revive cultural values - the historic Modares Street Kermanshah, techniques using analytic hierarchy process (AHP) has been made. Research findings based on questionnaire data in two views of experts and non- experts approach , EXPERT CHOICE software are analyzed. These results indicate areas of effective and important component of the urban landscape design instructor streets to achieve their research goals. Our results also demonstrate the practical application of the elements in landscape design instructor Street toward restor-ing cultural values - are the historic city .
    Keywords: Urban Landscape, culture, History, Modares Street
  • Ghadir Firouznia, Mohammad Reza Rabbani Pages 103-112
    Human settlements as a spatial phenomenon always are influenced by Different nat-ural and human factors and are changing during all times. One of these affecting factors is industry. In Iran, the industry as other countries have had excessive changes in society in particular changes in rural settlement to urban settlement. This article, by relying on descriptive – analytical method, intends to illustrate the impact of industry on the devel-opment of Nazarabad. by using secondary data. Industrial development in this settlement caused village Nazarabad with a population of 799 people and area of 6 acres in 1335 to a city with a population of 97722 and area of 3574 acres in 1385.
    Keywords: Industry, physical development, Expansion of the city, Nazarabad, Moghadam
  • Seyed Mehdi Mousakazemi Pages 113-124
    Urban population in the period of about fifty-five years from the first census in 1956 to census 2014 become more than 8 times and the rate of urbanization has increased to more than 2 times. The highest annual growth rate of urban population occurred between two censuses in 1976 and 1986. In seven censuses the classification of population in cities shows small towns with populations of less than 25 thousand people increase in terms of numbers but in terms of contribution to the urban population of the country have experi-enced a significant decline. In contrast, the share of the population of large towns and me-tropolis has increased. Metropolitan Tehran, as center of population attraction acts in this periods and the other major cities in terms of population, were far away. Index of urban priorities has always been more than one although many provinces had differences that urbanization indicators show the them more precisely. Findings from this study indicate that distribution of urban areas in the country and the province is more balanced, but the urban population is more concentrated.
    Keywords: urban system, urbanization ratio, the ratio of urban-rural, urban concen-tration, Index of urban priorities
  • Mostafa Taleshi, Asadolah Ghobadi Pages 125-138
    High level of society’s safety and suitable access to infrastructure while disaster is occurred indicate social welfare development. Correct site-selection of relief center along with other land uses can be important factor in sustainable function in such a center with high safety in the time of an unforeseen occurrence.
    Development of Karaj as a megalopolis in recent decade and lack of capability or enough time to organize urban fabrics and acceptable infrastructure has made problem in developing of the urban spaces. Due to different site selection criteria and role of each relief center in occurrence, fire station which is the most important center is considered for this study.
    For achieving to suitable distribution of this land use in Karaj, district 4. Firstly, the site-selection model for fire-station centers based on four effective criteria including population, network of streets, radius of work, urban land use and fourteen sub-criteria and six stations is designed. Secondly, all relative criteria and indexes were weighted and surveyed by analytical hierarchy process, fuzzy logic and spatial analysis elements and finally presented the best station and related alternatives. Results of this study will be obtained a solution to organize the existing approach and help urban manager to make correct decision against space changes in further.
    Keywords: Fire station, Site-selection, Model, Fuzzy logic, Karaj