فهرست مطالب

پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل - سال سوم شماره 2 (بهار و تابستان 1394)
  • سال سوم شماره 2 (بهار و تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/06/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علیرضا ابراهیم گل، سیامک کریمی صفحات 1-27
    پنج هزار گونه اقلیت در سراسر جهان زندگی می کنند. نگاهی به نقشه پراکندگی این اقلیت ها به خوبی نشان می دهد که آن ها در مناطق بحران خیز جهان جا گرفته اند. یکی از جدی ترین و جدیدترین رویدادهایی که حول موضوع اقلیت ها در حقوق بین الملل شکل گرفته است، خواست «جدایی یکجانبه» از جانب آن هاست؛ یعنی جدایی که با رضایت دولت مادر همراه نیست. جدایی کوزوو از صربستان، درخواست جدایی اقلیم کردستان از عراق و درخواست جدایی کاتالونیا از اسپانیا از جمله نمونه های آشکار این وقایع به شمار می روند. موضع حقوق بین الملل درباره این جدایی ها چیست؟ آیا این جدایی ها مشروع هستند؟ نظریه «جدایی چاره ساز» از جمله نظریه هایی است که تلاش کرده تا به این پرسش ها پاسخ بدهد. بنا به این نظریه، آن جا که پایان بخشیدن به نقض فاحش حقوق بشر جز با جدایی بخشی از سرزمین دولت مادر حاصل نمی آید، ناگزیر باید حق بر جدایی را به رسمیت شناخت. این نوشتار تلاش می کند بدون آن که به مشروعیت جدایی یکجانبه بپردازد، صحت و اعتبار نظریه جدایی چاره ساز را از منظر حقوق بین الملل مورد سنجش قرار دهد. به نظر می رسد این نظریه با اصول حقوق بین الملل سازگار نیست.
    کلیدواژگان: جدایی چاره ساز، حق تعیین سرنوشت، حاکمیت سرزمینی، حقوق بشر، حقوق تفسیر معاهدات
  • علی باقری دولت آبادی، اسماعیل مردانلو صفحات 28-48
    یکی از چالش برانگیزترین مباحث سیاست خارجی ایران طی سال های 1381 تا 1394 موضوع پرونده هسته ای بود. در طول این سال ها دولت سید محمد خاتمی و محمود احمدی نژاد هر یک به نوعی درصدد پایان دادن به این چالش برآمدند اما این مهم تنها در دولت حسن روحانی محقق شد. این شرایط منجر به طرح این سوال می گردد که چه عواملی بر تصمیم گیری رهبران سیاسی ایران و توفیق آنان در شکل گیری یک توافق بین المللی در این مقطع زمانی تاثیر گذاشت؟ فرضیه پژوهش حاضر بر این استدلال استوار است که طبق نظریه تصمیم گیری روزنا از میان متغیرهای 5 گانه در تصمیم گیری، عامل فرد، جامعه و نظام بین الملل بیشترین تاثیرگذاری را در حصول این توافق ایفا کرده اند. یافته های پژوهش از ویژگی های شخصیتی حسن روحانی، خواسته مردم برای پایان تحریم ها و احقاق حق هسته ای و استقبال جامعه جهانی از ریاست جمهوری حسن روحانی به عنوان مهم ترین عوامل در به سرانجام رسیدن پرونده هسته ای یاد می کند. بااین حال تاثیر متغیرهای دیگر همچون نقش و بوروکراتیک را در این میان نادیده نمی انگارد. در انجام پژوهش حاضر از روش کیفی از نوع تبیینی و منابع الکترونیکی و نوشتاری استفاده شده است.
    کلیدواژگان: توافق هسته ای، جیمز روزنا، تصمیم گیری، ایران، حسن روحانی
  • محمد علی رمضانی، ناصر حکمت نژاد صفحات 49-71
    از مسائل مهمی که اتحادیه اروپا با آن مواجه است و همزمان به گسترش اتحادیه و سیاست خارجی آن مربوط می شود، سیاست اتحادیه اروپا در خصوص کشورها و مناطق مجاور اتحادیه است. جدید ترین ابزار سیاست خارجی اتحادیه در قبال همسایگان خود، سیاست موسوم به همسایگی اتحادیه اروپا (ENP) می باشد. این سیاست را باید در واقع محل تقاطع سیاست خارجی، امنیتی، توسعه ای و تجاری اتحادیه اروپا دانست که هدف اصلی آن صدور هنجارهای اروپایی به آن سوی مرزها و تشکیل حلقه ای از دوستان با تاکید بر ایجاد حکومت خوب، ثبات اقتصادی و سیاسی، دموکراسی سازی و احترام به حقوق بشر در همسایگان اتحادیه به عنوان مقدمه ای برای ارتقاء ثبات و امنیت درون اتحادیه می باشد. مقاله حاضر تلاش دارد تا با کالبد شکافی سیاست همسایگی اتحادیه اروپا به بررس کارآیی این سیاست در راستای دست یابی به اهداف مورد نظر بپردازد. در این پژوهش اوکراین به عنوان یکی از مهم ترین کشورهای اروپایی که این سیاست در قبال آن اعمال شده است به عنوان نمونه بررسی شد؛ نتایج این بررسی نشان داد که اگرچه اقداماتی در راستای دست یابی به اهداف این سیاست توسط کشورهای مجری صورت گرفته ولی در کل این سیاست به دلیل ناسازگاری منافع و اهداف اتحادیه در کشورهای شریک، یکی فرض کردن فرایند سیاست گسترش اتحادیه با سیاست همسایگی و نبود چشم انداز الحاق، فقدان انگیزه های کافی و قابل ملاحضه، عدم حمایت از جامعه مدنی در کشورهای تحت پوشش و حمایت مالی اندک از سیاست همسایگی، نتوانسته آنچنان که باید موفقیت آمیز باشد.
    کلیدواژگان: سیاست همسایگی اتحادیه اروپا، اروپایی شدن، برنامه اقدام، اوکراین
  • خلیل الله سردارنیا صفحات 72-91
    دیپلماسی عمومی، اصطلاحی است که در چند دهه اخیر به تاثیر از گسترش اینترنت و شبکه های خبری ماهواره ای به صورت فزاینده مورد توجه محافل علمی – آکادمیک و دیپلماتیک قرار گرفته است. این نوع دیپلماسی در ارتباط با نفوذ، هدایت و بسیج افکار عمومی در راستای اهداف کنشگران حکومتی و غیر حکومتی به کار می رود. در این نوشتار، نگارنده در صدد ارائه پاسخ تحلیلی به این سوال است که چرا شبکه ماهواره ای الجزیره با وجود کمتر از دو دهه فعالیت رسانه ای، نسبت به شبکه های ماهواره ای غربی در دیپلماسی عمومی و نفوذ در افکار عمومی در جهان عرب از موفقیت زیادی برخوردار بوده است؟ مهمترین دلایل در موفقیت این شبکه عبارتند از: استقلال و تابوشکنی سیاسی در پوشش خبری- تصویری، محتوای انتقادی و تحلیلی، نقد سلطه و مداخله ایالات متحده آمریکا در منطقه، گفتمان رسانه ای پان عرب و پان اسلامی، دفاع از حقوق مردم فلسطین، تکنیک ها و ساختار نوین و جذاب در پوشش خبری - تصویری و میزگردهای تحلیلی با تمرکز بر مسائل مهم منطقه. در این تحقیق، روش تحقیق از نوع تحلیل ثانویه داده ها و نیز روش تبیین علی تحلیلی- استدلالی است. مهمترین یافته این تحقیق آن است که شبکه ماهواره ای الجزیره از موفقیت شایان توجهی در دیپلماسی عمومی منطقه ای و نفوذ و بسیج افکار عمومی در خاورمیانه و شمال آفریقا برخوردار بوده است.
    کلیدواژگان: شبکه الجزیره، دیپلماسی عمومی، افکار عمومی، جهان عرب
  • علیرضا کوهکن، مهلا نخعی خیرآبادی صفحات 92-115
    لابی ارامنه یکی از لابی های قومی قدرتمند در ایالات متحده آمریکا است. تلاش اصلی سازمان های مختلف لابی ارامنه در ایالات متحده تاثیر گذاری بر سیاست خارجی ایالات متحده در جهت اهداف و مسائل مربوط به خودشان است. کمیته ملی ارامنه و مجمع ارامنه آمریکا دو سازمان اصلی لابی ارامنه هستند که سه هدف اصلی لابی ارامنه یعنی، شناسایی قتل عام ارامنه توسط امپراتوری عثمانی در سال های 1922-1915، شناسایی استقلال و خومختاری منطقه ناگورنو- قره باغ و دریافت کمک های مالی از ایالات متحده را دنبال می کنند. سیاست خارجی در ایالات متحده متاثر از عوامل و عناصر مختلفی است، لابی ها یکی این عناصر هستند که در چارچوب کلی گروه قرار می گیرند. بنابراین توضیح جایگاه گروه در سیاست خارجی ایالات متحده ضرورت می یابد؛ که تحقیق حاضر این مبحث را با نظریه گروه در ایالات متحده ارائه شده توسط آرتور بنتلی توضیح می دهد.
    کلیدواژگان: لابی ارامنه، سیاست خارجی ایالات متحده، قفقاز جنوبی، ارمنستان
  • علی محمدیان، قاسم ترابی صفحات 116-141
    سقوط صدام در سال 2003، دولت و نظام سیاسی عراق را به طورکلی متحول ساخت و آن کشور را در بحران چندساله ای فروبرد، به گونه ای که باعث قدرت گیری شیعیان برای اولین بار در تاریخ عراق و افزایش قدرت حکومت اقلیم کردستان گردید. کردستان تنها منطقه ای از عراق است که تا قبل از حمله داعش (2014) به برخی از مناطق آن، توانسته است بدون تاثیرپذیری از محیط ناامن، در راستای اهداف و برنامه های خود بکوشد و به عنوان یک بازیگر ذره ای، خود را در داخل منطقه و جهان مطرح نماید. این پژوهش با بهره گیری از رویکرد توصیفی- تحلیلی و استفاده از منابع اینترنتی و کتابخانه ای درصدد پاسخگویی به این سوال است که: تحولات عراق چه تاثیری بر فرآیند استقلال خواهی کردها داشته است؟ یافته ها حاکی از آن است که طی چند سال گذشته تحولات ویژه ای در عراق روی داده است که ازجمله آن ها می توان به سقوط صدام در سال 2004، تدوین قانون اساسی عراق در سال 2005 و ظهور و قدرت نمایی داعش در سال 2014 اشاره نمود. این موارد علت اصلی استقلال خواهی کردها نیستند، اما موجب تسریع در فرآیند استقلال خواهی کردها شده اند و نقش متغیر تسهیل کننده را دارا می باشند. در این راستا، پیش بینی می شود در صورت سمت گیری تحولات به این صورت، استقلال کردستان عراق صورت خواهد گرفت.
    کلیدواژگان: عراق، حکومت اقلیم کردستان، فدرالیسم، داعش، سیاست داخلی و خارجی
|
  • Alireza Ebrahimgol, Siamak Karimi Pages 1-27
    Five thousand types of minorities live in throughout the world. A glance at the map of the distribution of the minorities, clearly demonstrate that they were resided in the most critical regions in the world. One of the newest and the most serious events which was formed about issue of minorities in international law is their unilateral secession’s request; in other words, a separation which is not requested without the consent of the origin state. Kosovo secession from Serbia, request of Kurdistan’s secession from Iraq, request of Catalonia’s secession from Spain is considered as obvious practices of those events. What is the position of international law about these secessions? Are these secessions legitimate? Remedial secession’s theory tries to answer these questions. According to this theory, right on secession must be inevitably recognized where the end of gross breach of human rights isn’t met unless that part of territory was separated from the origin state. According to findings of this article it seems that this theory is not consistent with principles of international law.
    Keywords: Remedial Secession, Right on self, determination, Territorial sovereignty, Human rights, Law of treaty interpretation
  • Ali Bagheri, Esmail Mardanloo Pages 28-48
    ne of the most Challenges of Iran Foreign Policy during of 2003-2015 was Iran nuclear Program. In these years the Governments of Seyed Mohamad Khatami and Mahmoud Ahmadinejad tried to solve the Problem of Iran Nuclear Case but this important issue only realized in Hasan Rouhani Government. The Main Question here is that what Factors did influence on decision making of Iran’s Officials and Acquiring of an international Agreement? Research Hypothesis is based on this argument that according to Rosenau’s Decision Making theory from five Factors have role in Decision Making of Countries; Individual, Society and International Factors had the most Effect on this Agreement. Research Findings show that characters of Hasan Rouhani, Demands of People to end Sanctions and Fulfillment their rights on nuclear peaceful program and world society welcome to Hasan Rouhani Presidency were the most important Factors in solving of Iran Nuclear Case. However, others factors (role and Bureaucratic) also had some effects. The research Methods is qualitative with emphasis on Explanatory method. The Data gathered by using of library and internet resources.
    Keywords: Nuclear deal, James Rosenau, Decision Making, Iran, Hasan Rouhani
  • Mohammad Ali Ramezani, Naser Hekmatnejad Pages 49-71
    One of the important issues which deals simultaneously with the European Union (EU) enlargement policy and its common foreign and security policy, is EU's policy towards its neighbors. after EU enlargement. It is a crossroad of EU foreign, security, development and trade policies which aims at Europeanization and creating a ring of friends around its borders where good governance, political and economic stability, democratization and respect for human rights have been emphasized. The present article attempts to evaluate the effectiveness of this policy in reaching its targets. In this paper, Ukraine as one of the most important European countries where the policy is applied toward it, has been examined as a sample. Results show that in spite of some actions made by partner's countries, it was not, because of conflicting goals in partner countries, replicating accession, lack of sizeable incentives, lack of proper support of civil society, improper funding, as successful as it should be.
    Keywords: European Neighborhood Policy, Europeanization, Action Plan, Ukraine
  • Khalil Sardarnia Pages 72-91
    Public diplomacy is an idiom that has been noticed increasingly in last decades due to extension of internet and satellite news networks. This type of diplomacy be used related to influence, guidance and mobilization of public opinion for the aims of governmental and non-governmental agents. In this article, the author tried to give analytical answer to this question: in spite of being newest, why satellite network of Al-Jazeera has been more successful than western satellite networks in public policy and influence in public opinion in Arab world? The most rezones are: Independence and political taboo-breaking in news-image coverage, critical and analytical content, criticism of U.S.A dominance and it’s interventions in the region, pan-Arabism and pan-Islamism in discourse, defense of Palestinians rights, new and attractive techniques and structure in in news-image coverage and arrangement of political and analytical panels with emphasis on main issues of the middle east. The research method is secondary analysis of data and analytical-causal explanation. The most finding of this research is that: the Al-Jazeera network due to above- mentioned reasons has been successful in regional public diplomacy and influence in public opinion in middle east and north Africa, the peak point of that was the quickening role of this network in the mobilization and continuance of protests in the recent revolutions. So the role-and the position of this network must be notices by analysts.
    Keywords: AL, Jazeera network, Public Diplomacy, Public Opinion, Arab World
  • Alireza Koohkan, Mahla Nakhaee Pages 92-115
    Armenian lobby is one of most powerful ethnic lobbies in U.S. all branches of this lobby try to direct US foreign policy on their interests. Armenian National committee and Armenian Assembly are two famous organization of Armenian lobby. They try to achieve three obvious goals of Armenian lobby which are Recognition of Armenian Genocide by Ottoman Empire between 1915-1922, recognition of Independence or Autonomy of Nagorno Karabakh and obtaining financial assistance from U.S.
    Different elements form U.S Foreign policy and lobbies are one of these elements. Lobby under theory of group can be defined so this article must explain the role of groups in U.S policy. This article use Arthur Bentley theory as theoretical framework.
    Keywords: Armenian Lobby, U.S foreign policy, south Caucasus, Armenia
  • Ali Mohammadian, Ghasem Toraby Pages 116-141
    The fall of Saddam in 2003, Iraq's government and political system in general, and it changed the country in crisis Chndsalhay swallow, so that Shia power for the first time in the history of Iraq and the Kurdistan Regional Government's increased power. Kurdistan is the only region of Iraq before the invasion of ISIS (2014) In some regions, it has no impact of unsafe environment, their programs and try to serve as a bit actor, within the region and the world the. This research using descriptive and analytical approach and use of the Internet and library resources to answer the question: what effect developments in Iraq's Kurdish independence process? The findings show that over the past few years, certain developments that occurred in Iraq, among them the fall of Saddam in 2004, Iraq has a constitution in 2005 and the rise of Islamic power in 2014 noted. This is the main cause of Kurdish independence, but to speed up the process of Kurdish independence, and the changing role of facilitator to hold. In this regard, it is predicted that the orientation of the developments in this case, there will be an independent Kurdistan.
    Keywords: Iraq, Kurdish regional government, federalism, daesh, domestic, foreign policy