فهرست مطالب

تحقیقات کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاهی - سال چهل و نهم شماره 4 (زمستان 1394)
  • سال چهل و نهم شماره 4 (زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/12/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مقاله پژوهشی
  • عبدالرضا ایزدی*، مریم ناخدا، فاطمه فهیم نیا صفحات 413-437
    هدف

    اساسا استاندارد مقوله ای است که به کنترل فعالیت یا محصول کمک می کند. وجود استانداردها سبب ایجاد هماهنگی و یکدستی در یک یا چند بخش می شود. استاندارد فراداده ای نیز گونه ای از استانداردها می باشد که در نوع خود باعث ایجاد یکدستی و هماهنگی می شود. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی استانداردهای آرشیوی در نرم افزارهای آرشیوی داخلی و خارجی دسترسی آزاد می باشد، تا مناسب ترین استانداردهای فراداده توصیفی و توصیف منبع جهت استفاده در این نرم افزارها و همچنین میزان پشتیبانی نرم افزار ها از این استانداردها مشخص شود.

    روش شناسی

     رویکرد پژوهش حاضر ترکیبی است و در آن از روش های کتابخانه ای، دلفی و پیمایشی توصیفی استفاده شده است. ابزار گردآوری اطلاعات در روش کتابخانه ای، فیش برداری؛ در روش دلفی پرسشنامه و در مرحله پیمایش، سیاهه وارسی می باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل نرم افزارهای آرشیوی دسترسی آزاد خارجی، نرم افزارهای آرشیوی داخلی و نرم افزارهای کتابخانه ای داخلی که مواد آرشیوی را پوشش می دهند و از استانداردهای فراداده ای نیز پشتیبانی می کنند می باشد که در مجموع 11 نرم افزار شناسایی شد.

    یافته ها

    حاکی از آن است که پنج استاندارد EAD، EAC-CPF، ISAAR ، ISAD و ISDF توسط اعضای پانل دلفی به عنوان مناسب ترین استانداردهای آرشیوی جهت استفاده در نرم افزارهای آرشیوی، مناسب تشخیص داده شدند. همچنین نرم افزارهای آرکایویست تولکیت، ایکا اتم و آرکن از نظر میزان پشتیبانی از استانداردهایی که مناسب تشخیص داده شدند، به عنوان مناسب ترین نرم افزارهای آرشیوی شناخته شدند. نرم افزارهای داخلی بیشترین میزان همخوانی را با نواحی شرح شناسه،کنترل و دسترسی و یادداشت ها دارند.

    کلیدواژگان: استانداردهای فراداده توصیفی، استانداردهای توصیف منبع، نرم افزار آرشیوی
  • علی حمیدی، خدیجه شبانکاره *، رحیم طهماسبی صفحات 439-476
    هدف

    وب سایت های دانشگاه های علوم پزشکی علاوه بر ایفای نقش به عنوان ابزار اطلاع رسانی در حوزه سلامت، در تعیین رتبه دانشگاه در رتبه بندی جهانی وبومتریکس و نظام رتبه بندی وب سایت دانشگاه ها و موسسات پژوهشی کشور نیز اهمیت دارند. ارزیابی مداوم این وب سایت ها از جنبه های گوناگون ضروری است. پژوهش حاضر به بررسی وضعیت وب سایت های دانشگاه های علوم پزشکی ایران از نظر میزان توجه به ویژگی های محتوایی و فنی موثر بر ارتقای رتبه وبومتریک پرداخته است.
    روش شناسی: پژوهش حاضر از نوع پژوهش های پیمایشی با رویکرد توصیفی است که به توصیف وضعیت عینی وب سایت های دانشگاه های علوم پزشکی ایران پرداخته است. از سیاهه وارسی محقق ساخته با دو بخش معیارهای محتوایی موثر بر رتبه وبومترییک (50 معیار) و معیارهای بهینه سازی موتورهای جستجو (52 معیار) استفاده شد. ارزیابی محتوایی وب سایت های جامعه پژوهش با مراجعه مستقیم پژوهشگر به وب سایت و به روش مشاهده صورت گرفت. به منظور ارزیابی وب سایت های مورد مطالعه براساس معیارهای بهینه سازی موتورهای جستجو نیز از ابزارهای خودکار در زمینه ارزیابی وب سایت ها استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد. علاوه بر ارائه شاخص های توصیفی، از تحلیل ضریب همبستگی ناپارامتری اسپیرمن استفاده شد.

    یافته ها

    در مجموع از حداکثر نمره مربوط به معیارهای ارزیابی یعنی 102 نمره، وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی تهران (66/73 نمره)، اصفهان (65/67 نمره) و کاشان (56/66 نمره) از بیشترین میزان مطابقت با سیاهه وارسی پژوهش برخوردار بودند. وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی بم، دزفول و جیرفت نیز (با 87/38، 85/38 و 02/37 نمره) کمترین میزان مطابقت را داشتند.

    نتیجه

    نتایجه بیانگر فاصله قابل ملاحظه از وضعیت ایده آل برای تمامی وب سایت های جامعه پژوهش است.

    کلیدواژگان: بهینه سازی موتورهای جستجو، رتبه وبومتریک، وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی ایران، ویژگی های محتوایی
  • زاهد بیگدلی*، شنبم شاهینی، مهناز کمایی صفحات 477-490
    هدف

    بررسی انتظارهای دانشجویان از کتابداران دانشگاه شهید چمران.

    روش

    تحقیق توصیفی با رویکرد تحلیل محتواست. شش پرسش باز میان اعضای نمونه توزیع و بسامد هر گویه محاسبه و سپس تحلیل محتوا، تفسیرها و استنتاج ها انجام شد.

    یافته ها

    آشنایی کتابداران با منابع اطلاعاتی، موضوع های تخصصی، مولفان هر رشته، تسلط بر اینترنت و پایگاه های اطلاعاتی، آموزش سواد اطلاعاتی، و نرم افزارهای کتابخانه ای از انتظارهای دانشجویان است. دانشجویان همچنین انتظار دارند کتابداران خوش اخلاق و صبور و مسولیت پذیر، و آراسته و مرتب، با پوشش اسلامی و ظاهری مناسب در کتابخانه حضور داشته باشند. ارائه آموزش های لازم و رفع کاستی ها می تواند موجب پیشرفت خدمات کتابخانه ای و اطلاعاتی وافزایش سرمایه اجتماعی شود.
    اصالت: این اثر در نوع خود و در متون فارسی نخستین پژوهشی است که فقط بر انتظار های دانشجویان از کتابداران دانشگاهی تمرکز کرده است.

    کلیدواژگان: کتابداران، انتظارهای دانشجویان، دانشگاه شهید چمران، خدمات کتابخانه ای، خدمات اطلاعاتی
  • محمدرضا پاشنگ*، حمزه علی نورمحمدی، عبدالرضا نوروزی چاکلی صفحات 491-509
    هدف

    هدف این پژوهش تحلیل سرانه نشریات علوم پزشکی ایران و انطباق آن با تعداد پژوهشگران است.

    روش

    این پژوهش با روش پیمایشی توصیفی انجام شده و جامعه آن شامل 341 عنوان نشریه و 113693 پژوهشگر علوم پزشکی که 16551 از آن ها آموزشگر، 9639 دانش آموخته و 87503 نفر آن ها نیز دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه های علوم پزشکی ایران می باشند. برای تحلیل سرانه نشریات مورد نیاز پژوهشگران، از روش مقالات دریافتی نشریات (74 عنوان نشریه نمونه) و ابزار سیاهه وارسی محقق ساخته و مصاحبه حضوری، تلفنی و پست الکترونیکی استفاده شده و تجزیه و تحلیل یافته ها نیز با استفاده از نرم افزار اکسل انجام شده است.

    یافته ها

    یافته ها نشان داد که حوزه فرعی پزشکی (عمومی) با 122 و دو حوزه تامین اجتماعی و تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی، هر کدام با یک عنوان نشریه بیشترین و کمترین تعداد موضوعات نشریات پزشکی را به خود اختصاص داده اند و نسبت نشریات علمی - پژوهشی برای هر 10000 پژوهشگر 30 عنوان بوده و این حوزه فاقد نشریه علمی – ترویجی است. علاوه بر این، براساس مقالات ارسال شده پژوهشگران به 341 عنوان نشریه فعلی، 782 عنوان نشریه برای این حوزه پیش بینی می شود.

    اصالت پژوهش

     نتایج نشان داد که علیرغم روند رشد صعودی نشریات و پژوهشگران، نشریات علمی – پژوهشی فعلی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور پاسخگوی انتشار مقالات تالیفی پژوهشگران این حوزه نمی باشد.

    کلیدواژگان: سرانه نشریات، پژوهشگران علوم پزشکی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ایران
  • فاطمه زندیان*، اصغر مسعودی نصر آبادی، معصومه لطیفی، لیلا زادولی خواجه صفحات 511-539
    هدف

    پژوهش حاضر ارزیابی عملکرد موتورها و فراموتورهای جستجو در بازیابی اطلاعات است. پژوهش به روش پیمایشی و داده-ها با استفاده از ابزار امتیازدهی و مشاهده گردآوری شده است.

    روش

    برای گردآوری داده ها، تعداد پنج کلیدواژه در حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی در5 .فراموتورهای مورد بررسی عبارتند از: متاکراولر، وب کراولر، اینفو، اینفو اسپیس و داگپایل. سه موتور جستجوی مشترک تحت پوشش فراموتورهای فوق نیز مورد بررسی قرار گرفت که عبارتند از: گوگل، یاهو و بینگ. تعداد 10 نتیجه اول بازیابی شده از هر ابزار جستجو بررسی شد. عملکرد رتبه بندی نتایج در فراموتورهای جستجو و موتورهای جستجو از دیدگاه کاربران و به روش فنی ارزیابی شد

    یافته ها

    یافته ها نشان می دهد که در بازیابی نتایج از میان فراموتورها، اینفو بهترین عملکرد را در رتبه بندی نتایج از دیدگاه کاربران و در ارزیابی به روش فنی دارد. موتور جستجو گوگل نیز از دیدگاه کاربران بهترین عملکرد رتبه بندی نتایج را در میان موتورهای جستجو دارد. ، از دیدگاه کاربران میان عملکرد رتبه بندی موتورها و فراموتورهای جستجو تفاوت معناداری وجود دارد؛ ولی، هم در ارزیابی از دیدگاه کاربران و هم در ارزیابی به روش فنی تفاوت معناداری میان عملکرد رتبه بندی نتایج در فراموتورها با یکدیگر وجود ندارد و هم چنین از دیدگاه کاربران تفاوت معناداری میان عملکرد رتبه بندی نتایج در موتورهای مورد بررسی با یکدیگر وجود ندارد. از دیدگاه کاربران عملکرد رتبه بندی در موتورهای جستجو بهتر از عملکرد رتبه بندی در فراموتورهای جستجو می باشد به طوری که عملکرد رتبه بندی در فراموتورهای جستجو در سطح ضعیفی قرار دارد؛

    کلیدواژگان: موتور جستجو، فراموتور جستجو، بازیابی اطلاعات، ارزیابی عملکرد، وب
  • غلامحسین جهانگیر *، محمد حسینl دیانی، محسن نوکاریزی صفحات 537-555
    هدف

    این پژوهش با هدف سنجش میزان پذیرش سامانه اطلاعات پژوهشی (پژوهان) از سوی اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد مبتنی بر مدل پذیرش فناوری انجام شد.

    روش ها

    این پژوهش کاربردی به روش پیمایشی انجام شد. حجم نمونه 248 نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بودند که با روش نمونه گیری طبقه ای نسبتی تعیین شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بود که ضریب کلی آلفای کرونباخ آن 95 درصد محاسبه شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش های آماری توصیفی و استنباطی و نرم افزارهای SPSS و LISREL استفاده شد.

    یافته ها

    در مورد میزان پذیرش سامانه پژوهان بر اساس مشخصات فردی اعضای هیات علمی (شامل جنسیت، مرتبه علمی، سابقه کاری و دانشکده محل خدمت) رابطه معنی داری مشاهده نشد. سطح پذیرش سامانه از سوی اعضای هیات علمی حوزه های پژشکی غیربالینی بیش تر از اعضای بالینی بود. سهم پذیرش هر یک از سازه های درونی مدل پذیرش فناوری اطلاعات در استفاده از سامانه پژوهان تفاوت داشت و بیش ترین تفاوت مربوط به سازه سهولت استفاده از سامانه پژوهان بود. سهولت استفاده ادراک شده از سامانه پژوهان با سودمندی استفاده ادراک شده از آن دارای همبستگی معنی داری بود. در نهایت کاربرد عوامل سازنده مدل پذیرش فناوری اطلاعات در این پژوهش نیز به عنوان عوامل تاثیرگذار بر پذیرش و استفاده از سامانه پژوهان تایید گردید.

    کلیدواژگان: پذیرش فناوری اطلاعات، سامانه اطلاعاتی پژوهان، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مدل پذیرش فناوری اطلاعات (TAM)
  • امیررضا اصنافی*، داریوش مطلبی، میترا اولیایی صفحات 557-568
    هدف

    این پژوهش وضعیت کتابخانه های دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی تهران را در توسعه اقتصاد مبتنی بر دانش مورد بررسی قرار داده است.

    روش

    پژوهش حاضر، توصیفی و از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری را 400 نفر از پژوهشگران و اساتید در 6 واحد دانشگاهی در 6 دانشکده فنی و مهندسی و 6 کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی در شهر تهران تشکیل می دادند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه محقق ساخته شامل 25 سئوال بود که بر اساس ضریب آلفای کرونباخ، پایایی آن 96/0 برآورد گردید. تعداد 400 پرسشنامه بین جامعه پژوهش توزیع گردید که تمام 400 پرسشنامه دریافت شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش های آمار توصیفی و استنباطی و نرم افزارSPSS 20 استفاده شده است.

    یافته ها

    در این تحقیق از طریق آزمون t مولفه خلق دانش مورد بررسی قرار گرفت که مقدار آن، 144/17- به دست آمد. دو مولفه دیگر از طریق آزمون دو جمله ای بررسی شد که در مولفه انتشار دانش پاسخ ها کمتر از 3 (خیلی کم و کم و متوسط) است و پاسخ های مولفه کاربرد دانش نیز کمتر از 3 (خیلی کم و کم و متوسط) است. در کتابخانه های دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران مولفه های خلق دانش و انتشار دانش و کاربرد دانش در حد کم محقق شده است. بنابراین کتابخانه های دانشگاهی در توسعه اقتصاد دانش مبتنی بر دانش نقش کمی ایفا می کنند.

    کلیدواژگان: کتابخانه های دانشگاهی، اقتصاد دانش بنیان، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
|
  • A. Izadi *, M. Nakhoda, F. Fahimniya Pages 413-437
    Purpose

    Standard is a collection of recipes, guidelines or recommendations which is used in production, creating or making goods, products, documents or special resources. The main purpose of the present research is to study the Archival Standards in Iranian Archival software and foreign open source software in order to determine the most appropriate descriptive metadata and Resource description standard (s) as well as considering the Encoder Software support of these standards.

    Methodology

    The present study follows a mixed design (hybrid design) in which library method, Delphi method, and descriptive surveys are used. Data gathering tool in library study is fiche, in the Delphi method is researcher-constructed questionnaire and in descriptive survey is checklist. Statistical population of the study contains foreign open source software, Iranian Archival software and Iranian library software. Of course, the last one includes archival material and also maintains descriptive metadata. Altogether, 11 software was detected.
    Findings: The current study’s findings suggest that 5 metadata standards including EAD, EAC-CPF, ISAAR, ISAD & ISDF were diagnosed to be appropriate by Delphi Panel members as the most appropriate and suitable archival standards to be used for archival software. Moreover, Archivist toolkit, Archon and ICA-ATOM in terms of supporting the standards which were considered suitable, were diagnosed as the most appropriate archival software. Finally, it can be mentioned that Iranian software has the greatest correspondence with other fields such as Identity Statement Area, Conditions of Access and Use Area & Notes Area.

    Keywords: Descriptive metadata standards, Resource description standard, archival software
  • Ali Hamidi *, Khadijeh Shabankareh, Rahim Tahmasebi Pages 439-476

    aim: Websites of medical universities in addition to its role as an information tool in the health scope, they have also importance in promotion of universities’ ranking in webometrics ranking of world universities and also in webometric ranking of Iranian universities and research institutions. So, continuous evaluation of these websites in different aspects, especially based on considering index of these ranSpearman correlation.
    Findings: The finding of this study showed that in total, from maximum score related to evaluating criteria i.e. 102 score, Tehran university of medical sciences (by obtaining 73.66 score), Isfahan university of medical sciences (by obtaining 67.65 score) and Kashan university of medical sciences (by obtaining 66.56 score) have the most accommodation with the research checklist. Bam university of medical sciences, Dezfool university of medical sciences and Jiroft university of medical sciences (38.87, 38.85 and 37.02 respectively) have the least accommodation.

    Conclusion

    The present study indicates that whole websites are far from ideal situation. So, Iranian medical universities need to take advantage of the results of this study to improve the structure and content of their websites. These universities besides pay more attention to produce of rich and update information content also they must notice to technical criteria of search engines optimization in designing of their websites and by removing the technical access problems, try to eliminate the barriers of visibility.

    Keywords: Content features, Iranian medical universitie's websites, Search engines optimization, Webometric rank
  • Zahed Bigdeli * Pages 477-490
    Purpose

    To investigate Shahid Chamran University students’ expectations from librarians.

    Methodology

    This is a descriptive study conducted through content analysis approach. A questionnaire was distributed among the sample and content analysis and interpretations were carried out on the frequency of each statement of every 6 studied topics.
    Findings: Librarians were expected to be familiar with information resources special topics, to know students’ disciplines, know popular authors in each discipline and have mastery in searching the Internet and databases and teach information literacy, have skill in using library software. Also, to have good temper and patience and respect students, help them in searching information resources, be accountable, have good appearance and respect social and Islamic moral values.
    Originality: This is the first research in this field which solely focuses on students expectations for library services.

    Keywords: librarians, student's expectations, Shahid Chamran University, library services, information services
  • Mohammad Reza Pashang*, Hamzehali Nourmohammadi, Abdolreza Noroozi Chakoli Pages 491-509
    Purpose

    The aim of this study is to analyze the number of medical journals published in Iran and compare it to the number of researchers.

    Methodology

    This study is an applied one and was done by using a descriptive survey methodology. Statistical population of this study includes all the medical journals (341 titles) and researchers (113693 people) that 16551 educator, 9639 educated and 87503 are related to students. Share of each researcher from journals during a year was calculated by using articles received (from 74 sample journals). Tools of data collection for this study include: researcher- made data checklist, direct and telephone interview, electronic posts and excel software for analyzing the data.

    Findings

     The findings of the study showed that the medical (public) with 122 titles and two areas of social security and medical and laboratory equipment, each with 1 title respectively as the highest and lowest number of journals devoted to themselves. Also medical science has no journal review-journal and ratio of all scientific–journals to every 10000 researcher in medical studies was 30 titles. In addition, according to papers submitted by researchers in 341 journals, 782 journal titles were predicted for researchers.

    Originality Research

    Results shows that despite of the rising trend of the journals & researchers, scientific journals of ministry of health, cure and medical training not accountable for publishing researcher articles in the field of medical sciences.

    Keywords: yearly share, researchers of medical science, Ministry of health, cure, medical training, Iran
  • Fateme Zandiyan*, Asghar Masoodinasrabadi, Masoome Latifi, Lila Zadvali Pages 511-539

    aim: this study is Comparative the performance of search engines and meta search engines in retrieval of information.

    Methodology

    . In order to collect the data, five keywords in various fields of information science and universology were selected and five meta-search engines were investigated. Meta-search engines which were investigated in this study include: Meta crawler, web crawler, Info, Info Space and dog pile. Three search engines joint were also covered which are Google, Yahoo and Bing. the first ten retrieved results of each engine were examined. The performance of ranking results in meta search engines from the viewpoint of users were investigated by using technical method. Furthermore, the performance of ranking results in search engines from the viewpoint of users was evaluated.

    Result

    The research results indicate that among the meta search engines, Info has the best performance in ranking results and evaluating with technical method. Also, Google search engines has the best performance in ranking results among the studied search engines, there is a significant difference in search engines and meta search engines in performance of ranking. But from the perspective of users, there is not a significant difference among ranking performance of results in the meta search engines. Moreover, there is not a significant difference among the studied search engines in performance of ranking results. From the viewpoint of users, performance of ranking was conducted better in search engines than in meta search engines, in a way that performance of ranking in meta search engines was at a weak level.

    Keywords: search engine, metasearch engine, information retrieval, performance evaluation, web
  • Gholamhossein Jahangeer*, Mohammad Hosein Dayani, Mohsen Nowkarizi Pages 537-555
    Purpose

    The purpose of this study was to acsess the rate of acceptance of Information Systems Research (pazhoohan) by Mashhad University of Medical Sciences faculty members based on the technology acceptance model (TAM).

    Methodology

    This study used a survey method. Sample volume was 248 of Mashhad University of Medical Sciences faculty members appointed through stratified random sampling method. Data were through a questionnaire. The overall Cronbach's alpha coefficient was calculated as be 95%. To analyze the data, descriptive and inferential statistics were used SPSS and LISRER.

    Results

    No significant relation was observed among MUMS and acceptance of pazhoohan system according to individual factors. The level of acceptance by nonclinical MUMS was more than clinical members. The share rate of TAM internal structures differences was observed and the highest differences was related to the perceived ease of use of the system. the perceived ease of use and perceived usefulness of the pazhoohan system was significant correlation. Finaly the results confirmed the applicability of TAM factors in use of Pazhoohan system.

    Keywords: Technology acceptance, Pazhoohan system, Mashhad University of Medical Sciences, Technology Acceptance Model (TAM)
  • Amirreza Ensafi *, Dariush Matlabi, Mitra Oliyaei Pages 557-568
    Purpose

    This research tries to study the role of Tehran’s Islamic Azad University libraries in knowledge-based economic development.
    Research

    Method

    The research uses a descriptive survey-type methodology. The population of the study is composed of 400 university scholars and instructors of 6 Technical-Engineering Faculties and 6 libraries of 6 Islamic Azad university branches, located in the city of Tehran. Data collection tool was questionnaires while descriptive and inferential statistical techniques were employed to analyze the data through SPSS 20 software. A number of 400 questionnaires were handed out among the population and were later examined. The questionnaire was a researcher-made one with 25 questions, designed to measure the data. Its reliability was acceptable, estimated to be 0.960 by Chronbach alpha coefficient.
    Findings: “knowledge creation” factor was surveyed in this study by means of t-test (t=-17/144) while two other factors were studied by Binomial test. Namely, the answers to “Knowledge Dissemination” factor were less than 3 (Very Low, Low and Medium) while the answers to “Knowledge Application” factor was less than 3 as well (Very Low, Low and MediumIt was concluded that the factors of “Knowledge Dissemination” and “Knowledge Application” were achieved in low levels in Tehran’s Islamic Azad University libraries. Therefore, university libraries play little role in knowledge-based economic development.

    Keywords: University Libraries, Knowledge, based Economy, Development, Islamic Azad University