فهرست مطالب

  • پیاپی 16 (تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/07/04
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مرضیه سالاروند، رضا عرفانزاده، یحیی کوچ صفحات 1-11
    هدف از این تحقیق مقایسه شاخص های مختلف تنوع و غنای گونه ای و هم چنین برخی ویژگی های خاک در سه رویشگاه طبیعی جنگل، مرتع و اکوتون بین جنگل و مرتع بود. بنابراین در هر رویشگاه یک جامعه غالب و در منطقه کلیدی جوامع، تعداد 8 پلات یک مترمربعی به صورت تصادفی مستقر شدند. در هر پلات، درصد تاج پوشش گیاهان به تفکیک گونه تخمین زده و هم چنین نمونه خاک از عمق حدود 10-0 سانتی متری برداشت گردید. ارزیابی تنوع گونه ای با شاخص های شانون -وینر و سیمپسون و غنای گونه ای با شاخص های مارگالف و منهینیک، با استفاده از نرم افزار PAST انجام شد. جهت مقایسه میانگین ویژگی های خاک در سه رویشگاه از آنالیز واریانس یک طرفه استفاده شد. نتایج نشان داد که میزان شاخص های تنوع و غنای گونه ای در رویشگاه جنگل کمترین و در رویشگاه اکوتون بیشترین بود. وزن مخصوص ظاهری خاک، درصد شن و مقدار pH در رویشگاه مرتع به طور معنی داری بیشتر از دو رویشگاه دیگر و هم چنین درصد رس و درصد کربن آلی خاک در رویشگاه جنگل بیشتر از دو رویشگاه اکوتون و مرتع بود. در سایر پارامترهای خاکی اختلاف معنی داری مشاهده نشد. در این تحقیق اهمیت منطقه اکوتون در حفظ تنوع و غنای گونه ای بیش از پیش محرز گردید.
    کلیدواژگان: تنوع، تجزیه و تحلیل مولفه های اصلی، غنای گونه ای، ویژگی های خاک
  • راضیه صبوحی، حسین بارانی صفحات 13-30
    رابطه بین گونه های گیاهی و عوامل اقلیمی همواره یک موضوع اساسی در اکولوژی گیاهی است و استفاده از روش های آماری چندمتغیره می تواند در آشکارسازی ارتباط بین عوامل اقلیمی و پراکنش گونه های گیاهی موثر باشد. در این مطالعه به منظور بررسی عوامل اقلیمی تاثیرگذار بر پراکنش گیاهی گونه Astragalus gossypinus Fisher (گون کتیرایی) که مولد کتیرا بوده و به نسبت از گسترش و توسعه زیادی در استان اصفهان (در حدود 7 درصد مساحت رویشگاه های استان اصفهان) برخوردار است، ویژگی های اقلیمی این گونه مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور در این مطالعه 56 متغیر اقلیمی مربوط به ماه های ژانویه، مارس و ژوئیه و بازه سالانه استفاده گردید و برای کاهش تعداد متغیرها و تعیین مهمترین عوامل موثر، تحلیل عاملی به روش تجزیه مولفه های اصلی به کار برده شد. نتایج نشان داد چهار عامل دمای سرمایشی- رطوبتی، بارش- تندر، ابرناکی و باد به ترتیب 05/39، 77/32، 44/11 و 63/8 درصد و در مجموع 88/91 درصد از واریانس داده ها را تبیین می کند. عامل اقلیمی دمای سرمایشی- رطوبتی بیشترین تاثیر را بر حضور این گونه داشته است، به طوری که در مناطقی که این گونه مشاهده می گردد عامل دمای سرمایشی- رطوبتی مثبت بوده و در مناطق فاقد آن منفی می باشد.
    کلیدواژگان: Astragalus gossypinus، متغیرهای اقلیمی، تحلیل عاملی، رویشگاه های استان اصفهان
  • پیام فیاض، اکرم باقری پور صفحات 31-42
    در این تحقیق تاثیر نفت خام (صفر تا 20 درصد) به عنوان یکی از آلاینده های مهم عصر حاضر بر ویژگی های فیزیولوژیکی چهار گونه درختی کهور، آکاسیا، کنار و اقاقیا در دو مرحله جوانه زنی و نهالی در قالب طرح های کاملا تصادفی بررسی شد. نتایج نشان داد که جوانه زنی بذور کهور و آکاسیا تحت تاثیر آلودگی قرار نگرفت، اما وجود بیش از 6 درصد آلودگی موجب کاهش جوانه زنی کنار و 4 درصد آلودگی موجب توقف کامل جوانه زنی اقاقیا گردید. دوز موثر میانه براساس عملکرد رویشی ریشه چه به ترتیب برای گونه های آکاسیا، کهور، کنار و اقاقیا 9/6، 2/3، 6/3 و 7/2 درصد برآورد گردید. در مرحله نهالی درصد برگ سبز، غلظت کلروفیل و عملکرد فتوسیستم 2 با افزایش آلودگی نفتی کاهش یافت. رشد نهال های اقاقیا در غلظت های بالای سه درصد متوقف شد. افزایش غلظت نفت با کاهش طول ساقه در دو گونه آکاسیا و کهور همراه بود، اما تفاوت معنی داری در طول ریشه آنها مشاهده نشد. افزایش آلودگی نفتی به بیش از سه درصد در نهال های کنار با افزایش رشد اندام های هوایی و زمینی همراه بود. تفاوت الگوی پاسخ به نفت خام در گونه های مختلف ما را قادر به انتخاب گونه ها براساس اهداف مختلفی مانند پایش زیستی تا گیاه پالایی می نماید.
    کلیدواژگان: سنجش زیستی، نفت خام، جوانه زنی، ناحیه رویشی خلیج عمانی، گیاه پالایی
  • امیررضا کشتکار، حمیدرضا ناصری صفحات 43-54
    مدیریت یکپارچه منابع آبخیزها، به عنوان یک اصل جدید برای برنامه ریزی توسعه و مدیریت منابع آب و خاک با تاکید بر ویژگی های اجتماعی اقتصادی منطقه به منظور معیشت پایدار و بدون آسیب پذیری برای پوشش گیاهی و بهره برداران یک حوضه درنظر گرفته شده است. تحقیق حاضر در راستای اهداف مدیریت یکپارچه به مدل سازی و ارزیابی آثار و پیآمدهای اکولوژیک، اقتصادی و اجتماعی حاصل از اجرای طرح های مدیریتی پیشنهادی برروی تغییرات پوشش گیاهی با تاکید بر مشکلات موجود در حوزه آبخیز سیمین دشت، واقع در استان های سمنان و تهران، انجام شده است. پس از استانداردسازی مقادیر شاخص ها با روش فاصله ای و نیز وزن دهی آنها، با استفاده از تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره، اولویت بندی سناریوها انجام گرفت. تجزیه و تحلیل موازنه نتایج نشان داد که برای مدیریت یکپارچه آبخیز سیمین دشت، برای رویکردهای مختلف وزن دهی شاخص ها، بیش از یک راه حل مدیریتی که در برگیرنده تمامی ابعاد سیستم باشد، قابل توصیه می باشد. رویکرد مورد استفاده در این تحقیق با درنظر گرفتن نتایج مدل های مختلف و بررسی موازنه بین نتایج، ابزار کارآمدی جهت درنظر گرفتن آبخیز به عنوان یک سیستم و نیز تسهیل تصمیم گیری برای مدیریت یکپارچه آبخیز می باشد.
    کلیدواژگان: مدیریت بیولوژیک، مدل سازی اکولوژیک، مدل سازی اقتصادی و اجتماعی، مدیریت جامع حوزه آبخیز، تصمیم گیری
  • نرگس پورقاسمی، مژگان عباسی صفحات 55-67
    شاخص سطح برگ متغیر کلیدی در تعیین تولید اولیه و چرخه کربن در اکوسیستم ها به عنوان یک پیش بینی کننده مهم برای توضیح فرایندهای اکولوژی جنگل، مدیریت جنگل و مطالعات سنجش از دوری استفاده می شود. پایه بیشتر ابزار ها و روش هایی که در سنجش از دور برای برآورد LAI مورد استفاده قرار می گیرند با درنظر گرفتن بازتاب تاج، براساس ساختار هندسی و فضای سه بعدی تاج درختان است. هدف این مطالعه بررسی ارتباط رفتار طیفی دو گونه بلوط (Quercus persica) و بنه (Pistacia atlantica) با شاخص سطح برگ سه بعدی و دو بعدی است. برای برآورد LAI، جعبه ای به ابعاد m5/0 در چهار جهت تاج درخت قرار داده شد و برگ های داخل جعبه برداشت شد. انعکاس طیفی برگ ها با دستگاه طیف سنج زمینی اندازه گیری شد. نتایج رگرسیون حداقل مربعات بخشی نشان داد انعکاس در طول موج های مرئی و مادون قرمز نزدیک بیشترین ضریب رگرسیون را با LAI3D و LAI2D دارد. برای گونه بلوط میزان R2 بین مقادیر اندازه گیری شده و برآورد شده LAI2D و LAI3D به ترتیب برابر 16/0 و 23/0 و برای گونه بنه به ترتیب برابر 15/0 و 42/0 بود. به طور کلی LAI3D نسبت به LAI2D توانست رابطه بهتری با انعکاس طیفی گیاه نشان دهد.
    کلیدواژگان: طیف سنجی زمینی، شاخص سطح برگ، رگرسیون حداقل مربعات بخشی، سنجش از دور، جنگل های زاگرس
  • روشنک افراخته، علی عسگریان، علیرضا سفیانیان صفحات 85-97
    حساسیت سنجه های سیمای سرزمین به عامل مقیاس یکی از اصلی ترین چالش های پیش رو در مطالعات اکولوژی سیمای سرزمین و کمی سازی الگوهای مکانی به شمار می آید. مطالعه حاضر نیز در این راستا با استفاده از شاخص فراکتالی به بررسی اثر مقیاس بر حساسیت سنجه های سیمای سرزمین در بخش هایی از مناطق دشتی شمال کشور (پیرامون شهر ساری) پرداخته است. با پردازش تصاویر ماهواره ای لندست 8 (سنجنده OLI)، نقشه طبقات کاربری/ پوشش زمین تهیه و با استفاده از روش سلول- مرکزی به نقشه هایی با مقیاس های مکانی 30، 60، 120، 150، 200، 250 و 300 متر تبدیل شدند. سپس سنجه های سیمای سرزمین در سطح سیمای سرزمین برای کلیه نقشه ها محاسبه شد. در نهایت برای هر سنجه، معادلات رگرسیون خطی با تبدیل مقادیر سنجه ها به مقیاس لگاریتمی تشکیل و دو شاخص ضریب تعیین معادله و بعد فراکتال آنها محاسبه گردید. ضریب تعیین برای کلیه سنجه های تنوع برابر با مقدار صفر و برای سایر سنجه ها در دو دسته کلی حساسیت زیاد (R- افزایشی) و بدون حساسیت (N- بدون اثر) به دست آمد. تفسیر نتایج حاصل از این دو شاخص به خوبی توانست میزان حساسیت سنجه های سیمای سرزمین به عامل مقیاس (ضریب تعیین معادله) و نیز جهت و شدت تغییر سنجه ها به عامل مقیاس (بعد فراکتال) را نشان دهد.
    کلیدواژگان: ضریب تعیین، بعد فراکتال، سنجه های سیمای سرزمین، اثر مقیاس
|
  • M. Salarvand, R. Erfanzadeh, Y. Kooj Pages 1-11
    This study aimed to compare plant species diversity indices (diversity and richness) and some physico-chemical properties of soil among forest, ecotone and rangeland habitats. Vegetation sampling was done randomly at each habitat. One dominant community was selected in each habitat and one key area was distinguished in each community and 8×1m2 plots were randomly established in each key area. In each plot, the list of existing plants and cover percentage for each species were determined and soil samples were taken from depths of 0-10 cm. The Shannon-Wiener and Simpson diversity indices and Margalef and Menhinic richness indices were estimated using PAST software. Physical and chemical characteristics of the soil were compared at three sites by analysis of variance (One Way ANOVA). The results showed that the lowest and highest values of all species diversity and richness were occurred in forest and ecotone habitats, respectively. Bulk density, sand and pH value of soil were significantly the highest in the rangeland. The percentage of clay and organic carbon in forest habitat were higher than the two other habitats. This study revealed the importance of ecotone in preserving the diversity and species richness.
    Keywords: Diversity, PCA, Richness, Soil Characteristics
  • R. Saboohi, H. Barani Pages 13-30
    The relationship between plant species and climatic factors has always been an important subject in plant ecology and the use of multivariate statistical methods might be effective in detecting the relationship between climatic factors and the distribution of plant species. In the present study, climatic characteristics of Astragalus gossypinus Fisher producing tragacanth stretched in a relatively vast area in Isfahan province (approximatley seven percent of natural habitat of Isfahan province) to shed lights on determinant climatic factors on distribution of this species were investigated. In this study, 56 climatic variables were evaluated in the months of January, March, and July in the annual interval and to reduce the number of variables and determine the most important factors. Factor analysis was applied using principal components analysis. The results showed that four factors, namely cooling temperature-humidity, precipitation-storm, cloudiness, and windiness account for 39.05%, 32.77%, 11.44%, and 8.63%, and totally 91.88% of the variance of the data, respectively. Also, the cooling temperature-humidity factor has the greatest impact on presence of this species, therefor, in areas where this species can be seen, the cooling temperature-humidity factor is positive and vice versa.
    Keywords: Astragalus gossypinus, Climatic variables, Factor analysis, Habitats of Isfahan province
  • P. Fayyaz, A. Bagheripour Pages 31-42
    In this study the effect of crude oil (0 to 20% w/w), one of the main pollutants of current age, on physiological characteristics of Prosopis juliflora, Acacia victoria, Ziziphus spina-chrisi and Robinia pseudoacacia in seed and seedling stages based on a completely randomized design with 10 replications in each experimental unit has been studied. The results revealed that germination rate of Prosopis and Acacia was not affected by the pollutant, but the germination reduced in Ziziphus with more than 6 percent pollutant and 4% pollution led to full inhibition in Robinia. The ED50 based on radicle growth for Acacia, Prosopis, Ziziphus and Robinia was 6.9, 3.2, 3.6 and 2.7%, respectively. In seedling stage green leaf percentage, chlorophyll concentration, and efficiency of photosystem II decreased by increasing contamination. Increasing oil concentration stopped seedling growth of Robinia and reduced stem length in Acacia and Prosopis, but no significant difference was observed in the root length. The increase of oil pollution up to more than three percentages was associated with increased growth of shoot and root in Ziziphus. The difference in response pattern of different species to crude oil enables us to select species based on a variety of objects from bio monitoring to phytoremediation.
    Keywords: Bioassay, Crude Oil, Germination, Growing Region in the Gulf of Oman, Phytoremediation
  • A. R. Keshtkar, H. Naseri Pages 43-54
    Integrated watershed management is considered as a new principle for development planning and management of water and soil resources emphasizing on socio-economic characteristics of the region to sustainable livelihoods without vulnerability for plants and the residents of an area. This research, in line with the objectives of integrated management, has been carried out for modelling and evaluating the effects of ecological, socio-economic consequences resulting from the implementation of the proposed management plans on the vegetation changes with a focus on the problems in Simindasht catchment, located in Semnan and Tehran Provinces. After standardization of indices by distance method and weighing them, the scenarios were prioritized using multi-criteria decision-making technique. Trade-off analysis of the results indicates that in the integrated management of Simindasht catchment more than one single management solution, covering all aspects of the system can be recommended in different weighting approaches. The approach used herein, considering the results of different models and comparing the results, is an efficient tool to represent the watershed system as a whole and to facilitate decision making for integrated watershed management.
    Keywords: Biologic Management, Ecological Modeling, Socio, Economic Modeling, Integrated Watershed Management, Multi, Criteria Decision Making
  • N. Poorghasemi, M. Abbasi Pages 55-67
    Leaf area index (LAI) is a key variable in primary production and carbon cycling in ecosystems. It is used as an important predictor to explain the processes of forest ecology, forest management, and remote sensing studies. Most of the remote sensing instruments such as LAI-2000 and Fisheye photography are based on three-dimensional space and they consider the geometry of the crown to estimate LAI. The aim of this study was to investigate the relationship between spectral behaviour of Quercus persica and Pistacia atlantica with two-dimensional and three-dimensional LAI. To estimate LAI, a box (0.5× 0.5× 0.5 meters) was placed in the four directions of the crown and all the leaves were harvested. In situ spectral measurements of leaves were done with ASD Fieldspec spectroradiometer. The results of partial least squares regression to model LAI form spectral data of Quercus persica showed maximum regression coefficient at visible and near infrared wavelengths for both LAI3D and LAI2D. The coefficient of determination (R2) between the measured and estimated LAI2D and LAI3D values for Quercus persica was 0.16 and 0.23 respectively, and for Pistacia atlantica was 0.15 and to 0.42, respectively. Generally, LAI3D showed better relationship with spectral reflectance for both species.
    Keywords: Field Spectroscopy, Leaf Area Index, Partial Least Squares Regression, Remote Sensing, Zagros Forests
  • N. Ranjbar, M. Hemami, M. Tarkesh, J. Shahgholian Pages 69-83
    Knowledge of species’ habitat needs is considered as one of the requirements of wildlife management. We studied seasonal habitat suitability and habitat associations of wild goat (Capra aegagrus) in Kolah-Qazi National Park, one of its typical habitats in central Asia, using Maximum Entropy approach. The study area was confined to mountainous areas as the potential habitat of the wild goat. Elevation, distance to water sources, distance to human settlements, and distance to guard patrol roads were recognised as the most important variables determining habitat suitability of the species. The extent of suitable habitats was maximum in spring (3882.25 ha) and the least in summer (1362.5 ha). The AUC values of MaxEnt revealed acceptable to good efficiency (AUC ≥0.7). The obtained results may have implications for conservation of the wild goat in similar habitats across its distribution range.
    Keywords: Habitat Suitability Model, Maxent, Kolah, Qazi National Park, Wild Goat, Capra aegagrus
  • R. Afrakhteh, A. Asgarian, A. Soffianian Pages 85-97
    The sensitivity of landscape metrics to the scale effect is one of the most challenging issues in landscape ecology and quantification of land use spatial patterns. In this study, fractal dimension was employed to assess the effect of scale on the sensitivity of landscape metric in the north of Iran (around Sari) as the case study. Land use/ cover maps were derived from Landsat-8 (OLI sensor) image processing and its spatial scale was downgraded to 30, 60, 120, 150, 200, 250, and 300 by cell-center method. After that, landscape-level metrics were quantified. Finally, linear regressions were formed for the every metric based on the logarithmic transformation and the Coefficient of Determination and Fractal Dimension were computed as well. The coefficient of determination for all measures of diversity was zero and for other measures in two general categories: high sensitivity (R- redundant) and without sensitivity (N- no effect). Results acquired from the two indicators were perfectly delineated the sensitivity of landscape metrics to the scale effect (Coefficient of Determination) as well as the direction and magnitude of the landscape metrics (Fractal dimension).
    Keywords: Coefficient of Determination, Fractal Dimension, Landscape Metrics, Scale Effect