فهرست مطالب

مطالعات معنوی - پیاپی 10 (زمستان 1392)
  • پیاپی 10 (زمستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/11/12
  • تعداد عناوین: 6
|
  • رضا درگاهی فرد* صفحه 5
    بر اساس آیات قرآن کریم، میان مومنان با توجه به درجه ایمان و میزان اعمال صالح، برتری وجود دارد. از آیات قرآن کریم برداشت می شود که دو دسته ی کلی حیات دینی وجود دارد: حیات عادی مومنانه و حیات سالکانه. حیات عادی مومنانه، حیاتی خالی از سلوک آگاهانه به هدف ملاقات با خدا است. در این مقاله بیان شده است که از منظر قرآن کریم، سطحی برتر از حیات دینی نیز وجود دارد که مشخصه ی اصلی آن، حرکت آگاهانه به مقصد ملاقات با خدا است. در آیاتی از قرآن کریم از صراط و مسیر به سمت خدا و نیز هجرت به سوی خداوند سخن گفته شده است که نشان می دهد سلوک به سوی خداوند از منظر قرآن وجه ممیز حیات سالکانه از حیات عادی مومنانه است. قرآن کریم راه های کلی این حرکت را نیز بیان کرده است؛ مجاهده با نفس و مودت اولیای الهی از جمله این راه ها است.
    کلیدواژگان: حیات عادی مومنانه، حیات سالکانه، سلوک، صراط، سبیل، هجرت، مجاهده با نفس، قرآن کریم
  • احسان کردی اردکانی، احمد شه گلی* صفحه 33
    رواج پوچ گرایی و موج بی معنایی در زندگی معاصر، فصل جدیدی در ادبیات و علوم امروزی ایجاد کرده است. این معضل سبب شده تا انسان معاصر به مساله معنای زندگی رجوع مجدد و تامل بیشتری داشته باشد. گسترش فراگیر حس پوچی و بی معنایی در زندگی مدرن، حتی در طیف نخبگان علمی و فرهنگی، ضرورت توجه به این مباحث را بیشتر می کند. مسئله معنای زندگی از آنجا که با ساحت های گوناگونی مرتبط است و احاطه به همه ی ابعاد آن از فهم و درک بشر خارج است، لذا رجوع به آموزه های اصیل دینی برای عرضه پرسش ها و پاسخ ها اهمیت دارد. در این مقاله اصول و مبانی معنای زندگی از دیدگاه قرآن با تکیه بر آراء تفسیری آیت الله جوادی آملی مورد بحث قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: معنای زندگی، قرآن، فقدان معنا در زندگی، آیت الله جوادی آملی
  • محمد جواد رودگر* صفحه 59
    معنویت با اندیشه ایمان به غیب و اعتقاد به خدا، با انگیزه قرب به حق سبحانه و عمل به اخلاق الهی، التزام به شریعت و انجام عمل صالح تعریف می شود که در ارتباط های پنج گانه: 1. ارتباط انسان با خدا؛ 2. ارتباط انسان با خود؛ 3. ارتباط انسان با جامعه؛ 4. ارتباط انسان با جهان؛ 5. ارتباط انسان متکامل با انسان کامل تجلی خواهد یافت. معنویتی که در قالب راز و نیاز با محبوب، عبودیت در برابر معبود، معرفت، محبت، اطاعت و سنخیت با انسان کامل و مناسبت های گفتاری – رفتاری، الهی – انسانی تحقق پذیر خواهد بود. مساله نوشتار حاضر سلوک معنوی در عرصه های گوناگون و نقش بی بدیل و بی عدیل آن در پیشرفت همه جانبه است که مبتنی بر فرضیه معنویت اسلامی کلید کمال و عنصر کارآمد در همه عرصه های حیات طیبه قوام یافته است.
    کلیدواژگان: معنویت، سلوک، خدا، زندگی، عبودیت، حیات طیبه، عرصه، مقام معظم رهبری
  • محمد حسین کیانی*، مصطفی رضایی صفحه 87
    جنبش های نوپدید دینی گروه و حرکت های اجتماعی است که بعد از دهه ی 1800 میلادی مبتنی بر قرائت های اومانیسمی، سکولاریسمی و عقلانیت ابزاری و... از آموزه های معنوی، داعیه ی ایده جدید و آسانی در به سعادت رساندن انسان معاصر را دارند. این گروه ها دارای پاره ای ویژگی مشترک اند، که مهمترین آنها عبارتنداز: رهبر فرهمند با پیامی منحصر به فرد، طلب اطاعت محض از پیروان، معنویت شخصی، اقتباس از تعالیم دیگر ادیان و نقد کلیت ادیان، تلاش برای ارائه برداشت های دقیق تر و روشن تر از حقیقت، بیش از اندازه احساسی، تزلزل در بنیادهای معرفتی، تفاوت فاحش با سنتی های عرفی که از آن پدید آمده اند، تعهد در سبک زندگی و تمایز میان خودی و غیرخودی و... .
    نگارنده در این مقاله می کوشد تا پس از طرح مسئله ی جنبش های نوپدید و جنجال برانگیزی ، به برخی از فعالیت های پرهیاهوی آنان اشاره ای داشته باشد. در این مقام به اجمال به بررسی شاهدمثال هر کدام از اتهام هایی نظیر: خودکشی و قتل، فریب کاری و سوءاستفاده مالی، ایجاد شکاف اجتماعی و تخریب خانواده، تبعیض و سوءاستفاده جنسی، مخالفت با رسوم و قوانین اجتماعی پرداخته می شود. در واقع، فارغ از تمام هیاهوی خبری و در پس جنجال های رسانه ای همواره می توان به نمونه های واقعی از فعالیت های ناهنجار جنبش ها اشاره کرد. فعالیت های خلاف عرف و رسومی که اغلب با موجی از حساسیت های اجتماعی مواجه می شود.
    کلیدواژگان: جنبش های نوپدید دینی، رسانه های اجتماعی، جنجال برانگیزی، اتهامات وارده، داوری خردمندانه
  • محمد جواد ادبی* صفحه 115
    مکتب های نوپدید دینی، پدیده هایی نوظهور هستند که تلاش دارند مفاهیم نهانی، باطنی، تغییرناپذیر و حتی جاودانی ادیان و مشرب های عرفانی را از منظری باز تعریف کنند که آن مفاهیم بدون اتصاف به سنت دینی و عرفانی خاص یا حتی با نیم نگاهی به سنت دینی خاص، لباسی صددرصد جدید بر قامت پوشانده که در بسیاری از موارد به ناچار متجانس با آن قامت هم نباشد.
    انسان یکی از این مفاهیم و زمینه ها است؛ چراکه از سویی در ادیان ابراهیمی، انسان بر صورت خدا آفریده شده و مجمع صفات الوهی است و از سوی دیگر به دلیل اهمیت موضوع، نقطه ی ضربه پذیر این ادیان نیز به حساب می آید؛ چراکه انسان شناسی مکتب های نوپدید دینی و ادعاهای ناظر به آن زمینه های خوبی را برای مفروض های جدید این مکاتب فراهم می آورد، از این رو شاید با محدود کردن بحث به یکی از سنت های دینی و برگرفتن یکی از مشرب های عرفانی ناظر به آن سنت دینی، قیاس و تحلیل مدعای فوق به لحاظ مقدماتی امکان پذیر شود.
    مقاله فوق با برگرفتن دین اسلام و سنت عرفانی پایه ریزی شده توسط یکی از بزرگترین عارفان مسلمان (شیخ اکبر محی الدین ابن عربی (570 – 638 ق)) تلاش دارد شاخصه های کلی انسان-شناسی عرفانی - آنهم به نحوی مقدماتی در این دستگاه معرفتی - را بازنمایی کند و در قیاس کلی با یکی از مکتب های نوپدید دینی یعنی جنبش پتانسیل انسانی، انحراف های موجود در این مکتب را با تکیه بر برخی مصادیق روانشناسانه و عرفانی ارائه کند.
    کلیدواژگان: کون جامع، اسماء و صفات، خودشکوفایی، دورشدن از وحی، پتانسیل انسانی
  • محمد لعل علیزاده* صفحه 143
    ظهور و گسترش رسانه های جدید به عنوان بخشی از جهانی شدن فرهنگی، تغییرات و تحولات گوناگون در حوزه های مختلف را به همراه داشته است. مذهب از مهم ترین حوزه هایی است که در معرض این تغییر و تحول قرارگرفته است. در این راستا، پرسش اصلی این است که «ظهور و گسترش رسانه های جدید چه تاثیری بر جایگاه مذهب داشته است؟». به استناد شواهد و یافته های اسنادی، توصیفی و تحلیلی موجود نشان خواهیم داد که جهانی شدن فرهنگی و رسانه-های جدید با وجود داشتن پیامدهای منفی، مروج امت واحد اسلامی و نزدیک کننده ی آنها به یکدیگر است. در واقع ادعای ما در این نوشتار این است که: فرایند جهانی شدن فرهنگی و گسترش رسانه های جدید اجتناب ناپذیر است؛ باوجود چالش ها و بحران هایی که به همراه دارد و با مدیریتی که از سوی امپریالیسم غرب می شود، امکانات و فرصت هایی را برای شبکه ای شدن دین، همبستگی و هویت یابی مسلمانان فراهم می کند. استفاده از این فضا و امکانات تقویت کننده و مروج امت واحد اسلامی و زمینه ساز جهانی شدن اسلام خواهد بود. در این راستا، فرضیه ی پژوهش حاضر چنین صورتبندی شد: «رسانه های جدید با ویژگی هایی چون سرعت، فراگیری، حضور همه جایی، همزمانی، شفاف سازی و... امکانات و فرصت هایی را از یک سو برای گسترش، تبلیغ، ترویج و تقویت ارزش های دینی و امت واحد اسلامی، و از سوی دیگر نقد و رد حمله ها و تبلیغ های منفی پروژه جهانی سازی را فراهم می کند».
    کلیدواژگان: جهانی شدن فرهنگی، رسانه های جدید، همزمانی و فراگیری، اسلام، دین شبکه، ای، امت واحد
|
  • Reza Dargahifar* Page 5
    According to the Holy Quran, there is a difference hierarchy between Muslims according to the degree of faith and good works. According to the Holy Quran there are two general kinds of religious life: Spiritual life and ordinary faithfully life based on the Quran. The ordinary Faithfull life is a life without a purpose of conscious journey to meet with God. This article tries to show that according to Holy Quran, there is a level of religious life that its main feature is to have a consciousness move to the meeting with God. Some verses of the Holy Quran has spoken about some paths towards God, suggesting that migration to God according to the Quran is the special point that make Spiritual life difference from ordinary faithfully life. The Holy Quran has also expressed the general ways of this motion. The battle with self and love of God's family are Among these ways.
    Keywords: ordinary faithfully life, Spiritual life, motion, path, mustache, migration, battle with self, Holy Quran
  • Ehsan Kordi Ardakani, Ahmad Shahgoli* Page 33
    Nihilism and meaninglessness of modern life, has created a new chapter in the modern literature and science. This problem has caused contemporary people to question the meaning of life, go back and take more attention to it. Nowadays the meaninglessness of modern life, even in the range of scientific and cultural elite, has been pervasive and it shows that we must pay more attention to these issues. Since the meaning of life is associated with various areas and it is impossible to understand and surround all aspects of life, we have to refer to the teachings of religion, achieving to qualified questions and answers of it. In this paper, the principles and foundations of the meaning of life in the Quran, relying on the ideas of Ayatollah Javadi Amoli are discussed.
    Keywords: the meaning of life, Holy Quran, the lack of meaning in life, Ayatollah Javadi Amoli
  • Mohammad Javad Roudgar* Page 59
    Spirituality is defined by having Faith to the invisible world, believing in Allah, observing the divine moral principle and also divine laws that can be shown in five connections: 1. Man's relationship with God; 2. Man's relationship with himself, 3. The relationship between man and society; 4. human relationship with the world; 5. relationship of developed man with the perfect man. Spirituality will be realized in the form of praying to popular devotion to God, wisdom, love, obedience and compatibility with perfect man in spoken - behavioral, and divine – human process. The question of this paper is about spiritual conduct in various fields and its unique role to the comprehensive development, which is based on Islamic spirituality and hypothesis of perfection which is an efficient element in all areas of life.
    Keywords: spirituality, spiritual, God, life, devotion, pure life, the arena, the Supreme Leader
  • Mohammad Hossein Kiani*, Mostafa Rezayi Page 87
    New Religious Movements are some groups or social movements that appear after 1800s based on instrumental rationality, humanistic and secular readings of moral and Spiritual teachings, claiming a new idea, and easy to bring happiness to the contemporary man. These groups have some common characteristics, the most important of them are: the charismatic leader with a unique message, demanding obedience from followers, personal spirituality, deriving from the teachings of other religions and faiths by a general criticism to them, trying to provide accurate and clearer understanding or reading of reality, being more sensitive and having insecurity in the foundations of knowledge, having a big difference with conventional traditions, commitment to an special lifestyle and distinction between insiders and outsiders. This paper attempts at first to study some new and controversial issue of religious movements and their dynamics activities. In this position briefly some instances including suicide, murder, deception and corruption, creating a social divide and destroy the family, discrimination and sexual abuse, anti-social customs and laws will be discussed. In fact, regardless of fanfare and controversy in the media, always true examples of activities can be noted in these abnormal movements; Unconventional activities and practices that are often faced with a wave of social sensitivity.
    Keywords: New Religious Movements, social media, controversial, correct accusations, wise judgment
  • Mohammad Javad Adabi* Page 115
    New Religious movements are emerging phenomena that are trying to change inherent, intrinsic, immutable and eternal concepts in the mystical religions and faiths from their meaning to other perspectives and concepts to a specific religious tradition or even half a particular religious traditions. One of the concepts and issues is human, because according to Abrahamic religions, God has created human alike whit himself and on the one hand. On the other hand, human is one of the most damageable subjects in monotheistic religions, because the anthropology of New Religious movements and its basis provides some new premises for the anthropology. So maybe by limiting the discussion to the only one religious traditions and mystical dispositions refers to that religious tradition, will make the possible argument to prove the claim that we have asserted above. This article has written according to Islam and Islamic mysticism specially the mystical viewpoints of Ibn Arabi, tries to show characteristics of mystical Anthropology of this religion. In general, we will compare mystical Anthropology in Islam emphasizing on Ibn Arabi's viewpoints with one of the emerging religious schools which is the human potential movement to show some psychological and spiritual deviations or digressions of this movement.
    Keywords: comprehensive existence, names, qualities, self, fulfillment, obstruction of revelation, human potential
  • Mohammad Laale Alizadeh* Page 143
    The spread of new media as a part of cultural globalization has some various changes in some different realms. Religion is one of these areas that are most vulnerable to these changes. In this context, the main question is, what impact has the spread of new media, on the role of religion? According to documentary evidence and findings of descriptive analysis way, we will show that although the cultural globalization and new media have some negative consequences, but they are promoters of Islamic union and make them near to each other. We claim in this paper that the process of cultural globalization and the spread of new media unavoidable and despite the challenges and crises that is associated with the management of the West imperialist, it provides opportunities to Muslims Convergence. Use of this space and facilities in globalization will promote the strength and the unity of Islam. In this regard, the study hypothesis was formulated: " new Media by some features such as speed of learning, where the presence, concurrency, and making clear provide some opportunities to expand Islam and advertise or enhance the Islamic values On the one hand, and on the other hand rejected the criticism and attacks - and negative publicity which globalization provides.
    Keywords: cultural globalization, new media, concurrency, learning, Islam, Network religion, a unit of the nation