فهرست مطالب

کاوش نامه زبان و ادبیات فارسی - پیاپی 32 (بهار و تابستان 1395)
  • پیاپی 32 (بهار و تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/07/13
  • تعداد عناوین: 9
|
  • محمدرضا روزبه صفحات 9-45
    طرح، چهارچوب ساختار شعر است و تعیین کننده شیوه ترکیب و تلفیق اجزای شعر. این مقاله به روش توصیفی–تحلیلی می کوشد که در مسیر شناخت بیشتر ابعاد و آفاق نوآوری های شاعران معاصر، پاره-ای از تازه ترین و ابتکاری ترین طرح های شعری را در آثار آنان، معرفی، تبیین و تشریح کند. از میان انبوه طرح های تازه و مبتکرانه در قلمرو شعر امروز، در اینجا به برجسته ترین و نوآیین ترین آنها از جمله طرح-های نامه ای، سفرنامه ای، داستانکی، سینمایی، گزارشی، مکالمه تلفنی، بیان کابوس و رویا، بازجویی، سیلان ذهنی، غافلگیری پرداخته شده و با ارائه نمونه ها و شواهد شعری نشان داده شده است که اغلب این طرح و پلات های تازه، حاصل الگوهای تازه فرهنگی، ظهور ژانرهای هنری و ادبی تازه و نیز فن آوری های نوظهور در عرصه زندگی امروز است. کاربرد این طرح های شعری تازه، اغلب به ایجاد ظرفیت های تازه در عرصه فرم، محتوا و زیبا شناختی شعر معاصر انجامیده است.
    کلیدواژگان: طرح، شعر امروز، نوآوری، تکنیک، زیباشناسی
  • مریم شیرانی، محسن محمدی فشارکی، سیدعلی اصغر میرباقری فرد صفحات 47-76
    رشیدالدین ابوالفضل میبدی عارف بنام سده ششم، و صاحب تفسیر کشف الاسرار است. در مواردی مفاهیم و تعالیم عرفانی میبدی از آراء کلامی او متمایز است اما در بیشتر موارد اعتقادات میبدی با مفاهیم عرفانی او در هم آمیخته است. این آمیختگی و پیوند، و همچنین پراکندگی اعتقادات کلامی میبدی در سراسر متن کشف الاسرار موجب شده تا از یک سو، مذهب کلامی او در بررسی های گذرا آشکار نشود و از سوی دیگر دیدگاه ها و مشرب عرفانی او به درستی تحلیل نشود.
    در این مقاله ابتدا اعتقادات کلامی میبدی از کشف الاسرار استخراج شد و سپس این اعتقادات تحلیل شد و با آراء اشعریان مقایسه گردید. با توجه به شواهد و قرائن فراوان معلوم شد که میبدی اهل حدیث است و تشابه اعتقادات او با اشعریان بدان دلیل است که مکتب اشعری از آراء اهل حدیث نشات گرفته است.
    کلیدواژگان: میبدی، کشف الاسرار، اعتقادات کلامی، اهل حدیث، اشاعره
  • سیدعلی قاسم زاده، مژده سالارکیا صفحات 77-102
    شاهنامه از متون برجسته ادبی است که بیش از هر اثر ادبی دیگر بایست آن را بازتابی از پیشینه فرهنگی و نموداری از جهان نگری ملی ایرانیان نسبت به انسان، جامعه و هستی دانست. ایجاد فضای تقابلی و دیالکتیکی و طرح مبانی فرهنگی و انسان شناسی در شاهنامه دغدغه های فردوسی را برای ترسیم مدینه فاضله به کمک پالودگی اخلاق فردی، قومی نشان می دهد. از ویژگی های فکری- رفتاری مذموم در انسان های مورد خطاب حماسه، واکنش های روانی ناشی از عقده های «کهتری» و «حسادت»، در نتیجه صفت «داغ زنی» است که فردوسی ریشه بسیاری از موانع رشد و تعالی انسان ها را در سیطره اهریمنی آن می داند. نظر به پیشینه این رفتار غیراخلاقی، جستار حاضر به شیوه توصیفی- تحلیلی با تکیه بر نظریه «داغ ننگ» اروینگ گافمن تلاش کرده به چگونگی انعکاس این صفت نامیمون در شخصیت های شاهنامه، انواع و دلایل آن، در دوره پهلوانی-اسطوره ای شاهنامه؛ یعنی از زمان ضحاک تا مرگ رستم بپردازد تا هم برای مخاطبان دلایل منفوریت یا مقبولیت برخی از شخصیت های شاهنامه-اعم از ایرانی و تورانی یا زن و مرد- آشکار گردد و هم دریافته شود که نه تنها معنویت گریزی و غلبه خواسته های مادی و دنیوی بر پیدایش صفت داغ زنی تاثیری انکارناپذیر داشته؛ عقده های روان رنجوری؛ مانند احساس حقارت و حسادت و تمایلات فرافکنانه، زمینه حضور و جولان شگردهای داغ زنی را در شاهنامه افزایش داده است. به همین سبب در شاهنامه با هر سه نوع داغ ننگ، طبیعی(نظیر ظاهر و کنش های ناهنجار)، فرهنگی و قومی و داغ های سیاسی آشکارا مواجه هستیم.
    کلیدواژگان: شاهنامه، اسطوره، آسیب شناسی فرهنگی، اجتماعی، داغ ننگ، اروینگ گافمن
  • محمدحسین نیکداراصل صفحات 103-138
    بی تردید خاقانی، شاعر بزرگ قرن ششم، صاحب سبک خاصی است. هرچند در این روزگار آوردن زیورهای لفظی و معنوی و مقوله های چهارگانه بیان ذهن همه شاعران را به خود معطوف کرده بود اما قصاید خاقانی مظهر و جلوه گاه بلا منازع این آرایه ها و آراستن ها است. جولان بی مانند خاقانی در آوردگاه های علمی چون تاریخ، فلسفه، طب، نجوم، داستان های پیامبران، قرآن و کلام ، تفسیر و اسطوره های ایرانی و... دیوان او را همانند دائره المعارفی کرده است. عناصر چهارگانه یکی از مضامین و مفاهیمی است که به شکل گسترده و هنری در شعر خاقانی نمود دارد. هرچند عناصر اربعه قبل از خاقانی در شعر دیگرشاعران بکار رفته است اما خاقانی از نظر بسامد فراوان و جلوه های هنری و تصویرپردازی شاعرانه، آنها را ناهمگون از دیگر شاعران پارسی گوی بکار برده است. مقاله حاضر بر آن است، فراوانی و چگونگی به کارگیری چهار عنصر را به عنوان یک مفهوم و مضمون شعری در قصاید خاقانی بررسی نماید و هنر نمایی این شاعر بزرگ را در این باره بسنجد. برای این منظور ابتدا شیوه های صوری کاربرد عناصر دسته بندی وبیان شده است. ژرف نگری های شاعرانه خاقانی به این عناصر سبب برجستگی های خاص هنری در ابیات وی شده است ، از این روی در بخش دیگر مقاله به گونه های متنوع این برجسته سازی های هنرمندانه پرداخته شده است و در پاره آخر این پژوهش به نقش چهارعنصر در تصویرآفرینی در قصاید خاقانی توجه شده است.
    کلیدواژگان: عناصر چهارگانه، زیباشناسی، خاقانی، قصیده، بلاغت
  • محمدرضا صرفی، خدیجه رحیمی صادق صفحات 139-165
    سنت قصه گویی و داستان پردازی نزد ایرانیان سابقه ای بسیار طولانی داشته است. از دیرباز در ایران، گروهی داستان های حماسی و ملی را برای مردم بازگو می کرده اند. بعضی از شاهان و امیران نیر قصه گویانی در دربار خود داشته اند که این قصه ها و داستان ها را برای دفترنویسان روایت می کرده اند تا آنها قصه هایشان را به صورت نوشتاری دربیاورند.
    یکی از داستان های شفاهی بازمانده از ادبیات کهن فارسی که صورت نوشتاری یافته است، داراب نامه مولانا محمد بیغمی است. این اثر، روایت بلندی است از کشورگشایی های فیروزشاه، پسر داراب و داستانی حماسی- عشقی از قرن نهم هجری که از نمونه های ادبیات فولکلوریک به شمار می رود.
    از بررسی هایی نیز که در روشن کردن ساز و کار روایت و به طور خاص قصه ها، موفقیت چشمگیری یافته است؛ روش تجزیه و تحلیل تودوروف در بررسی روایت های اسطوره ای است.
    در این نوشته، با توجه به خصوصیاتی که تودوروف از روایت های اسطوره ای به دست داده است، داراب نامه در ردیف روایت های اسطوره ای قرار گرفته است. این بررسی در شناخت ساختار نهایی و درک پیکره بندی داستان هایی از این نوع نیز موثر خواهد بود.
    کلیدواژگان: داراب نامه، ساختارگرایی، نظریه تودوروف، روایت اسطوره ای
  • لیلا شکیبایی، محمد میر صفحات 167-199
    تشبیه یکی از پایه های اساسی علم بیان است که به عنوان هسته اصلی، محوری و مرکزی اغلب خیال های شاعرانه، زبان خبر را به زبان هنر و ادب مبدل می سازد. خلاق المعانی ثانی -کلیم کاشانی- شاعر قرن یازدهم و از نمایندگان مشهور سبک هندی است که با استفاده از عنصر تشبیه، تصاویری مخیل و بکر خلق کرده است. در این پژوهش توصیفی- تحلیلی، تشبی هات دیوان کلیم از نظر ارکان، ساختمان و شکل مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. نتیجه حاکی از آن است که ذکر تشبی هات مرکب، وجه شبه های دوگانه، مشبه به های بکر و همچنین اشکال مختلف تشبیه از جمله تشبیه تمثیل، ملفوف و مفروق و در نهایت بسامد بالای تشبی هات گسترده، تصاویر تشبی هات را از حالت کلیشه ای و ابتذال درآورده و موجب تعدد و تنوع صور تشبیهی –درو از پیچش معنایی و ابهام افراطی رایج در سبک هندی- در شعر کلیم شده و عمق و غنای بیشتری به اشعار او بخشیده است.
    کلیدواژگان: صور خیال، تشبیه، دیوان اشعار، کلیم کاشانی
  • مریم محمودی، اللهیار افراخته، کرامت نامجو صفحات 201-231
    ارتباط غیرکلامی یعنی هنراستفاده ازحرکات بدن ،آواها،حالتهای چهره،پوشش،مکان وزمان درجریان برقراری ارتباط.دراین مقاله سعی شده است تا با نگاهی نو و میان رشته ای روایتهای تاریخ بیهقی ازمنظرارتباطات غیر کلامی تحلیل شده و نشان داده شود که بیهقی ازانواع ارتباطات غیر کلامی برای روایت تاریخ بهره گرفته است . بیهقی بدین ترتیب تاریخی زنده، حساس و پویاروایت کرده است تا باورپذیری بیشتری را به خواننده القا کند. انواع رفتارهای غیرکلامی مثل ؛حرکات و اشارات بدن، زمان، مکان، مصنوعات، پیرازبان ، زیبایی شناسی، رفتارهای چهره و تماسهای بدنی تحلیل،طبقه بندی و رمزگشایی شده اند. بررسی هانشان می دهدکه ارتباطات غیرکلامی درتاریخ بیهقی ببیشتر برای تکمیل کردن پیام کلامی به کار رفته اندامادرمواردی جانشین ارتباط کلامی شده یا پیام کلامی راموردتاکید بیشتر قرارداده اند. ازمیان رفتارهای غیرکلامی بیشترحرکت اندامهاوارتباط دیداری درجریان انتقال پیام نقش دارند .بررسی ها نشان می دهد که زبان بدن به عنوان یک زبان رمزی و بی سر وصدا،اماتاثیرگذار، ظرفیت نمایشی تاریخ بیهقی را بالابرده و سبک ارتباطی و تیپهای شخصیتی آن را ملموس تر کرده است.
    کلیدواژگان: روایت، ارتباط غیر کلامی، زبان بدن، تاریخ بیهقی
  • کبری بهمنی، ذوالفقار علامی، علی عباسی صفحات 233-260
    نشانه-معناشناسی روایی به بررسی ویژگی های روایی داستان می پردازد تا شرایط تولید و دریافت معنا در گفتمان را نشان دهد.معنا در نظام ساختارگرا زمانی حاصل می شود که از طریق کنش های برنامه ریزی شده سوژه از وضعیتی اولیه به وضعیتی ثانوی دست یابد. در تحلیل گفتمانی داستان «سکینه بانو» تلاش براین است با تقلیل متن به عناصرسازنده آن مانند مربع معنایی، برنامه های روایی، محور تنشی، مربع واقعیت نمایی و...سازوکار تولید معنا را در قصه های عامیانه بلند نشان دهیم. مطالعه فرایند نشانه-معناشناسی داستان«سکینه بانو» به دنبال آن ساختار اصلی و پایه ایی است که انسجام و یکپارچگی متن را تضمین می کند و ارتباط و تعامل زنجیره های روایی را با واسازی خلاگفتمانی که نتیجه نقش فعال و کنترلی نقال است،آشکار می کند. داستان با قرار دادن زن در جایگاه عامل فاعلی، تنش افعال موثر «نباید» و «خواستن» را که در مورد زنان باعث قرارگرفتن در محور دروغ و توهم می شود، نشان داده است و با تنش عاطفی شدید در پایان داستان، از مربع معنایی عبور می کند و ارزشی جدید را که بر نگاه ناموسی به زن متمرکز شده است، می آفریند.
    کلیدواژگان: نشانه، معناشناسی، قصه های عامیانه بلند، راوی، ساختار
  • منصور نیک پناه، یوسف شیخ زاده صفحات 261-278
    ادبیات فارسی مجموعه ی متنوع و فراگیر است که اقوام و مذاهب مختلف ایرانی را در اقصا نقاط جهان شامل می گردد. در تمام اعصار ارزیابی های شتابزده در مورد شخصیت های برجسته صورت گرفته و می گیرد .ارزیابی هایی که نتیجه بررسی های سطحی از آثار آنهاست. این ارزیابی ها گاه بنا به دلایل اقلیمی، مذهبی یا سیاسی با حب و بغض های همراه می گردد که با واقع عمر سازگار نیست. اگرچه شعر آیینی با محوریت تقریب و وحدت از صبغه های پر رنگ آثار اقبال به حساب می اید اما در مورد اقبال لاهوری نیز برداشت های نادرستی ، به دلیل وجود برخی اشعارش وجود دارد .ابیاتی در دیوان اقبال موجود است که به ظاهر در آنها به امام جعفر اهانت شده است.در این مقاله در پی آن هستیم تا به دیدگاه اقبال در مورد اهل بیت و نیز به معرفی جعفر و صادقی که اقبال در دیوان خود آنها را مذمت کرده بپردازیم ، و اندیشه شیعه ستیزی شاعر را مورد ارزیابی قرار دهیم و این ابهام و کژ فهمی را که برای برخی از خوانندگان شعر اقبال ایجاد شده را برطرف نماییم.
    کلیدواژگان: اقبال لاهوری، میر جعفر، میر صادق، سراج الدوله، تیپو سلطان
|
  • M. Shirani Pages 47-76
    Rashid al-Din abo al-fazl Meybodi is one of the famous mystics in sixth century, he is author of the interpretation of the Kashf al-Asrar. In some cases, are distinct his concepts and mystical teachings, but in most cases combined the Meybodi s beliefs with his mystical teachings. This type of transplant, and the distribution of Meybodi s concepts in his word led to not appear Meybodi s religious beliefs in transient studies. also, not analyzed his mystical views correctly.
    in the other research, ignore the Meybodi s religious beliefs. this beliefs influence in the his mystical teachings. In this article, were extracted Meybodi s theological beliefs from the Kashf al-Asrar, than analyzed and compared with Asharites votes. whit strong evidences was appear Meybodi is Ahle Hadith, and the similarity between his beliefs and Asharites is because originated the Ashari school of Ahl-e Hadith ideas.
    Keywords: Meybodi, Kashf al Asrar, theological beliefs, Ahle Hadith, al, Ashari
  • Pages 77-102
    Shahnamehis one of the most distinguished literary epics that reflects the cultural background and diagram of Iranians’ National view of the world towards humans, society and existence more than any other literary work. Creating a confrontational, dialectical atmosphere and cultural, anthropological foundation in Shahnameh reveals Ferdowsi’s concerns to make a utopia by the refinement of individual, ethnic and social behaviour.. Ferdowsi believes that this trait is one of the barriers in individual and socialdevelopment and glory that leads to the dominance of evil.Due to the extensive history of this unethical behaviour the currentwriting has attempted to fathom its motives present in some characters of Shahnameh and its different kinds and reasons in the period of heroic-mythical epic period ,i.e., from Zahak’s period to the death of Rostam. The present work has tried to do so using descriptive, analytical methods based on the theory of "stigma" of Erving Goffman.By doing so the reason for popularity or notoriety of some heroic characters of Shahnameh, either Iranian, Turani, men or women, can be revealed. Furthermore it can be realized that not only dominance of materialism and worldly desires and escape from spirituality have an undeniable effect on the emergence of stigmatization, but also neuroticismcomplexes, such asfeelings of inferiority, jealousyand projection desires have contributed to presence and parade of intrigues for an abundance of stigmatization in Shahnameh. Consequently we clearly encounter all three stigmas in Shahnameh including natural stigmas (deviant appearance or actions), ethnic and cultural stigmas, and political stigmas.
    Keywords: Shahnameh, myth, socio, culturalpathology, stigma, Erving Goffman
  • Mohammad Hosein Nikdarasl Pages 103-138
    Khaqani, the great 12th century Persian poet, has undoubtedly a unique style. Although at that time embellishing writing with figurative language and the expression of tetra partite issues had obsessed the mind of many poets, Khaqani’s odes is the best in this regard. Khaqani’s unrivalled knowledge in history, philosophy, medicine, astrology, stories of prophets and, the Quran, interpretation and hermeneutics, and Persian myths has virtually made his Divan of Odes an encyclopedia. The four elements is a topic that is extensively used in his poetry. The frequency, artistic and the imagistic use of these elements have made him a unique poet in approaching them. The present paper makes an attempt to study the frequency and the way these elements are employed in his odes. For this reason, these elements has been classified formally. Afterwards, other aspects of this artistic feature are addressed and at the end of this study the role of these four elements in creating images in Khaqani's poetry is studied.
    Keywords: The Four Elements, Aestheticism, Khaqani, Ode, Eloquence
  • M.R. Sarfi, Khadijeh Rahimi Sadegh Pages 139-165
    Storytelling has a very long history in the persian. In Iran some have quoted national-epic stories to people from the ancient period. Some kings and princes had storyteller and narrator in his court too, which have been narrated these tales and stories for writer to make up them in written form.
    Darab-nameh is one of the stories from the ancient persian which has written. This work is a long narrative of Firuzshah- the son of Darab- conquest and an epic - love story of the ninth century AD which is examples of folk literature.
    Since tales describe old, simple and common situations special attention have attracted narrative historians and structuralists. One of success reviews in clarifying the mechanism of narrative and specifically stories is Todorov's analysis of mythological narratives review.The importance of his theory in survey of stories is that he, like Propp and unlike Greimas and Bremond, has limited his review to a specific form of narrative.
    In this paper, considering the properties of the mythic narrative in Todorov's ideas, Darab-nameh is placed in the mythic narrative row. This survey will be effective in recognition the final structure and understanding the configuration stories of this type.
    Keywords: Darab, nameh, Structuralism, Todorov's theory, Mythic narrative
  • L. Shakibaee, Mohammad Mir Pages 167-199
    Simile is one of the fundamental bases of rhetoric which, as the core of most poetical fantasies, transforms the ordinary language into the language of art and literature. The second creator of meaning, Kalim-e-Kashani, is an eleventh century (AH) poet and one of the famous representatives of the Hindi style who has created fantastic and untouched images. In this descriptive-analytical study, the similes in the Kalim-e-Kashani’s poems were analyzed and studied in terms of elements, structure and form. The results reflect that mentioning compound similes, twofold points of comparison, untouched objects of comparison, as well as different forms of simile such as simile of allegory, veiled and subtrahend simile and finally high frequency of the extended similes, has altered it from being cliché and banal and caused variety in metaphorical images -that are far from complexity of meaning and excessive vagueness abundant in Hindi style- of Kalim’s poems and has given more depth to his poems.
    Keywords: figures of speech, simile, Kali, e, Kashani's poems
  • Pages 201-231
    The writer in this article has tried to analyze conquer narratives of the important characters of Tarikh-e-Beihaghi in the thought of connection sciences especially silent connection with a glance and show that Beihaghi has inspired of all kinds of the silent connections and due to call the live sensitive dynamic history. The types of silent behaviors such as: body language, time. Place, artificial, theme language, beauty knowledge, facial acting and body touch has been analyzed and has been body store and decode. The silent connection in Tarikh-e-Beihaghi would replace of literary connection or would be along with literary messages (supplementary), or to make high light and stronghold of the literary message (emphasis) has been used, or control and organize the literary interaction that has made it attractive and has increased the capacity of its acting, and has been shown that body language which is a silent language with lots of mysteries has been more effected on the emphasis and supplementary beside the literary speeches of the history characters.
    Keywords: body language, Tarikh, e, Beihaghi, conquer narratives. Silent connection
  • K. Bahmani, Z. Allami, Ali Abbasi Pages 233-260
    The story of discourse analysis "Sakina Bano" It is an attempt to minimize the mean square of the Nasrsazndh such programs narrative tension axis, square and true view of the mechanism of production of meaning in folk tales show up. Semantics is the study of the sign-story, "her ladyship" It is the basic structure and ensures the integrity and validity chains interact with Khlagftmany deconstruction that is the result of active and controlling narrator reveals.The story begins with a woman in the position of subject, verb tense of "should" and "desire"or want that the women will be located in the lies and illusions little consequence And severe emotional stress at the end of the story, the mean square value of the new password and honor the woman who looked focused, creates...Semantics is the study of the sign-story follows the basic spatial structure that ensures the integrity With severe emotional stress at the end of the story passes the mean square value of the new look on the woman's honor focused creates.
    Keywords: folk tales, Narrateur, semiotique, structure
  • M. Nikpanah, Y. Shikhzade Pages 261-278
    Persian literature collection is diverse, encompassing various religions of the Iranian peoples around the world is included. Summary assessments about prominent person has been accomplished in all of ages. This assessment is result of superficial evaluating in their works/arts.Although custom poetry with a focus on the unity and the approximation takes into account in Iqbal’s work , there are false perceptions because of some of Iqbal’s poems. There are verses in Iqbal’s Divan that apparently insult to Imam Jafar. In this article we seek Iqbal’s view about Ahl e Beit , introducing Jafar and Sadeq that he insulted to him in his Divan and We evaluated the poet's thoughts and Shia clash and solving confusion created for some readers of Iqbal’s poetry.
    Keywords: Muhammad Iqbal, Mir Jafar, Mir Sadiq, Siraj aldole, tipo sultan