فهرست مطالب

جغرافیا و پایداری محیط - پیاپی 14 (بهار 1394)
  • پیاپی 14 (بهار 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/03/20
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حسین نظم فر*، انور امان الله پور، علی عشقی چهاربرج صفحات 1-16
    رشد روزافزون شهرها متاثر از رشد جمعیت و مهاجرت، منجر به ساخت و سازهای بدون برنامه ریزی و تغییرات زیاد در ساختارهای فضایی به ویژه توسعه فیزیکی شهر در مکان های نامساعد طبیعی گشته است که لزومتوجهبهمسائلشهریو مخصوصا مسائلکالبدیآنرا ضروریساختهاست. آگاهیازفرمفضاییوشکلشهرمی تواندیکیازعواملتاثیرگذاردرمیزانموفقیت برنامه ریزانودست اندرکارانشهریباشد.بر این اساس پژوهش حاضر با هدف تحلیل و شناخت رشد کالبدی - فضایی شهر سنندج و ارائه الگوی مناسب از توسعه آتی آن با منطق فازی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی - تحلیلی از نوع کاربردی است. داده هایخامازطریق مطالعاتاسنادیومیدانیگردآوری شده اند. جهت تحلیل داده ها ازمدل هایتعیین فرمشهریاز جملهآنتروپی وهلدرنبهره گرفته شده است. برای گویاسازی نتایج حاصل از پژوهش، از نرم افزارهای Google Earthو Arc GIS 10.2 استفاده شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که شهر سنندج با محاسبه ضریب آنتروپی دارای الگوی رشد پراکنده و غیر متراکم بوده و با توجه به مدل هلدرن حدود 57 درصد از رشد فیزیکی شهر،مربوط به رشد جمعیت و 43 درصد رشد شهر مربوط به رشد افقی و اسپرال شهری بوده است؛ همچنین نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل داده های مکانی مورد نیاز بیانگر آن است که عوامل طبیعی در داخل و اطراف شهر در توسعه شهر تنگناهایی جدی به وجود آورده اند، به گونه ای که تنها درصد اندکیاز کل محدوده مورد مطالعه به صورت هسته های متعدد مناسب گسترش کالبدی - فضایی شهری به شمار می آید.
    کلیدواژگان: گسترش کالبدی، آنتروپی شانون، هلدن، منطق فازی، سنندج
  • محمود علایی طالقانی، ستار جلیلیان*، علی رضاپور صفحات 17-28
    جاده حمیل - شباب که بخشی از محور ارتباطی کرمانشاه - ایلام است و برای کوتاه شدن مسیر این دو شهر در سال های 1388-1385 احداث و مورد بهره برداری قرار گرفته است، از زمان احداث تا کنون شاهد ریزش سنگ از دامنه ها بوده است؛ بنابراین هدف این تحقیق، بررسی علت وقوع ریزش و همچنین تعیین مناطق پر خطر از نظر این پدیده در محور فوق بوده است. برای دستیابی به این هدف، محور مورد نظر طی چند نوبت مورد پیمایش میدانی قرار گرفته و در آن 33 مکان ریزشی مورد شناسایی قرار گرفته و هر مکان از نظر 11 پارامتر شامل شیب دامنه، ارتفاع دامنه، جنس مواد دامنه، فاصله پای دامنه تا سطح جاده، شکل پاشنه جاده، پوشش گیاهی دامنه، جهت دامنه، ساخت زمین شناسی دامنه، شکل دامنه، فاصله مکان ریزشی از گسل و طول دامنه در جهت افق مورد ارزیابی قرار گرفت تا میزان خطر هر مکان از نظر ریزش سنگ مشخص شود. به هر پارامتر یک ارزش عددی از صفر تا ده داده شد سپس ارزش عددی هر مکان با توجه به پارامترهای ذکرشده سنجیده شد. بر اساس نتایج حاصله، از 33 مکان ریزشی برداشت شده در طول مسیر، 06/6 درصد در کلاس خطر کم، 30/30 درصد در کلاس خطر متوسط، 39/39 درصد در کلاس خطر زیاد و 24/24 در صد در کلاس خطر بسیار زیاد قرار گرفتند.
    کلیدواژگان: ریزش سنگ، ژئومورفولوژی، محور کرمانشاه، ایلام، شهر حمیل، جاده
  • احمد تقدیسی، فرخنده سپهوند* صفحات 29-41
    گردشگری خانه های دوم همانند دیگر الگوهای گردشگری اثرات و پیامدهای مختلفی را در نواحی روستایی بر جای می گذارد که با توجه به ماهیت این الگو، تغییرات محیطی کالبدی از جمله اثراتی است که با توسعه این الگو، در نواحی روستایی به وجود می آید. در راستای توسعه پایدار گردشگری خانه های دوم شناخت اثرات و پیامدهای مختلف این الگو ضروری به نظر می رسد. در ایران، از جمله مناطق روستایی که توسعه این الگو با زندگی مردم عجین گشته و به صورت یک پدیده مشهود است، روستاهای بخش رودبار قصران است. بر همین اساس، در این پژوهش به بررسی و تحلیل اثرات محیطی کالبدی توسعه گردشگری خانه های دوم در این پهنه جغرافیایی پرداخته شده است. این پژوهش از نوع بنیادی و روش انجام آن توصیفی - تحلیلی است که در گردآوری داده ها از دو روش اسنادی و میدانی استفاده شده است. روش میدانی مبتنی بر ابزار پرسشنامه است که در این خصوص با استفاده از روش کوکران تعداد 238 سرپرست خانوار به عنوان نمونه آماری و به روش تصادفی طبقه بندی انتخاب شده اند. همچنین به منظور پردازش داده ها از روش های آمار توصیفی و آمار استنباطی استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که الگوی گردشگری خانه های دوم بیشترین تاثیر را بر شاخص تغییرات محیطی و کمترین تاثیر را بر بهبود خدمات زیربنایی داشته که در همین ارتباط نتایج نشان داد تفاوت معنی داری بین این اثرات در روستاها وجود ندارد؛ همچنین بین دیدگاه افرادی که به گردشگری وابستگی شغلی داشته با دیگر افراد درباره اثرات توسعه گردشگری خانه های دوم تفاوت معنی داری وجود دارد.
    کلیدواژگان: گردشگری روستایی، خانه های دوم، اثرات محیطی کالبدی، وابستگی شغلی، رودبار قصران
  • عامر نیک پور *، فرزین محمودی پاتی، ستاره حاتمی کیا صفحات 43-56
    پایداری اجتماعی یکی از ابعاد مهم توسعه شهری پایدار است که با تاکید بر مفاهیم کیفی به دنبال تحقق فضاهای شهری سرزنده و پویاست. پایداری اجتماعی رویکردی را ارائه می کند که بر اساس آن می توان جنبه های وسیعی از چالش های زندگی شهری معاصر را شناسایی و برطرف نمود. هدف اصلی مقاله، بررسی وضعیت پایداری اجتماعی و مولفه های مربوط به آن در شهر آمل است. روش پژوهش توصیفی - پیمایشی بوده و تعداد نمونه، 430 خانوار است. یافته ها نشان می دهد که وضعیت پایداری اجتماعی کل در شهر آمل در سطح مطلوبی قرار دارد. از بین مولفه های نه گانه، «کیفیت محیط» و «مشارکت اجتماعی»، وضعیت نسبتا نامطلوبی داشته اند که باید بیشتر از بقیه در اولویت توجه قرار گیرند. مشاهده مقادیر میانگین مولفه ها، دلالت بر تفاوت مقادیر آنها با میانگین مطلوب دارد و نتایج حاصل از تحلیل مسیر هم نشان می دهد که مولفه «تعامل» با (388/0) و پس از آن «اعتماد» (341/0) بیشترین تاثیر را در ارتقا و بهبود پایداری اجتماعی شهر آمل دارد.
    کلیدواژگان: توسعه شهری پایدار، پایداری اجتماعی، آمل
  • محمد گلشن*، پیام ابراهیمی، اباذر اسمعلی عوری صفحات 57-71
    این پژوهش در پهنه ایران زمین به منظور بررسی انتخاب بهترین روش درون یابی مکانی برای برآورد میزان متوسط دمای سالانه انجام گردید. برای این منظور، از آمار دمای 180 ایستگاه سینوپتیک در سطح کشور استفاده شد و با استفاده از روش های مختلف درون یابی قطعی IDW، GPI، LPI و RBF با توان و مدل های مختلف (اسپلاین نواری کاملا منظم، چندربعی معکوس، چندربعی، نواری با کشش و نواری با ضخامت کم) و روش های درون یابی زمین آماری کریجینگ و کوکریجینگ (با مدل های دایره ای، کروی، کروی چهار وجهی، پنج وجهی، نمایی، گوسین، درجه دوم منطقی، اثر قطعه ای، K-bessel، J-bessel و ثابت) به بررسی الگوی توزیع مکانی متوسط دمای سالانه در سطح ایران و شناخت مناسب ترین روش میان یابی در کشور پرداخته شد. با استفاده از روش ارزیابی متقابل و استفاده از شاخص های RMSE، MBE، MAPE و r مناسب ترین روش میان یابی انتخاب شد. در نهایت با استفاده از روش های مناسب تر، نقشه های متوسط دمای سالانه در محیط GIS تهیه گردید. نتایج نشان داد برای پهنه بندی متوسط دمای سالانه در ایران، روش RBF با مدل چندربعی نسبت به سایر مدل ها دارای کمترین مقدار RMSE و بیشترین مقدار همبستگی است.
    کلیدواژگان: : ایران، زمین آمار، درون یابی، متوسط دمای سالانه، RBF
  • براتعلی خاکپور، محسن کمانداری*، فهیمه شفیعی صفحات 73-86
    صنعت گردشگری به عنوان زمینه و گستره موثری در توسعه اقتصادی، اجتماعیمناطق شهری مطرح است شهرها ازابتداتا کنون از جذاب ترین فضاها برایگردشگرانبوده اند و بهعنوان نماداصلیدرجه ایازتکامل اجتماعی انسان ها دربر دارنده مراکز مهم اقتصادی، علمی،تفریحی، پزشکی و... بوده و افزون بر این، از جاذبه های طبیعی و میراث تاریخی فرهنگینیز بهره مند بوده اند. همین امر، باعث جذب گردشگران به شهرها شده است اگر ورود گردشگران به شهرها با برنامه ریزی و مدیریت همراه نباشد علاوه بر اینکه باعث توسعه و پیشرفت شهر نمی شود بلکه خسارات زیادی برای این مناطق به وجود می آورند. به طوری که برای دست یابی به اهداف توسعه پایدار گردشگری با توجه به ابعاد اجتماعی، فرهنگی،اقتصادی و زیست محیطی آن، نگرش و تحلیل سیستمی و همه جانبه ای ضروری و اجتناب ناپذیر است. با توجه به اهمیت این موضوع، شهر کرمان، یکی از مراکز تاریخی فرهنگی کشور، سالانه پذیرای تعداد کثیری از گردشگران داخلی و خارجی است.هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تاثیرات توریسم تاریخی و فرهنگی بر توسعه پایدار شهر کرمان است. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی- تحلیلی است که داده های مورد نظر از طریق مطالعه میدانی و کتابخانه ای جمع آوری و در روش پیمایشی از ابزار پرسشنامه استفاده شد. حجم نمونه 384 نفر با استفاده از فرمول کوکران تعیین و شیوه نمونه گیری سهمیه ای و پرسشنامه به صورت تصادفی توزیع شده است. سپس داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.نتایج پژوهش که در قالب آزمون های تی (تک نمونه ای) و همبستگی اسپیرمن انجام گرفت حاکی از آن است که گردشگری تاریخی - فرهنگی در افزایش درآمد در شهر کرمان تاثیر مثبت داشته، از مهم ترین اثرات آن، می توان به افزایش درآمد شهروندان، ایجاد فرصت های شغلی جدید و رونق کسب و کار محلی اشاره کرد. همچنین در بررسی اثرات گردشگری در توسعه پایدار در ابعاد (اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی) مشخصشدکه شاخص اقتصادی با ضریب 763/0بیشترین تاثیر و شاخص زیست محیطی با ضریب 487/0کمترین اثر را بر توسعه پایدار در شهر کرمان داشته است.
    کلیدواژگان: توریسم شهری، توریسم تاریخی، فرهنگی، توسعه پایدار، شهر کرمان
|
  • Hossein Nazmfar*, Anvar Amanallahpour, Ali Eshgi Pages 1-16
    The increasing growth of cities, affected by population growth and migration, leading to unplanned constructing and lots of changes in spatial structures, especially physical developmental of city in unfavorable natural areas. This fact makes it necessary to focus on urban issues, particularly its physical issues. Knowledge of the spatial form of the city can be a contributing factor in the success of urban planners and practitioners. The present study aims at analyzing and understanding the physical space of Sanandaj to provide a model of future development by fuzzy logic. The methodology is a descriptive- analytic one. Moreover, the raw data were collected through documentary and field studies. The models for urban form determining like Entropy and Holden were applied to analyze the data. Google Earth Arc GIS 10.2 software were used to represent the findings. The results indicate that, according to the calculation of Entropy coefficient, Sanandaj has dispersed and non-condensing pattern. Based on Holden model, it turns out that approximately 57% of the physical growth of the city is related to the growth of the population while 43 percent of urban growth is related to urban horizontal and spiral growth. The findings from analysis indicate that the spatial data show that natural factors make serious constrains inside or around the city, as only a small percentage of the total area is considered as appropriate cores for physical-spatial urban expansion.
    Keywords: Physical Development, Shannon Entropy, Holden, Fuzzy Logic, Sanandaj
  • Mahmoud Alaee Taleghani, Satar Jalilian*, Ali Rezapoor Pages 17-28
    Homeil-Shabab road, a part of communication road of Kermanshah –Ilam, was established to shorten the distance between these two cities in 2006-2009. Since that time, the road has witnessed the events like rock-fall of the slopes.The present study aims at not only investigating the reasons for rock-fall event but also determining the dangerous regions for the aforesaid phenomenon. Therefore, the area was testes through field studies and 33 fall areas along the road were recognized. Each area was evaluated according to 11 parameters including slope sloping, slope height, slope materials, the distance of the slope from the surface of the road, shape of the roadside, slope vegetation, slope direction, slope geological construction, shape of slope sloping, the distance of the rock-fall area from the fault and the length of slope in direction of horizon to determine the amount of rock-fall danger. A numerical value from 1-10 was assigned to each parameter. Then, the quantitative value of each area was assessed according to the aforementioned parameters. The findings show that out of all 33 fall areas, 6.6% areclassified as the low –hazard class, 30.30% in the moderate-hazard class, 39.39% in the high-hazard class, and 24.24% in very high-hazard class.
    Keywords: Geomorphology, Kermanshah, Ilam Road, Rock, fall, Homeil, Road
  • Ahmad Taghdisi, Farkhondeh Sepahvand* Pages 29-41
    Like other tourism models, second-home tourism leads to various consequences in rural areas. Due to the nature and development of this model, a lot of physical-environmental changes have been brought about in rural areas. For persistent development of second-home tourism, understanding both the impacts and the consequences of this model seem to be necessary. In Iran, one of those rural areas in which this model has been expanded and incorporated into inhabitants’ lives, is the rural area of Rudbar Qasran. Accordingly, this study aims at exploring the environmental-physical impacts of second-home tourism development in this geographical area. This applied study benefitted from the descriptive/analytic methods of data analysis. Library and field data collection methods were employed to collect the data. In the field method, a questionnaire was utilized in which the Cochran formula was used; 238 households were selected as the statistical sample. Moreover, descriptive/inferential statistical methods were employed to interpret the collected data. The findings showed that the model of second-home tourism had the greatest impact on the index of environmental changes and the least effect on the infrastructural services improvements. It was also found that none of the changes was statistically significant. The results also revealed that there were significant differences in views of people whose jobs were dependent on tourism compared with those who had other jobs regarding the effects of second-home tourism development.
    Keywords: Rural Tourism, Second Home Tourism, Environmental, physical Effects, Job Dependency, Roudbar, e, Ghasran
  • Amer Nikpour *, Farzin Mahmudi, Setareh Hatamikia Pages 43-56
    Social Sustainability is one of the important dimension of sustainable urban development that rely on quality concept to achieve fresh, dynamic and pervasive urban space. Social Stability introduces an approach leading to identify and modify wide aspect of current citizen life challenges. The present study mainly aims at examining the social sustainability status and related component in Amol. The method of research is a descriptive – survey one. The population of the sample is 430 families. The findings show that the whole social sustainability of Amol city is in a satisfactory level. From all 9 component, “the quality of the environment” and “social participation” have undesirable status that should be consider more than other components. The mean of the components reveal the difference of the values with a desirable average. Besides, the findings of path analysis Show that Cooperation component and confident component have the most effect on promotion and improvement of social Sustainability of Amol.
    Keywords: Sustainable Urban development, Social Sustainability, Amol
  • Mohammad Golshan*, Payam Ebrahimi, Abazar Esmali Ouri Pages 57-71
    The present study was done through Iran to investigate the best method of spatial interpolation to estimate the annual average temperature. Therefore, the data of 180 synoptic stations in Iran were used. Using different interpolation methods (IDW, GPI, LPI and RBF) with different powers of 1, 2, 3, 4 and 5 and models (Completely Regularized Spline, Inverse Multi-quadric, Multi-quadric, Spline with Tension, and Thin Plate Spline), spatial distribution of the average annual precipitation was investigated to recognize the best method of interpolation. The geo-statistical interpolation methods were kriging and co-kriging. Using some evaluation methods and some indices (RMSE, MBE, MAPE and R), the best method for interpolation was selected. Finally, annual temperature map in GIS was provided by the best method. The results showed that the RBF method has the least RMSE and the most correlation relationship than the others for the interpolating the annual average temperature in Iran (Multi-quadric)
    Keywords: Average Annual Temperature, Geo, statistics, Interpolation, Iran, RBF
  • Baratali Khakpoor, Mohsen Kamandari*, Fahimeh Shafiee Pages 73-86
    Tourism industry is considered as an effective factor for economic and social development of urban areas. As a matter of fact, cities has always been regarded as one of the most attractive places for tourists which, as a symbol of the degree of human social evolution, include important economic, scientific, recreational, medical, centers. Moreover, they have natural attractions and cultural heritage. These features make cities attractive for tourists. However, if the tourist entrance to the cities were not accompanied by planning and management, it would not only stop the urban development and progress, but also make a lot of damages to these areas. Therefore, systematic analysis and comprehensive approach are necessary and inevitable to achieve a sustainable stable development of tourism according to the social, cultural, economic and environmental dimensions. Kerman, as one of the country's historic cultural center, attracts a large number of domestic and foreign tourists annually. The present study aims at evaluating the impact of historical and cultural tourism on stable development of Kerman. The Method is a descriptive - analytical one in which the data were gathered applying the field study and literature survey. Cochran formula was used to determine the samples, 384. Besides, sampling procedures and questionnaires were randomly distributed. The data were analyzed by applying Spss software. The findings which were the result of t-tests (one sample) and Spearman correlation, suggest that cultural-historical tourism has a positive impact on increasing the revenues in Kerman. Besides, the effects can be used to increase the income of citizens, create new jobs, and improve local businesses. Moreover, the effects of tourism on the stable development in dimensions (economic, social, and environmental) concluded that economic indicators index (0.763) has the maximum environmental impact, while bio-environmental coefficient (0.487) has the minimal effect on stable development in Kerman.
    Keywords: Urban Tourism, stable Development, Historical Tourism, cultural, Kerman