فهرست مطالب

  • پیاپی 10 (پاییز 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/09/28
  • تعداد عناوین: 10
|
  • غلامرضا بهروزی لک*، محمد علی همدانی صفحه 7
    آموزه های فقهی، نقش محوری در تدوین راهبردهای کلان سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران دارد. با توجه به جایگاه کلیدی حاکم شرع در جامعه اسلامی، نگارندگان کوشیده اند تا با روش تحلیلی و بررسی ادله فقهی، با محوریت اندیشه امام خمینی+ یکی از مهم ترین چالش های سیاست خارجی جمهوری اسلامی از بدو تاسیس تاکنون را مورد ارزیابی قرار دهند.
    پیرامون جواز و منع رابطه با کشور مستکبر، هر یک از طرفین جواز و منع، به ادله فقهی محکمی استدلال کرده اند. اما آنچه در تعارض ادله مهم است، چگونگی جمع بین دو دلیل است. بر اساس یافته های پژوهش حاضر، نگارنده، عدم جواز را به عنوان شق بدوی مسئله بیان و در ادامه قاعده مصلحت را به عنوان شق دوم و قاعده محوری در نحوه تعامل با کشور مستکبر معرفی و همچنین حاکم شرع را نیز به عنوان مجری قاعده (من به یده المصلحه) در نظر می گیرد که با نظر کارشناس امر، اقدام به صدور حکم می کند.
    کلیدواژگان: فقه سیاسی شیعه، فقه روابط بین الملل، اندیشه فقهی امام خمینی+، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، رابطه با آمریکا
  • بهاءالدین قهرمانی نژاد شایق* صفحه 35
    علامه شهید، آیت الله مرتضی مطهری، از معدود اندیشمندانی بوده که التفات ویژه ای به بررسی و رد تحریفات عاشورایی داشته است. توجه ویژه وی در این مباحث، بررسی تطبیقی و در نتیجه آن، تردید جدی در قبول اخباری است که اصل پیام های عاشورایی را لوث کرده و اصالت حرکت عظیم اصلاحی سیدالشهداء را زیر سوال می برد. بنابراین، مقاله حاضر درصدد یافتن پاسخ این مسئله است که ممیزه یا ممیزه های اصلی مبانی تحریف ستیزی در تاریخ مقتل الحسین× در اندیشه و آراء مطهری کدام است؟
    کلیدواژگان: تحریف، عاشوراء، سید الشهدا، شهید مطهری، انقلاب اسلامی
  • شکرالله خاکرند*، رضا زارع صفحه 49
    مقاله حاضر، نسبت میان رفتار دو پدیده مهم در نظام بین الملل را در قرن بیستم که یکی برخاسته از جهان مسیحیت به نام «تمدن غرب» و دیگری برگرفته از جهان اسلام به نام «بیداری اسلامی» است بر اساس اندیشه سیاسی حاجی آقا مجتهد شیرازی مورد بررسی قرار می دهد. حاجی آقا شیرازی، تمدن غرب را به عنوان قدرت قوی و غالب و جهان اسلام را به عنوان امت تحت فشار و مغلوب، مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد. وی معتقد است غرب نسبت به علت العلل واکنش ها، یعنی «تحقیر شدگی» ملت ها غفلت نموده و بر همین اساس با اطمینان، وقوع قطعی یک «جنبش بزرگ اسلامی» در واکنش به رفتار تمدن غرب در قرن بیستم را پیش بینی می کند.
    سوال اصلی این است که آیا این جنبش اسلامی، می تواند با وقوع انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی+ مطابقت نماید؟ نتایج این پژوهش، بیانگر آن است که ویژگی ها و اهداف جنبش اسلامی با انقلاب اسلامی منطبق می باشد.
    کلیدواژگان: تمدن غرب، بیداری اسلامی، حاجی آقا شیرازی، تحقیر شدگی، جنبش عالم اسلامی، انقلاب اسلامی، تمدن نوین اسلامی
  • سیده فاطمه فقیهی* صفحه 95
    فرایند سیاستگذاری و قانون گذاری مهم ترین عرصه های تصمیم سازی عمومی در جامعه به شمار می روند. اتخاذ تصمیمات بهینه در گرو پیروی از اصول منطقی تصمیم گیری است. این اصول که در تمامی تصمیمات قابل اجرا است در خصوص تصمیم سازی عمومی از اهمیت بیشتری برخوردار است. از سوی دیگر از آنجا که وضع سیاست ها و تدوین قوانین در کشور ما در دو نهاد مهم و اثرگذار، یعنی مجمع تشخیص مصلحت نظام و مجلس شورای اسلامی انجام می پذیرد ارزیابی فرایند تصمیم سازی در این دو نهاد، مشکلات و چالش های عملی و اجرایی که در راه اتخاذ تصمیمات مناسب و شایسته وجود دارد را مشخص می سازد.
    به نظر می رسد توجه بیشتر به نتایج عملی یک قانون یا سیاست، وجود مدیریت جامع تقنینی برای هماهنگی بخش های مختلف قوای سه گانه که در فرآیند قانون گذاری اثرگذار می باشند و مشاوره و مشارکت فراگیر نخبگان و صاحب نظران در بهبود روند تصمیم گیری عمومی اثرگذار خواهد بود.
    کلیدواژگان: تصمیمات عمومی، سیاست گذاری، مجمع تشخیص مصلحت نظام، قانون گذاری، مجلس شورای اسلامی، کمیسیون
  • محمد باقر خرمشاد، سید ابراهیم سرپرست سادات* صفحه 125
    دغدغه مقاله حاضر ارائه نوعی سنخ شناسی است که بتواند همه دیدگاه های نظری را درباره «مردم سالاری دینی» پوشش دهد. در این راستا پنج نوع الگو شناسایی شده است. قسم اول، تحت عنوان روایت های جمهوری اسلامی که بیشتر در خدمت تاسیس اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی قرار داشته اند. قسم دوم دیدگاه های «مردم سالاری دینی» مخالف جمهوری اسلامی، از چهره هایی که مکتب نظرورزی آنها اسلام است. دیگر روایت های مردم سالاری دینی با مفروض گرفتن اصول قانون اساسی، در صدد آشکارسازی ظرفیت های آن هستند که شامل قسم سوم تا پنجم است. قسم سوم بر حقوق و مشروعیت الهی حساسیت بیشتری از خود نشان می دهند. قسم چهارم بر حقوق و مشروعیت مردمی حساسیت بیشتری از خود نشان می دهند. قسم پنجم بر مشروعیت و حقوق الهی و هم مردمی توامان توجه دارند. بحث و نظر، در دل آن سنخ شناسی، جایگاه تئوریک خود «مردم سالاری دینی»، الگوهای متعدد آن و هم مسئله های آن را نشان داد.
    کلیدواژگان: دموکراسی تکاملی، دموکراسی فردی، دموکراسی اجرایی، دموکراسی قانونی، دموکراسی اصیل
  • حسن عبدی پور* صفحه 151
    پیشگیری از چالش های مذهبی یکی از مهم ترین وظایف و مسئولیت های روحانیت شیعه محسوب می گردد. از جمله ویژگی های تفکر کلان نگر راهبردی امام خمینی+ و مقام معظم رهبری، توجه به امت اسلامی به عنوان مجموعه ای اثر گذار و کارآمد در جهان پر تلاطم در قرن اخیر بود.
    این مقاله گذشت سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی را فرصتی مناسب برای بررسی کالبدشکافی و آسیب شناسی وحدت مذاهب دانسته و بر این باور است که این مهم به یک هم اندیشی و برنامه ریزی جامع و راهبردی نیازمند است. بدین منظور به بازخوانی اندیشه سیاسی امام و مقام معظم رهبری در این خصوص پرداخته است و رهکارهایی را از آنها استخراج کرده است.
    کلیدواژگان: امام خمینی(ره)، وحدت مذهبی، روحانیت، فرهنگ سازی و نگرش سیستمی
  • مصطفی ملکوتیان*، یدالله سپهری صفحه 167
    میزان تاثیر انقلاب بر شرایط اجتماعی کشورهای حاشیه خزر متناسب با سطح روابط، وجود ویژگی های فرهنگی و مذهبی مشترک و یا موانع پیش روی، متفاوت بوده است. مهم ترین راهبرد ایران از زمان فروپاشی شوروی تا سال 1995، تاکید بر استقلال این کشورها، تقویت همکاری های منطقه ای، توسعه همکاری های تجاری و اقتصادی، ارائه مزیت های ترانزیتی، پرهیز از اقدامات تنش زا، رفع اختلافات در منطقه، تاکید بر نفی سلطه قدرت های بیگانه در منطقه و تاکید بر حل و فصل مسالمت آمیز و تقویت اعتماد فی ما بین ایران و کشورهای منطقه بوده است. مقطع دوم از سال 1995 تا کنون است که روابط این کشورها با جهان غرب، رژیم صهیونیستی و ترکیه و... رشد قابل ملاحظه ای کرده و تبلیغات ضد انقلاب اسلامی در این کشورها شدت گرفته است که توجه بیشتر مسئولین دستگاه دیپلماسی انقلاب اسلامی، در این رابطه تاثیرگذار است.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، تاثیرات اقتصادی، تاثیرات اجتماعی، دریای خزر
  • محمد رضا مجیدی*، علیرضا ثمودی پیله رود صفحه 191
    در این مقاله، با بهره گیری از مبانی مکتب کپنهاگ، رویکرد رژیم صهیونیستی در امنیتی ساختن برنامه هسته ای جمهوری اسلامی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. نویسندگان این مقاله بر این باورند که تل آویو در سال های اخیر تلاش کرده است تا برنامه هسته ای ایران را به عنوان یک تهدید امنیتی برای خود و کشورهای منطقه و کشورهای اروپایی معرفی کند و از این طریق راه را برای تدوین و اجرای سیاست های تنبیهی از سوی شورای امنیت، اتحادیه اروپا و آمریکا فراهم سازد.
    کلیدواژگان: امنیتی سازی، برنامه هسته ای ایران، رژیم صهیونیستی، تهدید، مکتب کپنهاگ
  • جلیل دارا*، محمود بابایی صفحه 215
    در مواجهه با دیدگاه های مطرح شده در زمینه بیداری اسلامی و بهار عربی یکی از مطالبی که ذهن تحلیل گران حوزه سیاست را مشغول کرده این است که کدام یک از این دو مفهوم بهتر می تواند رخدادهای اخیر را تبیین کند؟ در این زمینه مطالب متنوعی از سوی نظریه پردازان هرکدام از این دو دیدگاه بیان شده که به نوبه خود مبین گوشه هایی از این رخدادهاست. فرضیه این مقاله بر این نگاه شکل گرفته است که هرچند تلقی حوادث اخیر جهان اسلام به دیدگاهی با عنوان «بهار عربی» بخشی از رخدادهای اخیر را تبیین کرده و مورد بررسی قرار می دهد اما این تبیین نارسا و ناقص است و این مفهوم «بیداری اسلامی» است که می تواند به عنوان دیدگاهی جامع تر و البته با رویکرد بومی ضمن تایید بسیاری از ادله مطرح شده از سوی متفکرین معتقد به مفهوم بهار عربی با تحلیلی از درون و واقع بینانه تر علل وقوع این حوادث را تحلیل کند که نه تنها توصیف رخدادهای اخیر، بلکه توصیف گذشته و آینده آنها را نیز ملموس تر و قابل قبول تر خواهد کرد.
    کلیدواژگان: بیداری اسلامی، بهار عربی، جهان اسلام، خاورمیانه
|
  • Golamreza Behrouzi Lak*, \ Muhammad Ali Hamedani Page 7
    Jurisprudential teachings have a pivotal role in the compilation of large scale strategies of Islamic Republic of Iran's foreign policy. Given the key position of hakim shar' [governor of sharia] in an Islamic society, the author has tried to investigate one of the most important challenges faced by Islamic Republic of Iran's foreign policy from the very first day of its activity up to the present day through an analysis and study of jurisprudential arguments with an emphasis on Imam Khomeini's (PBUH) thoughts. About the permissibility or impermissibility of relations with an arrogant power, followers of permissibility and impermissibility of relations have provided strong arguments. However, the important issue in the case of contradiction of arguments is how to reach a compromise. Based on the findings of this research, the author expresses the impermissibility as the first alternative for the issue in question and later the principle of expedience as the second alternative. Then, he introduces pivotal principle for how to treat an arrogant power and considers hakim shar' as the executer of the principle (as the one who wields the expedience) who issues his verdict having considered the viewpoints of experts in this regard.
    Keywords: Shiite political jurisprudence, jurisprudence of international relations, Imam Khomeini's (PBUH) jurisprudential thought, Islamic Republic of Iran's foreign policy, relations with US
  • Bahaoddin Qahramaninejad Shayeq* Page 35
    Allame Shahid Mortaza Motahhari is among few scholars who paid special attention to study and reject interpolations in Ashura. His special attention to these issues combined with a contrastive study casts a serious doubt on narrations that spoils the message of Ashura and questions the originality of Imam Hussein's ('a) great reformist movement. Therefore the current article tries to find the answer to this question: what are the primary distinctive features of Shahid Motahhari's viewpoints in his fight against interpolations in the historical accounts of Ashura.
    Keywords: interpolation, Ashura, Imam Hussein ('a), Shahid Motahhari, Islamic revolution
  • Shokrollah Khakrand*, Reza Zare Page 49
    The current article studies the relationship between the behaviors of two important phenomena in international system in twentieth century, one of which has emanated from Christianity called "western civilization" and the other is rooted in Islam based on political viewpoints of Haji Agha Mojtahed-e Shirazi. Haji Agha Shirazi analyzes western civilization as the dominant power and Islamic world as an oppressed and under pressure ummah [nation]. He believes that west has neglected the primary reason of reaction namely "belittlement" of nations and based on this, he predicts a definite "great Islamic awakening" in twentieth century in reaction to the behavior of western civilization. This article’s main inquiry is to study whether this Islamic movement can fit into the victory of Islamic revolution of Iran led by Imam Khomeini (PBUH). Findings of this article indicate that characteristics and objectives of this movement fit those of Islamic revolution.
    Keywords: western civilization, Islamic awakening, Haji Agha Shirazi, belittlement, movement of Islamic movement, Islamic revolution, new Islamic civilization
  • Muhammad Mahdi Babapour*, Ali Jafarzade Page 71
    One of the most important socio-political theories proposed by Muslim scholars during history is the theory of welayat-e faqih which was implemented through Imam Khomeini's (PBUH0 scientific and practical efforts in the form of Islamic state. Its novelty in the ruling arena and intellectual attacks by aliens to questions it and shake its foundations have led to doubts in this regard and has necessitated more investigation. Among the doubts and questions in this regard is "inefficiency of jurisprudential management versus scientific management". It has been proven in this article that given Imam Khomeini's (PBUH) viewpoint in this regard, jurisprudential management does not contradict scientific management and even benefits from common sciences and skills in the field of ruling as well as counseling with relevant experts and employing them in governmental posts, will have required qualifications to govern the society.
    Keywords: welayat, e faqih, jurisprudential management, scientific management, wisdom, ruling, reason, religion
  • Seyyede Fateme Faqihi* Page 95
    The process of policy making and legislation are considered as the most important arenas public decision making in the society. Making optimal decisions depends on following logical decision making principles. These principles that are applicable in all decisions are more important in public decision making. On the other hand, since policies and laws of our country are made in two important and influential institutions namely Expediency Council and Islamic Consultative Assembly, investigation of decision making process in these two institutions may reveal problems as well as practical and executive challenges in the way of making appropriate and suitable decisions. It seems that more attention to practical results of a law or policy, existence of a comprehensive legislative management to coordinate different parts of three branches which are influential in decision making process as well as counseling and inclusive participation of elites and experts will be effective in improvement of public decision making.
    Keywords: public decisions, policy making, Expediency Council, legislation, Islamic Consultative Assembly, commission
  • Mohammad Baqer Khorramshad, Seyyed Ebrahim Sarparast Sadat* Page 125
    This article's primary concern is to provide a kind of taxonomy that covers all theoretical viewpoints about "religious democracy". To this end, five patterns have been identified. First one falls under Islamic Republic of Iran's interpretations which were mostly at service of establishing principles of the constitution. Second type is viewpoints of "religious democracy" against Islamic Republic of Iran proposed by figures who theorize based on Islam. Other interpretations presuppose the principles of the constitution try to manifest their capacities that include third to fifth types. Third type display more sensitivity toward divine rights and legitimacy. Fourth type is more concerned about public rights and legitimacy. Fifth type pays attention to both divine and public rightsand legitimacy. Discussions within the taxonomy clarified theoretical position of "religious democracy" itself as well as its numerous patterns and problems.
    Keywords: evolutionary democracy, individual democracy, executive democracy, legitimate democracy, original democracy
  • Hassan Abdipour* Page 151
    It is one of the Shiite cleric's most important duties and responsibilities to prevent religious challenges. Among the features of Imam Khomeini's (PBUH) and supreme leader’s holistic thinking is to consider Muslim ummah [nation] as an influential and viable community in last century's fluctuating world. This article believes it is an appropriate opportunity, three decades after the victory of Islamic revolution, to evaluate proximity of denominations and study shortcomings in this respect and believes it needs a collective thinking as well as a comprehensive strategic planning. To this end, it has reviewed Imam Khomeini’s (PBUH) and supreme leader’s political thought in this respect and has extracted some solutions.
    Keywords: Imam Khomeini (PBUH), religious unity, clerics, culture making, systemic approach
  • Mostafa Malakoutian*, Yadollah Sepehri Page 167
    The amount of Islamic revolution's impact on the social conditions of Caspian Sea littoral states has been different due to the level of relations, common cultural and religious characteristics or barriers in way. The most important strategy of Iran from the time of collapse to 1995 was to emphasize the independence of these countries, enhance regional cooperation, expand commercial and economic cooperation, provide transit privileges, avoid tension creating actions, settle regional disputes, emphasizing the negation of domination of alien powers in the region and emphasizing peaceful solutions and strengthening mutual trust between Iran and regional states. Second phase of relations has been from 1995 up to present day while their relations with western countries, Israel, Turkey etc. have remarkably expanded and anti-Iran propaganda has increased in those countries that require more attention by officials of Islamic Republic of Iran's diplomacy which is definitely influential.
    Keywords: Islamic revolution, economic impacts, social impacts, Caspian Sea
  • Muhammad Reza Majidi*, Alireza Thamoudi Pil, E. Rood Page 191
    In this article, applying the foundations of Copenhagen school, Israeli regime's approach to turn Iran's nuclear program into a security issue is studied. The authors believe that in recent years, Tel Aviv has tried to introduce Iran's nuclear program as a threat to Israel, counties in the region and also Europe to pave the way for the ratification of punishing policies through the Security Council, European Union and the United States.
    Keywords: turn something into a security issue, Iran's nuclear program, Israeli regime, threat, Copenhagen School
  • Jalil Dara*, Mahmoud Babaee Page 215
    In the face of different opinions proposed about the Islamic awakening and Arab spring, one point that has preoccupied the minds of political analysts is that which one of these two terms better describes recent developments. Various points have been put forth by advocates of both terms and each term indicates some aspects of the events. The hypothesis of this article is based on this viewpoint that although terming the recent events in Islamic world as "Arab Spring" has managed to describe and investigate part of recent events, it is an improper and incomplete description and it is "Islamic awakening" that, as a more comprehensive term but with a regional approach, can provide an internal and more realistic analysis to study the reasons behind these events while endorsing many reasons proposed by thinkers who believe in Arab spring. Not only this term clarifies the recent events but also helps describe their past and future in a more tangible and acceptable fashion.
    Keywords: Islamic awakening, Arab spring, Islamic world, Middle East