فهرست مطالب

فلسفه دین - سال سیزدهم شماره 2 (تابستان 1395)
  • سال سیزدهم شماره 2 (تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/06/28
  • تعداد عناوین: 8
|
  • علی عسگری یزدی*، بهنام جوانمرد صفحات 187-212
    اشاعره و اکثر معتزله نصب امام را شرعا بر مردم واجب می دانند. براین اساس تفسیر آنها از ضرورت امامت، دو قید دارد: اولا وجوب را شرعی می دانند و نه عقلی و ثانیا آن را از باب «وجوب علی الناس» می انگارند و برای اثبات این مدعا به ادله ای تمسک کرده اند.
    در این مقاله برخی از ادله امامیه بر وجوب نصب امام از جانب خداوند تبیین شده است، همچون: 1. قاعده امکان اشرف؛ 2. نیاز شرع به حافظ؛ 3. واسطه فیض؛ 4. هدایت عمومی و اتمام حجت و 5. قاعده لطف. سپس برخی ازاستدلال های فخر رازی مبنی بر وجوب نصب امام توسط مردم بیان شده اند؛ همچون: 1. امام موجب دفع ضرر از نفس؛ 2. نصب امام مقدمه واجبات مطلق. سعی شده است که ناکافی بودن استدلال های فخر رازی تبیین واز تمامیت ادله امامیه دفاع شود.
    کلیدواژگان: امامت، امکان اشرف، فخر رازی، قاعده لطف، نصب امام، واسطه فیض
  • حسین عشاقی* صفحات 213-232
    یکی از برهان های اثبات وجود خداوند ، برهانی است که مرحوم علامه طباطبایی به سبک برهان های صدیقین اقامه کرده است ، چون حد وسط این برهان، مطلق «واقعیت» بود، با عنوان برهان «واقعیت» بر وجود خداوند شهرت یافت. برهان قویم علامه در عین استحکام و قوت ، در دوره های اخیر به دلیل تقریرهای خام برخی ناظران از برهان ، با اشکال هایی مواجه شده است که همه مردودند؛ در مقاله زیر این برهان را با کمک بیانات علامه طباطبایی تقریر می کنیم و سپس به حل شبهات و بیان نکات مربوط به آن می پردازیم.
    کلیدواژگان: برهان صدیقین، برهان واقعیت، وجود خدا
  • ابوالقاسم علیدوست* صفحات 233-250
    زمان تفسیر اسناد شرعی، عرف زمان صدور آن اسناد را واکاوی می کنیم. کتاب های لغت، رابط فهمندگان نصوص با عرف زمان صدور ادله هستند. مفهوم شناسی و معناشناسی از روش ها و بایسته هایی پیروی می کنند که عدم توجه به آن، انسان را به برداشت های ناصحیح در مفردات و مرکبات می کشاند. بررسی همراه با تعلیل ده بایسته همراه با تطبیقات فقهی، موجب مصون ماندن از برداشت های ناصحیح می شود، تفسیر و تطبیق، حقیقت و مجاز، نسبت مفاهیم، بسند به قدر متیقن در موارد مشکوک و فرق داعی و معنا بخشی از این بایسته ها هستند.
    کلیدواژگان: بایسته های مفهوم شناسی، تطبیق لغت، حقیقت و مجاز، عرف معیار، قدر متیقن در مفاهیم، مصداق مفهوم، مفهوم شناسی
  • محمدحسن قدردان قراملکی، علی قدردان قراملکی* صفحات 251-268
    نظریه کسب توسط ابوالحسن اشعری مطرح شده و مورد اقبال اکثریت اهل سنت قرار گرفته است. عالمان اشعری برای اثبات آن، افزون بر ادله نقلی، به تقریر ادله عقلی مختلفی مانند استحاله اجتماع دو علت بر معلول واحد، استناد به اطلاق صفت اراده، علم و قدرت خداوند و لوازم باطل نظریه رقیب کسب پرداخته اند. نویسندگان در این مقاله علاوه بر تبیین، به نقد مهم ترین ادله عقلی اشاعره خواهند پرداخت و نشان خواهند داد که نه تنها ادله عقلی مورد تمسک اشاعره مخدوش و باطل است، بلکه نظریه کسب، نظریه ای غیرمعقول و خلاف عقل و وجدان هم محسوب می شود.
    کلیدواژگان: اختیار، کسب. اختیار، اشاعره، عقل، علت، علم، قدرت و اراده خدا، کسب
  • حمیدرضا شاکرین* صفحات 269-296
    هرگونه نظریه پردازی و الگوسازی برای پیشرفت بر بعضی از مبانی معرفت شناختی، جهان شناختی، انسان شناختی، ارزش شناختی و... استوار و آگاهانه یا ناآگاهانه از آن مبانی مستمد و مستفید است. الگوی اسلامی تمدن و پیشرفت ورزی نیز گریزی از بازشناسی و مراجعه به مبانی و زیرساخت های نظری خود نداشته و بررسی دقیق و کاربست هوشمندانه آنها در تدوین بهینه الگو، نقش اساسی دارد. در تحقیق حاضر بر آنیم تا برخی از مهم ترین مبانی معرفت شناختی مقبول اندیشمندان مسلمان را شناسایی کنیم و نقش آنها را در تدوین نظریه و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت بازکاویم.
    کلیدواژگان: الگو، الگوی اسلامی، ایرانی پیشرفت، پیشرفت، مبانی معرفت شناختی، مبنا، معرفت شناسی
  • محمدتقی سهرابی فر* صفحات 297-328
    با اولین گام های مدرنیته در مغرب زمین، نقش خداوند از خیر اعلی به علت اولی و سپس به ساعت ساز لاهوتی تنزل یافت؛ آنگاه برای حفظ نقش مستمر خداوند، نقش رخنه پوشی نارسایی های قانون های طبیعت مطرح شد که هم از طرف الهیون و هم از منظر علمی راضی کننده نبود. خالق و معمار بازنشسته بودن، تقلیل علت فاعلی به نیروی میان اتم ها و در نتیجه انکار فاعلیت برای جهان و خداوند را موجودی متباین از جهان هستی دانستن که هر از گاهی جلوه گری می کند یا اکتفا کردن به برانگیختن عشق در میان موجودات، نقش های گوناگونی است که انسان مدرن برای خداوند قائل شد. این آرا در مقایسه با آنچه در متون معتبر دینی درباره نقش خداوند گفته شده متفاوت است. خدای دین، مالک هستی، علت فاعلی و علت غایی جهان محسوب می شود. خدا در عین مباین بودن از جهان، در ذره ذره جهان حاضر است.
    کلیدواژگان: اسلام، خدا، مدرنیته
  • سمیرا فرزین*، رضا اکبریان، سید محمدعلی حجتی صفحات 329-348
    اعتقاد به وجود خدا، همواره در معرض حملات نظری بوده و یکی از این موارد، چالش در توجیه این باور است. در مقاله حاضر، نظرهای علامه سید محمدحسین طباطبایی و آلوین پلانتینگا در مواجهه با چالش فوق بررسی و با تحلیل دیدگاه آنها، مقایسه ای انجام خواهد گرفت. اگرچه هر دوی ایشان اعتقاد به خدا را از دلیل بی نیاز می دانند و برهان را تنها موید ایمان می پندارند، پلانتینگا که به سنت معرفت شناسی اصلاح شده تعلق دارد، با نقد بنیادی نظریه مبناگروی سنتی در توجیه، گزاره «خدا وجود دارد» را برای فرد دیندار از جرگه گزاره های واقعا پایه معرفی می کند و البته آن را بدیهی نمی داند. این در حالی است که او نمی تواند معیار جامع و مانعی را برای گزاره های پایه ارائه دهد. اما علامه طباطبایی که به مکتب مبناگروی سنتی در توجیه وفادار است، برای اثبات وجود خدا از اصلی بهره می برد که مناقشه ای در پایه بودن آن وجود ندارد؛ یعنی اصل عدم اجتماع نقیضین. به این ترتیب علامه طباطبایی با تحلیل موضوع گزاره فوق، آن را به عنوان گزاره ای بدیهی اولی معرفی می کند.
    کلیدواژگان: آلوین پلانتینگا، خدا، علامه طباطبایی، گزاره پایه، معرفت شناسی اصلاح شده
  • عاطفه مروی*، امیرعباس علیزمانی صفحات 349-377
    جستار حاضر پژوهشی است در حد توان درباره جست وجوی معنای زندگی از دیدگاه کرکگور. پرسش معنای زندگی در عصر وی به طور آشکار مطرح نبوده است، ولی آثارش سرشارند از نظرهایی که دست به دست هم، معنای زندگی را می سازند. کرکگور نواندیشی دینی و فیلسوفی وجودی نگر محسوب می شود، بنابراین آرای وی معطوف به انسان و ویژگی های وجودی آن شکل می گیرد. زندگی نیز فرایندی است که انسان آن را طی می کند و در فلسفه وجودی، نه به عنوان یک مفهوم انتزاعی، بلکه به منزله واقعیتی انضمامی (که احوال، افعال و افکار زینده آن را می سازد) لحاظ می شود. از این رو معنای زندگی در نسبتی برابر با معنای زینده یعنی انسان قرار می گیرد و مولفه های درون مایه معنای زندگی، متناظر با ویژگی های وجودی انسان رقم می خورد. این ویژگی های وجودی عبارتند از صیرورت، فردانیت، تناقض، رنج، عشق، هراس و نومیدی. کیفیت تحقق این ویژگی ها و در نتیجه معنایی که در زندگی پیدا می کنند، در کنار هم معنای زندگی را رقم می زند. هرچه این مولفه ها از معنای ارزنده تر و شایسته تری برخوردار باشند، به همان نسبت زندگی فرد معنادار خواهد بود. نکته دیگر آنکه از نظر کرکگور مولفه های وجودی همه به یک منظور در انسان گرد آمده اند و آن «انسان اصیل» شدن یا «خود شدن» است. به این ترتیب معنای زندگی نزد وی در گرو تحقق بخشیدن به خود اصیل انسانی است و این امر مستلزم تحقق ویژگی های وجودی انسان در معنای اصیلشان خواهد بود.
    کلیدواژگان: تناقض، رنج، صیرورت، عشق، فردانیت، معنای زندگی، مولفه های وجودی، نومیدی، هراس
|
  • Ali Asgariyazdi *, Behnam Gavanmard Pages 187-212
    Ashari and the moste of Mutazilite blive on the people must determine Imam. Based on their interpretation of this, there is two facts: first, the legal obligation is the religious necessity, not rational necessity, and secondly it is a task people not duty to God
    In this article we have tried to show the shite arguments on determine Imam is a duty to God not people. Such as: 1) The rule of Emkane -Ashraf, 2) The need to protect religin. 3) the favor Intermediate. 4) the general guidance. 5. the principle of LOtf.
    Some arguments of Imam Fakhr Razi on the people must determine Imam are: 1) Introduction Imam prevented Loss. 2) determine Imam is preliminary to the absolute obligations.
    In this article, Fakhr Razi is criticized and answers his bugs on Shiite arguments.
    Keywords: Fakhr Razi, determine Imam, Imamat, principle of LOtf, the possibility of Ashraf
  • Hosein Oshaghi * Pages 213-232
    One of proofs that affirms God's existence is proof that Allameh Tabatabaee has adduced under Borhane Sedighin categoration.
    This proof based upon the absolute Reality so it has named "Proof of Reality". This proof is too steady but regarding to false descriptions is confronted to many critiques. Therefore in this article we are going to analyses this proof and thereafter resolve the misgivings about it.
    Borhane Sedighin, Proof of Reality, God's existence
    Keywords: Borhane Sedighin, Proof of Reality, God's existence
  • Abolghasem Alidoost* Pages 233-250
    The religious jurisprudence laws are one of the issues of religious rules and principles which can be researched from two aspects: the first aspect is that the available laws should be restudied or some new rules should be researched and the second aspect is that from the outside viewpoint the religious jurisprudence law should be researched and the philosophy of the laws should be compiled. The important problem in the second aspect is which issues should be researched from the viewpoint. In this article, with an emphasis on the religious jurisprudence and rational theology sources and the use of their methods, the researcher has primarily tried to compile a set of the important issues of the philosophy of religious jurisprudence laws and according to the domain of the article he has secondarily made an effort to investigate the issues briefly and raise his proposed hypothesis on the issues and at the same time to prove the hypotheses with considering the conditions of content of the article.
    Keywords: Religious jurisprudence laws, Definition, division of the religious jurisprudence laws, Particularization of the religious jurisprudence laws, Legalism, analogism
  • Mohammad, Hasan Ghadrdan, Gharamaleki, Ali Ahadrdan Aharamaleki * Pages 251-268
    The theory of Acquisition (Kasb) was proposed by Abu al-Hasan al-Ashari and was accepted by the majority of Sunnis. In addition to the traditionary evidences, 'Ashaira scholars stated various rational evidences such as the impossibility of the combination between two causes for one effect, referring to the positivity of the attribute of omniscience and will and power, and the fallacy necessities of the opponent theory of Acquisition (Kasb). The author of this article if to explain and criticize the most important rational evidence of Ashairah and will demonstrate that not only the the rational evidences of 'Ashairah are defected, but also the theory of Acquisition (Kasb) is an irrational theory that is also in contrary with reason and conscience.
    Keywords: The theory of Acquisition (Kasb), rational evidences, Abu al Hasan al Ashari
  • Hamidreza Shakerin* Pages 269-296
    Every kind of theorization and progress modeling, wether contiousely or uncontiousely, is based on and benefited from the epistemological, cosmological, anthropological, axiological foundations. For the Iranian Islamic model of progress, however, it is compulsary to recognize and refer to its own speculative understructures and use them intentionaly and exactly to produce the best possible model of progress. Therefor, the pressent article is to study some of the most important epistemological and hermaneutical ideas of the muslim thinkers and its rule on the Iranian Islamic model of progress.
    Keywords: progress, epistemology, foundation, epistemological foundations, The Iranian Islamic model of progress
  • Mohammad Taghi Sohrabi Far* Pages 297-328
    The first steps towards modernity in the West, the role of God supergood the first and then fell to the Divine watchmaker then to maintain the Mstmrkhdavnd, breach of NarsayyHay ignore the laws of nature were raised by both the theologians and the scientific point of view, was not satisfied. Creator and retired architect, reducing the efficient cause of AtmHa force and thus deny the agency for the world and the Lord of the universe, knowing that occasionally contradictory, or enough to arouse love among creatures JlvhGry role Inserts that modern human diversity was made for God. The votes in comparison to what God is said about the role of religious literature is different from the God of religion, being the owner, the efficient cause and final cause of the world. He also contrasted the world, is present in every bit of the world..
  • Samira Farzin *, Reza Akbarian, Seyyed Mohammad Ali Hojati Pages 329-348
    Belief in the existence of God has always been attacked by opponents. One of them is the so called evidentalism challenge. In this paper, the opinions of Allama Muhammad Hussain Tabataba, and Alvin Plantinga about the above mentioned challenge are discussed and compared. Although both believe that belief in God does’nt need to be proved and arguments just support the faith but, belonging to a tradition of reformed epistemology, Plantinga critiques the theory of traditional foundationalism and introduces “God exists” as a basic propositions for theist in specific conditions but does’nt account it in self-evident ones. On the other hand, Allama Tabatabaee that belongs to traditional foundationalism school, to prove God existence utilize a principle about which there is no uncertainty among philosophers and epistemologists: the reality and non-reality could’nt come together.so that proposition must be self-evident.
    Keywords: God, Allama Tabatabaee, Alvin Plantinga, Reformed epistemology, Basic belief
  • Atefe Marvi *, Amirabbas Alizamani Pages 349-377
    The present research is an attempt to search “the meaning of life” from Kierkegaard's point of view. Although the question of the meaning of life was not noticeably and directly the issue of debate in the Kierkegaard's era, the essence of his thoughts forms the basic structures underlying the notion of "meaning of life". As a modern theologian and an existentialist, Kierkegaard's ideas are focusing on existence. Therefore, the starting point of this study was set to understanding of human and existential features. According to Kierkegaard's various dispersing ideas, the existential features are defined as: human is a becoming existence which individuality, contradiction, suffering, love, anxiety and despair are attendant for it. Moreover, life itself is a procedure that human takes, and in existentialism it doesnt count as an abstract concept, but as an annexed reality that forms its states, thoughts and actions. Therefore, the meaning of life equivalents the meaning of the existence; and the themes of meaning of life becomes the existential features. As a result, such features and their conditional meaning in life can collectively provide the meaning of life.The quality realization of these features and thus find meaning in life together makes the meaning of life.Thus the meaning of these features have a more valuable and deserve the same respect one's life would be meaningful. Another point that according to Kierkegaard, existential features to gather it all into becoming a authentic human or "self". As a result, the meaning of life in terms of Kierkegaard, depend on realize the authentic human and this, requires the realization of existential features in their authentic and original sense.
    Keywords: The meaning of life. The existential features. becoming. Individuality. Contradiction. suffering. love. anxiety. despair