فهرست مطالب

جامعه شناسی سیاسی جهان اسلام - پیاپی 8 (بهار و تابستان 1395)
  • پیاپی 8 (بهار و تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/06/26
  • تعداد عناوین: 6
|
  • فرهاد قاسمی*، بهرام عین الهی معصوم صفحات 1-42
    شبکه های منطقه ای، بنابر ویژگی های خود، شرایط متفاوتی را برای شکل گیری و یا رشد گروه های ضدسیستمی فراهم می کنند. نظم های منطقه ای به لحاظ پایداری، امنیت، ثبات و پویایی یکسان نبوده و با معماهای امنیتی مختلفی روبه رو هستند. امروزه جهان اسلام، به عنوان یک شبکه منطقه ای، با انبوهی از چنین گروه هایی مواجه است. لذا یکی از مهم ترین موضوعات، علل شکل گیری این گروه ها در نظم های منطقه ای، از جمله در گستره ژئوپلتیک جهان اسلام است که محور پژوهش حاضر را شکل می دهد. گروه های ضدسیستمی چندبعدی بوده و به عنوان یک پدیده اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مطرح هستند. بر این مبنا نویسندگان این استدلال را مطرح می کنند که جهان اسلام دارای موقعیت کانونی در نظم جهانی بوده و به همین دلیل قدرت مداخله گر نسبت به کنترل نظم آن بسیار حساس می باشند و با بهره گیری از ساختار نامنسجم شبکه منطقه ای جهان اسلام، در راستای تحقق سیستم کنترل نظم مورد نظر خود، گروه های ضدسیستمی را ایجاد کرده است. در همان حال در سطح اجتماعی منطقه نیز گروه های مقاومتی در مقابل سیاست های منطقه ای مداخله گر ایجاد شده اند. گونه های متعددی ار چنین گروهایی، مانند گروه های ابزاری و مقاومتی یا دفاعی و تهاجمی در شبکه منطقه ای اسلام ایفای نقش می کنند. .برخی از این گروه ها، به تحقق کارکردهای کنترلی قدرت مداخله گر کمک می کنند.در این مقاله با بهره گیری از روش مطالعه موردی با تقدم نظریه، فرضیه مورد بررسی قرار می گیرد .
    کلیدواژگان: جهان اسلام، ژئوپلیتیک، ژئوکالچر، قدرت مداخله گر، گروه های ضدسیستمی
  • مجید بزرگمهری* صفحات 43-64
    سوال اصلی ما در این مقاله در راستای بررسی تفصیلی جایگاه جامعه شیعی در ساختار قدرت در کشور بحرین و رویکرد تبعیض آمیز دولت نسبت به شیعیان با توجه به مفهوم عدالت اجتماعی است. در این راستا مولفه های جامعه شناسانه مانند وضعیت آموزش و تحصیلات، شرایط و فرصتهای اقتصادی و میزان حضور موثر در پست های اداری و سیاسی مورد بررسی قرار می گیرد.
    چنانچه تحقق عدالت به ویژه عدالت اجتماعی وظیفه نهاد دولت تلقی می شود، ضرورتا طبقه حاکم در بحرین باید در راستای تحقق همه جانبه عدالت اجتماعی برای همه اقشار ، به ویژه بخش اکثریت شیعی حامعه گام بردارد. عدم تلاش دولت حاکم و رویکرد تبعیض آمیزش، دلیل بر کاسته شدن مشروعیت محسوب می شود.
    طی این تحقیق با تکیه بر داده های جامعه شناسی و به صورت مستند مشخص شد که دولت بحرین رویکرد تبعیض آمیزی نسبت به شیعیان در حوره های مشارکت سیاسی، اقتصاد، فرهنگ و حتی فضای رسانه ای اختیار کرده است و در راستای وظیفه مهم دولت یعنی تحقق عدالت اجتماعی در قبال شیعیان تعمدا کوتاهی داشته است
    کلیدواژگان: بحرین، شیعیان، حقوق بشر
  • اکبر اشرفی* صفحات 65-84
    احزاب سیاسی از طریق اجرای کارکردهایی مثل انتقال خواسته های مردم به حاکمیت ، تربیت نیروهای سیاسی برای اداره کشور و نهادمند کردن رقابت سیاسی قانونی در تحقق توسعه سیاسی به ایفای نقش می پردازند. از سوی دیگر دلایل متعدد سیاسی ،اقتصادی،فرهنگی، و عملکرد نخبگان سیاسی و حزبی در ناکامی احزاب سیاسی در ایفای نقش خود اثرگذار هستند. مقاله حاضر به دنبال بررسی این سوال اصلی است که علل شکل گیری حزب جمهوری اسلامی و نقش آن در مساله تحزب در ایران چیست و بر اساس روش تحلیل داده های تاریخی فرضیه اصلی زیر را به آزمون گذاشته است که حزب جمهوری اسلامی برای حفاظت از انقلاب اسلامی و جلوگیری از انزوای نیروهای مذهبی در جامعه انقلابی به وجود آمد و در تثبیت نظام سیاسی جدید و تاسیس نهاد های انقلابی ، تدوین قانون اساسی، رقابت با احزاب سیاسی غیر ولایی وتربیت نیروهای سیاسی لازم برای اداره کشور نقش بسیار مهمی ایفا کرد، اما فراگیر و جبهه ای بودن آن ، نحوه عضوگیری، عدم دقت و سخت گیری در پایبندی اعضا به اهداف مرامنامه حزب، شهادت اولین و موثرترین دبیرکل حزب - آیت الله بهشتی- ، ناهمگونی تفکر و آمال نخبگان حزبی مخصوصا شورای مرکزی آن ، و در نهایت دوگانگی در شیوه تعامل حزب با قوه مجریه در کنار سایر علل، حزب مذکور را با ناکامی در استمرار فعالیت خود مواجه ساخت و تجربه تلخ دیگری در حیات احزاب سیاسی ایران را رقم زد.
    کلیدواژگان: احزاب سیاسی، حزب جمهوری اسلامی، فقه پویا، فقه سنتی، جناح های سیاسی در ایران
  • سید جواد صالحی*، فاتح مرادی نیاز صفحات 85-110
    تحولات موسوم به بهار عربی و پیامدهای قابل توجه آن در ابعاد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، معادلات سیاسی در خاورمیانه را دستخوش تغییر کرده است. نقش بارز گروه های بنیادگرای اسلامی و تروریستی چون القاعده و داعش در تحولات اخیر بویژه در جنگ داخلی سوریه و بحران عراق سیمای سیاسی خاورمیانه را به کلی دگرگون کرده است. خشونت عریان داعش در مقابله با گروه ها و کنشگران دیگر در این کشورها و تقویت و رشد پایگاه سیاسی، اجتماعی و ایدئولوژیکی این گروه در منطقه و ورای آن به بحث اصلی محافل آکادمیک مبدل شده است. با وجود شباهت های ساختاری و ایدئولوژیک، اما موج جدید بنیادگرایی در منطقه در بسیاری از ابعاد به صورت چشمگیری دچار تحول و دگردیسی شده است. داعش که اکنون قوی ترین گروه تروریستی و بنیادگرای جهان محسوب می شود، سبک و شیوه نوین در عملکرد و سیاست گذاری های رادیکال از خود به نمایش گذارده است. کنترل بخش های بزرگی از عراق و سوریه و جذب ده ها هزار نیروی جدید جهادی از سرتاسر جهان حاکی از عملکرد نسبتا موفق این گروه دارد. در این مقاله تلاش شده تا با توجه شاخص های ایدئولوژیکی و ساختاری که داعش و رهبران آن ارائه داده اند، مقایسه موردی میان این گروه و القاعده انجام گیرد و تفاوتهای ساختاری و ایدئولوژیکی آنها مورد بررسی قرار داد.
    کلیدواژگان: بنیادگرای اسلامی، داعش، القاعده، خشونت، ایدئولوژی
  • خلیل الله سردانیا*، فائزه کیانی صفحات 111-132
    از دهه 1990 به این سو، تعارضات و شکاف های سیاسی و اجتماعی عمدتا شکل هویت بنیاد قومی، مذهبی و منطقه ای- محلی یافته و از حالت صرفا طبقاتی خارج شده اند. به تاثیر از پدیده های همچون جهانی شدن و انقلاب ارتباطات، هویتها و کنشگران غیر طبقاتی، آگاه تر و سیاسی ش در این تحقیق، نگارندگان با روش تحقیق تبیینی- علی و با رویکرد جامعه شناختی سیاسی-تاریخی در صدد ارائه پاسخ تحلیلی به این پرسش هستند: از منظر شکاف های اجتماعی و بحران های مرتبط با آن، بحران و جنگ داخلی سوریه ریشه در چه عواملی دارد؟ فرضیه تحقیق آن است که: از منظر یاد شده، بحران و جنگ داخلی سوریه ریشه در عواملی همچون: بحران هویت، نارضایتی ها و سیاسی شدن هویت های مذهبی (عمدتا سنی های در اکثریت) و تا حدی هویت های قومی (کردها)، بحران دولت سازی و مشروعیت و در نهایت، ظهور جریان تکفیری- سلفی داعش دارد. یافته کلی در این تحقیق آن است که بحران هویت و مشروعیت ریشه دار و عدم دولت سازی فراگیر با حضور همه گروه بندی های قومی و مذهبی در قیام هویت های قومی و مذهبی به ویژه جمعیت سنی مذهب در سوریه در سال 2011 موثر بودند اما با دخالت منفی کنشگران منطقه ای و فرامنطقه ای، ناشکیبایی حکومت بشار اسد و چیرگی رهبران و جریانات قدرت طلب و تکفیری، این حرکت به سرعت از جنبش اجتماعی با ماهیت اصلاح طلبانه منحرف شده و به سمت آشوب و جنگ داخلی سوق یافت.
    کلیدواژگان: سوریه، بحران سیاسی، شکاف های اجتماعی
  • علی صباغیان *، علی محمد خاکسار صفحات 133-155
    در دو دهه ی گذشته در بسیاری از کشورهای اروپایی شاهد نوعی تمایز حقوقی و سیاسی بین شهروندان این کشورها هستیم. این دوگانه انگاری تحت تاثیر عواملی همچون حادثه 11 سپتامبر و برخی انفجارها در شهرهای اروپایی بیشتر متوجه شهروندان مسلمان این کشورها شده است. ایجاد تمایز بین شهروندان مسلمان و غیرمسلمان در کشورهای اروپایی مانند انگلستان در سال های اخیر به اسلام هراسی و اسلام ستیزی منجر شده است. این پژوهش درصدد پاسخگویی به این پرسش اساسی است که چه عواملی موجب ظهور اسلام هراسی و اسلام ستیزی در انگلستان شده ظهور و نمودهای این پدیده به چه صورت بوده است؟ یافته های کلی پژوهش نشان می دهد که عواملی هویتی نقش مهمی در ایجاد دوگانگی، غیریت سازی و اسلام هراسی در بریتانیا داشته اند.در پژوهش پیش رو از نظریه ی هویت شهروندی استفاده شده است.این نظریه به بررسی و شرح وظایف و حقوق شهروندان در برابر یکدیگر و در برابر دولت می پردازد. هر شهروند همانطور که دارای وظایفی هست، دارای حقوقی از طرف دولت و دیگر شهروندان نیز هست. اگر این حقوق و وظایف رعایت نشود هویت شهروندی هر شهروند در جامعه خدشه دار می شود.در این پژوهش، بین انواع مخالفت با اسلام تفکیک صورت گرفته است. همچنین نمودهای اسلام هراسی و اسلام ستیزی در انگلستان را به سه سطح تقسیم شده است.در سطح فضای عمومی جامعه به صورت خشونت کلامی و فیزیکی، سطح رسانه ها به صورت تصویرسازی منفی و سطح دولت به شکل تبعیض در حقوق شهروندی و خدمات تقسیم شده است. مقاله ی پیش رو به روش توصیفی – تحلیلی نگاشته شده است. داده ها با استفاده از روش کتابخانه ای – اسنادی گردآوری شده اند سپس توصیف و مورد تحلیل قرار گرفته اند. در همین راستا از نتایج یک پژوهش پیمایش پرسشنامه ای مربوط به سال 2012، بهره گیری شده است.
    کلیدواژگان: اسلام هراسی، اسلام ستیزی، انگلستان، افراطی گری، رسانه ها
|
  • Farhad Ghasemi *, Bahram Eynolahy Maesoom Pages 1-42
    Regional networks, based on their characteristics, provide different conditions for formation and growth of anti-systemic groups. Regional orders, based on sustainability, robustness, security, stability and dynamic, are differentiated; therefore they will be confronted with different security dilemmas. Today, Islamic World, as a regional network, is confronted with multitudinous of such groups. Therefore the causes of formation and growth of these groups within regional order, of Islamic World, is the axis of this article. Anti-systemic groups are multidimensional and as a social, political and cultural phenomenon. On this base authors argue that world of Islam has a central position in global order and because of this intrusive power is very sensitive to control of it’s order and this power by use of incoherent structure of this network has formed anti-systemic groups as strategic instruments of control system of regional order. Meanwhile resistant groups have been formed at regional-social level against regional policies of intrusive power. , there are numerous types of these groups such as instrumental and resistant or defensive-offensive that play in Islamic regional network. Some of these groups play an instrumental role of regional intrusive powers, and some of them are resistance groups. Some of these groups help to fulfill the control functions of intrusive power. In this Article by using the case study method with priority of theory, investigate the hypothesis.in this respect first step theoretical model will be designed and then the regional network of Islam as a case will survey.
    Keywords: Islamic world, Geopolitics, Geoculture, Intrusive power, Anti, systemic groups
  • Majid Bozorgmehr* Pages 43-64
    Present estimates place Bahrain’s population at approximately 70% Shia and 30% Sunni, with other religious groups dominating the marginal percentages. The reign of the al-Khalifa family has largely been characterized by a discrimination against the shia. Many Shia still regard the al-Khalifa family as conquerors, and resent the government’s marginalization of their voice and power within society. On the other side, the al-Khalifa government has typically discriminated against the Shia in the country, oftentimes to the benefit of those citizens and residents that share their faith. Discrimination against Shiites in Bahrain goes back to long decades and this has been confirmed in international reports and by international rights organizations.
    Through this paper, based on documents, Shiites status concerning their economic and cultural conditions is evaluated.
    All human Rights problems, failure of accountability and impunity are because of structural problem in the political system in Bahrain. This is because the executive and legislative powers, judiciary, security and national wealth are in the hands of the king and his family
    Keywords: Bahrain, Shia, Himan Rights
  • Akbar Ashrafi * Pages 65-84
    Political parties through the implementation of functions such as transfer of the sovereignty of the people, training to run the country's political forces and institutionalizing the political competition, fulfill their role in political development.various political, economic, and cultural reasons and some political elites operations are the reasons in failure of the political parties in their effective roles.
    Meanwhile the reasons for the failure of political parties in Iran, in this paper, the establishment of the Islamic Republic Party and the closure of its activities have been studied. Islamic Republican Party during the almost ten years of activity, was able to achieve many of its objectives, especially early in the Islamic Revolution in establishing the new political system and the establishment of revolutionary institutions, the constitution, political forces and training for the country has played a very important role, but on the other hand surround and front of it, how to recruit, lack of precision and rigor in compliance to the goals of the party manifesto, party Secretary-General of the testimony of the first and most effective - Ayatollah Beheshti, the diversity of thought and aspirations of the elite In particular, the Central Council of the party, and finally the dichotomy in the way of interaction with other causes of the party executive, the party's failure to meet the continued activity of bitter experience in the life of political parties at once.
    Keywords: Political parties, the Islamic Republic Party, dynamic jurisprudence, traditional jurisprudence, political factions in Iran
  • Seyed Javad Salehi *, Fateh Moradiniazfateh Pages 85-110
    Arab spring and its political, economic and cultural consequences fundamentally changed the political equations in the Middle East. The role of Islamic fundamental groups such as Isis, Islamic State of Iraq and Sham, and Al-Qaeda in the recent developments especially in Syria and Iraq changed the trend of political developments in the region. Isis and its growth and promotion in the shadow of Syria civil war and crisis in the Iraq becomes the focal point of academic discussions. Despite of ideological and structural similarities between of new waves of fundamentalism in the region with previous’, many of its dimensions changed and got Metamorphosis. Isis, as the most successful and powerful fundamental group, introduces a new style and method in governing. Dominating large parts of Iraq and Syria by this group and attraction tens of thousands of Jihadists from across the world are indications for the partly success of their mission. In this article, writers, according to Isis ideological and structural indexes, are after drawing an analogy between Isis and Al-Qaeda in the terms of Structural and ideological distinctions.
    Keywords: Islamic Fundamentalism, Isis, Al, Qaeda, violence, Ideology
  • Faezeh Kiani, Khalil Sardaniya* Pages 111-132
    From 1990s onward, socio-political struggles and cleavages mainly have been turned in to regional, ethnic and religious- based and excluded from merely classic nature. By attention to impacts of globalization and information & communication revolution, identities and non-classic agents have been become more aware and politicized by aim of emancipation and involving in politics. In this research, the authors try to give analytical answers to this question: from social cleavages perspective and related crisis, what are the roots of Syria crisis and civil war? Hypothesis is: from this theoretical perspective, the Syria crisis’s roots or factors consist of, identity crisis, dissatisfactions and politicization of religious identities (mainly Sonnies in majority) and partly ethnic identities (Kurds), state-building and legitimacy crisis and genesis of ISIS group. The main findings of this research are that: the Syrians religious-ethnic movement with emphasis on Sonnies in 2011 has been rooted in rooted identity and legitimacy crisis and non-overarching state-building, but this movement was deviated quickly from reformist nature into riot and civil war, because of negative involvement of regional and supra-regional powers, impatience of Bashar Assad’s government and the dominancy of power-based and Tkfiri-Jihaddi leaders and mainstreams on the movement.
    Keywords: Syria, Political Crisis, Social Cleavages
  • Ali Sabaghian *, Ali Mohamad Khaksar Pages 133-155
    We have observed a kind of legal and political discrimination between the citizens of these countries in last two decades in many European countries. These discriminations have been leveled against the Muslim citizens of these European countries as the result of incidents like 9/11 and some explosions in European cities.
    Discrimination between Muslim and non – Muslim citizens in European countries such as England has resulted in (has brought about) Islamophobia and Anti – Islamism. This essay tries to provide answer to this important question that which factors have caused the emergence of Islamophobia and Anti –Islamism in Britain and how this phenomenon has manifested itself? The paper’s general findings (results) demonstrate that identity factors have played a great role in this dichotomous view, otherizing and Islamophobia in England. In the present paper, There is Separation between types of against of islam.Every citizen has duties as well have rights on Government and the other citizens. If this is not met, the rights and duties, The identity of the citizens of every citizen in society is undermined. One could see the examples of Islamophobiua and Anti – Islamism in England in three different levels: firstly at the public space’s level in the form of verbal and physical violence, secondly at the media’s level through negative portrayal (depicting) (picturing) of Muslims, and thirdly at the state’s level in the form of discrimination in services and citizenship rights.
    Keywords: Islam phobia, contention against Islam, England, extremism, media