فهرست مطالب

توسعه پایدار جنگل - پیاپی 4 (زمستان 1393)
  • پیاپی 4 (زمستان 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/11/12
  • تعداد عناوین: 7
|
  • زهره محمدی*، سلیمان محمدی لیمائی صفحات 297-308
    هدف از این مطالعه بررسی نوسانات قیمت چوب گونه های جنگل کاری در غرب استان گیلان از سال 1372-1392 می باشد. بر این اساس داده های مورد نیاز مربوط به هزینه های بهره برداری و قیمت چوب گونه های زبان گنجشک، پلت، بلندمازو، کاج تدا، توسکای قشلاقی از اداره منابع طبیعی استان گیلان جمع آوری شد. داده های قیمت چوب سرپا، از تفاوت قیمت چوب آلات الواری، گرده بینه، کاتین و چوب هیزمی در کنار جاده جنگلی با هزینه های متغیر بهره برداری به دست آمد و شاخص قیمتی مصرف کننده برای حذف تورم استفاده شد. داده های جمع آوری شده توسط آنالیز رگرسیون مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از رگرسیون نشان داد که روند قیمت چوب در طی این دوره دارای نوسان بوده است. میانگین قیمت مورد انتظار چوب سرپا گونه های زبان گنجشک، پلت، بلندمازو، کاج تدا، توسکای قشلاقی به ترتیب 960/235، 803/242، 994/168، 909/135، 95/218 (ده هزار ریال/ مترمکعب) می باشد. این بررسی ها نشان داد که پیش بینی روند قیمت چوب گونه های جنگلی در منطقه مورد مطالعه با استفاده از سری های زمانی امکان پذیر است.
    کلیدواژگان: استان گیلان، جنگل کاری، چوب سرپا، رگرسیون
  • مسعود امیری لمر، عقیل مرادمند جلالی* صفحات 309-320
    متاسفانه واقعیت های موجود نشان دهنده تخریب منابع طبیعی در کل کشور می باشد. به دلیل اهمیت این موضوع، تحقیق حاضر با هدف بررسی عوامل اجتماعی- اقتصادی موثر در تخریب منابع طبیعی با جمع آوری اطلاعات از کارشناسان منابع طبیعی در حوضه 9 شفارود استان گیلان صورت گرفته است. به همین منظور این تحقیق با جمع آوری اطلاعات توصیفی اقتصادی- اجتماعی به روش پرسشنامه در چارچوب یک طیف 10 درجه ای با مقیاس فاصله ای انجام شد که در این طیف عدد صفر و ده به ترتیب برای پاسخ های بدون تاثیر و بسیار موثر در تخریب منابع طبیعی تعریف شد. همچنین نوع دیگر سوالات به صورت (بلی، خیر و تا حدودی) در مورد هر یک از عوامل مورد بررسی در پرسشنامه تعبیه شد و در نهایت مسائل و مشکلات اکوسیستم جنگل با طرح 25 سوال در قالب یک پرسشنامه در اختیار کارشناسان دستگاه اجرائی منابع طبیعی قرار گرفت. نتایج آنالیز فاکتوری نشان داد که 15 مورد از مشکلات و تنگناهای مورد بحث بیش از حد متوسط در عدم توسعه مناسب حوزه مورد مطالعه نقش داشته که میانگین امتیاز آن ها 2/6 بوده است. برای تعیین تناسب داده ها جهت کاربرد از آزمون KMO و آزمون بارتلت استفاده شد. مقدار KMO برابر 788/0 برآورد شد که مقدار بسیار خوبی برای تحلیل عاملی است و با توجه به اینکه کمترین عدد اشتراک 73/0 می باشد، پس جدول اشتراکات نشان دهنده مناسب بودن سوالات این حوزه در فرآیند تحلیل عاملی می باشد. نتایج نشان داد که تعداد دام و عدم رعایت زمان مناسب چرا دام از عمده ترین دلایل تخریب منابع طبیعی (جنگل و مراتع) هستند. همچنین بی سوادی جنگل نشینان، برخورد نادرست مامورین جنگلبان و واگذاری بهره برداری از جنگل ها به بخش خصوصی اختلاف معنی داری را از نظر تخریب منابع طبیعی نشان نداد.
    کلیدواژگان: اقتصادی، اجتماعی، تخریب منابع طبیعی، جنگل، شفارود، مرتع
  • محسن یوسف پور *، تیمور رستمی شاهراجی، امیر اسلام بنیاد، مازیار صلاحی صفحات 321-328
    این مطالعه تفاوت های موجود در مشخصه های کمی ساختار توده های جنگلی بر اثر تراکم جمعیت انسانی در منطقه ای جنگلی واقع در حوزه ناو اسالم در غرب استان گیلان را مورد بررسی قرار داده است. داده های آماری حاصل از نمونه برداری خوشه ای توزیع یافته در منطقه مورد مطالعه به همراه آمار جمعیتی مرجوعه از آماربرداری نفوس و طرح های جنگلداری ده سال اخیر در فواصل مشخص یک تا هفت کیلومتری از مرکز هر خوشه مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. نتایج آماربرداری درختی نشان داد که میانگین حجم 64/230 مترمکعب در هکتار، میانگین سطح مقطع برابر سینه 16/23 مترمربع در هکتار و میانگین تعداد درخت 243 اصله در هکتار در سطح خوشه های آماری است. بر اساس نتایج این تحقیق همبستگی منفی معنی داری بین تراکم جمعیتی با حجم و سطح مقطع برابر سینه درختان دیده شده است اما هیچ گونه همبستگی معنی داری بین تراکم جمعیتی و تعداد درختان رویت نشد، با توجه به اثبات وجود روابط بین مولفه های انسانی و برخی مشخصه های ساختاری جنگل، پیشنهاد می شود کنترل بیشتری بر روی مداخلات ناشی از حضور انسان در جنگل صورت گرفته و این موضوع با الویتی بالا در مدیریت و حفظ منابع طبیعی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: درجه همبستگی، روستاهای جنگل نشین، ساختار توده های جنگلی، نمونه برداری خوشه ای
  • علی مهدوی *، جواد میرزایی، امید کرمی صفحات 329-340
    به منظور بررسی وضعیت خشکیدگی درختان در جنگل های زاگرس، منطقه ای به مساحت 96 هکتار از جنگل های منطقه بیوره شهرستان ملکشاهی در استان ایلام انتخاب و به صورت صددرصد آماربرداری شد و برخی ویژگی های درختان سالم و خشکیده یادداشت گردید (نام گونه درختی، فرم رویشی (درختی، درختچه ای)، فرم پرورشی (دانه زاد، شاخه زاد)، تعداد جست ها (سالم و خشکیده)، ارتفاع درخت، قطر برابر سینه، قطر متوسط تاج، درصد خشکیدگی، نوع خشکیدگی (تنه یا سرشاخه ها) و موقعیت جغرافیایی درختان خشکیده). نتایج نشان داد که نزدیک به 70 درصد درختان منطقه دارای فرم شاخه زاد و 30 درصد نیز دارای فرم دانه زاد می باشند. گونه های بلوط ایرانی با 8/92 درصد و زالزالک 59/5 درصد دارای بیشترین و گونه ارژن کمترین فراوانی در منطقه مورد مطالعه است. بر اساس نتایج این تحقیق، درصد کل خشکیدگی در منطقه 15/11 درصد است که بیشترین میزان خشکیدگی درختان در جهت های غربی و جنوبی و کمترین آن در جهت های شرقی و شمالی است. گونه های زالزالک، کیکم و بلوط به ترتیب بیشترین و گونه های ارژن و بنه کمترین درصد خشکیدگی در این منطقه را دارا هستند. درصد خشکیدگی درختان در این منطقه با افزایش طبقات قطری روند افزایشی نشان داد. به طوری که در طبقات قطری 4 و 6 سانتی متری میزان خشکیدگی زیر 10 درصد بوده و در طبقات قطری 84 و 88 سانتی متری حدود 35 درصد درختان خشک بودند. علاوه بر این، درصد خشکیدگی در بین فرم های رویشی دانه زاد بیشتر از فرم رویشی شاخه زاد مشاهده شد. با توجه به نتایج این تحقیق، مهم ترین عامل خشکیدگی درختان در منطقه را می توان خشک سالی ها و کاهش نزولات آسمانی در سال های اخیر عنوان کرد.
    کلیدواژگان: ایلام، بلوط ایرانی، جنگل های زاگرس، درختان خشکیده
  • اشرف محمودوند، بابک پیله ور *، حسن اکبری، اکبر سهرابی صفحات 341-350
    این مطالعه برای تعیین اثرات تیمارهای مواد آلی (کود مرغی و کود گوسفندی) بر صفات جوانه‏ زنی بذر کاج بروسیا با هدف افزایش موفقیت جوانه‏ زنی بذر، در نهالستان شوراب خرم‏ آباد انجام شد. بدین منظور کود مرغی در سه سطح 0، 75 و 150 گرم و کود گوسفندی در سه سطح 0، 125 و 250 گرم در هر گلدان به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با چهار تکرار و 15 گلدان در هر تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که بیشترین درصد جوانه‏ زنی، میانگین زمان جوانه ‏زنی و قدرت جوانه‏ زنی در تیمار پنج (ترکیب 75 گرم کود مرغی و 125 گرم کود گوسفندی با خاک معمول نهالستان) مشاهده شد و می‏ توان گفت مناسب ‏ترین تیمار برای پرورش نهال کاج بروسیا می باشد. در مجموع می توان گفت کافی بودن عناصر تغذیه‏ ای خاک، pH خنثی و EC کم در بستر کاشت، باعث افزایش موفقیت جوانه ‏زنی بذر کاج بروسیا می شود.
    کلیدواژگان: درصد جوانه زنی، عناصر تغذیه ای، کاج بروسیا، کود آلی
  • عاطفه دژبان، انوشیروان شیروانی، پدرام عطارد *، مجتبی دلشاد صفحات 351-363
    تنش فلزات سنگین فعالیت های فیزیولوژیک گیاهان را تحت تاثیر قرار می دهد. هدف تحقیق حاضر تاثیر کادمیوم بر پارامترهای فلورسانس کلروفیل Fv/Fm، Fo، Fm و رشد نهال های یک ساله داغداغان و اقاقیا است. دو گونه ده روز، دو بار با غلظت های کادمیوم (0، 250، 500، 1000 و 2000 میلی گرم بر لیتر) محلول پاشی شدند. فلورسانس کلروفیل به صورت یک روز در میان و در پایان فصل رشد قطر و ارتفاع نهال ها سنجیده شد. نتایج نشان داد افزایش غلظت باعث کاهش معنی دار Fv/Fm داغداغان و اقاقیا شد و طی زمان Fv/Fm هر دو گونه افزایش معنی دار یافت. Fo هر دو گونه در تیمار 2000 میلی گرم بر لیتر افزایش معنی دار نسبت به شاهد نشان داد و Fm در تمام تیمارها نسبت به شاهد کاهش معنی دار یافت. قطر داغداغان در هیچ تیمار ی اختلاف معنی داری را نشان نداد و قطر اقاقیا در تیمارهای 500، 1000 و 2000 کاهش معنی داری یافت. ارتفاع داغداغان در تیمار 2000 میلی گرم بر لیتر افزایش و ارتفاع اقاقیا در تیمار 2000 میلی گرم بر لیتر کاهش معنی دار یافتند. نتایج نشان داد پاسخ های فیزیولوژیک داغداغان و اقاقیا به تنش کادمیوم ضعیف و نسبتا مشابه می باشند. لازم است در مطالعات آینده سایر ابزارهای فیزیولوژیک برای نشان دادن تنش فلزات سنگین در گیاهان و انتخاب آن ها برای کاشت در مناطق آلوده شهری مدنظر قرار بگیرند.
    کلیدواژگان: رشد، روش محلول پاشی، فتوسیستم II، فلورسانس کلروفیل
  • سپیده اکبر فاضلی، کیومرث محمدی سمانی *، مهتاب پیرباوقار صفحات 365-381
    جنگل های زاگرس به عنوان یکی از نمادهای طبیعی کشور از گذشته مورد توجه گردشگران بوده است و یکی از مقاصد اهم گردشگری به حساب می آید. اخیرا اکثر مناطق در این جنگل ها دچار تغییرات و تخریب های شدید شده است، بنابراین تصمیم گیری در مورد برنامه های توسعه انسانی در این مناطق باید مورد توجه ویژه قرار گیرد. اجرای برنامه های آمایش سرزمین در بررسی توان اکولوژیک این مناطق، می تواند یکی از راه های حفظ این اکوسیستم ارزشمند، همگام با برنامه های توسعه پایدار برای بهبود معیشت افراد جامعه باشد. احداث سد گاران در مناطق جنگلی مریوان باعث شده مجموعه ای از جاذبه های گردشگری طبیعی و انسانی در کنار هم قرار گیرد. در این مطالعه جهت ارزیابی توان گردشگری منطقه مورد پژوهش از روش ترکیب خطی وزنی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد. 11 گروه نمایه ، نمایه و نشانه جهت پهنه بندی مناطق مستعد برای گردشگری استفاده شد. لایه های اطلاعاتی مورد نیاز پس از تهیه در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی با وزن های حاصل از نتایج کارشناسی ترکیب شدند و در نهایت نقشه توان اکولوژیکی منطقه مورد مطالعه در 5 طبقه تهیه شد. نتایج این مطالعه نشان داد 54/6 درصد از سطح منطقه دارای توان طبقه یک است به این معنا که آبگیری سد گاران می تواند موجب افزایش توان منطقه جهت توسعه گردشگری شود، البته باید توجه داشت افزایش زیرساخت هایی مانند مراکز خدماتی و جاده های دسترسی شرط لازم برای توسعه گردشگری منطقه محسوب می شود.
    کلیدواژگان: توان تفرجی، سیستم اطلاعات جغرافیایی، فرایند تحلیل سلسله مراتبی
|
  • Zohre Mohammadi *, Soleiman Mohammadi Limaei Pages 297-308
    The aim of this study is to determine the wood price fluctuations and wood price prediction of planted species in Guilan province from 1993-2013 year. Therefore, Data such as wood price of ash (Fraxinus excelsior), elm (Alnus glutinosa), maple (Acer velutinum), oak (Quercus castanifolia), pine (Pinus taeda) and variable harvesting costs were collected from General Office of Natural Resources in Guilan province for a period of 20 years. Consumer Price Index (CPI) was used for deflation of stumpage price (wood price minus variable harvesting cost) data. Regression analysis was used to predict the stumpage price of different species. The results of regression showed that the wood price has been fluctuating during this period.The results showed that the mean price process for stumpage of ash, maple, oak, pine and elm are 235.960, 242.803, 168.994, 135.909, 218.95 (10 thousands Iranian Rials/ m3), respectively. This study showed that the estimation of wood price of forest species is possible using time series in the study area.
    Keywords: Guilan province, plantation, stumpage, Regression
  • Masoud Amiri Lemar, Aghil Moradmand Jalali * Pages 309-320
    Unfortunately, the facts show the degradation of natural resources in Iran. Due to the importance of this issue, the present study aims to examine the social - economic factors effecting on natural resource degradation, by collecting data from experts in natural resources in the basin 9 Shafaroud of Guilan provinces. For this purpose, this study was performed by collecting descriptive information on socio - economic survey method within a range of 10 degrees with a distance scale. In this range, the number of zero and 10 respectively, defined for response without affecting and a response very effective to the degradation of natural resources. In addition, other types of questions as (yes, no and somewhat) in each of the factors studied were embedded in the questionnaire. Finally, the problems of forest ecosystems in the form of questionnaire with 25 questions provide to administrative senior experts in natural resources. Results of factor analysis showed that 15 cases of problems and bottlenecks discussed, involved more than average in the proper development of the area that their average score was 6.2. To determine suitability of data for the application, KMO and Bartlett test was used. KMO value in this part of the study was estimated 0.788 which is a very good value for factor analysis. Due to this fact that the minimum subscriptions number is 0.73, so subscribe table indicating the suitability of the questions in this area in the process of factor analysis. The results show that the number of farmer and failure to meet the appropriate grazing time is the major reason to destruct natural resources (forest and rangeland). Also illiteracy of foresters and improperly behavior of ranger and changing the exploitation of forests to the private sector, show no significant difference in destruction natural resources.
    Keywords: Socio, economic, destruction of natural resources, forest, Shafaroud, rangeland
  • Mohsen Yousefpoor *, Teymour Rostami Shahraji, Amir Eslam Bonyad, Maziar Salahi Pages 321-328
    This study examined differences in stand structure in relation to population density in Guilan Province, Asalem, area of forest near the Woodman Villages. Tree data were obtained from cluster sampling and population data were obtained from national population census and forestry plans decades ago. Results indicated that the average stand volume was 230 m3/ha, the average basal area, 23.16 m2/ha and the average number of trees per cluster was 243 per ha. Significant negative correlations rank were generally found between population density surrounding clusters with stand volume and basal area. Results showed that there is no any significant relation between population density and tree density. It is suggested that introduction of greater controls on human disturbance should be a high priority for resource management and conservation.
    Keywords: Correlations rank, woodman villages, Stand Structure, Cluster sampling
  • Ali Mahdavi *, Javad Mirzaei, Omid Karami Pages 329-340
    To determine the amount of dead standing trees in Zagros forest, a forest area (96 ha) of Bioreh catchment in Malekshahi city in Ilam province was selected. A hundred percent or complete inventory in study area was conducted. The results showed that near to 70% of all trees were sprout-origin and about 30% were seed-origin. While Quercus brantii var persica (92.8 %) and Cerategus sp (5.5%) had the highest abundance, Amygdalus sp., had the lowest amount of abundance compared to other species in the study area. The results also showed that the total percentage of standing deadwood was 11.15% which West and South facing aspects had the highest and East and North facing aspects had the lowest ratios of standing deadwoods. Amygdalus sp., Acer cinerascense and Quercus persica species had the most ratios of standing dead trees while Cerateagus sp., and Pistacia atlantica species had the lowest ratios of standing deadwoods. With increasing in diameter classes, the standing dead trees were increasing in the study area so that the ratio of deadwood in the diameter classes 4 and 6 was less than 10 % while in the diameter classes 84, 88, 92 and 112 the ratio of deadwoods was about 35, 100, 37, and 75% respectively. Furthermore, the percentage of standing deadwoods among seed-origin trees was more than sprout- origin trees. Base on the results, the regional drought and precipitation deficit in the last years was the most important factor in causing standing deadwoods.
    Keywords: Ilam, Quercus persica, Zagros forest, deadwood trees
  • Ashraf Mahmoodvand, Babak Pilehvar *, Hassan Akbari, Akbar Sohrabi Pages 341-350
    This study aimed to determine the effects of organic matter treatments (poultry manure and sheep manure) on germination properties of Pinus brutia seeds in Shoorab nursery in Khoramabad. Poultry manure at three levels of 0.75, and 150 g and sheep manure at three levels 0, 125, and 250 g per pot were used in a completely randomized factorial design with four replications and 15 pots in each replicate. Results showed that 125g sheep manure with 75 g poultry manure treatment had the maximum amounts of germination rate, mean germination time, and germination power and can be defined as the best treatment for seedlings production of Pinus brutia. It is concluded that sufficient nutrients, neutral pH, and low EC in bed soil, leads to successful germination in Pinus brutia seeds.
    Keywords: Germination rate, nutrition, Organic matter, Pinus brutia
  • Atefe Dezhban, Anoshirvan Shirvany, Pedram Attarod*, Mojtaba Delshad Pages 351-363
    The aim of the present study was to determine the effects of cadmium on chlorophyll fluorescence parameters, i.e., Fv/Fm= (Fm−F0)/Fm, Fo and Fm as well as the growth of one-year-old seedlings of Celtis caucasica and Robinia pseudoacacia. The seedlings were sprayed by saline solution Cd during 10 days, 2 times, with different concentrations of Cd (0, 250, 500, 1000 and 2000 mg/litre). Chlorophyll fluorescence was measured every other day. Diameter and height were measured at the end of growing season. The results indicated that Fv/Fm of the both species decreased significantly with increasing of Cd concentrations and significant increase during 10 days by exposure to Cd concentrations was observed. Fo of the both species increased significantly in 2000 mg/liter, Fm decreased significantly in all treatments. Diameter of Celtis seedlings were not affected by the concentrations of 500, 1000 and 2000 mg/liter. Diameter of Robinia decreased significantly. The height of Celtis increased and the height of Robinia decreased significantly in 2000 mg/liter. Results showed fairly similar physiological responses to the cadmium stress by both species and both reacted to the high concentration of Cd.Other physiological characteristics should be considered in future studies while selecting of tree species for afforestation projects in urban polluted areas.
    Keywords: Growth, spray method, photosystem II, chlorophyll fluorescence
  • Sepide Akbar Fazeli, Kyumars Mohammadi Samani *, Mahtab Pir Bavaghar Pages 365-381
    Area zoning for ecotourism development (Case study: forest around the Garan dam- Mariwan) Zagros forests has taken into consideration as one of natural symbols in Iran since years ago and are one of the most important tourism sites. Currently, the most of these forests has been modified and disturbed, so a special attention should be done to make a good decision to develop humanity plans. Land use planning programs in the ecological potential assessment of these areas can be one of way to preserve these valuable ecosystems, in line with sustainable development programs to improve the livelihood of the community. Building of Garan dam in Mariwan forest placed a series of natural and human tourist attractions together. In this study, to assess the tourism potential, the weighted linear combination and AHP were used as main methods. Potential tourism zoning has made using 11 criteria, sub-criteria and sign were. Required layers were combined in the GIS with the expert weights and the ecological potential map of the study area was produced in 5 classes. The results of this study showed that 6.54% of the study area placed in first class of ecotourism capability and dam impounding can upgrade the ecotourism potential, but increasing infrastructure such as service centers and access roads are the main conditions to develop ecotourism in this region.
    Keywords: Ecotourism capability, geographic information system (GIS), analytic hierarchy process (AHP)