فهرست مطالب

اضاءات نقدیه فی الادبین العربی و الفارسی - پیاپی 22 (تابستان 1395)
  • پیاپی 22 (تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/09/24
  • تعداد عناوین: 6
|
  • نادیه هناوی سعدون صفحات 9-29
    یتناول هذا البحث مفهوم التفرد الإبداعی بوصفه هاجسا نفسیا وملمحا ذاتیا یدفع المبدع إلی التمیز عن اقرانه ومجایلیه رویه وتشکیلا لما اکتسبه من ادب وعلم.
    ویتضح هذا المفهوم عند الشریف المرتضی فی کتابه (طیف الخیال) من ناحیتی نظم الشعر ونقده، وهو یرصد المعانی ذات الصله بالطیف والخیال؛ محللا الفاظه وتراکیبه، وموزعا اشکاله فی اربع صور: اولا، التفرد بالمواخذه والرد وثانیا، التفرد بالتمحیص والتاویل وثالثا، التفرد بالانحیاز ورابعا، التفرد بالسبق والصداره.
    کلیدواژگان: التفرد، المواخذه، التاویل، الانحیاز، السبق
  • علی کنجیان خناری، قاسم عزیزی مراد صفحات 31-51
    القراءه الشکلانیه، تیار ظهر بین النقاد المسلمین منذ وقت طویل، وحظی بانعکاس ابرز فی الفتره المعاصره تحت عنوان «الشکلانیه». إن هذه النظره إلی النص، تقوم بدارسته کتحدیث لغوی فقط. یری الشکلانیون ان النص الادبی یحتوی علی عنصر اساسی یسمی ادبیه النص، حیث یمکن للادیب ان یبلغ هذا العنصر باللجوء إلی آلیات مختلفه ومتنوعه، مما یجعل النص یتمتع بالعدید من سمات التمیز اللغوی والفنی الخاص. ومن هذا المنطلق، سوف نقوم فی هذه المقاله بدراسه الافکار الشکلانیه لمنظری التراث والفلاسفه الغربیین ومن ثم التطرق إلی قراءه شکلانیه لمقدمه الباب الثالث من بوستان سعدی (دیوان سعدی)، لکی نثبت فی النهایه ان الادیب عمد فی هذه المقدمه إلی مختلف الآلیات الشکلانیه لکی یکون لنصه التاثیر الاکبر علی القارئ، بحیث یدفعه إلی التفکیر فی مختلف طیات النص. إن التباین والتوتر الموجودین فی هذه المقدمه، هو فی الحقیقه العنصر الاصلی للفن والذی قام الشاعر الادیب باستعماله بشکل خفی.
    کلیدواژگان: الشکلانیه، بوستان، الباب الثالث، الادبیه
  • عبدالله رسول نژاد صفحات 53-72
    یعتبر محمد إقبال لاهوری، من اعلام الشعر الإسلامی الملتزم فی العصر الحدیث، وهو لاینسب نفسه إلی وطن محدود ولا إلی طائفه معینه ولا یحصر غایته وفکرته فی إطار الجنسیات والحدود، بل یری وطنه العالم الإیمانی الذی لایعرف الحدود. وهو شاعر یلتزم برسالته الشعریه ویری ان سر حیاه کلماته المکتوبه، لیس فی بریق الکلمات ولا فی موسیقی العبارات، بل یکمن فی قوه إیمانه بمدلول الکلمات؛ فهو صاحب مدرسه شعریه فلسفیه هادفه تعتقد بان الشعر وارث النبوه، ورسالته إصلاح البشر والنهوض به إلی المستوی الذی اراد الله له.
    وتهدف هذه الدراسه، ملتزمه بالمنهج الوصفی التحلیلی إلی ان تلقی بعض الاضواء علی مکانه القرآن لدی إقبال وکیفیه تاثره به واستنباطه المفاهیم الفکریه والتربویه منه مبینه نبذه من آرائه حول القرآن ودوره فی خلق الفرد المسلم المومن بذاته. وتشیر النتائج إلی ان إقبال، اقبل علی القرآن بالعقل والقلب لاستلهام تجربه روحیه وعلمیه معا. واستلهم مضامینه الشعریه خاصه فی اشعاره الفارسیه من القرآن ولم یکن إقباله علی القرآن کشاعر یستلهم من القرآن عبارات او مفاهیم، یستخدمها لاهدافه الادبیه ولتوسیع اغراضه الشعریه فحسب، بل کان إقباله علیه کمومن یستلهم منه افکاره وقیمه وهو یبتعد فی ذلک عن التاویلات المعروفه لدی شعراء الصوفیه.
    کلیدواژگان: إقبال، التاثر بالقرآن، المضامین الشعریه، الشعر الفارسی، التناص القرآنی
  • جمال طالبی صفحات 73-92
    عباس محمود العقاد ناقد، شاعر، وموسوعی کبیر خلف لنا تراثا قیما علی ساحات اجتماعیه، وسیاسیه، ودینیه، وادبیه. إنه لم یتخلف عن میدان النقد والشعر فصدر منه ما یقارب من عشره دواوین شعریه، لکن شعره اثیرت حوله معارک نقدیه حامیه الوطیس ادت إلی انقسام النقاد إلی ثلاثه تیارات: التیار الموید، والتیار الرافض، والتیار الذی سار فی اتجاه موضوعی علمی. یمثل مارون عبود الناقد اللبنانی الشهیر الاتجاه الذی یرفض شعر العقاد رفضا باتا منکرا شاعریته فهو یری شعره باعثا للسخریه والهزء.
    إن الإنسان عندما یقرا آراء عبود یحس منذ البدایه انها خلت من الروح العلمی والموضوعی، وان عبود وقع فی شباک التکتلات النقدیه السائده فی النقد الادبی العربی فی القرن العشرین عندما یقول: «لا اقابله بناجی، وابی شادی، وطه، والصیرفی، والخفیف، وبشر فارس، وصالح جودت، ومبارک، وکل من یقول شعرا بمصر، فکل هولاء حتی زکی مبارک خیر منه.» فمن هذا المنطلق راینا من الضروره ان نقوم بدراسه آرائه برویه نقدیه محایده فنکشف حقیقه شعره خاصه فی دواوینه «هدیه الکروان» ، و«عابر السبیل» و«وحی الاربعین» التی تمتاز بالتجدید والموضوعیه ووحده القصیده. واهم نتیجه حصلت لنا ان عبود رغم انه کان مصیبا فی بعض جوانب نقده، إلا انه ابتعد عن الحقیقه والموضوعیه فی قسم کبیر من آرائه فجری وراء اغراضه الفردیه. لان التنافس بین مصر و لبنان فی ساحه الادب والنقد فی بدایات القرن العشرین دفع النقاد إلی خوض معارک نقدیه سادت العصبیه واللامنهجیه علی قسم کبیر منها.
    کلیدواژگان: الشعر العربی الحدیث، عباس محمود العقاد، النقد الادبی، مارون عبود
  • جلال مرامی، مینا عربی صفحات 93-115
    إن القصه القصیره جدا (ق.ق.ج) قصه فی حجم قصیر جدا، یحکی حدثا محدودا جدا وفی الوقت نفسه تتضمن مضامین عظیمه. نجد من خلال دراسه آی القرآن الکریم قصصا فی احجام مختلفه، یتراوح طولها بین سطور وصفحات، کما نجد بینها ما لا یتعدی حجمها عن بضعه اسطر قلیله حیث یتیح لدراستها علی ضوء معاییر القصه القصیره جدا التی تتصف بقصر الحجم کمیزه اساسیه لها، وإذا اکدت الدراسات صحه اعتبار هذه النماذج القرآنیه القصیره جدا فی إطار هذا الجنس الادبی، فترفض الفکره التی تری جنس القصه القصیره جدا من إبداع الادب الغربی المعاصر. تهتم هذه المقاله بدراسه هذا الجنس الادبی فی القرآن الکریم من خلال تعریف «ق.ق.ج» وعناصرها، وطرح نماذج قصصیه قصیره جدا من سور البقره، والحجر، والنحل، ویس، علی النموذج الفنی لندرس مدی اتصال هذا الجنس الادبی بجذور إسلامیه. تشیر الدراسه اتصاف هذه النماذج القصصیه القرآنیه بمیزات القصه الفنیه القصیره جدا، ناهیک عن الصفات الثانویه التی تتمیز بها، وبذلک توکد فرضیه البحث، مما یوید بدایات إسلامیه لجنس القصه القصیره جدا.
    کلیدواژگان: القصه القصیره جدا، الادب المعاصر، عناصر القصه القصیره جدا، القصه القرآنیه
  • علی جعفر جعفر صفحات 117-140
    سیمین دانشور هی اول روائیه إیرانیه فی الادب الفارسی وقد وضعتها روایتها «سووشون» الشهیره، إلی جانب عمالقه الکتاب والرواه الإیرانیین حیث کتبتها بنظره انثویه لا تبارح الذاکره، کما تعد «سووشون» اول روایه تکتب وتنشر بقلم امراه باللغه الفارسیه. ولطالما کانت المراه فی الروایه الإیرانیه ضحیه الذکوریه. کانت سیمین دانشور وبطله روایتها کلتاهما انثی، الشیء الذی لم تعهده الروایه الإیرانیه من قبل.کذلک کرست دانشور نفسها لإبراز المکنونات النسویه عبر لسان بطله روایتها وبذلک شکلت منظورا نسویا لم تعهده الساحه الإیرانیه. لهذا؛ وقع اختیارنا علی نجمه ساطعه فی سماء الادب النسوی الإیرانی، لنقتفی فی «سووشون» النظریه النسویه وتجلیاتها.
    صورت روایه سیمین دانشور حقبه الاحتلال البریطانی وعملائه وتحولات جنوبی إیران إبان الحرب العالمیه الثانیه بشکل رائع ومتسلسل. کما استمدت دانشور شخصیه الانثی فی روایتها من حیاتها الواقعیه، فما حصل لبطله الروایه وعائلتها قد حصل لإیران وشعبها. وبذلک حطمت دانشور من خلال روایه «سووشون»، النظره التقلیدیه للمراه من خلال تجسیدها للنسویه المتمرده فی شخصیه بطله الروایه وتحول شخصیتها من خانعه إلی مقاومه وشجاعه، وایضا وضعت اللبنه الاولی للادب النسوی. فضلا عن ذلک اثبتت دانشور فی «سووشون» ان الجنس النسوی قادر علی ان یقف إلی جانب الرجل فی الذود عن حیاض الوطن کما هو قادر علی حمل لواء المبارزه و إنجاب المقاتلین.
    کلیدواژگان: سیمین دانشور، سووشون، المراه، النسویه، الانثویه
|
  • Nadia Hannavi Saadoon Pages 9-29
    This research deals with the concept of uniqueness in creativity as one of the artist's concerns and her personal features differentiates her from her peers in literary approach and critical view horizon based on her learned knowledge and literature.The reflection of such concept can be found in the book Teyf-e- Al-Khialwritten by Sharif Al-Murtazain both poetry and its criticism. The poet mentions words and expressions related to imagination. Next, shedraws its different types in four forms: first, uniqueness in interpellation and rejection, second, in trial and interpretation, third, in dependency and forth ,in uniqueness in sublimity and presidency.
    Keywords: Uniqueness, interpellation, interpretation, dependency, sublimity
  • Ali Ganjian Khenari, Ghasem Azizi Morad Pages 31-51
    Form-centered reading is a trend which has existed among Muslim critics long ago and been reflected further as “Formalist” in modern era. Such type of view about a textinvestigates it as a linguistic innovation. From Formalist's point of view, a literary text contains a fundamental elementcalled text literature which a literate can achieve it through different mechanisms which itself gives linguistic and artistic prominences to the text. In this regard, researchers of present study aimed to have formalist reading of the introduction section of Bustan’s chapter three. The results showed that the literate used formalist mechanisms in the introduction in such a way that it has the highest influence on the reader and forces him to think about the text in detail. In fact, existing paradox and tension in this introduction is the same main artistic elementas that used implicitly by the poet.
    Keywords: formalism, Bustan, chapter three, literature
  • Abdollah Rasoulnejad Pages 53-72
    IqbalLahoori is one of those Muslim and undertaking thinkers and poets who has not restricted himself to one language and territory, but his thoughts and ideas have moved over all ethnical and religious boundaries. Adhered tightly to his poetic message and inspired by clean revelation sources and having unbreakable bond with pure religious thoughts, he has left an everlasting literary work whose everlasting secret is not in their glamour of words and musical rhythmbut for being derived from his deepfaith in the meaning depth of words and their roles. Iqbal has founded a targeted poetical-philosophical school which considers poetry as an heir of prophecy whose mission is to reform human society.Presenting human grieves and lofty faithconcepts, Iqbal considers amendment of human being and guiding him to his true position in Allah's view as the main mission of poetry. Iqbal inspired by religious concepts and by decorating his poetry with sublime themes and notable Koranic figures, has acquired the celebrated position of the poet of Islam and Quran. In this research, using the descriptive-analytic method, while pointing to Iqbal's some intellectual-philosophical aspects of character and referring to eternality secret of histhoughts, it has been tried to study position of holy Quran in his Persian poems. Results show that Iqbal has dedicated himself to holy Quran willingly by his heart and intellect in order to be inspired by it in his works especially Persian poems. This research also demonstrates that Iqbal has not referred to Quran just for literary purposes such as using Koranic words and phrases in his poetry, but he tended to it as aninviting believer to derive his thoughts and values, far from Sufi interpretations, directly from it.
    Keywords: IqbalLahoori, impressibility by Holy Quran, poetic themes, Iqbal's Persian poems, Koranic text
  • Jamal Talebi Pages 73-92
    Abbas Mahmoud AL-Aqqad is considered as one of illustriouspersonalities of Arab world in contemporary era. He is said to be of great works in social, political, religious and literary areas and does not ignore to compose poem and has published about ten poetic divans. There are hot critical views about his poetry and the critics are divided into three groupspros and cons and moderate. Famous Lebanese critic,Maroon Abboud, is the toughest opponent of his poetry and heridicules and criticizes his poems in a harsh way.
    Studying the poetry of Abbas Mahmoud Al-Aqqad,it is clear that Abboud's views are far from scientific spirit and constructive criticism;they are in restraints of categoriesbeing dominant in criticism of Arab world in twentieth century. In studying the poetry Aqqad says “I do not compare him with Naji, Abushadi, Taha, Seirafi, Khafif, Bashar Fars,SalehJaudat,ZakiMobarak and anyone who has engaged in composing poetry in Egypt. All of them even ZakiMobarakare better than him.”
    Accordingly, it is necessary for us to study and criticize Abboudsopinionsand thoughts fairly and impartially and to showreal face of Aqqadspoetry especially in "al-Karwan gift", "vahyAl-Arbaaeen" and "AberSl-Sabil" distinguished in terms of innovation, subject orientation, unity and integration of the ode.
    The main finding of this study is that in many cases Abbouddoes notobservefair judgment and is influenced by personal and group interests althoughin some cases his criticism is fair and right. This is due to the fact that competition among critics in Arab world, particularly in Egypt and Lebanon in the twentieth century led the criticism towards bigotry and away from true scientific spirit
    Keywords: Literary criticism, Contemporary Arabic Poetry, MaronnAbboud, Abbas Mahmoud Al Aqqad
  • Jalal Marami, Mina Arabi Pages 93-115
    Minimalist story is a kind of very short story that is summarized sometimes in some lines and sometimes in one page. It tells a short event and in addition includes deep contents.Studying verses of Holy Quran we can see stories in different forms and lengths. Meanwhile there are some storiesthat are not more than some lines in lengthso it is possible for the researcher to evaluate these stories based on technical standards of short story. If short story nature of these Koranic versesis proved, the popular view i.e. short story is western and modern will be questionedand marginalized. Defining short story, counting its features and comparing it with fictional samples from some Sura of Holy Quran including Al-Baqareh, Al-Hejr, Al-Nahl, and Al-Yasin, we investigate hypothesis of short story existence in Quran. The study shows theseKoranicsamples are short and tell a short event and include compact and great concepts in addition to shortness. Also they have main features of short story although complementary features can be recognized in them. Achieving this resultconfirms thehypothesisof the article and represents Islamic nature of short story origins.
    Keywords: Short story, Koranic story, contemporary literature, story elements
  • Ali Jafar Jafar Pages 117-140
    SiminDaneshvar is the first Iranian femalenovelist in Persian literature and her famous novel, Savushun, gives her a place beside othersuperiorIranian writers and novelists. Female perspective in Savushun caused its eternitybecause it is the first novel that is written and published by a woman. Although the woman is victim of patriarchy in Iranian novels generally, both SiminDaneshvarand her heroin Savushunare female and this approach is newin Iranian novel writing.Daneshvar tried to express feministic secrets in her heroine and in this way feministic view entered Iranian literature.As well She devoted herself to highlight women's realities through hernovel describing wonderfully some eras of Iranian history i.e. being occupied by Britain and its barraters and evolution of Iran after world warII. Simin isinspired by her own personality in the creation of the heroine and her real life and what happened to the heroine and her family is same as what happened to Iran and Iranian people.
    Daneshvar smashed traditional view of women inSavushun and made a great evolution in female characteristic through her heroinesrebellion. Moreover,she proved that a woman is capable of standing beside a man and hold weapon in her hand and fight in defense ofher country and nurture many warriors and soldiers.
    Keywords: SiminDaneshvar, Savushun, woman, Feminism, Female