فهرست مطالب

  • پیاپی 28 (بهار 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/03/18
  • تعداد عناوین: 6
|
  • زهرا پیشگاهی فرد، عظیم زمانی، فرید عزیزی، احد محمدی صفحات 9-37
    دو پارادایم اصلی در خصوص اینترنت و فضای مجازی وجود دارد، دیدگاه اول «انتشار» است که در آن اینترنت مکانیسم انتشار اطلاعات در سطح جهانی است این دیدگاه یک نگرش مدرن است و نگاهی ابزارگرایانه به اینترنت و فضای مجازی دارد. در این قرائت، اینترنت یک ابزار ارتباطی است که اهداف کاربرانش را پیش می برد، دیدگاه دوم اینترنت را معادل مفاهیمی همچون مشارکت، سهیم شدن، اجتماع، انجمن و رسیدن به باورهای مشترک می داند و از اینترنت انتظاری بیش از انتقال پیام و انتشار اطلاعات دارد، این دیدگاه با در نظر گرفتن پویش های اجتماعی فرهنگ آنلاین می گوید که فضای سایبری، حوزه ممکنات محض است. این پارادیم ها که ریشه در دیدگاه پوزیتیویسم و عینی گرا دارند با انتقاداتی رادیکال از منظر دیدگاه های انتقادی و پست مدرن مواجه شدند. دیدگاه پست مدرن با دیدی انتقادی هردو پارادایم موجود را مورد واکاوی قرار داد و از زاویه ای دیگر به مکانیسم فضای مجازی نگاه کرد؛ و بر این اساس پارادایم سومی را به آنها افزود و آن اینکه، فضای اینترنت، نه خود واقعیت بلکه شبیه سازی واقعیت و ابزاری برای استیلای فرهنگی، اقتصادی و سیاسی است، بر این اساس هویت افراد در این فضا نه برساخته فرد و نه ساختار جامعه و یا تکنولوژی بلکه محصول بازنمایی، گفتمان و نیز پیوند دانش و قدرت می باشد. این پژوهش با تاکید بر دیدگاه متاخر و استفاده از رویکرد تحلیلی توصیفی درصدد بررسی انتقادی روایت های هویتی در فضای مجازی با تاکید بر آرای فوکو است.
    کلیدواژگان: هویت، بازنمایی، فضای مجازی، گفتمان، سوژه
  • محمد سالار کسرایی، مجید فاطمی خصال صفحات 39-65
    پژوهش حاضر با هدف مطالعه جامعه شناختی جنبش نوظهور فرهنگی-مذهبی در ایران می باشد. مساله اصلی محقق در مورد چگونگی و شیوه عملکرد این جنبش می باشد و سوال تحقیق نیز در مورد چیستی اهداف و آرمان ها وچگونگی سازماندهی، شیوه های عضوگیری و زمینه های اجتماعی آن می باشد. در این تحقیق برخی از موسسات فرهنگی مذهبی موجود در شهرهای مختلف ایران، که فعالیت آنها از یک جنس می باشد، جنبش بنیادگرای فرهنگی نام نهاده شد. فعالیت این جنبش به صورت شبکه ای و با فنون مختلف جذب جوانان صورت می گیرد. با توجه به اینکه سطح فعالیت این جنبش شهرهای مختلف کشور می باشد، اما در این پژوهش دو موسسه نورمعرفت در کرج و بهشت در تهران به عنوان موردهای مورد مطالعه انتخاب گردید. در نهایت محقق به این نتیجه رسید که جنبش مزبور طی سالیان گذشته به لحاظ کمی و کیفی پیشرفت های قابل توجهی نموده و منابع بسیاری همچون منابع انسانی و اعتباری و... را جذب نموده است و به سرعت در حال پیشرفت هستند.
    کلیدواژگان: جنبش اجتماعی، ایدئولوژی، فرهنگ، سبک زندگی، مدرنیته
  • علیرضا حسینی پاکدهی، آرش حیدری، یعقوب مرادیان صفحات 67-104
    هدف از پژوهش حاضر بررسی هویت فرهنگی و بحرانی برساختن آن در ادبیات پژوهشی ایران است. بدین منظور با مرور متون پژوهشی چاپ شده در نشریات داخلی به واکاوی چفت و بست های گفتمانی حاکم بر آنها در بحرانی برساختن مفهوم هویت فرهنگی ایرانیان می پردازیم. بدین منظور با مروری بر نسبت هویت فرهنگی با امپریالیسم فرهنگی و جهانی شدن به بررسی انسجام کلی، گره گاه ها، چشم انداز های متن، عناصر مثبت و منفی مطرح شده در متن، تقید ها و پیش فرض ها و معانی ضمنی این متون پرداختیم. در مرحله دوم برای نشان دادن اینکه آیا وضعیت هویت فرهنگی واقعا بحرانی است یا خیر؟ پژوهشی میدانی انجام دادیم. این پژوهش در بین 75 دانشجوی مشغول به تحصیل در خارج از کشور و 75 دانشجوی مشغول به تحصیل در داخل صورت گرفت. نتایج نشان داد که وضعیت هویت فرهنگی ایرانیان داخل و خارج بر خلاف مدعای گفتمانی مبنی بر بحرانی بودن هویت، در وضعیتی بحرانی به سر نمی برد و بحرانی دیدن وضعیت هویت فرهنگی محصول نگاهی فراتاریخی و صلب به هویت فرهنگی است. دیگر نتایج بخش کمی و تجربی حاکی از بالاتر بودن وجوه دینی و اسلامی هویت فرهنگی در نمونه داخل نسبت به نمونه خارج از کشور بود. همچنین بین دو نمونه تفاوت معناداری در نمره هویت فرهنگی با تاکید بر عناصر ملی مشاهده نشد اگرچه در مرز معناداری بود. هویت فرهنگی دانشجویان خارج از کشور در بعد عناصر ایرانی و ملی بالاتر از نمونه داخل بود. دیگر یافته حاکی از نبود تفاوت معنادار بین دو نمونه در نمره کلی هویت فرهنگی بود. یافته های کمی در نسبت با یافته های حاصل از تحلیل گفتمان مورد بررسی قرار گرفت.
    کلیدواژگان: هویت فرهنگی، تحلیل گفتمان، امپریالیسم فرهنگی، جهانی شدن، بحران هویت
  • سید زکریا محمودی رجا، علی باقری دولت آبادی، سید علی سراج صفحات 105-133
    هدف پژوهش حاضر تحلیل و واشکافی ابعاد، مولفه های جهانی شدن و نگرش های مختلف دولت ها و گروه ها نسبت به این جریان حاکم بر زندگی فعلی بشریت است. فشردگی جهان، وابسته تر شدن بخش های مختلف جهان، جریان آزاد اندیشه، ارتباط پیچیده، بین المللی شدن، گسترش فرهنگ مصرفی سرمایه داری، ظهور جامعه شبکه ای و... از جمله مولفه هایی است که تاکنون از سوی تحلیل گران و سیاستمداران بر مبنای نوع نگاهی که به تحولات و مناسبات حاکم بر جهان دارند، ارائه شده است. پژوهش حاضر می کوشد با روش توصیفی تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای اسنادی به این سوال اصلی پاسخ دهد که دولت ها و گروه های مختلف در قبال پارادایم قالب جهانی شدن چه سیاست ها و راهبردهایی اتخاذ کرده اند؟ دلایل این سیاست های متعارض کدام است؟ یافته های پژوهش با الهام گیری از نظرات آشوب در سیاست جهان جیمز روزنا، حاکی از آن است که جهانی شدن بر مبنای فشردگی زمان و مکان، دگرگون کردن شرایط، چارچوب بسترهای سنتی و تخریب عوامل هویت ساز، فرصت و از سویی تهدیداتی را برای دیگر فرهنگ و هویت ها ایجاد کرده است، از همین رو برخی نگرشی پروژه محور و واگرا در قالب توسعه سرمایه داری، تقسیم کار جهانی و با هدایت منطق انباشت سرمایه به جهانی شدن دارند و از سوی دیگر برخی با عنایت به چندبعدی، پیچیده بودن و نگرش پلورالیسمی به فرهنگ و تمدن ها، بر سیاست پروسه محور در قالب همگرایی و نگاه مثبت به این فرایند، تاکید دارند.
    کلیدواژگان: جهانی شدن، فرهنگ، هویت، همگرایی، واگرایی، آشوب
  • محمدمهدی مظاهری، اعظم ملایی صفحات 135-164
    خلیج فارس به سبب وجود منابع سرشار نفت و گاز، در سطح بین المللی و منطقه ای مهم و راهبردی به شمار می آید و می تواند قدرت و موقعیت استراتژیکی کشورهای ساحلی را ارتقا ببخشد. با این حال، وجود برخی تفاوت ها در هویت و جهت گیری های سیاسی ایران با سایر کشورها، سبب رویکرد ستیزه جویانه و تقابلی آنها در عرصه منطقه ای گردیده است. بنابراین پژوهش حاضر به دنبال بررسی راهکارهای افزایش همکاری و همگرایی کشورهای خلیج فارس بوده و در صدد است تاثیرات احیای راه ابریشم دریایی بر نزدیکی و همکاری های فرهنگی تمدنی کشورهای خلیج فارس را بررسی کند. یافته های پژوهش که بر اساس تئوری های همگرایی و سازه انگاری صورت گرفته، حاکی از آن است که احیای راه ابریشم دریایی در ابتدا می تواند سبب افزایش مناسبات اقتصادی، ارتباطی و توریستی کشورهای منطقه شود و پس از آن با تغییر تصاویر بین الاذهانی ملت ها و دولت های منطقه از یکدیگر، سطح همکاری و مناسبات آنها را به مسائل سیاسی و فرهنگی نیز ارتقا می دهد.
    کلیدواژگان: راه ابریشم دریایی، همگرایی، سازه انگاری، همکاری های فرهنگی، تمدنی، خلیج فارس
  • ریباز قربانی نژاد، عبدالرضا فرجی راد صفحات 165-189
    وجود روابط تنش زا میان واحدهای سیاسی در ابعاد مختلف محلی، ملی و منطقه ای یکی از قدیمی ترین و پایدارترین وجوه حکمرانی انسان در کره زمین به شمار می رود. این امر از زمان تشکیل دولت- ملت ها بعد از قرارداد وستفالیا شکل بارزتری به خود گرفت و همواره در برهه های مختلف زمانی، روابط خصمانه میان کشورهای همسایه جایگزین روابط دوستانه گشته است که در بسیاری از موارد به جنگ نیز انجامیده است. در این بین، عوامل و ارزش های ژئوکالچر که شامل عوامل دینی و مذهبی و تفاوت های هویتی می شود، نقش عمده ای را در بروز تنش و منازعه میان واحدهای سیاسی همسایه ایفا کرده است.
    خاورمیانه به خاطر پایداری برخی عوامل ژئوکالچر تنش زامیان دولت-ملت هایی که در این محدوده جغرافیایی واقع شده اند و همچنین برخی رقابت های فرهنگی و ایدئولوژیکی که بین تعدادی از رژیم های سیاسی آن وجود دارد، در کنار جدید التاسیس بودن بسیاری از کشورهای منطقه و نقش دولت های استعمارگر انگلستان و فرانسه در ترسیم مرزهای مصنوعی بین آنها بعد از جنگ جهانی اول، به عنوان یکی از مناطق بحران خیز جهان به شمار می آید و همواره در طول یک قرن گذشته شاهد منازعاتی در سطح ملی و منطقه ای بوده است. در این مقاله سعی شده است تا با رویکردی تحلیلی توصیفی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و استفاده از اسناد و مدارک به ریشه یابی عوامل ژئوکالچر تنش زا در روابط دولت های این منطقه استراتژیک پرداخته شود. نتایج این تحقیق نشان داد که عوامل ژئوپلیتیکی و ژئوکالچر منازعه در این فضای جغرافیایی تنش آلود در سه سطح فرومنطقه ای، منطقه ای و فرامنطقه ای نقش آفرینی می کنند.
    کلیدواژگان: ژئوپلیتیک، ژئوکالچر، منازعه، خاورمیانه، جغرافیای فرهنگی
|
  • Pages 9-37
    There are two main paradigms related to the cyberspace: the first is “emission” which believes that internet is mechanism to emit information around the world. This point of view is a modern view and has an instrumental point of view to the internet and cyberspace. In this discourse, internet is a communicational tool that further users’ objectives. The second paradigm considers internet synonymous with some concepts like participation, share, society, association and approach to the common beliefs, and it is expected that internet to have more functions than emission of the massages and data. This paradigm, regarding the social dynamisms of online culture, believes that cyberspace is a domain of mere possibilities. This paradigm which is rooted in positivism faces with radical critiques from critical and postmodern point of views. Postmodern point of view investigates the two paradigms in a critical manner from different point of views. Postmodernism has brought a third paradigm which believes that cyberspace is not a reality, but it is a simulation of the reality and it is a tool for cultural, economic and political dominance. So, individuals’ identity in this space is not constructed by individuals, societies and technologies, but it is the outcome of the representation, discourse and the relationship between discourse and knowledge. This research based on the latter point of view and by taking descriptive- analytic method intended to investigate identity narratives in cyberspace with emphasis on Foucault point of views.
    Keywords: Representation, Identity, Cyberspace, Discourse, Subject
  • Pages 39-65
    This study aimed to study the sociological aspect new emerging religious and cultural movement in Iran. The main issue of researchers is about the method and practice of these movements. The main question of this research is: what are the aims and ideals and ways of organizing, recruiting practices and social contexts of it? In this study the cultural fundamental movements means religious and cultural institutions in different cities of Iran which their activities are same. In this study the two institutions; Noor Marefat in Karaj and Behesht in Tehran were selected as a case study. These institutions often operate in urban areas and attract the youth to their activities. In this study, these institutions have been named as cultural fundamentalist movements. Finally, the findings of authors show that this movement has made a remarkable progress in terms of quality and quantity, recruiting a lot of human resources and make progress very fast.
    Keywords: movement, ideology, culture, fundamentalism, Lifestyle, modernity
  • Pages 67-104
    This paper aims to study the cultural identity and its crisis-construction in research literature of Iran. For this purpose, reviewing published research text in domestic journal, we analyze the mechanism of their dominant discourse in crisis-construction the concept of Iranian cultural identity. Studying the relation between cultural identity with globalization, this paper pursue the general solidarity, knotting, text spaces, positive and negative points throughout the text, abstruseness, defaults and tacit meanings of these texts.
    In second phase, for determining the situation related to existence of crisis in cultural identity, a grounded research is done among 75 students abroad and 75 student inside. The finding show that the cultural identity status inside and outside is against claims based on crisis. The perception about it is resulted from meta-historical and strict approach. The other point illustrates that the domestic pattern is more religious and Islamic than abroad one. Also, there is not a meaningful difference between cultural identities in two sides. But the cultural identity of abroad student is more than domestic one in terms of Iranian elements. Another finding shows that there is not any meaningful difference in the general mark of cultural identity. Finally the quantity finding has been analyzed related to findings of discourse analysis.
    Keywords: Cultural Identity, discourse analysis, Cultural Imperialism, globalization, Identity Crisis
  • Pages 105-133
    The paradigm of globalization of culture and its components such as the informatics revolution and the advent and development of commination-information communities are among the most important features in the human life in beginning of the third millennium which has provided necessary grounds for facilitating the convergence flow in terms of culture. Culture on the one hand is considered as the coherent totality of values, rituals, sensations, and elements constructing ethics and actions of each ethnic group and nation, and on the other hand, it is taken as the riches resource, symbol of giving identity, development, creativity, and dynamics which as basic roles in giving senses, making coherent of social relations among individuals and different groups in societies. The present study uses a descriptive-analytical method and is based on library-documentary research to answer this main question that which strategies governments and ethnic groups adopt for the main paradigm dominating the current world in the form of globalization.
    Findings of the present study inspired by James Rosenau’s ideas who believe that chaos in the world of politics indicates that globalization is based on the compression of time and place. With transformation of conditions, the framework of traditional grounds and devastation of identity building factors have provide opportunities and threats for other cultures and identities. This issue have caused the emergence of different convergent approaches and the process-oriented type of view as well as the project-centered ideology towards it and adoption of divergent approaches
    Keywords: globalization, culture, Identity, Convergence, divergence, chaos
  • Pages 135-164
    Persian Gulf waterway that runs along the Gulf of Oman and the Arabian Peninsula, located between Iran and the Gulf of Mexico and Hudson Bay is the world's third largest bay. Persian Gulf because of its oil and gas rich, important and strategic international and regional level regarded and can give strength and strategic position to promote the coastal countries. However there are some differences in identity and political orientation with the rest of the countries, due to aggressive and interactive approach they have been in the area. The present study sought to examine ways to increase collaboration among Persian Gulf countries and seeks to assess the influence of the revival of the Marine Silk Road on the cultural and civilizational cooperation among Persian Gulf states. The findings suggest that the revival of the Silk Road in the sea can increase economic relations, communications and tourist region, and by changing our inter subjective images of nations and states in the region, it promotes the level of cooperation and relations between them in terms of political and cultural issues.
    Keywords: Marine Silk Road, Convergence, extend, Constructivism, cultural, civilizational cooperation
  • Pages 165-189
    Tension and conflict between political-spatial units in different local, regional, national, and global levels have been a part of the human beings governance history. This issue has been increased from the time of formation and recognition of nation-states which was the result of Westphalia, and then the states have experienced relations based on tension and conflict with their neighbors. Meanwhile, geographic and cultural values have been one of most important factors caused tension and conflict between the political units.
    Middle East region has experienced wars and conflicts in national and regional levels due to the continuation of the geopolitical causes of tension and conflict, cultural and ideological competitions of the states, newly established states and lack of experience and artificial borders created by France and Britain colonial states. The article using descriptive- analytic method and using library findings is intended to analysis the geopolitical causes of tension and conflict in this strategic region. The research findings show that geopolitical factors play an important role in this strained and inflamed geographic space in three national, regional and global levels
    Keywords: Geopolitics, Geo-Culture, Conflict, Middle East