فهرست مطالب

مطالعات فقه امامیه - سال چهارم شماره 7 (پاییز و زمستان 1395)
  • سال چهارم شماره 7 (پاییز و زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/09/29
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حسن آقا نظری، احمد رضا صفا صفحات 7-34
    در اقتصاد بازار مسکن در کنار بازار پول، ارز، طلا و مانند آن اهمیت ویژه ای دارد، تحرک این صنعت می تواند در خروج اقتصاد از رکود - رونق اقتصادی - موثر باشد. صندوق سرمایه گذاری زمین و ساختمان به عنوان یکی از ابزارهای موثر در بازار مسکن در جهان است. این صندوق از جمع آوری سرمایه های کوچک اشخاص حقیقی یا حقوقی به منظور سرمایه گذاری در پروژه های بزرگ ساختمانی ایجاد می شود. وجود یک ساختار قانونمند و نظارت مناسب می تواند منجر به رغبت و اطمینان بیشتر سرمایه گذاران جهت ورود بدان گردد. بر این اساس، بررسی فقهی ساختار، کارکرد و عملکرد این صندوق جهت طراحی مناسبات حقوقی و قانونی و ابزار مناسب آن ضروری به نظر می رسد. در بخش نخست این مقاله به تحلیل ماهیت، عملکرد و روابط این صندوق در جهان و ایران می پردازیم. در بخش دوم راهکارهای فقهی جهت ساختار و عملکرد و روابط آن را جهت طراحی ابزار مناسب در راستای رونق اقتصاد ایران مطرح می کنیم.
    کلیدواژگان: بازار سرمایه، بورس، صندوق سرمایه گذاری زمین و ساختمان، سهام، املاک و مستغلات
  • سیدمحمود طیب حسینی، سجاد کوهی بشیر صفحات 35-60
    یکی از مباحث مطرح در اصول فقه که همزاد با دانش اصول فقه است، مسئله جواز یا عدم جواز «استعمال لفظ در بیش از یک معنا» است. مباحث درباره این موضوع نزد فقها و اصولیان همواره در محدوده یک بحث نظری باقی مانده و طرف داران و مخالفان این بحث هرگز به ثمره آن در فقه یا استنباط احکام از قرآن مجید نپرداخته اند. در مقاله حاضر نویسنده نمونه هایی از آیات قرآن مجید را تحت عنوان استعمال لفظ در بیش از یک معنا تبیین کرده و ثمره این مسئله را در فقه قرآن نشان داده است. در بخشی از نمونه ها موافقان و مخالفان استعمال لفظ در بیش از یک معنا، هر دو یا چند معنای آیه را پذیرفته اند و نزاع آنان صرفا بر سر اصطلاح استعمال لفظ در بیش از یک معناست، اما در بخشی از نمونه ها اختلاف آنان جدی به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: استعمال لفظ در بیش از یک معنا، حمل لفظ مشترک بر بیش از یک معنا، ثمرات فقهی استعمال لفظ در بیش از یک معنا
  • علیرضا فصیحی زاده، وحید صادقی صفحات 61-82
    انتقال حقوق فکری نیاز جامعه بوده و رو به تزاید است. در میان عقود معین، عقد بیع به علت کثرت کاربرد و احکام خاص حاکم بر آن اهمیت ویژه ای دارد. حال آیا می توان انتقال این حقوق را در قالب عقد بیع گنجاند و احکام و آثار عقد بیع را بر آن مترتب ساخت؟ در بعد حقوقی، برخی حقوق دانان با ارائه تحلیل هایی قائل به انتقال این حقوق با عقد بیع اند، اما این نظر قابل پذیرش نیست، چرا که با توجه به مبنای قانون گذار و ماهیت این حقوق به روشنی می توان نتیجه گرفت که مطابق قانون انتقال این حقوق در قالب بیع امکان نداشته و تنها در قالب صلح یا عقد نامعین مورد پذیرش است. در بعد فقهی، فقی هان معاصر با انعطاف و تغییر نظر، بالاتفاق حقوق را مال دانسته اند و این تغییر نگرش موجب شد تا به شهرت، انتقال حقوق را بیع بدانند.
    کلیدواژگان: انتقال، حقوق فکری، بیع، مال، عین، حق معنوی
  • میثم خزاعی، جواد ریاحی، طه زرگریان صفحات 83-110
    قرآن کریم مسکرات را از جمله پلیدی ها دانسته و در کلام معصومان^ خمر مادر همه خبائث یاد شده است. از این رو، در شریعت اسلام مصرف مسکرات حرام است و شارب آن به مجازات شلاق محکوم می گردد. با این حال، فقی هان اسلامی درباره رفتار موجب حد اتفاق نظر ندارند. برخی صرفا شرب مسکر و برخی تناول آن را موجب حد می دانند. ایشان همچنین در این خصوص که آیا مصرف مسکر از راه هایی همانند سعوط، تزریق، تدخین و اماله موجب ثبوت حد می گردد یا خیر به بحث پرداخته اند. قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در ماده 264 به تبعیت از برخی فقی هان، مصرف مسکر از طریق تزریق، تدخین را موجب حد دانسته است. در این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی، دیدگاه های مذکور با بررسی ادله آن ها، ارزیابی شده و در پایان، نظریه تعمیم سبب حد مصرف مسکر، به هرگونه تناول (ورود خمر به شکم از راه حلق) و در طرق غیر از تناول از قبیل تزریق، ثبوت حد به شرط تحقق مستی، مطرح گردیده است.
    کلیدواژگان: مصرف، شرب، تناول، تزریق، تدخین
  • ابوذر صانعی صفحات 111-138
    دانش جراحی پلاستیک یکی از دستاوردهای جدید علم پزشکی بوده که به دو گروه روشی «زیبایی و ترمیمی» تقسیم شده است. سوال محوری این مقاله درباره ادله فقهی عدم مشروعیت جراحی زیبایی است. پس از بررسی تمامی مستندات دال بر حرمت معلوم گردید: جراحی زیبایی موجب تغییر خلقت اولیه انسانی نیست، زیرا ملاک حرمت تغییر مربوط به صورتی است که از طریق خلق جدید، ضدیت با آفرینش الهی صورت گیرد و موجبات تشریع در دین فراهم آید. علاوه بر این، گروهی مصداق تغییر را خروج از فطرت و ترک دین حنیف دانسته اند که در هر صورت، با انجام جراحی زیبایی منافات ندارد. ادعای حرمت تغییر رنگ آمیزی اولیه انسان هم به واسطه انجام جراحی زیبایی صحیح نیست، زیرا مراد از «صبغه الهی» در آیه 138 سوره بقره، اخلاص، ایمان و اسلام است که همگی ملزم به تبعیت از آن شده اند تا مایه تفرقه در دین فراهم نشود. بنابراین، مراد از این آیه تغییر فیزیکی نیست تا جراحی زیبایی حرام باشد.
    کلیدواژگان: جراحی، زیبایی، فقه، عدم مشروعیت
  • فاطمه قدرتی صفحات 139-162
    فقهای امامیه در شرطیت «سرقت از حرز» برای مجازات حد سرقت اتفاق نظر دارند، اما با توجه به مضمون روایات وارده در این خصوص، در تشخیص ملاک تحقق این عنوان و در نتیجه تعیین مصادیق جرم «سرقت از حرز» در بیان آنان اختلاف نظر وجود دارد. در این مقاله که به روش توصیفی تحلیلی و با مراجعه به کتب و مقالات حقوقی و فقهی انجام گرفته است، با نقد و تحلیل دیدگاه های فقهی مطرح و رجوع دوباره به روایات وارده، چندین ملاک مورد اختلاف، شناسایی و بازپژوهی شده که در نتیجه آن مصادیق سرقت از حرز بسیار گسترده از مواردی خواهد بود که مشهور فقها بیان داشته اند. همچنین در مراجعه به مواد قانون مجازات اسلامی (مصوب1392) با توجه به تغییر موارد قانونی مرتبط با بحث در اصلاحات جدید قانون، ضمن تطبیق دیدگاه مشهور و دیدگاه منتخب مقاله با ملاک مورد پذیرش قانون گذار، دیدگاه قانون گذار کاملا متفاوت و به عنوان یک نظر سوم و همسو با نظر تعدادی از فقها، ارزیابی شده است.
    کلیدواژگان: ملاک فقهی، سرقت، حرز، فقه امامیه، حقوق موضوعه
|
  • Hasan Agha Nazari, Ahmad Reza Safa Pages 7-34
    In the housing market economy and the capital market, the currency, gold and such likes enjoy special momentum. The mobility of this industry can be highly effective in economic boom and bringing the economy out of recession. The land and buildings investment fund is one of the effective tools in the housing market in the world. This fund is created by collecting the small capital of natural or legal persons in a bid to invest in gigantic building projects. The existence of a strong and lawful supervising body can lead to more willingness and confidence on the part of investors to enter such projects. It is, therefore, necessary to study from a jurisprudential perspective the structure, function and performance of this fund to work out legal relationships and appropriate tools. In the first part of this article, efforts have been made to analyze the nature, function and relationships of this fund in the world and Iran. In the second part, jurisprudential strategies have been presented to design an appropriate tool in line with the economic boom in Iran .
    Keywords: capital market, stock, investment fund, land, buildings, stock, real estate
  • Sayyid Mahmood Tayyib Husseini, Sajjad Kuhi Bashir Pages 35-60
    One of the issues discussed in Usul - e Fiqh (lit. P rinciples of Jurisprudence) and which is as old as Usul - e Fiqh is the permissibility or impermissibility of ‘using a word in more than one meaning’. Discussions revolving around this issue have always remained in their rudimentary and theoretical level not making progress with the scholars of jurisprudence and its principles. The proponents and opponents of this topic have neve r dealt with its benefits and uses in jurisprudence or its instrumentality in the process of deriving Islamic laws from the Quran. In the present article, the writer makes reference to instances of Quranic verses where he believes one word can be assumed as having been used in more than one meaning. He has elaborated on the benefits of this particular assumption in the Quranic jurisprudence giving examples of verses which, according to both proponents and opponents, can be considered as having two or several meanings. The dispute is only around the phrase i.e. ‘using one word in more than one meaning’. When it comes to certain instances, their dispute and contention seems to be very serious .
    Keywords: using a word in more than one meaning, application of a homonymous word in more than one meaning, the jurisprudential benefits of using a word in more than one meaning
  • Alireza Fasihizadeh, Wahid Sadeqi Pages 61-82
    The transfer of intellectual rights is the need of society and on the rise. Among certain contracts, the contract of sale is more rampant and applicable and the rules governing it enjoy special importance. The question is whether or not it is possible to incorporate the transfer of these rights into the contract of sale and consider it as having the rules and impacts of a sale contract. Speaking from a legal perspective, some experts of law have presented analyses trying to argue that these rights are transferable to the contract of sale but this opinion is not acceptable because according to a legislator and in view of the nature of these rights, it can be said that as per the law, the transfer of these rights is not possible within the framework of the contract of sale and that it can be accepted in the form of sulh(amicable settlement) or indefinite contract. From a jurisprudential point of view, the contemporary jurisprudents have flexibly considered the rights to be a kind of property and this attitude about the transfer of rights being a kind of sale is now so well-known among jurisprudents.
    Keywords: transfer, intellectual rights, sales, property, object, spiritual right
  • Maysam Khazaei, Jawad Riahi, Taha Zargariyan Pages 83-110
    The Holy Quran considers intoxicants to be among the vices, and the Infallibles have described wine as the mother of all evils. Hence, in Islamic Shar i’ah, the consumption of intoxicants is prohibited and whoever drinks them would be sentenced to flogging. Nevertheless, the scholars are not agreeable about the behavior which leads to a punishment. Some say drinking intoxicants and according to some othe rs eating and consuming it entail punishment. They have also discussed whether or not consuming intoxicants by way of sniffing, injection, smoking and enema lead to punishment. According to article 264 of the Islamic penal law approved in the year 2013 , a s also stated by some jurisprudents, one who consumes intoxicants through injection and smoking is punished. In this research, which uses an analytical – descriptive method, the said views have been examined along with the associated arguments. Finally, t he punishment for consuming intoxicants has been generalized to any form of consumption (getting of intoxicating liquor into the stomach by way of throat). As for taking injections, eating and sniffing intoxicants, the punishment would be proved on the con dition that it leads to drunkenness.
    Keywords: consumption, drinking, eating, injection, smoking
  • Abuzar Saneei Pages 111-138
    The science of plastic surgery is one of the achievements of the modern medical science which has two branches, cosmetic surgery and reconstructive plastic surgery. The pivotal question of this research revolves around the jurisprudential reasons for the unlawfulness of cosmetic surgery. It has been proved, after studying and scrutinizing all the associated arguments concerning prohibition, that cosmetic surgery does not lead to a change in the principal human creation because the reason for prohibition of creating a change hold good when the change is metamorphic in the sense that when something new that is opposed to divine creation is created it would lead to legislation in the religion. Additionally, some scholars are of the view that cosmetic surgery is forbidden because it causes one to exit and relinquish the upright religion. This view is uncorroborated and does not seem strong enough to challenge the permissibility of cosmetic surgery. As well, the claim that dying or coloring the original human being is forbidden through cosmetic surgery is also not correct because the term “divine coloring” in the verse 138 of chapter al-Baqarah refers to sincerity, faith and Islam which everyone is bound to follow so that no division or schism ever takes place in the religion. Therefore, this verse does not refer to physical change so that it could be used to prove the prohibition of cosmetic surgery.
    Keywords: surgery, cosmetic, jurisprudence, unlawfulness
  • Fatima Qudrati Pages 139-162
    Shiite scholars are unanimous about the conditionality of “stealing from hirz” (lit. protected or secured places) to implement the punishment prescribed for theft. However, considering the purport of transmitted traditions in this regard, there is a discrepancy among scholars as to how stealing from hirz may take place and what could be the way to ascertain the manifestations of this crime (stealing from secured places .)
    In this analytical –descriptive study conducted with reliance on the existinglegal and jurisprudential literature (books and articles) to criticize and analyze outstanding jurisprudential views with a view to the reported narrations, several contended criteria have been identified and restudied revealing the fact that the manifest ations of stealing from hirz are much more extensive than those pointed out and referred to by the jurisprudents .
    As well, referring to the articles of Islamic penal law (passed in 2013), keeping in view the legal cases in connection with the new amendments in the law, it has been concluded that the widely -held and well-known opinion and adopted view of this article adapt to the criterion accepted by the legislator but the legislator’s view is utterly different and assessed as a third view in line with the view of some other jurisprudents.
    Keywords: jurisprudential criterion, stealing from hirz, imamiyah fiqh, statutory law