فهرست مطالب

فلسفه و کودک - سال سوم شماره 4 (پیاپی 12، زمستان 1394)
  • سال سوم شماره 4 (پیاپی 12، زمستان 1394)
  • 90 صفحه، بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1395/10/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • صفحه 3
  • یوسف سیف زاد صفحه 5
    آموزش فلسفه در مدارس، در سطوح استاندارد سه گانه (شناختی، عاطفی روانی و حرکتی)، عموما در همان سطح اول باقی مانده و کمتر به سطوح عالیتر تمایل نشان داده و تنها به حافظه تکیه دارد وعمدتا ازتاریخ فلسفه انباشته است .
    اما در رویکرد جدید بنظر میرسد که باید برای فلسفه ورزی و اندیشیدن تلاش نمود تا دانش آموز بتواند ضمن دستیابی به شیوه اندیشه ورزی و تفکر، مسائل بنیادین و اصلی زندگی را دریافته و با پژوهش محوری و تقویت تفکر خلاق، «بینش» و «نگرش»هایی را شکل دهد و با تثبیت آن بتواند «گرایش»ها و «روش»هایی معقول و سازمند در زندگی ایفا نماید .
    نوشتار حاضر به بررسی اهم زوایا و راهکارهایی خواهد پرداخت که چنین روش های نوینی را تثبیت نماید: «توجه به دیالوگ نویسی و گفتگو محوری»، «پرسش محوری و پرورش ذهن انتقادی»، «موقعیت گرایی و اقتضامندی»، «فرآیندگرایی و پرورش توانایی های عقلانی»، «مسئله محوری و تمرین حل مسئله»، «کاربردگرایی و روزآمدی»، «کارآمدی و اثربخشی» که آموزش فلسفه اکنون در مدار چنین رهیافتهایی نیست .
    کلیدواژگان: آموزش و پرورش، فلسفه ورزی، تفکر خلاق
  • نواب مقربی صفحه 11
    پرسشی که طرح آن در اینجا کمال اهمیت را دارد این است که آیا برنامه «فلسفه برای کودکان»، طرحی خنثی و عاری از پیشفرض است یا آنکه تنها روش آموزشی تازه یی را بدست میدهد که عاری از هر گونه پیشداوری و محتوای جانبدارانه است؟ بنیانگذاران و مدعیان این برنامه معتقدند که این برنامه تنها روشی عاری از پیشداوری است و هیچگونه القاء ایدئولوژی در آن وجود ندارد و در هر جامعه یی با هر سنت و فرهنگی و هر زبان و دینی می شود آن را آموزش داد. ولی بسیاری دیگر بویژه آنان که دغدغه پایه گذاری صورت بومی این برنامه را (چنانکه با هنجارها و ارزشهای ایرانی اسلامی سازواری داشته باشد) دارند، بر این باورند که عکس این قضیه صادق است. برنامه «فلسفه برای کودکان» طرح فلسفیی است که هم در روش و هم در محتوا مملو از پیش داوری ها و پیشفرضها و ایدئولوژی هایی است که در اساس برآمده و برخاسته از فرهنگ و فلسفه و شیوه زندگی غربیند و به هیچ روی برنامه یی بی طرفانه و خنثی و غیرجانبدارنه و روشی صرف که محتوای آن را می شود با فرهنگ و ارزشهای هر جامعه یی پر کرد، چنانکه معمولا ادعا میشود، نیست .
    کلیدواژگان: فلسفه برای کودکان، ایدئولوژی، روش محوری، پیشفرضها، محتوا، بومی سازی
  • علیرضا فقیهی، احمدرضا آذربایجانی(آذر) صفحه 23
    اگر هدف تعلیم و تربیت را رسیدن به حقیقت فرض کنیم سه پرسش اساسی مطرح میشود: آیا حقیقت چیزی کشف شدنی است؟ آیا حقیقت چیزی واصل شدنی است؟ آیا حقیقت چیزی ساخته شدنی است؟
    پس از بیان این سه پرسش اصلی، سوال دیگری بیان می شود که با چه چیزی قرار است به این حقایق دست یابیم؟ نظامهای تربیتی در طول تاریخ در اینکه آیا فلسفه و فلسفیدن در تعلیم و تربیت کودکان لحاظ شود یا نشود، هم نظر نبوده اند. روند تربیت فلسفی کودکان در ایران و جهان در حال رشد بوده و همواره موافقان و مخالفان جدی داشته است. فقدان تربیت فلسفی در کودکان میتواند به جامعه یی خالی از تعمق، انعطاف و پویایی منجر گردد و زمینه رشد جریانهای جزمگرا چون دواعش، سلفی ها و تکفیری ها را فراهم کند. البته از طرف دیگر اگر مبنای تربیت فلسفیمان صحیح نباشد، ممکن است ما را به جامعه یی متفرد و شک گرا برساند و حتی به کثرت گرایی بدون درک توحید و انکار امور بدیهی همچون خدا منجر گردد. این پژوهش با اشاره به بعضی از آراء فلسفی و نکته های سفارش شده در تربیت فلسفی با تکیه بر قرآن و سخنان معصومان (علیهم السلام) به اهمیت تقوا و ایمان در تربیت فلسفی کودکان پرداخته است .
    کلیدواژگان: عقل، فلسفه، تقوا، ایمان، تربیت فلسفی
  • سیدمهدی ناظمی قره باغ صفحه 37
    خیال هم در فلسفه اسلامی و هم در فلسفه معاصر، اصطلاحی مهم و پربسامد است. بسیاری از ویژگی های انسان و نیز ویژگی های دوران پس از فلسفه های کلاسیک، با توجه به وجه خیالی وجود آدمی قابل تفسیر میباشد. مصرف گرایی و تحقق جامعه مصرفی هم یکی از مهمترین خصیصه های جهان معاصر بشمار میرود تا جایی که بنظر میرسد شئون فرهنگی انسان نیز تحت تاثیر اقتضائات جامعه مصرفی قرار گرفته است. بازی نیز در معنای متداول خود، اولا و بالذات با خیال سروکار دارد. نظر به وضع انسان امروز و مناسبت داشتن آن با خیالی غیرمتعالی و مصرف گرا، بازی های رایانه یی، تجسد مهم دو عنصر خیال غیرمتعالی و مصرف گرایی هستند. چیزی که بازی رایانه یی را مهیای چنین تفسیری میسازد، ذات تکنولوژیک آن است. بازی در شکل تکنولوژیک و رسانه یی آن، بستر مصرف گرایی بی پایان و تجسد تخیل جزافی برآمده از تفکر ریاضی گونه است .
    کلیدواژگان: خیال، عالم خیال، جامعه مصرفی، تکنیک، بای رایانه یی
  • کبری احمدوند، حمید احمدی هدایت، سهیلا غلامی هره دشتی صفحه 49
    حقیقت این امر بر کسی پوشیده نیست که تحرک و فعالیتهای مختلف (جسمانی و ذهنی)، یکی از لازمه های رشد هر انسان بشمار میرود و کودکان نیز بدلیل اینکه مهمترین دوران رشد (همه جانبه) خویش را میگذرانند، نیاز مبرمی به انجام فعالیتهای مختلف دارند. در واقع بازی، میتواند در راستای ارضای نیاز کودکان به فعالیتهای مذکور، بسیار موثر واقع شود. اما بازی ها دارای کارکردهای مختلفی هستند که یکی از آنها نقش بازی در رشد عقلانی کودک است که امری انکارناپذیر است و رفتار هوشمندانه را تقویت میکند و زمینه های لازم جهت یادگیری زبان و رشد هوشی و تفکر کودک را فراهم میسازد. آنچه از بازی های فکری بخصوص «کاربرد آن در فلسفه و کودک» مورد نظر است، نقش بازی در رشد عقلانی کودک است که با استفاده از ابزارهای مورد نظر (اسباب بازی، داستان، فیلم، کارتون، عکس...) به ارتقای رشد فکری او کمک میکند. در این تحقیق که از روش استنتاجی استفاده شده است نشان داده می شود که بازی، رشد همه جانبه کودک را فراهم میسازد و محیطی را مهیا مینماید که میتواند به بهترین نحو شرایط را برای پرورش تفکر او فراهم کند و لازمه این کار بالفعل شدن استعداد خلاقیت در کودک است که آنهم مستلزم پرورش تخیل او در بازی است. به این منظور لازم است کنجکاوی او در حین بازی برانگیخته شود که این امر مستلزم آن است که روح پرسشگری او با قرارگیری در محیط چالش برانگیز و مهیج بازی برانگیخته شود و بدینگونه تفکر در او پرورش داده شود .
    کلیدواژگان: فلسفه بازی، رشد عقلانی، آموزش فلسفه به کودکان
  • سعیده قائمی مجد صفحه 59
    نقد اخلاقی یکی از زیر شاخه های نقد ادبی است که از یونان باستان تاکنون همواره محل بحث بوده است و لزوم نقد اخلاقی آثار ادبی را برایمان دو چندان میسازد. نقد پیش رو بررسی اثر شازده کوچولو نوشته «آنتوان دوسنت اگزوپری» نویسنده معاصر فرانسوی است که تاکنون به بیش از صد زبان زنده دنیا ترجمه شده و یکی از پرخواننده ترین و محبوبترین کتابها در قرن بیستم بوده و از اینرو «کتاب قرن» نام گرفته است .
    نگارنده در نوشتار حاضر ابتدا به هریک از شخصیتهای داستان بلحاظ درون مایه پرداخته و انگیزه نویسنده را روشن میسازد. «شازده کوچولو» در واقع تصویر مراحل سیر و سلوک نویسنده است که هدف آن این است که با تحلیل مراحل مختلف این اثر به این نکته مهم اشاره نماید که شازده کوچولو بعد از طی کردن مراحل سلوک دوباره به وطن خود که همان حقیقت وی است، بازمیگردد و این امر نشاندهنده صبغه عرفان شرقی است. نوشتار حاضر در پی آن است که شازده کوچولو را با نگاه فلسفی اخلاقی مورد بررسی قرار دهد .
    کلیدواژگان: شازده کوچولو، حقیقت خویش، اگزوپری، اخلاق
  • آزاده مهرپویان، سعید شیخی، مراد شاهمرادی صفحه 67
    پژوهش حاضر به مقایسه ویژگی های شخصیتی، سبک های هویت و هیجان خواهی دانش آموزان پسر معتاد و غیرمعتاد به اینترنت پرداخته است. طرح پژوهش، از نوع علی مقایسه یی میباشد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش آموزان اول دبیرستان شهرستان آبدانان بوده که در سال تحصیلی 95 1394 حدود 1200 نفر از بودند، نمونه آماری 290 نفر از دانش آموزان پسر که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و برای اندازه گیری متغیرهای پژوهش از پرسشنامه اعتیاد به اینترنت یانگ، فرم کوتاه پرسشنامه پنج عامل نئو، هیجان خواهی ماروین زاکرمن و سبک های هویت برزونسکی استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از ( آزمون t) آمار توصیفی (فراوانی، درصد فراوانی، میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی با استفاده از نرم افزار spss20 استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که بین دانش آموزان معتاد و غیرمعتاد به اینترنت از نظر ویژگی های شخصیتی، تفاوت معناداری وجود دارد. روان رنجوری در دانش آموزان معتاد به اینترنت، بیشتر از افراد غیرمعتاد بود، ولی میانگین نمرات سه ویژگی دیگر یعنی متغیرهای (برونگرایی، مقبولیت و وجدانی بودن) در افراد غیرمعتاد بیشتر از افراد معتاد به اینترنت بود. اما در متغیر گشودگی به تجربه، تفاوتی بین دو گروه وجود نداشت. همچنین بین دو گروه در سبک های هویت، تفاوت معناداری وجود دارد میانگین نمرات دانش آموزان معتاد به اینترنت در متغیرهای سبک هویت سردرگم/ اجتنابی و سبک هویت هنجاری بیشتر از دانش آموزان غیرمعتاد به اینترنت است. ولی میانگین سبک هویت اطلاعاتی در افراد غیرمعتاد بیشتر از افراد معتاد به اینترنت است و بین دانش آموزان معتاد و غیرمعتاد به اینترنت در متغیر هیجان خواهی و چهار مولفه آن (حادثه جویی، تجربه جویی، بازداری-زدایی و ملال پذیری) تفاوت معناداری وجود دارد .
    کلیدواژگان: اعتیاد با اینترنت، ویژگی های شخصیتی، سبک هایهویت و هیجان خواهی
|
  • Yusuf Seifzad Page 5
    The teaching of philosophy at the three standard levels (cognitive, affective, and motor) at schools has only been limited to the first level. In fact, it has rarely ever had a tendency to progress to higher levels and only relies on memorization. Moreover, it abounds in teaching the history of different schools of philosophy. However, the new method of teaching philosophy seems to advocate the promotion of philosophizing and thinking on the part of students so that, in addition to learning the best ways in this regard, they manage to perceive the fundamental problems of life. Moreover, the new method, through following a researchoriented approach and reinforcing creative thinking, helps the children to form some insights and views the internalization of which would enable them to employ some rational and constructive strategies and tendencies in life. The present paper deals with the most important dimensions and strategies which contribute to the stability of such methods. Some of them include paying attention to writing dialogs and dialogorientedness, question-orientedness and the development of a critical mind, situationalism and necessity, process-orientedness and development of intellectual abilities, problem-orientedness and practicing problem-solving, pragmatism and modernity, and efficiency and effectiveness. Unfortunately, the teaching of philosophy in Iran does not seem to employ such strategies.
    Keywords: education, philosophizing, creative thinking
  • Nawab Moqarrabi Page 11
    A question which demands our serious attention with regard to the Philosophy for Children Program is whether it is based on a neutral plan which lacks any presupposition, or whether it merely provides a new teaching method which is free from any kind of prejudgment and biased content. The founders of this program believe that it represents a method which lacks judgment and does not follow any ideology, and that is why it can be employed in any society with any culture, language, religion, and traditions. However, some authorities in the field, particularly those who aim to launch an indigenous version of this program in Iran in conformity with Iranian-Islamic ethical and moral values and standards, believe in the opposite. They argue that this program, both in terms of method and content, is based on a philosophical design which abounds in prejudgments, presuppositions, and ideologies which are basically rooted in Western culture, philosophy, and lifestyle. Therefore, unlike what its founders and advocates claim, it is in no way an impartial and neutral program or method whose content can be matched with the culture and moral values of each and every society.
    Keywords: philosophy, children, nativization, pre-supposition, methodology, content analysis
  • Ahmadreza Azerbaijani (Azar), Alireza Faqihi Page 23
    If we consider the attainment of the truth as the purpose of education, we will face three basic questions: Is truth a discoverable entity? Is truth an attainable entity? Is truth a constructibleentity? Then a related question would be: How could we attain the truth? In the course of history various educational systems have suggested different ideas regarding the inclusion of philosophy and philosophizing in children’s education. The process of the philosophical education of children in Iran and in the world is moving forward and has both serious advocates and opponents. The lack of this process can result in the development of a society which is void of reflection, flexibility, and dynamism and paves the way for the growth of certain dogmatic trends such as ISIS, Salafism, and Takfir. On the other hand, if the basis of our philosophical education is not correct, it might result in the development of an isolated and skeptic society. Besides, it might even lead to a kind of pluralism without any perception of monotheism while denying some evident affairs and entities such as God. This study examines the importance of piety and faith in the philosophical education of children through relying on the Qur’an and the words of the Infallibles (a).
    Keywords: intellect, philosophy, piety, faith, philosophical training
  • Seyyed Mehdi Nazemi Qarebagh Page 37
    Imagination is a very important term which is frequently used in both Islamic and contemporary philosophies. Many of the characteristics of human beings and the periods succeeding classical schools of philosophy can be interpreted with reference to the imaginal aspect of human existence. In Mulla Sadra’s view, some aspects of the world of imagination can change depending on the differences among human beings. Consumerism and the realization of consumer society are also considered to be among the most important features of the contemporary world so that the cultural values of people seem to have been influenced by the necessities of consumer societies. In their common sense, games primarily and essentially deal with imagination, too. Given the status of today’s human being and the relationship between games and a non-transcendent and consumer imagination, computer games can be viewed as an important embodiment of two elements of non-transcendent imagination and consumerism. What makes them susceptible to such as interpretation is their technological essence. In fact, in its technological and media form, games represent a limitless form of consumerism and embody an absurd kind of imagination which are rooted in mathematical thinking.
    Keywords: imagination, imaginal world, consumer society, technique, computer games
  • Kobra Ahmadvand, Soheila Gholami Hardashti, Hamid Ahmadi Hedayat Page 49
    Undoubtedly, different physical and mental activities are necessary for human growth. Children also need to perform various activities because of going through the most important period of their growth. In fact, playing can have an effective role in satisfying their need for performing both mental and physical activities. However, games have various functions such as promoting children’s intellectual growth, which certainly reinforces intelligent behavior and provides the necessary conditions for language learning and cognitive development of children. The most important feature of thought-provoking games, particularly in the field of philosophy and children, is their contribution to intellectual growth, which is realized through employing some tools such as toys, stories, films, animations, and pictures. Following a deductive approach, this study indicates that playing games accelerates children’s physical and mental growth and provides an environment where their thoughts can be developed in the best way possible. This requires the actualization of their potential for creativity, which demands the development of their imagination in the process of play. Accordingly, it is necessary to provoke their curiosity during this process by creating a challenging and exciting atmosphere.
    Keywords: philosophy of play, intellectual growth, teaching philosophy to children
  • Saeideh Qayemi Majd Page 59
    Moral criticism is one of the important branches of literary criticism which has always resulted in controversial discussions since ancient times. That is why it is necessary to emphasize the moral criticism of literary works. This paper provides a critique of The Little Prince by Antoine de Saint-Exupéry, the contemporary French writer. It has been translated into more than 100 languages and is one of the most read books all over the world. It was one of the most popular books of the 20th century, and that is why it was called the Book of the Century. In this paper, the writer initially deals with each of the characters of the story in terms of their nature and essential characteristics and explains the author’s intention of writing this book. Here, he portrays the different stages of his own wayfaring and, through an analysis of these stages, refers to the important point of the little prince’s return to his hometown, which is his very true self after going through the different stages of his wayfaring. This indicates the influence of Eastern gnosis on the creation of this work. The present paper examines The Little Prince following a philosophical-moral approach.
    Keywords: The Little Prince, Antoine de Saint-Exupéry, truth of self, morality
  • Azadeh Mehrpooyan, Saeed Shaikhi, Morad Shahmoradi Page 67
    The present study aimed to compare the personal characteristics, identity styles, and sensation seeking trait of internet addict and nonaddict male high school students. It was based on a causal-comparative design. The participants consisted of 290 male students who were chosen based on the convenience sampling method from among the population of 1200 first grade high school students in Abdanan. In order to measure the variables of the study, Young’s Internet Addiction Questionnaire (1998), a shorter version of the Revised NEO Personality Inventory (Neo-PI-R), Zuckerman’s Sensation Seeking Scale (1964), and Berzonsky’s Identity Styles Inventory (1992) were used. SPSS software, version 20, was used to analyze the data. Descriptive statistics, including score frequencies, percentiles, mean, and standard deviation, were computed for each data distribution, and inferential statistics, namely, the t-test, was employed to test the significance of the differences between the obtained mean scores. The results indicated that there were significant differences between internet addict and non-addict male students with regard to their personal characteristics. Internet addicts were more neurotic than nonaddicts. The mean scores of non-addicts were significantly higher than addicts regarding the variables of extroversion, acceptability, and conscientiousness. However, there was no significant difference between the two groups with respect to openness, to experience. The difference between the addicts and non-addicts’ mean scores on the Identity Style Inventory was also significant. The internet addicts obtained a significantly higher mean score on diffused/avoidant and normative dimensions of identity styles comparing to nonaddicts. However, non-addicts’ informational style mean score was significantly higher than that of addicts. Finally, there was a significant difference between the two groups with regard to the sensation seeking variable and its four dimensions (errantry, experience-seeking, disinhibition, and boredom susceptibility).
    Keywords: internet addiction, personality characteristics, identity styles, sensation seeking