فهرست مطالب

پژوهشنامه معارف قرآنی - پیاپی 24 (بهار 1395)
  • پیاپی 24 (بهار 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/02/27
  • تعداد عناوین: 6
|
  • منصور پهلوان، معصومه شیردل* صفحات 7-29
    عبارت Pفی ظلمات ثلاثO (الزمر/6)، ازجمله ظریف ترین اشارات علمی قرآن درباره اسرار آفرینش انسان است. در روایات معصومین(ع) مصداق آن را، «ظلمت بطن، رحم و مشیمه»، یا «ظلمت گوشت، پوست و خون» و یا «غلاف های در هم تنیده» دانسته اند. در مجموع، سه دیدگاه در باب مفهوم این «تاریکی های سه گانه» وجود دارد: «پرده های درون رحمی»، «لایه های پوششی جنین» و «فضاهای میان پرده ها و لایه ها». با توجه به معنای واژه «ظلمت» که به مکان و فضای بدون نور اطلاق می شود، می توان گفت که در اینجا «فضاهای بین لایه ها و پرده ها» مد نظر است و شامل فضای بین شکم و رحم، بین کوریون (گوشت رحم) و آمنیون (مشیمه) و بین آمنیون و جنین می شود. مفاهیم مورد نظر در روایات معصومین(ع) نیز ناظر به محتویات همین فضاهاست. همچنین، در آیه فوق، بر اهمیت این فضاهای پوششی در محافظت از جنین تاکید شده است.
    کلیدواژگان: مفهوم، ظلمات ثلاث، بطن، رحم، مشیمه
  • کاووس روحی برندق، محسن فریادرس*، خدیجه فریادرس صفحات 31-56

    ترجمه قرآن یکی از مسائل نو در حوزه قرآن پژوهی است که در سده کنونی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این نهضت، با وجود نقاط قوت فراوان، نقاط ضعفی نیز دارد. یکی از این نقاط ضعف، در معادل یابی آیه Pقال موعدکم یوم الزینه وان یحشر الناس ضحیO دیده می شود. این مقاله با روش تحلیلی توصیفی ترجمه های معاصر مشهور قرآن (شامل ترجمه های فارسی: آیتی، الهی قمشه ای، رضایی، صفارزاده، صفوی، فولادوند، کاویان پور، گرمارودی، مجتبوی، مشکینی، مصباح زاده، معزی و مکارم، از ترجمه های انگلیسی، پیکتال و صفارزاده و از ترجمه های آمریکایی، ترجمه شاکر) از این آیه را با دقت شایانی مورد بررسی قرار داده است و به این نتیجه رسیده که نزدیکترین ترجمه به ترجمه صحیح این آیه، ترجمه مشکینی و بهترین روش ترجمه نیز ترجمه تفسیری است.

    کلیدواژگان: قرآن کریم، ترجمه های معاصر قرآن، حضرت موسی(ع)
  • محبوبه غلامی*، معصومه غلامی، محمد ابراهیم روشن ضمیر صفحات 57-82
    از شیوه های تبیین معارف دینی در مکتب اهل بیت، در مواجه با اندیشه های مخالفان اسلام، مناظره و احتجاج هایی بوده است که ائمه معصومین یا تربیت یافتگان آنها در طول تاریخ انجام دادند. «مناظره» صرفا برای ساکت نمودن طرف مقابل صورت نمی گیرد و نیز برای الزام دیگر مسلمانان به تمکین و قبول استدلال دینی و فرهنگی بین مذاهب اسلامی نمی باشد، بلکه مناظره زیربنای وحدت اسلامی و مقدمه ای برای رسیدن به اصول مشترک و حقیقت است. این پژوهش که به شیوه توصیفی تحلیلی به رشته تحریر درآمده، با نگاه مدبرانه به دنبال پاسخ به این پرسش اصلی است که عوامل بروز آسیب «مراء»، پیامدها و عوامل رهایی از آن کدام است؟ بر اساس پژوهش به عمل آمده، از مهم ترین عوامل بروز آسیب آن، خودخواهی تعصبات قومی، غرور، جهالت و... می باشد و مهم ترین پیامدهای آن نیز نفاق و دورویی، دوری از شفاعت از شفعیان و... است. این اصول کاربردی، می تواند الگویی برای تدوین سند چگونگی یک مناظره صحیح و دور شدن آن از آسیب مراء باشد.
    کلیدواژگان: مناظره، جدل، مراء، نفاق و درویی
  • روشن دهقانی*، اصغر هادوی صفحات 83-103
    رزق یکی از مهم ترین نیازها و دغدغه های بشر از ابتدای خلقت بوده است که شامل هر نوع بهره ای از جانب پروردگار به موجودات می باشد. نحوه کسب رزق، آثار تربیتی بر ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی افراد بر جای می گذارد. در آموزه های دینی، «رزق» با فراوانی قابل توجهی ذکر شده است که نشان دهنده اهمیت این موضوع می باشد. در این پژوهش، با هدف بررسی آثار تربیتی رزق و کسب حلال با توجه به آیات و روایات سعی بر آن شده که به روش اسنادی، مضمون آیات و روایات مربوط به این موضوع بررسی گردد که از نوع پژوهش های بنیادی است. نوآوری پژوهش حاضر در مقایسه با پژوهش های پیشین، در بر دارنده روایات بحارالانوار به عنوان منبع جامع روایی شیعی و بررسی آثار تربیتی آن است که حاصل تحقیق حاکی از آن است که انتخاب شیوه های کسب رزق، تاثیر مستقیم در استواری و شکوفایی ابعاد مختلف در پی دارد که مقید بودن به کسب رزق حلال، در بعد زندگی فردی، شامل عدم پیروی از وسوسه شیطانی، تقویت روحیه سپاسگزاری و شکر، ایجاد و تقویت عمل صالح، آرامش و رفاه، تقویت و تثبیت دینداری و جلاء دادن روح می باشد. در بعد زندگی اجتماعی نیز شامل بهره مندی از فرزندان صالح، رعایت حقوق دیگران می باشد.
    کلیدواژگان: رزق، آیات، روایات، اثر تربیتی، بعد فردی، بعد اجتماعی
  • ناصر کولیوند*، نصرت نیل ساز صفحات 105-130
    نظریه تجسم اعمال که عهده دار تبیین کیفیت و نحوه دریافت جزای اعمال در عالم آخرت است، حقیقت اعمال آدمی را به عنوان پاداش یا کیفر او در آن عالم معرفی می کند. درگفته های بسیاری از عالمان و مفسران افزون بر ادله عقلی، شواهد نقلی فراوانی برای اثبات این نظریه به چشم می خورد. حدود 95 آیه از آیات قرآن به مسئله تجسم اعمال اشاره شده است. این آیات با توجه به گوناگونی آنها در نوع ساختار ادبی به دسته های متعددی تقسیم می شوند. دسته ای از این آیات با تعبیرهای مختلف از جمله دیدن اعمال، حضور اعمال، آوردن اعمال، آزمودن عمل و غیره به صراحت بر تجسم یافتن اعمال در عالم آخرت تاکید می کنند. دسته ای دیگر با ساختار نحوی خاص از جمله کاربرد استفهام انکاری و حصر، جزای اعمال در آخرت را عین اعمال معرفی می کنند. دسته سوم از آیات با تصویرپردازی های متعدد به صورت تشبیه یا تمثیل مانند تشبیه اعمال نیک مومنان به نور و اعمال کافران به سراب و تاریکی، ماهیت درونی برخی از اعمال را به تصویر کشیده اند. این جستار به بررسی ساختارهای ادبی و تعابیری در آیات قرآن می پردازد که می تواند شاهدی بر نظریه تجسم اعمال باشد.
    کلیدواژگان: تعبیر، تعابیر، ساختار ادبی، عمل، تجسم اعمال
  • سعید ششگل نژاد*، عبدالمجید طالب تاش صفحات 131-158
    نماز گونه ای نیایش و عملی عبادی برای برقراری ارتباط مستقیم و صعودی میان انسان با خداوند است که میان همه ادیان الهی مشترک است. مسلمانان و زرتشتیان به انجام این عمل عبادی ملزم هستند. این پژوهش با تتبع در متون مکتوب اسلام و زرتشت و به روش کتابخانه ای، به بررسی تطبیقی جایگاه نماز در این دو شریعت آسمانی پرداخت. همچنین، اشتراکات و تمایزات آن در این دو شریعت بررسی شد. در این پژوهش، روشن شد که نماز در اسلام و زرتشت از اهمیت بسیاری برخوردار است. این پژوهش به دست داد که از نظر اثربخشی در برقراری ارتباط با معبود، طهارت بخشی به روح و باطن، جلوه گاه شکرگزاری و سپاس در برابر نعمت های خداوند، نوبت های پنجگانه و سن وجوب نماز، میان اسلام و زرتشت قرابت و نزدیکی وجود دارد. این بررسی روشن کرد که نماز، در آیین زرتشت، هم عرض اعمال عبادی دیگر است، اما در اسلام، محور و رکن اساسی دینداری است. از این رو، در اسلام هیچ جایگزینی ندارد، منقطع نمی شود و از تکثرگونه ای برخوردار است و قبولی یا ناقبولی دیگر عبادت ها به پذیرش یا پذیرفته نشدن آن بستگی دارد که چنین رویکردی به نماز در آیین زرتشت یافت نشد.
    کلیدواژگان: نماز، جایگاه، اسلام، زرتشت، اوستا، قرآن، روایات
|
  • Mansoor Pahlevan, Masoomeh Shirdel * Pages 7-29
    The phrase “Fi Zolomaten Salasen” (Alzomar/6) includes one of the most delicate scientific allusions in the Quran about the secrets of man’s creation. In the narrations of the Infallible Imams (PBUT), some instances of it was mentioned such as the darkness of the abdomen, the uterus and Amnion, dark meat, skin and blood, or entangled pods. There exist three views on the concept of the “Zolomaten Salasen” totally: the blinds intrauterine, coating layers of the fetus, as well as spaces between the layers and the curtains. According to the meaning of the word “Zolomat” which refers to dark places, it can be implied that “Zolomat” here is considered as spaces between the layers and membranes, including the space between the abdomen and the uterus, the chorion (meat uterus) and amnion (placenta); and between amnion and embryo. The application of such concepts in the narrations of the Infallible Imams (PBUT) refers exactly to such places. Also in the above verse, the importance of these covering spaces to protect the fetus is stressed.
    Keywords: Concept, Zolomaten Salasen, the Abdomen, the Uterus, the Amnion
  • Kavous Rouhi Barandagh, Mohsen Faryadres *, Khadije Faryadres Pages 31-56

    Translation of the Quran is one of the newest issues in the field of the Quranic research which was carefully taken into consideration in the current century. This movement, despite many strong points, have also many weaknesses. One of these weaknesses exists in finding the appropriate equivalence of the verse OÞóÇáó ãóæúÚöÏõ˜õãú یóæúãõ ÇáÒøöیäóÉö æó Ãóä یõÍúÔóÑó ÇáäøóÇÓõ ÖõÍðìP. This descriptive-analytical study carefully examined contemporary translations of the Quran from different translators including Persian translators such as Ayati, Ellahyqmshhay, Rezayi, Saffarzadeh, safavi, Fooladvand, Kavyanpour, Garmaroudi, Mojtabavi, Meshkini, Mesbahzadeh, moezzi and Makarim, English translators like Pickthall, Saffarzadeh, and an American translator named Shaker and concluded that the closest translation to the correct translation of this verse is Meshkini’s translation, and the best translation method is interpretive translation.

    Keywords: the Quran, Quran's contemporary translation, Moses
  • Mahboubeh Gholami *, Masoumeh Gholami, Mohammad Ebrahim Roshanzamir Pages 57-82
    Throughout the history, one of the widely used methods by Imams or their students for the religious teachings when they were faced by Islam’s opponents was debate. Debate is not merely used to silent the other side, nor is it used to force Muslims to religious and cultural arguments between different sects of Islam. However, debate is the foundation of Islamic unity and a method to achieve common grounds and truth. The study was based on a descriptive-analytical method and was written in a tactful manner to answer the following general question that “what are the factors which cause the harms of debate, their consequences, and factors for avoiding such harms?” The results indicated that the most important factors for such problems are selfishness, ethnic prejudice, arrogance, ignorance, and so on. Also, their most important consequences are hypocrisy, deprivation from Imam’s help, and so forth. These practical principles can be used as a framework and guideline in order to prepare a proper debate avoiding its possible harm.
    Keywords: Debate, argument, Hypocrisy
  • Roshan Dehghani *, Asghar Hadavi Pages 83-103
    Livelihood has been one of the needs and concerns of mankind from the very beginning of creation which includes any kind of interest on the part of God to his creatures. In religious doctrines “Livelihood” is mentioned with considerable frequency that reflects the importance of this issue. How to make a living has educational effects on various aspects of personal social life. The study made an attempt to investigate the educational effects of halal livelihood and income with reference to the Quranic verses and hadiths through their content analysis. The innovation of the current study compared to previous research is its utilization of Bharalanvar traditions as a comprehensive resource of Shi’ite traditions and its educational effects. The research reached the conclusion that the using correct Livelihood methods has direct effects on the development and actualization of various dimensions such as earning halal money in the personal life including not following Satan’s temptations, reinforcement the spirit of gratitude, reinforcement of f right deeds, peace and welfare, reinforcement and stabilization of religious spirit. Its effects in individuals’ social life include the benefit of having righteous children and respect to the rights of others.
    Keywords: Livelihood, Verses, hadiths, Educational effects, Personal life, Social life
  • Naser Kolivand *, Nosrat Nilsaz Pages 105-130
    Visualization theory, which is used to explain the determination of the quality and howness of rewarding and punishment of human beings‘ deeds, shows the reality of human deeds in the hereafter. According to many scholars and commentators besides rational arguments, there exist ample anecdotal evidence to support this theory. 95 verses of the Quran alluded to the visualization of deeds. According to their different literary structures, these verses are divided into multiple categories. A group of these verses with different interpretaions and terminology such as the visualizations of deeds, the presence of deeds, the examination of deeds explicitly emphasize the visualizaions of deeds in the hereafter. The other special syntactic structures such as denial of questioning, arrest, and criminal deeds in the hereafter denote to the reality of occuring such procedures. The third set of signs with multiple imaging in the form of simile or metaphor such as metaphors for considering good deeds and acts of believers as light and regarding unbelievers‘ deeds as mirage and darkness portrayed.the innate nature of some of the deeds. This article examineed the literary structures and interpretations in the Quran that could provide evidence in support of the theory deeds‘ visualization.
    Keywords: interpretation, Literary structure, Deeds, Visualization of deeds
  • Saeid Sheshgol Nejad *, Abdol Majid Talebtash Pages 131-158
    Saying prayer as a kind of supplication and religious practice is meant for establishing an growing and direct relationship between God Almighty and men and interestingly is commonly found in all divine religions of the world. Muslims and Zoroastrians are required to practice this worshiping act. The present research, drawing on the written resources of Islam and Zoroastrianism and following a library research method, aimed to compare saying prayer as manifested in the above mentioned heavenly religions i.e. Islam and Zoroastrianism. Furthermore, the similarities and the differences between these two religions in terms of saying prayer were studied. The results suggested that saying prayer enjoys a high status in both Islam and Zoroastrianism. In addition, a number of similarities between Islam and Zoroastrianism were found including positive effects of saying prayer on human beings’ relations with God, its purifying effect on everyone’s soul, its manifestation as a symbol of thanking God for his numerous blessings, the daily schedule of saying prayers for five times, and the religious age when saying prayer is required as a religious practice. The research also suggested that saying prayer is on a par with other kinds of worshiping in Zoroastrianism while it is the cornerstone and the main axis of religion in Islam. Therefore, Islamic style of saying prayer has no alternative and must be practiced consecutively and nonstop, enjoys a proliferated set of types of practice, and whether other kinds of worshiping practices would be accepted or rejected by God depends on acceptance or rejection of one’s saying prayer. Such an approach towards saying prayer was not found in Zoroastrianism
    Keywords: Saying prayer, status, Islam, Zoroastrianism, Avesta, the Quran, Religious quotes