فهرست مطالب

مطالعات محیطی هفت حصار - سال چهارم شماره 16 (تابستان 1395)
  • سال چهارم شماره 16 (تابستان 1395)
  • 104 صفحه، بهای روی جلد: 40,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1395/06/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سعید ملکی، عبدالرحمن نوذری، رضا بدری صفحه 5
    امروزه در اثر شهرنشینی بدون برنامه، نابسامانی هایی در ویژگی های کاربری زمین در شهرها به وجود آمده است.جهت ارتقاء کیفی شهرنشینی، ساماندهی کاربری اراضی شهرها از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. علاوه بر این کاربری زمین شهری، جزو مفاهیم پایه و اصلی دانش شهرسازی و درواقع شالوده شکل گیری آن است و به اندازه ای اهمیت دارد که برخی از برنامه ریزان شهری در کشورهای پیشرفته آن را مساوی با برنامه ریزی شهری می دانند؛ لذا این پژوهش باهدف بررسی و ارزیابی کاربری اراضی شهر اهواز و با استفاده از روش تحلیلی- مقایسه ای بر پایه روش تجربی انجام شده است. در این روش ابتدا به منظور ارزیابی کاربری ها، از یک سو با استفاده از روش های مقایسه ای میزان کاربری شهری مناطق هشتگانه با کل شهر اهواز، ایران و جهان مقایسه شده و از سوی دیگر با استفاده از ضریب مکانی LQi به تفاوت های مکانی کاربری ها در سطح شهر اهواز پرداخته شده و وزن هر کاربری در سطح مناطق شهر اهواز مورد ارزیابی قرارگرفته است. درنهایت نیز تحلیل های به دست آمده را به محیط Excel و SPSS برده تا مورد کنکاش قرار گیرند. یافته های این تحقیق نشان می دهد که توزیع و پراکندگی کاربری ها در سطح مناطق شهر اهواز نامتعادل است و میزان سرانه کاربری ها با کشور و جهان اختلاف زیادی دارد. در این پژوهش مشخص شد که میزان سرانه کاربری های صنعتی، زمین های بایر و ساختمان های متروکه و مخروبه در سطح شهر زیاد و سرانه کاربری های پارک و فضای سبز، تفریحی- گردشگری و ورزشی بسیار پایین می باشد. درنهایت پیشنهاد هایی جهت توزیع بهتر کاربری ها ارائه شد.
    کلیدواژگان: کاربری اراضی شهری، روش مقایسه ای، مدل ضریب مکانی (LQi)، سرانه کاربری ها
  • رسول درس خوان *، پویا حاجی ستاری صفحه 15
    فضای جمعی شهری از مهم ترین عناصر ساخت فضایی شهر و بستر شکل گیری فعالیت های مختلف فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و مذهبی بوده و همیشه با قلب تاریخ شهر تپیده و سرگذشت آن را روایت کرده است. اقدام ها و برنامه های شهرسازی گذشته، بدون هیچ توجهی زمینه های نابودی این ارزش ها را فراهم آورده اند که اقدامات باعث شده است تا میدان، معنا و مفهوم اصلی خود را از دست بدهد و نقش آن کمرنگ تر شود. مخصوصا میدان های که در زمان های گذشته به محلی برای تجمع مردم بوده است (هویت شهرها) که با روی کار آمدن مدرنیته و به تبع آن ماشینیسم که بر تضعیف بنیادهای زیست اجتماعی دامن میزند، حضور پیاده در فضای شهری را، کمرنگ و زمینه حضور سواره را قوت بخشیده است. ازاین رو، عمده گره های شهری در قالب فلکه ها به وجود آمده و میدان ها قربانی این تحول شده اند.این مقاله با رویکرد توصیفی- تحلیلی بر بنیان، تعریف میدان و مفاهیم میدان با تاکید بر الگوهای ایرانی، شناخت ماهیت میدان، ضرورت کشف و بازشناسی فضاهای گمشده، عوامل موثر بر دگرگونی میدان در وضع حاضر و توقعات موردی از میدان بیان شده است. هدف اصلی، استفاده از مبانی به منظور بهتر کردن و مناسب کردن فضای میدان عالی قاپو است. جمع آوری اطلاعات بر اساس مطالعات کتابخانه ای) اسنادی(، مشاهدات میدانی و تکمیل پرسشنامه با حجم نمونه ای 50 نفر و به شیوه تصادفی تدوین شده و سپس به منظور تحلیل متغیرهای موردمطالعه از جدول SWOT برای نتیجه گیری در مورد وضع کنونی و گذشته میدان عالی قاپو اردبیل استفاده شده است. در ادامه با استفاده از طیف لیکرت پرسشنامه را ارزش گذاری کرده و ضریب نهایی به دست آوردیم. بر طبق نتیجه به دست آمده، راهبردهای میدان عالی قاپو به راهبردهای تهاجمی نزدیک است و مسئولین باید سعی کنند از نقاط قوت و فرصت نهایت استفاده را برده و نقاط ضعف را بپوشانند و به سمت این راهبردها گام بردارند تا به فضایی خلاق و پایدار برسیم.
    کلیدواژگان: میدان، فضای شهری، زندگی جمعی، هویت شهری، میدان عالی قاپو اردبیل
  • احمد حیدری، فرشید آرام، پوریا سعادتی وقار * صفحه 29
    برای بسیاری از مردم، پرندگان و طبیعت ارزش ذاتی دارند. پرندگان در طول تاریخ برای انسان اهمیت داشته و اغلب برای نمادهای فرهنگی باارزش مانند صلح، آزادی و وفاداری مورداستفاده قرار می گرفتند. علاوه بر لذتی که آن ها می توانند برای مردم بیاورند، ما به آن ها برای عملکردهای بحرانی زیست محیطی وابسته ایم. پرندگان با مصرف مقادیر عظیمی از حشرات و کنترل جمعیت جوندگان، کاهش آسیب به محصولات کشاورزی و جنگل ها و محدود کردن انتقال بیماری مانند ویروس غرب نیل، تب دانگ و مالاریا به ما کمک می کنند. پرندگان نقش حیاتی در بازسازی زیستگاه ها و عمل گرده افشانی گیاهان و پراکنده کردن دانه ها دارند. با توجه به اهمیت موضوع مقاله پیش رو به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای جایگاه پرندگان را از دیدگاه قرآن، گفتار معصومین (ع) و عرفا بررسی نموده و با توجه به فواید وجود پرندگان هم در زندگی اجتماعی- شهری و هم در زندگی فردی، به تاثیر و نقش آن در معماری ایرانی اسلامی که با ساختمان هایی مانند کبوتر خانه ها نمود پیداکرده، می پردازد. بعد از موارد ذکرشده، جایگاه و شرایط پرندگان را در معماری و شهرسازی معاصر بررسی نموده و در پایان نیز به عنوان هدف تحقیق راهبردهای مناسبی در سه حوزه، راهکارهای فردی، راهکارهای سازمانی و راهکارهای جلوگیری از برخورد پرندگان به شیشه، برای شهرهای معاصر ارائه شده است. امید است این تحقیق، جایگاه پرندگان را در معماری و شهرسازی بیش ازپیش ارتقاء داده تا بتوان علاوه بر استفاده از این موهبت الهی، از حقوق حیوانات و پرندگان که جز موازین دین مبین اسلام نیز می باشد، دفاع نمود.
    کلیدواژگان: جایگاه پرندگان، کبوتر خانه، شهرهای معاصر، برخورد پرندگان، شیشه
  • اسماعیل نصیری *، مجتبی روستا، علی احمدی صفحه 41
    محیط شهری مکانی است که فرد و یا به عبارت بهتر شهروندان در آن زندگی کرده، کار می کنند و در آن به استراحت و فراغت می پردازند؛ اما برای اینکه یک محیط شهری بتواند ضامن حیات سالم اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مردم باشد نیازمند کیفیت مناسب و شایسته شهروندان خود می باشد. دراین بین برای دستیابی به کیفیت مطلوب محیطی نظرسنجی و مشارکت دادن مردم در برنامه ریزی و طراحی شهری گامی اساسی می باشد. ازآنجاکه ارتقاء کیفیت محیط شهری یکی از ملزومات ارتقاء سطح کیفیت زندگی شهری محسوب می گردد. این تحقیق برآنست تا با بررسی شاخص های مرتبط باکیفیت محیط شهری از منظر دید شهروندان محله یافت آباد شهر تهران، به شناسایی ابعاد آن به پردازد. این تحقیق به لحاظ روش از نوع پیمایشی مبتنی بر استفاده از پرسشنامه می باشد. تعداد جامعه نمونه 250 نفر است. به منظور تحلیل و استنتاج، بسته به نوع داده، مقیاس متغیرها و اهداف موردنظر از روش آماری توصیفی نظیر میانگین، روش های تحلیل آماری نظیر همبستگی و برای درک شکاف بین وضع موجود و ایده آلات از دید جامعه نمونه از روش های آماری نا پارامتری نظیر آزمون ویلکاکسون استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که وضعیت کیفیت محیط شهری در منطقه موردمطالعه در اکثر شاخص های بررسی شده با وضعیت مطلوب از دید ساکنین فاصله زیادی دارد و تنها در برخی شاخص ها نظیر فضای سبز، حمل ونقل، بهداشت و درمان در حد مطلوب ارزیابی شده است.
    کلیدواژگان: کیفیت محیط شهری، برنامه ریزی شهری، کیفیت زندگی، یافت آباد
  • مریم قهرمانی *، کبری صیادی صفحه 53
    مساکن مهر جز بزرگ ترین پروژه های بعد از انقلاب کشور درزمینه مسکن شهری بوده است که از دید کارشناسان دارای مزایا و معایبی بوده است. در شهر همدان هم بمانند بسیاری از شهرها، مساکن مهر طراحی و اجرا شد. در این تحقیق به بررسی کیفیت زندگی ساکنان این مساکن با رویکرد ذهنی پرداخته شده است تا نگاه ساکنین را با رویکرد پایین به بالا بررسی شود. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی توسعه ای و ازنظر شیوه انجام، توصیفی تحلیلی بوده و بر اساس مطالعه کتابخانه ای و تکمیل پرسشنامه انجام شده است. در این پژوهش تعیین حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران به دست آمد. در بخش مطالعات میدانی، داده های موردنیاز به شیوه های مختلف مشاهده و تکمیل پرسشنامه و از طریق مراجعه به محل، تهیه شده، پرسش نامه در طیف لیکرت 5 مقیاسی، طراحی شد در این راستا و در جهت اهداف تحقیق، از طریق تحلیل رگرسیون چندگانه و آزمون T پرداخته شد. بر اساس اطلاعات به دست آمده، این مساکن دارای میانگین پایینی از رضایت ساکنان است و امکانات تفریحی و ورزشی مبرم ترین نیاز ساکنین می باشد.
    کلیدواژگان: کیفیت زندگی، توسعه پایدار، مسکن مهر، شهر همدان
  • نگین سرایدار *، یلدا فتاح زاده صفحه 65
    شبکه شهری مجموعه شهرها را در فضای جغرافیایی خاص جای میدهد و مجموعه شهری را میتوان بعنوان یک اصطلاح نو درمطالعات کلان شهرها بررسی نمود. مجموعه شهری، پهنه ای جغرافیایی است متشکل از شهر مرکزی و مراکز جمعیتی، تولیدی، خدماتی پیرامون آن، که در تعامل محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فضائی با یکدیگر قرار دارند و نظام واحدی از سکونت و فعالیت و خدمات را در حال و آینده تشکیل می دهند. برنامه ریزی و مدیریت این مجموعه در قالب سازمان واحد فضائی و یکپارچه ای انجام می گیرد. محدوده مجموعه های شهری، به عنوان محدوده همبسته فضایی و عملکردی، دارای الگوی منظم تعامل های جمعیتی و فعالیتی هستند. شهر اراک از سال 1389با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری کشور به مجموعه کلان شهرهای ایران پیوست دراین پژوهش محقق با بیان استانداردها و شاخص های کلان شهری در ایران با استفاده از مدل های رتبه اندازه، به این نتیجه می رسد،که این شهر دارای ظرفیت تشکیل مجموعه شهری را با نتایج بدست آمده با شهرهای شازند، توره، مهاجران، جاورسیان، داوودآباد و کارچان با شعاع عملکرد حداکثر 45 کیلومتری را دارد. همچنین بررسی ها نشان داد، شهر ساوه با داشتن حداقل جمعیت لازم برای شهر مرکزی و فاصله کم با شهرهای پیرامون خود، ارتباط و پیوند مستقیمی را به وجود می آورد؛ بنابراین می توان برای این ناحیه از استان نیز یک مجموعه شهری تعیین کرد. جهت افزایش توان این مجموعه های شهری می توان با محاسبه ضریب اشتغال در بخش صنعت و خدمات با شعاع عملکردی معینی، نیاز به سرمایه گذاری در بخشهای یاد شده از جمله ضرورت ها است.
    کلیدواژگان: کلان شهر، مجموعه شهری، شهر مرکزی، مدل رتبه اندازه
  • سحر شایگان فر صفحه 77
    در مقاله پیش رو با عنوان «تبیین نظام حاکم بر طراحی کوشک های همدان دوران قاجار»، تلاش بر آن است تا با بررسی ویژگی های دوره تاریخی موردنظر به لحاظ فرهنگی، اجتماعی و بررسی کلیت معماری در این دوره به نتایجی در خصوص فرهنگ و معماری دوران قاجار در ایران دست یابد؛ همچنین به بررسی های کلی در خصوص اقلیم شهر همدان می پردازد و پس از جمع بندی ویژگی های فرهنگی، اقلیمی، معماری نوبت به بررسی نمونه های موردی می رسد که به طور کامل بررسی می شوند و سپس نتایج بررسی ها با توجه به نتایج حاصله از بررسی قبلی یعنی کلیات فرهنگ و معماری دوران قاجار و ویژگی های اقلیمی شهر همدان دسته بندی می شوند. این پژوهش در دسته بندی گونه شناسی قرار دارد و روش تحقیق آن کیفی است که در آن متغیرهای ثابتی چون شهر همدان و دوران قاجار وجود دارد و متغیرهای وابسته آن اقلیم، فرهنگ و درنهایت نظام حاکم بر طراحی کوشک ها می باشد. این مقاله تلاش دارد تا به نتایجی در خصوص الگوی حاکم بر روش طراحی کوشک ها، تاثیر اقلیم و فرهنگ بر این نظام، دست یابد.
    کلیدواژگان: نظام حاکم معماری دوران قاجار، ویژگی های کالبدی کوشک، دوره تاریخی قاجار، عوامل موثر بر کالبد و فضای کوشک (عمارت) ها
|
  • Page 5
    improving the quality of urbanization, reorganizing of urban land use is very important. Therefore, The aim of this study is to evaluate effectiveness of land use in Ahvaz by using comparative analytical method which is based on experimental methods. Method of data collection is document study and field study. In order to assess land use, using a comparative analysis method, eight regions with a total amount of urban land in Ahvaz, Iran and the world is compared. using LQi model the research investigated spatial differences in land use between the areas of Ahvaz city. The results show that the distribution and the scattering of land use in the regions of ahvaz is unbalanced. And the amount of land capitation in the areas of Ahvaz very difference with country and the world. In this study it was found that the per capita industrial , wasteland and dilapidated buildings in the city is more than average and per capita for park and green space and recreational tourism and sports are very low. In all eight area of Ahvaz city per capita of road is desirable and higher than the national average. Finally, some recommendations for improving the effectiveness of land uses and remove polluting industries factories in the city are presented by a more balancede distribution of green space in the between area.
    Keywords: urban Land use, comparative analysis method, model (LQi), per capita, Ahvaz city
  • Page 15
    The urban public space is of the most important elements in spatial construction of a city and is a ground for various cultural, economic, social and religious activities. The public space in a city, as the historical center, retells its story. The Urban planning and actions in the past have negligently provided the scene for diminishing these values and destructing the history. And by doing so, they have caused the square to lose its original meaning and assume a minor role. As a matter of fact, by the rise of modernity and, as its consequence, mechanism , through undermining the foundations of social life, the presence of pedestrians faded in the urban spaces and a background was provided for the increased presence of cars, in the squares, especially, those squares that were a place for gathering people in the past (urban identity). Therefore, major urban nodes were created in the form of junctions, while sacrificing squares for such changes. This study adopted a descriptive- analytical approach based on the definition and the concepts of square with emphasis on the Iranian patterns, recognition of the nature of squares, the necessity of detection and recognition of the missing spaces, the factors affecting changes in the squares in the current situation,, and the expectations about the case square. The main objective in this study was using the principles for improving the space of Ali-Qapu square. Data collection was done by library method (Documentary), field observations, and using questionnaires with a sample size of 50 people who were chosen randomly. Subsequently, Swot table was employed to analyze the variables under study and make conclusion about the current and past states of Ali-Qapu. Then, the final coefficient was obtained from the questionnaire items which were rated based on the Likert's scale. According to the results, the strategies applied to Ali-Qapu Square approached the aggressive strategies. Thereupon, it is suggested that the authorities, by employing the suggested strategies, take advantage of the strengths and opportunities and overcome the weaknesses, so that a sustainable and creative space may be accomplished.
    Keywords: Square, Urban Space, Public Life, Urban Identity, Alighapoo Square in Ardabil
  • Page 29
    For many people, birds and nature have intrinsic value. Birds have been important for humans throughout history and often it have been used in valuable cultural symbols such as peace, freedom and loyalty. In addition to the pleasure that they can bring to people, weve belonged them in the environmental crisis. Birds can help us by consuming vast quantities of insects, and rodent population control, reducing damage to crops and forests, and limiting the transmission of diseases such as West Nile virus, dengue fever and malaria. Birds play a vital role in the pollination of plants and habitat restoration and disperse the seeds. Furthermore, the birds are also used for purposes such as tourist attraction that can be applied as a tool for economic investment benefit as well as maintaining the diversity of species. You also can use them to treat patients and elderly (mentally). But today in contemporary architecture and urbanism the environmental matters and even the risks that endanger the life of these creatures have been became an obsolete. Because of the importance of the issue this article have reviewed bird’s position in Quran, speech infallibles and mystics by using library studies in a descriptive study. Because of the bird’s Benefits in social and individual's life, we study the impact and role of birds in the Islamic Iranian architecture as buildings the pigeon houses are manifestations of it. After that, we study the status and condition of birds in contemporary architecture and urbanism as well as the impact of new construction and urban living conditions in survival of the species. Then, After identifying the main conditions and factors that affect the life of the birds, we recommended Strategies in individual solutions, enterprise solutions and strategies to prevent birds from crashing into glass as the research target (It can be supposed as one of the main causes of mortality of birds in contemporary architecture and urbanism due to excessive working glass).we hope this research increase the role of birds in architecture and urbanism till we use all of the social , economic and environmental benefits of this gift of god, and also we protect the rights of birds and other animals as Islam emphasize it.
    Keywords: Bird's Role, Pigeon House, Contemporary Cities, Birds Crash, Glass
  • Page 53
    Mehr housing has been one of the major project of country after revolution in the field of urban housing which has advantages and disadvantages in view of experts. In Hamedan, Mehr housing was designed and implemented like many other cities. This research has investigated the quality of life of the inhabitants of the houses with the mental approach to check view of Inhabitants in bottom-up approach. This research is application developmental with a descriptive-analytic method which was done according to completed questionnaires (likert scale) and library studies. In this research, the sample size was estimated by Cochran formula. For analyzing data was used regression analysis and T-test. According to results, satisfaction level of Residents of these houses is low and leisure facilities and sports are the most in demand.
    Keywords: Quality of Life, Sustainable Development, Mehr Housing, Hamedan
  • Page 65
    The urban areas put the cities in special geographical spaces and research about these urban areas and definition of its boundary is a new field for urban studies. The metropolitan areas has included central city and population and production centers and other services that they put with another in environmental, economic, social and special contacts and they make an unique system of residence and action for now and future. The management of this areas has been ended by an unique and well system. The metropolitan area as an operational and correlative area has a regular pattern for social and population relations. The Arak city joined many huge sections and boundaries to itself from 1389 year by sanction of high council of urban planning and architecture. In this study, the researcher by presentation of standards and metroploitan patterns in Iran and by help of rank-size rule find out that this city has the capacity for urban concentration with comparison to Shazand, Toure, Mohajeran, Javersian, Davoud Abad and Karchan at the radius of 45 km. Also, Saveh City based on the research has the minimum population that it makes the relations with the other cities for central city week and by short distance with the other cities. So, we can definite an metropolitan area for this region of province.
    Keywords: megapolice, urban section, central city, model of grade-measure
  • Page 77
    This paper is trying to Find out the results of the culture and architecture of Qajar period in Iran by examining the characteristics of the historical period in terms of cultural , social and architectural elements in this period and Overall survey will be conducted in Hamadan After understanding elements of the cultural characteristics, climate, architecture, the paper review case studies; which fully and accurately checked then The results of the investigation and classified them according to the results of the review (general culture and architecture, the Qajar era and climatic characteristics of Hamadan). This research is in category of searching typology and qualitative research method in its nature. Eventually the purpose of this article is to achieve the Results of the palace design pattern and the impact of climate and culture on these patterns.
    Keywords: Interpretation, Architectural elements, Dominant method, Mansion, Qajar Period.