فهرست مطالب

پژوهشنامه مالیات - سال بیست و چهارم شماره 30 (تابستان 1395)
  • سال بیست و چهارم شماره 30 (تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/07/28
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محمدمهدی بر محمد مهدی برقی اسکویی *، ناهید عاشوری، اکبر عاشوری صفحه 11
    سازگاری مخارج جاری دولت با درآمدهای مالیاتی یکی از مهمترین شاخص های ارزیابی عملکرد دولت ها در اقتصاد سیاسی و بخش عمومی می باشد. همچنین جهانی شدن باعث می شود که دولت ها نقش انحصاری خود را در اعمال سیاست های مالی از دست بدهند. این مقاله به بررسی نقش متغیرهای جهانی شدن، درآمد های نفتی، تورم و رشد اقتصادی بر شاخص درآمد مالیاتی بر هزینه های جاری دولت (T/G) اقتصاد ایران طی سال های 1393-1349 با استفاده از روش خودتوضیح با وقفه های توزیعی(ARDL) می پردازد. بر طبق نتایج شاخص جهانی شدن در کوتاه مدت تاثیر مثبت و در بلندمدت تاثیر منفی بر شاخص T/G دارد. بنابراین در کوتاه مدت «فرضیه کارایی» جهانی شدن و در بلندمدت «فرضیه جبران» جهانی شدن برای اقتصاد ایران صادق می باشد. شاخص درآمدهای نفتی هم در بلندمدت و هم در کوتاه مدت تاثیر منفی و معنادار بر شاخص T/G دارد. این نتیجه تاییدی بر صادق بودن «فرضیه نفرین منابع» در مورد سیاست های مالی دولت دارد که موجب ناکارایی شاخص مالیات بر هزینه های جاری دولت می شود. همچنین تولید سرانه حقیقی بدون نفت و نرخ تورم به ترتیب تاثیر مثبت و منفی بر عمکلرد شاخص T/G در طی بازه زمانی تحقیق داشته اند. مهمترین پیشنهادات سیاستی حاصل از این پژوهش برای پژوهش گران و سیاست گذاران بحث شده است.
    کلیدواژگان: درآمد کل مالیاتی، مخارج جاری دولت، شاخص جهانی شدن کوف (KOF)، نفرین منابع
  • سحر سپاسی، حمید حسینی آبخارکی * صفحه 41
    هدف اصلی این پژوهش بررسی قابلیت اتکا و کارایی ضرایب مالیاتی تدوین شده توسط سازمان امور مالیاتی است. به عبارت دیگر سوال آن است که « آیا ضرایب مالیاتی، توانایی تخمین مناسب و صحیح سود مشمول مالیات شرکت ها را دارا می باشند یا خیر». جهت انجام این پژوهش، نمونه ای مشتمل بر 38 شرکت پیمانکاری ساختمانی که همگی دارای ضریب مالیاتی یکسان (14%) در دفترچه ضرایب مالیاتی بودند، طی دوره زمانی 1390-1388 انتخاب و بررسی گردید. در پژوهش حاضر سود مشمول مالیات ناشی از فعالیت های عملیاتی شرکت های مذکور بر اساس دفاتر با سود مشمول مالیات ناشی از فعالیت های عملیاتی این شرکت ها که با استفاده از ضرایب مالیاتی محاسبه شده است، با استفاده از دو آزمون t و تحلیل واریانس مقایسه گردید. نتایج به دست آمده نشان می دهد که مابین دو گروه اطلاعات مذکور تفاوت معنی داری وجود دارد و این موضوع بیشتر به خاطر بالا بودن ضریب مالیاتی شرکتهای پیمانکاری نسبت به نرخ سواد احتسابی قابل تعیین از طریق رسیدگی به دفاتر می باشد به طوری که این ضریب توانایی و قابلیت تخمین سود مشمول مالیات ناشی از فعالیت های عملیاتی این شرکت ها را دارا نمی باشد.
    کلیدواژگان: مالیات، سود مشمول مالیات، ضرایب مالیاتی، سود بر اساس دفاتر، سود بر اساس ضرایب
  • مجید مداح *، محسن شفیعی نیک آبادی، ندا سمیعی صفحه 65
    رضایتمندی و افزایش سطح رفاه مردم یکی از اولویت های اساسی دولت است که این امر به طور طبیعی به درآمدهای دولت بستگی دارد؛ مالیات ها یکی از منابع درآمدی دولت می باشند که از طریق آن ها امکان عرضه کالاها و خدمات عمومی به وجود می آید. در این راستا پرداخت مالیات که به وسیله آن بخشی از قدرت خرید و پس انداز جامعه به دولت انتقال می یابد و از این طریق انجام فعالیت هایی نظیر بهداشت، آموزش، امنیت و دیگر کالاها و خدمات عمومی میسر می شود، دارای اهمیت اساسی است. هدف از این بررسی، تعیین نرخ های بهینه مالیاتی در اقتصاد ایران است؛ در این راستا، ابتدا از طریق بهینه یابی، تابع مطلوبیت خانوارها با استفاده از الگوریتم ژنتیک، مقادیر بهینه تقاضای کالای عمومی که متناسب با پرداختی مردم به عنوان مالیات است به دست می آیند. سپس، نرخ های مالیاتی بهینه متناسب با سطح تقاضای بهینه افراد از کالای عمومی استخراج می شوند که از طریق آن، درآمدهای بهینه مالیاتی قابل حصول توسط دولت طی سال های 92-1380 به دست می آیند؛ نرخ های بهینه مالیاتی در دو حالت وجود و عدم وجود درآمدهای نفتی در محدودیت بودجه ای دولت محاسبه شده اند. نتایج حاصل از برآوردهای انجام شده نشان می دهند: درآمدهای مالیاتی عملکرد و بهینه دولت در حالت وجود درآمدهای نفتی با هم تفاوت دارند که این تفاوت دارای نوسانات زیادی است. این در حالی است که در حالت عدم وجود درآمدهای نفتی در مدل، تفاوت کمتری بین درآمدهای مالیاتی عملکرد و بهینه دولت وجود دارد. استفاده از حداکثر توان مالیاتی کشور و افزایش پایه مالیاتی جهت بهبود عملکرد نظام مالیاتی کشور موجب می شود تا با اتکاء کمتر به درآمدهای نفتی، امکان تامین کالاها و خدمات عمومی مورد نظر شهروندان فراهم شود.
    کلیدواژگان: نرخ های بهینه مالیاتی، دولت، کالای عمومی، ایران
  • رضا نجاری *، جعفر آهنگری صفحه 107
    هریک از مدل های پیشین آمادگی الکترونیکی برحسب هدف و سطح تحلیلی که مد نظر دارند، دارای قوت و ضعف هایی بوده، بنابراین طراحی مدل ارزیابی آمادگی الکترونیکی مناسب و منطبق با ویژگی ها و مختصات سازمان مورد مطالعه، ضرورت دارد. در این مقاله سعی شده است با بررسی مدل های موجود و با در نظر گرفتن نقاط قوت و ضعف هریک از آنها، ابعاد و مولفه های آمادگی الکترونیکی ارائه شود. به همین منظور ابتدا مدل های مطرح برای ارزیابی آمادگی الکترونیک در سطح بین المللی، ملی و سازمانی مورد بررسی قرار گرفته است؛ سپس با استفاده از روش فراتلفیق، طبقه بندی جدیدی از ابعاد و مولفه های ارزیابی آمادگی الکترونیک ارائه شده است. برای تعیین شاخص های ارزیابی آمادگی الکترونیک، پانل دلفی خبرگان و صاحب نظران حوزه دولت الکترونیک در سه مرحله تشکیل و شاخص های ارزیابی آمادگی الکترونیکی استخراج و نهایی شده است. در نهایت مدل تدوین شده برای سازمان امور مالیاتی با نمونه ای به تعداد 465 نفر که به روش تصادفی انتخاب شده، با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری مورد آزمون و سپس اصلاح قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: آمادگی الکترونیکی، مدل های سنجش آمادگی الکترونیک، آمادگی محیطی، آمادگی سازمانی، آمادگی سرمایه های انسانی
  • رضا چراغی *، مهدی عاشوری صفحه 137
    بسیاری بر این عقیده اند که شرکت های عملی به علت نداشتن شخصیت حقوقی، تجاری نیستند. اکنون فارغ از همه اختلافات با رویکردی جدید، از نگاه مالیاتی و جهت دست یابی به اقتصاد سالم به آنها نگریسته می شود. درآمد شرکتهای تجاری از مهمترین منابع مالیاتی دولت ها است. شرکت های عملی، عدم شناسایی خود از طرف دولت را دستاویزی برای فرارهای بزرگ مالیاتی قرار داده و از باب تبعیض مالیاتی، نارضایتی سایر مودیان را منجر می گردند. شناسایی شخصیت حقوقی برای شرکت هایی که به قصد فرار مالیاتی اقدام به ثبت نمی کنند، حداقل اقدام قانونگذار در جهت ممانعت از این فرار است. با روی آوردن به چنین رویکردی و با توجه به اینکه بسیاری از حقوقدانان، نظم جامعه را در گرو عدم شناسایی شخصیت حقوقی چنین شرکت هایی می دانند، سوالی که پیش می آید این است که آیا از دید حقوق مالیاتی نظم جامعه چنین نظری را می پذیرد؟ و آیا توسل به مقررات مالیاتی می تواند در شناسایی شخصیت حقوقی این شرکت ها موثر باشد؟ این سوالات و پاسخ آنها موضوع اصلی این مقاله را تشکیل می دهند. رویکرد مالیاتی، برهانی محکم برای شناسایی شخصیت حقوقی شرکت های عملی (موضوع ماده 220 قانون تجارت) است
    کلیدواژگان: شرکت های تجاری، شرکت های عملی، فرار مالیاتی، اشخاص حقوقی، شخصیت حقوقی
  • مهدی صالحی *، سمانه زمانی مقدم، افسانه لطفی صفحه 171
    هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین سبک های تفکر در مدیران مالی و اجتناب از پرداخت مالیات شرکت ها می باشد. جامعه آماری پژوهش شامل شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در دو صنعت بیمه و بانک می باشد. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از مقیاسهای سبک تفکر استرنبرگ و گریگورنکر (1997) و صورت های مالی بدست آمده است. برای اندازه گیری اجتناب مالیاتی از سه متغیر نرخ موثر مالیات، نرخ موثر نقدی مالیات و تفاوت درآمد قبل از مالیات و درآمد مالیاتی (تفاوت مالیاتی) استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش رابطه معنی داری بین سبک تفکر جزئی و سبک تفکر محافظه کاری با اجتناب از پرداخت مالیات شرکت ها نشان می دهد.
    کلیدواژگان: سبک های تفکر، اجتناب مالیاتی
  • حسین بهروان، محسن نوغانی، کمال اوجاقلو * صفحه 189
    هدف تحقیق پیمایشی حاضر، بررسی کنش مالیاتی و عوامل جامعه شناختی موثر بر آن در بین مودیان شهر زنجان است. مرور نظریه ها نشان داد که برخی از آن ها به نقش سوژه مختار و خلاق و برخی بر نقش ساختار در انتخاب گزینه های تمکین و فرار مالیاتی تاکید می کنند و دسته سوم از نظریه ها بر تلفیقی از هر دو تاکید می کنند که نظریه گیدنز یکی از مهم ترین آن ها است. پس از استخراج فرضیه ها، تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها، پرسشنامه ای با اعتبار و پایایی مناسب تهیه شد. 231 نفر از مودیان با روش نمونه گیری تصادفی جهت تکمیل پرسشنامه انتخاب شدند. فرضیه ها با استفاده از نرم افزار SPSS آزمون شدند. نتایج تحقیق نشان داد عقلانیت ابزاری، اعتماد به مسئولان سازمان امور مالیاتی و عدالت نظام مالیات بر ارزش افزوده در کنش مالیاتی تاثیر دارند.
    کلیدواژگان: فرار مالیاتی، عقلانیت ابزاری، عدالت مالیاتی، نظارت نظام مالیاتی، اعتماد اجتماعی، مالیات بر ارزش افزوده
  • علیرضا عرفانی *، محمدقاسم رضایی، مارال اسکندری اسکندری صفحه 213
    یکی از پیش شرط های اصلی برای اجرای چارچوب هدف گذاری تورم، استقلال بانک مرکزی است؛ در چنین چارچوبی، بانک مرکزی نباید ملزم به حفظ نرخ ارز رسمی، افزایش نرخ رشد اقتصادی مغایر با تورم و همچنین اتکای بیش از حد بر درآمدهای حق الضرب باشد. مورد اخیر یعنی عدم استقراض دولت از بانک مرکزی و اتکاء به درآمدهای مالیاتی برای تامین منابع عمومی کشورها حائز اهمیت است. در واقع بر اساس نظر باتینی و لاکسون (2006) با تقویت استقلال بانک مرکزی و با دادن حکم شفاف به مقامات پولی برای تورم پایین، نظام هدف گذاری تورمی، دولت را از درآمد حق الضرب که یکی از منابع اصلی درآمد عمومی در کشورهای در حال توسعه است، بی نیاز می کند. در نتیجه می توانیم انتظار داشته باشیم که دولتها در جهت جمع آوری درآمدهای مالیاتی برای جبران ضرر تورمی درآمد مالیاتی تلاش خواهند کرد. تحلیل نظری مقاله این فرضیه را مطرح می کند که هدف گذاری تورم باعث ترغیب دولت ها به کارایی مالیات ستانی و در نتیجه افزایش درآمدهای مالیاتی خواهد شد. شواهد تجربی بر اساس تکنیک اقتصادسنجی برای داده های پویا و به کارگیری روش گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) برای دوره زمانی 2012- 1995، فرضیه این تحقیق مبنی بر تاثیر اتخاذ هدف گذاری تورمی توسط کشورهای در حال توسعه بر افزایش درآمدهای مالیاتی را تایید می کند. در این میان نتایج حاصل از برآورد دو متغیر اصلی این مقاله بیشتر حائز اهمیت است؛ متغیر دامی هدف گذاری تورم و متغیر مستقل نرخ جابه جایی رییس کل بانک مرکزی که اولی اثر مثبت بر روی نسبت مالیاتی دارد و دومی اثر منفی.
    کلیدواژگان: هدف گذاری تورم، مالیات، پانل پویا، GMM
|
  • Mohamadmahdi Barghi Oskui *, Nahid Ashouri, Akbar Ashouri Page 11
    The Compliance of government’s expenditures with its tax revenues is the most important criteria for evaluating the performance of governments in political economy and public sector. Globalization causes governments to lose their monopoly on its implementation of fiscal policies. This study investigates the role of globalization, Oil revenues and economic growth on the ratio of the government’s tax revenues to its expenditures (T/G index) regarding Iran's economy between 1970 and 2014, using autoregressive distributed lag (ARDL) method. According to the results, Globalization had a short term positive impact and a long term negative impact on the T/G index. So in the short term Globalization’s “efficiency hypothesis” and in the long term Globalization’s “compensation hypothesis” are true for the Iran’s economy.
    Keywords: Total Tax Revenue, Government's Current Expenditures, KOF Index of Globalization, Resource Curse
  • Sahar Sepasi, Hamid Hoseini Abkharaki * Page 41
    The main goal of this project is to deliberate the reliability and efficiency of tax coefficients which developed by the state tax organization. In other words, this project has been examined whether tax coefficients have been able to estimate taxable profit of companies correctly? A sample including 38 construction companies (with coefficient of 14% in tax coefficient note book) has been selected and examined through the period of 1388 – 1390. In the present project, taxable profit arising from those companies activities based on notebooks and financial statements; and taxable profit by using tax coefficients have been accounted and compared by T- tests and variance analysis. The results indicated that between these two information groups, there is a significant difference which is due to the high amount of the aforesaid coefficient. In other words the coefficient is not able to calculate the taxable profit correctly.
  • Majeed Maddah *, Mohsen Shafiee Nikabadi, Neda Samiee Page 65
    One of the basic priorities of government is public satisfaction and increased level of welfare which in turn is naturally depended on government revenue; tax is a source of government revenue through which public products and services are provided. Tax payment has a fundamental importance because a part of purchase power and savings of the society is transferred to the government to provide things such as health, training, security, and other public goods and services. The purpose of the current study is to determine optimized tax rates which can both satisfy people and remove the limitations of governmental budget in Iran economy. To achieve this objective, a public balance pattern has been provided with three sectors including households, agencies, and government-money position in which each sector tries to optimize its objective given its restrictions. In this line, firstly, the utility function of households through optimization using Genetic Algorithm would achieve optimized value of public goods demand applicable to tax payment by people. Then, optimized tax rates applicable to the optimized level of public goods demand are extracted through which achievable optimized tax rates are obtained by the government during 2000 to 2012. The optimized tax rates have been calculated in two contexts of availability and non-availability of oil income in governmental budget limitation. The results of estimations indicated that tax income performance and optimized government in the context of availability of oil income are different and the difference has high variations. Meanwhile in the context of non-availability of oil income in the model, there is a little different between tax income performance and optimized government. The findings revealed that oil income affects government performance in tax collection. By using maximum tax capability of a country and enhancing tax base, tax system performance can be improved and this leads to provide public goods and services for citizens by less dependence on oil income.
    Keywords: Optimized tax rate, Government, Public goods, Iran
  • Reza Najjari *, Jafar Aahangari Page 107
    Each of the previous models of e-readiness assessment in terms of purpose and level of analysis has strengths and weaknesses and design the e-readiness assessment appropriate and consistent with the characteristics and peculiarities of the studied organizations is very important. In this paper, we propose models for e-readiness assessment at the international, national and corporate investigated then using meta synthesis, the new classification of the different dimensions of e-readiness assessment to be presented. To determine e-readiness assessment indicators and the integration of acquired Delphi panel of experts and scholars in the field of e-government is composed of three stages. Finally, the model based on the data collected by questionnaires from a random sample selected 465 people STO and using structural equation modeling tested and the final model E-Readiness assessment based on the results obtained is introduced.
    Keywords: E, Readiness, E, Readiness Environmental, E, Readiness Organizational, E, Readiness human capital
  • Reza Cheraghi *, Mahdi Ashouri Page 137
    Many believe that de facto Corporations are not commercial due to the lack of legal personality. Here, they are viewed through a new approach from the tax and state rights perspective in order to achieve a healthy economy in the framework of companies’ law. The Commercial companies’ income is the most important tax resources of governments. The de facto corporations’ failure to register themselves as taxpayers result in major tax evasion, tax discrimination, and finally discontent among other taxpayers. The legislators must take actions to reconnaissance legal personality of these companies which have not been registered for the purpose of tax fraud. Since many jurists believe that social order depends on non-recognition of legal personality of these companies, by resorting to such an approach, a question arises from tax law perspective; does social order accepts the above opinion? And is it possible to effectively identify legal personality of these companies by using tax regulations? These questions and their answers are the main subject of this paper. The aforesaid tax approach is the reasonable logic to identify the legal personality of de facto Corporations.
    Keywords: Commercial Companies, De Facto Corporations, Tax Fraud, Legal Persons, Legal Personality
  • Mahdi Salehi *, Samane Zamani Moghaddam, Afsane Lotfi Page 171
    The study is aimed at investigating the relationship between thinking styles in financial managers and corporate tax avoidance. The statistical population includes corporates listed on the Tehran Stock Exchange in insurance industry and bank. The required information was obtained using Sternberg and Grigorenko (1997) thinking style scales and the financial statements. To measure the tax avoidance, three variables have been used including the effective tax rate, effective cash tax rate, income differences before tax and tax revenue (tax difference). The results showed a significant relationship between local and conservative thinking styles and corporate tax avoidance.
    Keywords: Thinking Styles, Tax Avoidance
  • Hossein Behravan, Mohsen Nowghani, Kamal Ojaghlou* Page 189
    The aim of this research is to study tax action and sociological factors affecting taxpayers in Zanjan. Some theories emphasize on free and creative subject and some others emphasize on the role of structure in selecting the choices of tax compliance and evasion, and the third group of theories emphasize on a combination of both. Theory of Giddens is one of the most important of them. After extracting hypotheses, theoretical and operational definitions of variables, a questionnaire was designed with appropriate validity and reliability. The number of 231 taxpayers was selected to complete the questionnaire by random sampling. The hypotheses were tested using the SPSS software. The results show that instrumental rationality, the social trust structure and perception of tax fairness influence tax action.
    Keywords: Tax Evasion, Instrumental Rationality, Tax Fairness, Supervision of Tax Institution, Social Trust
  • Alireza Erfani *, Mohammadghasem Rezaee, Maral Eskandari Page 213
    The Central Banks Independence is one of the main prerequisites for implementing the framework for inflation targeting. In this framework, central banks shouldn’t require to keep nominal currency rate, economic growth rate increase inconsistent to inflation and too much reliance on seingniorage revenues. It is important for governments to rely on tax revenues to meet general resources rather than borrowing from central banks. According to Batini & Luxon (2006), by strengthening central bank independence and issuing a clear command to financial officials for keeping inflation low, the inflation targeting system make the government free from seingniorage revenues. As result it is expected for governments try to collect tax revenues to compensate tax revenue inflation. This article theoretical analysis indicates that inflation targeting encourages governments to increase taxation efficiency and increase tax revenue. The hypothesis of this research is supported by empirical criteria by using econometric technique and emphasis for dynamic data and GMM for time period of 1995-2012. The results indicate that the dummy variable of inflation targeting has positive effect on tax rate and the independent variable of shifting the head of central bank has negative effect on it.
    Keywords: Inflation Targeting, Tax, Dynamic Panel, GMM