فهرست مطالب

علوم گیاهان زراعی ایران - سال چهل و هفتم شماره 3 (1395)
  • سال چهل و هفتم شماره 3 (1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/10/20
  • تعداد عناوین: 15
|
  • الهام نوذرپور، رضا توکل افشاری*، الیاس سلطانی، ناصر مجنون حسینی صفحات 341-351
    به منظور ارزیابی تاثیر خشکی و دما بر سرعت جوانه زنی بذرهای بادرنجبویه آزمایشی در دماهای 20، 23، 25، 27، 30 و 32 درجه سلسیوس و پتانسیل های خشکی 0، 2/0-، 4/0-، 6/0- و 8/0- مگاپاسکال در سه تکرار در آزمایشگاه بذر پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران (عرض جغرافیایی 35 درجه و 48 دقیقه شمالی و طول جغرافیایی 50 درجه و 59 دقیقه شرقی) در سال 1393 به صورت تجزیه مرکب در قالب طرح کامل تصادفی در چند مکان انجام گرفت. بنا بر نتایج جوانه زنی بادرنجبویه در دامنه گسترده ای صورت نمی گیرد، به طوری که جوانه زنی آن در گستره دمایی 32-23 درجه سلسیوس صورت گرفت. برای به دست آوردن دماهای مهم (کاردینال) از مدل های دندان مانند، دوتکه ای و بتا استفاده شد. بنا بر آماره های RMSE، ضریب تبیین (R2) و ضریب همبستگی (r) مدل دندان مانند نسبت به مدل های دیگر واکنش سرعت جوانه زنی به دما و پتانسیل آب را بهتر توصیف می کند. دمای کمینه، دمای بهینه کم، بهینه بیش و دمای بیشینه (سقف) برای جوانه زنی بذر بادرنجبویه در شرایط نداشتن تنش به ترتیب 31/17، 26/30، 15/31 و 35 درجه سلسیوس به دست آمدند. شمار ساعت های زیستی برای جوانه زنی در پتانسیل های مختلف آب بین 41 تا 137 ساعت بود. شمار ساعت های زیستی به ازای یک واحد افزایش پتانسیل آب (مگاپاسکال) حدود 96 ساعت کاهش یافت. از این فراسنجه ها و رابطه های به دست آمده می توان برای پیش بینی زمان تا جوانه زنی و یا سبز شدن بادرنجبویه در شرایط عادی و دامنه گسترده ای از تنش خشکی استفاده کرد.
    کلیدواژگان: بادرنجبویه، تنش خشکی، دماهای مهم، جوانه زنی، مدل های رگرسیونی غیرخطی
  • فریبا ابویی مهریزی، علیرضا عباسی، حسین هنری، هوشنگ علیزاده* صفحات 353-366
    باکتری اسپورزای Bacillus anthracis عامل بیماری سیاه زخم (آنتراکس) است. سه جزء پروتئین شامل پادگن (آنتی ژن) حفاظتی (PA)، عامل کشنده (LF) و عامل آماس (EF) عامل های بیماریزای این باکتری به شمار می آیند. به منظور تولید واکسن بر پایه گیاه، پروتئین امتزاجی دمین چهارPA و دمین یک LF، با سایت برش فورینی به زیر واحد B سم Vibrio cholera (CTB) به عنوان محرک سامانه ایمنی متصل شد. همچنین در این تحقیق برای ساخت ناقل دوتایی از خاصیت ناحیه ′3 و ′5 غیرترجمه شونده ویروس موزاییک لوبیا چشم بلبلی به عنوان تشدیدکننده ترجمه و از ژن بازدارنده خاموشی ویروس موزاییک خیار (2b) استفاده و ترکیب پادگن ساخته شده به گیاه منتقل شد. انتقال موقت سازه ها با کمک اگروباکتریوم به توتون و کاهو انجام و بیان موقت در سطح ترانسکریپتوم از روش PCR RT- و در سطح پروتئوم از روش آزمون الایزا تایید شد.
    کلیدواژگان: الایزا، بیان موقت، CPMV، CMV
  • محمد فتح الهی، غلامرضا محسن آبادی*، رضا توکل افشاری، المیرا محمدوند صفحات 367-375
    به منظور بررسی تاثیر سطوح مختلف دما و شوری بر فراسنجه های جوانه زنی بابونه آلمانی، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با سه تکرار در آزمایشگاه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان در سال1393 انجام شد. تیمارها شامل دماهای 5، 10، 15، 20، 25، 30 و 35 درجه سلسیوس و شوری شامل 0 (شاهد)، 4، 8، 12 و 16 دسی زیمنس بر متر بود. نتایج نشان داد که درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، طول ساقه چه، طول ریشه چه، یکنواختی جوانه زنی، شاخص جوانه زنی، زمان تا 50 درصد جوانه زنی و زمان تا 90 درصد جوانه زنی به طور معنی داری تحت تاثیر شوری، دما و اثر متقابل آن ها قرار گرفت. افزایش سطوح شوری به طور معنی داری باعث کاهش همه صفات مورد بررسی شد. در دماهای کمتر از 15 درجه سلسیوس، درصد جوانه زنی به طور معنی داری پایین بود و همچنین در دمای 35 درجه سلسیوس هیچ گونه جوانه زنی مشاهده نشد. در همه سطوح شوری، بیشترین میانگین زمان جوانه زنی در دماهای پایین تر از 15 درجه به دست آمد. در دماهای مختلف، شاخص جوانه زنی با افزایش سطوح شوری روند کاهشی داشت و بین تیمارهای شاهد (بدون تنش) و 4 دسی زیمنس بر متر، تفاوتی دیده نشد. در این آزمایش اثرگذری منفی شوری در دماهای کمتر از 20 درجه سلسیوس در مقایسه با دماهای بالاتر بر فراسنجه های جوانه زنی کمتر بود.
    کلیدواژگان: تحمل به تنش، دما، فراسنجه های جوانه زنی، کلرید سدیم
  • مهرانگیز پاپی، علی احمدی*، حسین رضا رفیعی صفحات 377-391
    با توجه به محدودیت جدی در منابع آبی کشور، تعیین کمینه میزان آب مورد نیاز محصولات زراعی برای دستیابی به عملکرد اقتصادی شایان پذیرش با بیشینه بازده مصرف آب اهمیت بالائی دارد. در این راستا پژوهشی در مزرعه آموزشی-پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج در سال زراعی 92-1391 انجام شد. آزمایش به صورت کرت خردشده، بر پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل سه رقم گندم پیشتاز، سیوند و پارسی (رقم های توصیه شده برای منطقه مورد بررسی) به عنوان کرت اصلی و 9 رژیم رطوبتی (ترکیبی از سه تیمار رویشی و سه تیمار مرحله زایشی) به عنوان کرت فرعی بودند. نتایج نشان داد افزایش فاصله آبیاری از 70 به 90 میلی متر تبخیر از تشت کلاس A در مرحله رویشی، کاهش شایان توجهی در عملکرد به دنبال نداشت ولی افزایش فاصله از 70 به 110 میلی متر در همین مرحله از رشد، باعث 14درصد کاهش عملکرد شد. به هرحال در هر گروه تیماری مرحله رویشی، افزایش فاصله آبیاری از 70 به 90 و حتی 110 میلی متر در مرحله زایشی، کاهش معنی داری در عملکرد به دنبال نداشت. بیشترین کارایی مصرف آب از تیمارهای T79 و T711 به دست آمد. شاخص برداشت با افزایش تنش افزایش نشان داد. کاهش عملکرد در شرایط تنش خشکی با کاهش زیست توده و سطح سبز برگ همراه بود. در بین رقم های مورد بررسی، رقم پارسی بیشترین ذخیره سازی و کمترین میزان انتقال دوباره را نشان داد، درحالی که بیشترین انتقال دوباره مربوط به رقم پیشتاز بود که با عملکرد بالای این رقم در شرایط تنش همراه بود. با کاهش رژیم رطوبتی خاک ذخیره سازی روند کاهشی درحالی که انتقال دوباره روندی افزایشی نشان داد.
    کلیدواژگان: زیست توده، شاخص برداشت، عملکرد، کارایی مصرف آب، گندم
  • محمدرضا جمالی *، محمد علی باغستانی، لادن جوکار صفحات 393-400
    به منظور بررسی تاثیر زمان کاربرد دو علف کش سولفوسولفورون 75درصد WG (آپیروس) و سولفوسولفورون 75درصد+ مت سولفوسولفورون-متیل 5درصد (توتال 80درصد WG) و تراکم بوته گندم آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سال زراعی 1391-1392 در مرکز تحقیقات کشاورزی زرقان فارس در چهار تکرار اجرا شد. عامل اول کاربرد علف کش در پنج سطح شامل آپیروس به میزان30 گرم در هکتار و توتال به میزان 50 گرم در هکتار در مراحل دو تا چهار برگی و گره دوم علف هرز جودره و شاهد بدون کاربرد علف کش و عامل دوم تراکم کاشت گندم رقم چمران در چهار سطح 400 (توصیه شده)، 500 ، 600 و 700 بوته در مترمربع بود. نتایج نشان داد علف کش ها و تراکم های متفاوت گندم و همچنین برهمکنش آن ها بر صفات شمار بوته، وزن تر، خشک و وزن سنبله جودره و عملکرد گندم اثر معنی دار داشت. آپیروس و توتال به کاربرده شده در مرحله گره دوم ساقه جودره به ترتیب با مهار 88 و 93 درصد، موفق بودند و بهترین نتیجه از لحاظ کنترل جودره و دستیابی به عملکرد بالا در گندم، کاربرد تلفیقی تراکم 500 بوته در مترمربع همراه با علف کش توتال در مرحله گره دوم علف هرز جودره بود.
    کلیدواژگان: چمران، گره دوم ساقه، مرحله گیاهچه، عملکرد
  • الهام سلطانی، عبدالهادی حسین زاده*، علیرضا عباسی صفحات 401-411
    به منظور بررسی تاثیر بیوشیمیایی و مولکولی تحمل به تنش خشکی ژنوتیپ های K-S-31167، GE-288 و Naz به دست آمده از غربالگری آزمون جوانه زنی در سطوح تنش خشکی 50 و 25 درصد ظرفیت زراعی به همراه شاهد در مرحله گیاهچه ای بررسی شد. تنش خشکی پنج هفته پس از کاشت بذر اعمال و ده روز پس از اعمال تنش نمونه گیری از سه برگچه دوم انجام شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی باعث تغییر در نشت یونی، پرولین و کربوهیدرات های محلول می شود. ژنوتیپ متحمل K-S-31167 نسبت به دو ژنوتیپ به نسبت متحمل GE-288و حساس Naz نشت یونی کمتر داشت که نشان دهنده پایداری غشایی بالاتر این ژنوتیپ در شرایط تنش است. محتوای پرولین بیشتر در ژنوتیپ K-S 31167 نشان دهنده سامانه پاداکسندگی (آنتی اکسیدانی) قوی تر این ژنوتیپ نسبت به دو ژنوتیپ GE-288 و Naz است. نتایج به دست آمده از سنجش کربوهیدرات های محلول و بیان ژن های اینورتاز واکوئلی و سوکروز سنتاز نیز نشان داد که افزایش و کاهش بیان این ژن ها در پاسخ به تنش خشکی به ترتیب باعث افزایش و کاهش فعالیت آنزیم های اینورتاز و سوکروز سنتاز و در نهایت افزایش و کاهش غلظت مواد محلول در یاخته ها شده و به عنوان یک نشانه سوخت وسازی (متابولیک) در پاسخ به تنش عمل می کند.
    کلیدواژگان: اینورتاز واکوئلی، بیان ژن، تنش خشکی، سوکروز سنتاز، کربوهیدرات های محلول، لوبیا
  • سعید دوازده امامی*، مصلح الدین رضایی، لیلی صفایی، محسن شیران صفحات 413-419
    سیاه دانه به دلیل اثرگذاری های مختلف درمانی، از دیرباز به عنوان گیاه دارویی مورد توجه بوده است. به منظور بررسی تاثیر کاربرد کودهای ریزمغذی آهن و روی بر عملکرد و اجزای عملکرد بذر گیاه سیاه دانه در تنش شوری آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 93-1392 در اصفهان انجام گرفت. تیمار شوری آب آبیاری در سه سطح شاهد، 5/3 و 5 دسی زیمنس بر متر و محلول پاشی دو عنصر روی و آهن در سه سطح 0 (شاهد)، 1/0 درصد و 2/0 درصد در نظر گرفته شد. در این پژوهش چهارده صفت مربوط به رشد گیاه اندازه گیری و محاسبه شدند. نتایج تجزیه داده ها نشان داد که شوری آب آبیاری بر بیشتر صفات اثر معنی دار داشت. بر پایه جدول مقایسه میانگین ها شوری آب آبیاری باعث کاهش صفات اصلی مربوط به عملکرد دانه در سیاه دانه شد. با افزایش شوری از شاهد به 5 دسی زیمنس بر متر، عملکرد بذر و عملکرد زیست توده (بیوماس) به ترتیب 70 و 67 درصد کاهش یافتند و میزان بذرهای پوک یا بارور غیر عادی تا بیش از 5/1 برابر افزایش یافت. بر پایه جدول مقایسه میانگین ها، تاثیر محلول پاشی دو عنصر روی و آهن بر صفات مورد اندازه گیری روند نامشخصی را نشان داد. آزمایش های تکمیلی خاک نشان داد به رغم مشاهده نشانه های کمبود در تحقیقات پیشین در کشتزار، موجودی این دو عنصر در خاک بیش ازحد نیاز بوده و تاکید بر وجود پیشینه کمبود در این گیاه در تعیین نیاز به این دو عنصر کارآمد نیست.
    کلیدواژگان: بذرهای غیرعادی، تنش شوری، گیاه دارویی، عنصر کم مصرف، محلول پاشی
  • راحله قاسم زاده، علیرضا طالعی*، قاسم حسینی سالکده، سیدعلی پیغمبری، محمدرضا نقوی صفحات 421-436
    در این بررسی واکنش 9 ژنوتیپ کلزا (Brassica napus L.) به سطوح مختلف آبیاری (50 ، 70 و100درصد ظرفیت زراعی) در مراحل اولیه رشد گیاهچه ها ارزیابی شدند. آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در تابستان 1392 در گلخانه های تحقیقاتی دانشگاه ارومیه اجرا شد. برخی صفات فیزیولوژیکی شامل محتوای نسبی آب، هدایت روزنه ای، تعرق، نورساخت (فتوسنتز)، کارایی مصرف آب، وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه و میزان قندهای محلول و نامحلول ارزیابی شد. نتایج پژوهش نشان داد که با کاهش سطوح آبیاری، میزان محتوای نسبی آب، هدایت روزنه ای، تعرق، نورساخت، کارایی مصرف آب، وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه و میزان قندهای نامحلول برگ ها کاهش و میزان دمای برگ، عدد SPAD و قندهای محلول افزایش پیدا کرد. در 100 درصد ظرفیت زراعی، بالاترین میزان نورساخت خالص مربوط به ژنوتیپ های زرفام و لیکورد بود. بیشترین کاهش میزان نورساخت خالص با افزایش تنش خشکی (50 درصد ظرفیت زراعی)، در ژنوتیپ لیکورد مشاهده شد. با اعمال تنش شدید خشکی، بیشترین وزن تر و خشک اندام هوایی در ژنوتیپ زرفام و کمترین میزان در ژنوتیپ های ظفر و لیکورد مشاهده شد. بر پایه نتایج تجزیه خوشه ا یی در 50 درصد ظرفیت زراعی، ژنوتیپ های مورد بررسی در دو گروه ژنوتیپ های به نسبت مقاوم (زرفام، کرج 2، اکاپی و کرج 3) و حساس (ساری گل، اپرا، ظفر، اس ال ام و لیکورد) قرار گرفتند.
    کلیدواژگان: تنش خشکی، تعرق، نورساخت، کارایی مصرف آب و قندهای محلول، کلزا
  • وحید محمدی، جعفر کامبوزیا *، اسکندر زند، سعید صوفی زاده، سجاد رحیمی مقدم صفحات 437-449
    به منظور بررسی اثر رقابت علف های هرز تاج خروس ریشه قرمز و ارزن بر عملکرد گیاه زراعی ذرت با کاربرد میزان های مختلف کود نیتروژن، آزمایشی در سال 1388 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی تربیت مدرس به صورت فاکتوریل سه عاملی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار انجام پذیرفت. بر همین پایه، سه عامل کود نیتروژن (138، 184 و 230 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار)، گونه علف هرز (تاج خروس و ارزن) و تراکم علف هرز (به ترتیب 5 و 25 بوته در مترمربع برای تاج خروس و 5/7 و 5/37 بوته در مترمربع برای ارزن) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که بالاترین عملکرد دانه به میزان 89/921 گرم در مترمربع متعلق به تیمار شاهد 230 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار و کمترین عملکرد دانه به میزان 72/466 گرم در مترمربع متعلق به تیمار علف هرز ارزن با 138 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار بود. تراکم های مختلف علف هرز تفاوت معنی دار در صفاتی همچون شمار دانه در ردیف و طول بلال را موجب شدند. میزان های مختلف کود نیتروژن نیز موجب ایجاد تفاوت معنی دار در عملکرد زیست توده (Biomass) و شماری از اجزای عملکرد شدند. در مجموع نتایج آزمایش نشان داد در کشتزارهایی که علف های هرز نیتروژن دوست غالبیت بیشتری دارند، افزایش میزان کود مصرفی (نسبت به میزان بهینه) نه تنها موجب افزایش عملکرد ذرت نمی شود، بلکه ضمن کاهش عملکرد دانه تولیدی، موجب آلودگی بیشتر محیط زیست را فراهم می آورد.
    کلیدواژگان: تراکم علف هرز، شمار دانه در ردیف، نیتروژن دوست
  • محمد زارع مهرجردی، عبدالرضا باقری، احمد رضا بهرامی، جعفر نباتی*، علی معصومی صفحات 451-462
    خشکی از جمله تنش های مهم محیطی است که بر رشد و نمو گیاهان اثر می گذارد. این آزمایش به منظور ارزیابی تاثیر تنش خشکی بر دوازده ژنوتیپ نخود در شرایط آبکشت (هیدروپونیک) با استفاده از پلی اتیلن گلیکول 6000 و ایجاد تیمارهای تنش 3- و 6- بار و شاهد (بدون تنش) انجام شد. دو هفته پس از اعمال تیمار تنش روی ژنوتیپ ها، متغیرها ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که با اعمال تنش خشکی، درصد رطوبت برگ کاسته شد اما در ریشه ها تغییر معنی داری از این نظر مشاهده نشد. در برابر میزان پتانسیل اسمزی، میزان اسمولیت ها و پرولین در پاسخ به تنش خشکی در برگ و ریشه افزایش یافت. شاخص تحمل به خشکی (DRI) بر پایه عملکرد زیست توده، در ژنوتیپ ها همبستگی مثبت و معنی داری با میزان اسمولیت های ریشه در تیمار تنش 3- بار داشت. با وجود معنی دار نبودن تغییر میزان قند محلول برگ در تیمارها، در ریشه میزان این ترکیب ها در تیمارهای تنش نسبت به شاهد کاسته شد. به رغم وجود همبستگی بین شاخص تحمل به خشکی با برخی از صفات اندازه گیری شده به نظر می رسد که تنظیم اسمزی، درصد رطوبت، پرولین و قندهای محلول هیچ کدام به تنهایی نمی توانند شاخص مناسبی برای ارزیابی تحمل به خشکی در ژنوتیپ های نخود در شرایط یکسان با این آزمایش باشند.
    کلیدواژگان: آبکشت، اسمولیت، پتانسیل اسمزی، نخود
  • مهدیه سالارپور غربا، روح الله عبدالشاهی*، قاسم محمدی نژاد صفحه 463
    با توجه به اینکه غلات در مراحل مختلفی تحت تاثیر تنش خشکی قرار می گیرند. بدین منظور بررسی تعیین نحوه عمل ژن در گندم نان در شرایط تنش خشکی، روش تجزیه میانگین نسل ها، با نسل های F1، F2 و F3به دست آمده از تلاقی رقم های روشن و کویر استفاده شد. تجزیه میانگین نسل ها با استفاده از آزمون مقیاس مشترک انجام شد. فراسنجه های ژنتیکی شامل اثر افزایشی [d]، غالبیت [h]، اثر متقابل غیر همردیف ژنی (اپیستازی) افزایشی × افزایشی [i] و غالبیت × غالبیت [l] برای صفات شمار پنجه، ارتفاع بوته، طول ریشک، طول سنبله، طول پدانکل، شمار دانه در سنبله، شمار دانه در بوته، طول برگ پرچم و عملکرد دانه در بوته محاسبه شد. در بیشتر صفات اثر غالبیت ژن ها مهم تر از اثر افزایشی بود، بنابراین برای این صفات گزینش باید تا نسل های دیرتر یعنی تا دسترسی به سطح بالایی از تثبیت ژنی به تاخیر بیافتد. همچنین اثر متقابل غیر همردیف ژنی افزایشی × افزایشی یا [i] نسبت به اثر غالبیت × غالبیت یا [l] اهمیت بیشتری داشت. وراثت پذیری عمومی برای صفات مورد بررسی بین 95/0-52/0 بود. درحالی که، وراثت پذیری خصوصی 76/0-32/0 بود. میزان دورگ برتری (هتروزیس) نسبت به میانگین والدین برای همه صفات مثبت بود. انتخاب در نسل های پیشرفته، در این جمعیت در حال تفرق می تواند برای بهبود عملکرد در شرایط تنش خشکی موثر باشد.
    کلیدواژگان: اثرگذاری ژن ها، تنش خشکی، دورگ برتری
  • محمدحسین سدری، احمد گلچین*، ولی فیضی اصل، عادل سی و سه مرده صفحات 471-490
    به منظور بررسی تاثیر میزان و زمان کاربرد نیتروژن بر عملکرد دانه، کارایی استفاده از آب باران، کارایی زراعی نیتروژن و تخلیه رطوبت خاک تحت کشت گندم دیم، آزمایشی به صورت کرت های یک بار خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار به مدت دو سال زراعی (93-1391) در ایستگاه تحقیقاتی دیم قاملو در استان کردستان اجرا شد. عامل اصلی آزمایش سه زمان کاربرد نیتروژن کل در پاییز، 3/2 در پاییز + 3/1در بهار و 2/1 در پاییز + 2/1 در بهار و عامل فرعی پنج سطح نیتروژن شامل 0، 30، 60، 90 و 120 کیلوگرم در هکتار بودند. رطوبت وزنی خاک در پنج مرحله از رشد گندم دیم از اعماق 20-0، 40-20 و60–40 سانتی متری تعیین شد. نتایج نشان داد که اثر متقابل زمان و سطوح نیتروژن بر عملکرد دانه معنی دار بود. اثر سطوح نیتروژن بر کارایی استفاده از آب، کارایی زراعی نیتروژن و تخلیه رطوبت از خاک معنی دار بود. کاربرد کل 60 کیلوگرم در هکتار نیتروژن در پاییز با افزایش82 درصدی عملکرد دانه و با کارایی استفاده از آب 44/15کیلوگرم بر میلی متر در هکتار و کارایی زراعی نیتروژن 25 کیلوگرم بر کیلوگرم، بهترین ترکیب تیماری بود. با کاربرد نیتروژن، تخلیه رطوبت از خاک در پنجه دهی، از سطح تا عمق 40 سانتی متری خاک آغاز و در ساقه دهی به عمق 60 سانتی متری گسترش و در ظهور سنبله و گلدهی، تداوم و در رسیدگی فیزیولوژیک پایان یافت. تخلیه رطوبت ناشی از کاربرد نیتروژن از دو عمق20-40 و 40-60 سانتی متری خاک به ترتیب 36/12 و 85/27 درصد از افزایش عملکرد دانه را توجیه کرد.
    کلیدواژگان: بهره وری آب، تخلیه رطوبت خاک، شرایط دیم
  • سجاد طلایی، حمید دهقانی*، بهروز واعظی صفحات 491-501
    در اغلب آزمایش‏های مقایسه رقم ها، اثر متقابل ژنوتیپ × محیط پیچیده است و اثرگذاری ژنوتیپی و محیطی جدا‏پذیر نیستند. مدل ضرب پذیر تغییریافته یک ابزار تحلیلی توانمند برای جدا پذیری اثرگذاری ژنوتیپی از اثرگذاری محیطی، جدا پذیری اثرگذاری محیطی از اثرگذاری ژنوتیپی و جداسازی کامل را فراهم می کند. در این بررسی ده رگه (لاین) امیدبخش خلر (Lathyrus sativus L.) به همراه توده بومی نقده (به عنوان شاهد) در ایستگاه های گچساران، کوهدشت لرستان و ایلام برای مدت چهار سال زراعی در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار تصادفی به کلی متفاوت ارزیابی شد. صفت عملکرد دانه با استفاده از مدل SHMM تجزیه وتحلیل شد. با استفاده از تجزیه خوشه‏ای بر پایه معیار فاصله اقلیدسی، درنهایت چهار گروه از محیط‏ها تعیین شد که سه سال اول ایستگاه گچساران، سال اول ایستگاه ایلام و همچنین دو سال آخر کوهدشت لرستان در یک خوشه، دو سال اول کوهدشت لرستان در یک خوشه جداگانه، دو سال آخر ایلام و سال آخر گچساران نیز در یک خوشه قرار گرفتند. همچنین سال دوم ایلام در یک خوشه جداگانه قرار گرفت. در هرکدام از این خوشه ها، ژنوتیپ‏ها اثرگذاری متقاطع با هم نشان نداده و مدل SHMM1 برازش کافی داشته است. درنهایت نتایج مدل SHMM با استفاده از روش نگاره ای (گرافیکی) GGEbiplot نیز تایید شد. نتایج نشان داد در گچساران اثر متقابل متقاطع کمتری در طی سال‏های مختلف بین ژنوتیپ‏ها وجود داشت. همچنین در ایلام بیشترین اثر متقابل متقاطع در سال‏های انجام پژوهش مشاهده شد.
    کلیدواژگان: اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، اثر متقابل متقاطع، تجزیه خوشه ای، مدل ضرب پذیر تغییریافته
  • طیبه رئیسی، عاطفه صبوری* صفحات 503-514
    برنج های هوازی به عنوان یک قابلیت کارآمد در کاهش دشواری های ناشی از بحران آب به شمار می آیند. بررسی و ارزیابی تفاوت های ژنتیکی این برنج ها با رقم های برنج بومی ایرانی می تواند در شناسایی نواحی ژنگانی (ژنومی) تاثیرگذار در تحمل به تنش خشکی سودمند باشد. در این پژوهش ضمن بررسی صفات جوانه زنی ژنوتیپ ها تحت تنش اسمزی، تنوع همردیف ژنی (اللی) 26 نشانگر SSR پیوسته به QTLهای مرتبط با تحمل به خشکی یا شوری در 53 ژنوتیپ برنج شامل 31 ژنوتیپ برنج هوازی و 22 رقم برنج غرقابی (ایرانی) بررسی شد. در مجموع 118 همردیف ژنی چند شکل با میانگین 54/4 به ازای هر جایگاه ریز ماهواره تولید شد. بالاترین میزان PIC محاسبه شده با میزان 77/0 و 76/0و بیشترین تنوع ژنی با میزان 80/0 و 79/0 به ترتیب مربوط به نشانگرهای RM10793 و RM493 بودند. بررسی کلی آماره های تنوع ژنتیکی نشان داد که دو نشانگر RM10793 و RM493 نسبت به دیگر نشانگرها مقادیر بالاتری داشتند و در جداسازی ژنوتیپ ها نقش بارزتری ایفا کردند. گروه بندی ژنوتیپ ها نیز بر پایه ضریب جاکارد و با استفاده از الگوریتم اتصال همسایگی، آن ها را به دو گروه منتسب کرد. این گروه بندی با نتایج به دست آمده از تجزیه خوشه ایبر پایه صفات جوانه زنی با استفاده از الگوریتم وارد، همخوانی شایان توجهی داشت که این امر می تواند بیانگر موثر بودن و تایید نشانگرهای ریزماهواره مورد استفاده در جداسازی ژنوتیپ ها از لحاظ تحمل به تنش اسمزی باشد.
    کلیدواژگان: تجزیه خوشه ای، تنوع ژنتیکی، نشانگرهای ریز ماهواره
  • ایمان عشقی، رسول اصغری زکریا*، علیرضا نبی پور، امید سفالیان، محمد نوروزی صفحات 515-525
    این پژوهش به منظور بررسی پایداری عملکرد دانه ده ژنوتیپ برنج شامل هشت رگه (لاین) امید بخش و دو رقم زراعی (فجر و شیرودی) به عنوان شاهد، در سال های زراعی 1389 و 1390 در سه منطقه از استان مازندران (آمل، ساری و تنکابن) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تجزیه واریانس جداگانه گویای وجود تفاوت معنی داری در بین ژنوتیپ ها از لحاظ عملکرد دانه در همه محیط ها (شش آزمایش) بود. در تجزیه واریانس مرکب با فرض تصادفی بودن سال و مکان و ثابت بودن تیمار، تاثیر ژنوتیپ، اثر متقابل سال×مکان، اثر متقابل ژنوتیپ×مکان و اثر متقابل ژنوتیپ×سال×مکان معنی دار به دست آمد. برای تعیین پایداری عملکرد ژنوتیپ های مورد بررسی، مقادیر واریانس و ضریب تغییرپذیری محیطی، واریانس درون مکانی، اکوالانس ریک، واریانس پایداری شوکلا، شیب خط رگرسیون، واریانس انحراف از خط رگرسیون، میانگین رتبه عملکرد و انحراف معیار آن برای هر ژنوتیپ محاسبه شد. نتایج این پژوهش نشان داد رگه های امیدبخش 1-1-33-27610 و 2-1-5-3-2765 از نظر عملکرد نسبت به رقم شاهد فجر برتری داشته ولی نسبت به رقم شیرودی تفاوت معنی داری نداشتند. در نهایت بر پایه بیشتر فراسنجه های پایداری رگه های امیدبخش بالا و رقم شیرودی به ترتیب با میانگین عملکرد 7531، 6424 و 6501 کیلوگرم در هکتار به عنوان ژنوتیپ های پایدار انتخاب شدند.
    کلیدواژگان: اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، برنج، فراسنجه پایداری، ضریب تغییرپذیری محیطی
|
  • Elham Nozarpour, Reza Tavakkol Afshari *, Elias Soltani, Naser Majnon Hoseini Pages 341-351
    Germination is series of biochemical reactions that depends mainly on temperature and moisture. Therefore, seed germination rate of lemon balm (Mellissa officinalis L.) were evaluated in temperatures of 20, 23, 25,27, 30 and 32ºC and water potentials of 0, -0.2, -0.4, -0.6 and -0.8MPa. According to the results, germination temperature window was not very wide in a way that germination temperature range was 23-32ºC. Three non-linear regression models (Dent-like, Segmented and Beta) were used to evaluate cardinal temperatures. According to the indices including RMSE, the coefficient of determination (R2) and correlation coefficient (r), the best model was Dent-like which can better estimate germination rate in response to temperature and water potential. The base, the lower and the upper and the ceiling temperatures of lemon balm were 17.31, 30.26, 31.15 and 35ºC in the optimum conditions of water potential, respectively. Biological time for germination ranged from 41 to 137 h in different water potentials. Biological time decreased about 96 h by increasing 1 MPa in water potential. Estimated parameters and the relations can be used to predict time to germination or emergence in lemon balm under wide environmental conditions from normal to drought stress.
    Keywords: cardinal temperature, drought stress, germination, Mellissa officinalis L, non, linear regression models
  • Fariba Abooie Mehrizi, Alireza Abbasi, Hossein Honari, Houshang Alizadeh * Pages 353-366
    Bacillus anthracis as a spore-forming bacterium is the causative agent for anthrax. Three proteins from B. anthracis including protective antigen (PA), lethal factor (LF) and edema factor (EF) are causative factors of this bacteria. To produce plant-based vaccine, fusion protein of PA 4 domain and LF 1 domain via furin cleavage site joined to subunit B Vibrio cholera toxin (CTB) as an inducer of immune system. In this research we used 3’and modified 5’ untranslated regions of cowpea mosaic virus (CPMV) as translation enhancer and silencing inhibitor gene 2b of cucumber mosaic virus (CMV) to construct binary vector and transfer gene. Transient expression of tobacco and lettuce performed via agrobacterium and transient expression was confirmed at the level of transcriptome and proteome through RT-PCR and ELISA assay, respectively.
    Keywords: CMV, CPMV, ELISA, transient expression
  • Mohammad Fatholahi, Gholamreza Mohsenabadi *, Reza Tavakkol Afshari, Elmira Mohammadvand Pages 367-375
    To investigate effects of temperature and salinity different levels on germination parameters of German chamomile (matricaria chamomilla), an experiment carried out in complete randomized design as factorial with three replication in department of agronomy, college of agriculture on the University of Guilan, in 2014. Treatments were including temperature levels (5, 10, 15, 20, 25, 30 and 35 OC) and different levels of salinity stress 0 (control), 4, 8, 12 and 16 dsm-1. Analysis of variance showed that treatments and their interaction had significant effect on germination rate, germination velocity, germination unity, germination index, time to 50% germination and time to 90% germination. Salinity stress decreased significantly all of germination traits. GR and GP were significantly decreased in lower temperature (≥15 OC), also had not germinated at 35 OC. Maximum of MTG in different salinity levels had occur in temperatures of lower of 15OC. GI had decreased with increasing of salinity levels and in all temperature levels, and had not significant difference between control and 4 dsm-1. In this experiment germination parameter more decreased in higher temperature levels (≤20 OC), with increasing of salinity levels. The levels of 15 and 20 OCdiscard significantly impact of salinity treatment.
    Keywords: germination parameters, sodium chloride, stress tolerance, temperature
  • Mehrangiz Papi, Ali Ahmadi *, Hossein Reza Rafiei Pages 377-391
    Under condition of limited water supply, determination of minimum water requisite to keep potential yield should be considered as an important target. With this respect, a field experiment was conducted at research farm of university college of agriculture and natural resources, university of Tehran, in 2012-2013, Karaj, Iran. The experiment was conducted in a split plot, based on randomized complete design with three replications. Three wheat cultivars, recommended for conditions similar to the experimental site, (Parsi, Sivand and Pishtaz) and nine moisture regimes (a combination of 3 at vegetative an 3 at reproductive stages) were arranged in main and sub plots, respectively. Increase in irrigation intervals from 70 to 90 mm, based on class A evaporation pot, during vegetative stage did not affect grain yield. Irrigation after 110 mm pot evaporation at this growth stage, however, reduced yield by 14%. At any moisture regimes during vegetative stage, increase in irrigation intervals from 90 to even 110 mm pot evaporation during reproductive stage, did not affect grain yield. The highest WUE were obtained in T79 and T711 treatments. Decrease in moisture regimes, in a range applied in this experiment, increased harvest index. Reduced grain yield was accompanied with decrease in biomass and leaf area under low moisture regimes. Among the cultivars, Parsi showed the highest value of stem reserve accumulation, but lowest value of remobilization. Highest stem reserve remobilization was found in Pishtaz which showed highest grain yield under reduced moisture regimes. Decrease in moisture regimes was accompanied with decline in stem reserves but increase in reserve remobilization.
    Keywords: grain yield, moisture regimes, remobilization, stem reserves, wheat
  • Mohammad Reza Jamali *, Mohammad Ali Baghestani, Ladan Jokar Pages 393-400
    In order to study the complementary effects of application time of two herbicides sulfosulfuron 75% WG (Apyrus) and 75% sulfosulfuron 5% metsulfuron-methyl (Total) and planting wheat density on wild barley (Hordeum spontaneum koch.) control, an experiment was conducted in randomized complete blocks design with two-factors during 2012-2013 growing season in Zarghan (Fars). The first factor was five levels of herbicide application including application of Apyrus 75 WG (30 g ha-1 ਫ梁ꭞ 1 L ha-1) and Total 80 WG (5o g ha-1 様ꧭ 1250 ml ha-1) at 2 to 4 leaf stage and second joint stem of wild barley. The second factor was wheat density of Chamran cultivar in four levels including 400 (recommended rate), 500, 600 and seedlings per m2. Results showed that herbicides, crop density and their interaction had significant effect on wild barley traits such as seedling number, biomass, dry weight, spike weight and also crop yield. Apyros and Total, using at second joint stem of wild barley, had the highest effect by 88 and 93 percent respectively. The best treatment for controlling wild barley was the application of Total at second joint stem of wild barley and planting of 400 seedlings of wheat per unit area.
    Keywords: Chamran, second joint stem, seedling stage, yield
  • Elham Soltani, Abdol Hadi Hosseinzadeh*, Alireza Abbasi Pages 401-411
    Drought stress is one of the major causes of reduction in crop production. Study physiological and biochemical processes related to drought stress can give better insight about mechanism of drought tolerance. To study the physiological and biochemical processes, three genotypes including K-S-31167, GE-288 and Naz were subjected to 3 level of drought stress based on 25, 50 and 100 percent of field capacity using CRD design with three replication using Factorial arrengment, Droght stress was applied five weeks after planting and lasted for 10 days. Second terifoliate were used for sampling. The results indicated significant changes in the electrolyte leakage (EL), prolin content (PC) and carbohydrates content (CC). Tolerant genotype (K-S-31167) had greater PC but lesser EL compare to relatively tolerant genotype (GE-288) and sensitive genotype (Naz). This indicates that tolerant genotype had higher membrane stability during stress. Results from measurement of soluble carbohydrate and expression of sucrose synthase and vacuolar invertase genes showed increase and decrease in the expression of these genes resulted in increase and decrease in the activity of the invertase and sucrose synthase enzyme which in turn influences the concentration of soluble materials which acts as metabolic signal in response to stress.
    Keywords: common bean, drought, expression gene, soluble carbohydrates, sucrose synthase, vacuolar invertase
  • Saeid Davazdahemami *, Moslehoddin Rezaei, Leili Safaei, Mohsen Shiran Pages 413-419
    Black seed is one of important ancient medicinal plants with various properties in traditional medicine. In order to evaluate microelements (Fe and Zn) effects on seed yield and yield components of black seed in salinity stress, a complete block design with three replications was conducted in Esfahan Agricultural and Natural Resources Center during 2013-2014. Three water salinity treatments were control (0_, 3.5 and 5 dS/m and three levels of mineral spraying, control, 0.1% and 0.2% Fe (as 3*3 factors). Fourteen characters of plants were measured and calculated. According to results, the effect of salinity treatments on majority of traits was significant. By increasing salinity stress, seed yield and biological yield decreased (70% and 67%, respectively) and the abnormal seed percentage increased significantly (150%). In this experiment, the effects of Fe spraying were not clear, because of abundance of these two elements in the soil. Also, emphasis on deficit signs in field is not suitable criterium for microelements spraying in black cumin.
    Keywords: abnormal seeds, medicinal plant, microelements, salinity stress, spraying
  • Raheleh Ghasemzadeh, Alireza Taleei *, Ghasem Hosseini Salekdeh, Seyed Ali Peyghambari, Mohammad Reza Naghavi Pages 421-436
    In this study the response of 9 rapeseed genotypes were evaluated at the seedling stage using different irrigation levels (50, 70 and 100% FC). A factorial experiment based on RCBD was conducted in the research greenhouses of Urmia University with four replications during summer of 2013. Some physiological traits such as relative water content, stomatal conductance, transpiration, photosynthesis, water use efficiency, shoot fresh and dry weight; root dry weight and the amount of soluble and insoluble sugars were evaluated. The results of this study showed that with decreasing irrigation levels, relative water content, stomatal conductance, transpiration, photosynthesis, water use efficiency, shoot fresh and dry weight, root dry weight and insoluble sugars decreased, however the amount of leaf temperature, SPAD number and soluble sugars increased. The highest rate of net photosynthesis was observed in Zarfam and Licord genotypes at 100% of field capacity. The maximum decreasing in net photosynthesis was observed in Licord genotype by increasing water stress level (50% field capacity). Under severe drought stress, maximum shoot fresh and dry weight was observed in Zarfam genotype while it was lowest in the Zafar and Licord genotypes. Using cluster analysis in 50% FC, the genotypes were located in two groups of semi resistant (Zarfam, Karaj 2, Okapi and Karaj 3) and sensitive (Sarigol, Opera, Zafar, SLM, and Licord).
    Keywords: canola, drought stress, photosynthesis, transpiration, water use efficiency, soluble sugars
  • Vahid Mohammadi, Jafar Kambouzia*, Eskandar Zand, Saeid Soufizadeh, Sajad Rahimi Moghaddam Pages 437-449
    In order to study the competition effects of redroot pigweed (Amaranthus retroflexus) and millet (Panicum miliaceum) on maize performance under different rates of N fertilizer, a field experiment was conducted in 2009 in the research fields of Tarbiat Modares University in Tehran as a randomized complete block design with factorial arrangement of treatments and three replications. Accordingly, three factors included nitrogen fertilizer (75% optimum or 138 kg N ha-1, optimum or 184 kg N ha-1 and 125% optimum or 230 kg N ha-1), weed species (redroot pigweed and millet) and weed densities (5 and 25 plants m-1 for redroot pigweed and 7.5 and 37.5 plants m-1 for millet) consisted. Results showed that the highest grain yield (921.89 g m-2) was achieved in treatment 230 kg N ha-1 while the lowest yields (466.72 g m-2) belonged to treatment millet fertilized with 138 kg N ha-1. High densities of millet and redroot pigweed resulted in significant reductions in number of grains per row and the ear length. Differences in N application rates cause significant variations in biological yield and some of the yield components of maize. Overall, results indicated that in fields where a nitrophile species is the dominant, increasing N application rate beyond the optimum not only does not increase maize grain yield but also reduces its yield and causes pollution of environment.
    Keywords: nitrophyl, number of grains per row, weed density
  • Mohammad Zare Mehrjerdi, Abdolreza Bagheri, Ahmadreza Bahrami, Jafar Nabati *, Ali Masoumi Pages 451-462
    Environmental stresses such as drought have important effects on plant growth and development. In order to evaluate the effect of drought tolerance, 12 chickpea genotypes were treated with drought stress in hydroponic condition in greenhouses. Treatments were a control and two stress treatments -3 and -6 bar that was created with polyethylene glycol in hydroponic condition. Two weeks after the stress treatments on the genotypes, moisture content, osmotic potential, proline and soluble sugars were evaluated in their shoot and root. Results showed that drought stress reduced moisture content in shoot, but moisture content in the root had no significant changes. On the other hand amount of osmotic potential, osmotic compounds and proline increased in response to drought stress in shoot and root. Drought tolerance index in genotypes showed positive significant correlation with amount of the root osmotic compounds in -3 bar treatment. Despite the absence of significant changes in leaf soluble sugars, the amount of root soluble sugars declined in stress treatments compared to control. In addition, the positive significant correlation was observed between the drought tolerance index in -6 bar treatments and root soluble sugars of this treatment. Leaf and root proline levels had not significantly correlation with drought tolerance in genotypes. Despite some correlations between traits and drought tolerance index it seems that osmotic adjustment, moisture content, proline and soluble sugars alone not to be a suitable indicator to evaluate drought tolerance in chickpea genotypes.
    Keywords: chickpea, hydroponic, osmotic compounds, osmotic potential
  • Mahdiye Salarpour Ghoraba, Rohollah Abdoshahi *, Ghasem Mohammadi, Nejad Page 463
    Due to Cereal are affected by drought stress in their lifetime. In order to study gene action of bread wheat under drought stress condition, a generation mean analysis was performed using F1, F2 and F3 generations derived from Roushan and Kavir. Generation mean analysis was performed based on joint scaling test. Genetic parameters including additive effect (d), dominance effect (h), additive×additive epistatic effect [i] and dominance×dominance effect [l] were calculated for number of tillers, plant height, awn length, spike length, peduncle length, grain number per spike, grain number per plant, flag leaf length and grain yield. Dominance effect was more important than additive for most of evaluated traits, Therefore, for these traits selection should be made in later generations till desirable genes are fixed. Furthermore, additive×additive epistasis effect, [i], was more important than dominant×dominant effect, [l]. Broad sense heritability for evaluated traits ranged 0.52 to 0.95. While it was ranged 0.32 to 0.76 for narrow sense heritability. Positive heterosis was observed for all traits. selection in later generation in the segregating populations can be effective to improve yield under drought stress condition.
    Keywords: drought stress, gene action, hetrerosis
  • Mohammad Hossein Sedri, Ahmad Golchin*, Vali Fieziasl, Adel Sioseh, Mardeh Pages 471-490
    In order to study the effects of rate and application time of nitrogen on grain yield of rainfed wheat, water use efficiency of rain (WUE), nitrogen agronomic efficiency (NAE) and soil moisture depletion (SMD), one experimental farm was carried out in Kurdistan province during 2012-2014. Tratments were five rates of nitrogen (N0, N30, N60, N90 and N120) kg.ha-1 as Urea with three application times, consist of T1 (Total in the fall), T2 (2/3 in the fall� in the spring), T3 (1/2 in the fall퟽ in the spring) with three replications as split plot arrangments, based on randomized complete block design. Annual precipitations were 256.1 and 294 mm respectively. Soil moisture measured in 0-20, 20-40 and 40-60 cm depths in five growth stages of wheat. Results shown interaction effects of timing and nitrogen rates on grain yield was significantly.The effect of nitrogen rates were significantly on WUE, NAE and SMD at (P
    Keywords: efficiency of water, soil moisture depletion, rainfed condition
  • Sajad Talaee, Hamid Dehghani *, Behrouz Vaezi Pages 491-501
    In most experiments comparing the cultivars, the interpretation genotype × environment interaction is complex, and environmental and genotypic effects are not separable. Shifted multiplicative model (SHMM) provides a powerful analytical tool for the discriminating of genotypic effects from environmental effects and discriminating of environmental from genotypic effects. In this study 10 elite lines of Grass pea (Lathyrus sativus L.) local landrace with Naghadeh (as a control) in a randomized complete block design with three replications were analyzed using SHMM models. Using cluster analysis based on the proposed distance measure produces four final groups of environments with a SHMM1. The first three years of Gachsaran and the first year of Ilam and tow last years of Lorestan located in one cluster, the first two years of Lorestan located in separate cluster, Ilam’s last two years and Gachsaran last year were grouped in a cluster. The second year of Ilam ranked in a separate cluster as well. In each of these clusters, the genotypes did not show crossover effects with themselves, and SHMM1 model has had adequate fitting in each cluster. The results of SHMM model was confirmed using the graphical method. Results revealed that the least and the highest cross over interactions in different years among genotypes at Gachsaran and Ilam locations, respectively.
    Keywords: cluster analysis, crossover interaction, genotype × environment interaction, shifted multiplicative model
  • Tayebe Raiesi, Atefeh Sabouri * Pages 503-514
    Aerobic rice is as useful potential in reducing of water problem. Comparison and investigation of genetic differences between Iranian rice varieties and aerobic rice can be useful in identification of genomic regions influencing in drought tolerance. In the present study in addition to an examination of germination genotypes under osmotic stress, allelic diversity were evaluated in 53 genotypes including 31 aerobic rice and 22 lowland Iranian rice varieties based on 26 SSR markers linked to QTL associated with drought and salinity tolerance. A total of 118 polymorphic alleles of microsatellite loci were produced with an average of 4.54 per marker. The highest calculated PIC level of 0.77 and 0.76 and the maximum range genetic diversity of 0.80 and 0.79 were related to RM10793 and RM493 respectively. Overview of genetic diversity statistics showed that two markers RM10793 and RM493 had higher values the other markers and more obvious role played in genotype differentiation. Grouping of genotypes according to Jaccard similarity coefficient using algorithms neighbor joining assigned them into two groups. This classification had significant compliance with the results of cluster analysis using the WARD algorithm based on germination traits. This may indicate the effectiveness and confirmation of used microsatellite markers in the separation of genotypes for osmotic tolerance.
    Keywords: cluster analysis, microsatellite markers, genetic diversity
  • Iman Eshghi, Rasool Asghari Zkaria *, Alireza Nabipour, Omid Sofalian, Mohammad Norouzi Pages 515-525
    In order to investigate the yield stability of eight promising rice genotypes, these lines along with Shiroudi and Fajr cultivars as control were sown in three regions of Mazandaran province (Amol, Sari and Tonekabon) as randomized complete block arrangements with three replications in 2012 and 2013. Analysis of variance for grain yield indicated significant differences among the genotypes in all environments (six experiment). Combined analysis of variance with assumption of random effects for year and location and fixed effect for genotype, revealed significant genotype main effect and year×location, genotype×location and genotype×year×location interactions. To determine the yield stability of the genotypes, were calculated several stability parameters including the variance and coefficient of environmental variability, Wricke’s equivalence, Shukla’s stability variance, regression coefficient, variance of deviation from regression, variance within locations, mean rank and its standard deviation. The results showed that the promising lines 27610-33-1-1 and 2765-3-5-1-2 were superior than Fajr cultivar and without significant differences with Shiroudi cultivar in respect of grain yield. Based on the majority of stability parameters, lines 27610-33-1-1, 2765-3-5-1-2 and Shiroudi cultivar were recognized as stable genotypes with average yield of 7531, 6424 and 6501 kg per hectare, respectively.
    Keywords: coefficient of environmental variability, genotype × environment interaction, rice, stability parameter