فهرست مطالب

پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی - پیاپی 19 (پاییز 1395)
  • پیاپی 19 (پاییز 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/10/09
  • تعداد عناوین: 25
|
  • فرهاد صادقی*، حمید دهقانی صفحات 1-8
    به منظور بررسی روابط علت و معلولی خواص وابسته به کیفیت نانوایی گندم نان و شناخت عوامل پنهانی و تاثیرگذار بر کیفیت تکنولوژی گندم نان، آزمایشی با استفاده از شش رقم گندم تجاری به همراه 15 هیبرید F1 حاصل از تلاقی آنها در سال های زراعی و 90-1389 در ایستگاه تحقیقات آبی ماهیدشت کرمانشاه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی انجام شد. در این مطالعه تعداد 14 صفت وابسته به خواص نانوایی گندم مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتیجه تجزیه واریانس ساده صفات اندازه گیری شده نشان داد که بیشتر این صفات در سطح یک درصد معنی دار بودند. در بررسی همبستگی خواص وابسته به کیفیت نانوایی، صفات درصد پروتئین دانه، سختی دانه، درصد گلوتن تر، حجم نان، درصد جذب آب آرد و حجم رسوب زلنی و SDS همبستگی های مثبت و معنی داری در سطح یک درصد نشان دادند. در بررسی تجزیه عاملی، چهار عامل اصلی و مستقل در مجموع 57/75 درصد واریانس کل را توجیه نمودند. عامل اول به تنهایی 34/40 درصد تغییرات متغیرها را تشریح نمود. رابطه حجم رسوب زلنی و حجم رسوب SDS با صفات وابسته به خواص نانوایی گندم با استفاده از تجزیه مسیر به ترتیب نشان دادند که سه صفت درصد رطوبت دانه، درصد جذب آب آرد و درصد پروتئین دانه در مدل به مقدار 52 درصد از تغییرات حجم رسوب زلنی و برای حجم رسوب SDS نیز دو صفت درصد پروتئین و گلوتن تر به مقدار 53 درصد از تغییرات حجم رسوب SDS را توجیه نمودند.
    کلیدواژگان: گندم نان، تجزیه عامل ها، تجزیه علیت، خواص وابسته به کیفیت نانوایی، ضرایب همبستگی
  • سمیرا آقایی، مهدی نصر اصفهانی*، عنایت الله توحیدی صفحات 9-16
    به منظور بررسی صفات کیفی گندم دوروم، تعداد 18 لاین به همراه دو شاهد (گندم دوروم دنا و گندم نان پارسی) در ایستگاه اصفهان در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار و طی دو سال زراعی متوالی کشت و مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج حاصل از بررسی نشان داد تفاوت معنی داری بین دو سال برای تمامی صفات به جزء درصد پروتئین وجود دارد. در سال اول لاین‏های 15 و 8 به ترتیب بیشترین (6/12 درصد) و کمترین (3/11 درصد) درصد پروتئین را داشتند. در حالی که بیشترین (13 درصد) و کمترین (7/11 درصد) درصد پروتئین در سال دوم به ترتیب متعلق به شاهد-1 و لاین 14 بود. تجزیه خوشه ایلاین‏ها در چهار گروه عمده قرار داد که گروه چهارم بالاترین درصد پروتئین را دارا بودند. اکثر صفات همبستگی معنی داری داشتند. تجزیه به عامل ها نشان داد سه عامل بیش از 84 درصد از واریانس بین لاین‏ها را توجیه نمود. عامل اول 49 درصد از تغییرات را توجیه نمود. در پایان، نتایج این تحقیق برای برنامه های زراعی و اصلاحی مفید می باشد.
    کلیدواژگان: تجزیه به عامل ها، درصد پروتئین، صفات کیفی، گندم دوروم، لاین های امید بخش
  • فاطمه شورمیج، سید سیامک علوی کیا *، محمد مقدم واحد، محمود تورچی صفحات 17-24
    یکی از راهکارهای اصلاح نباتات برای افزایش محتوای روی در دانه گندم، استفاده از تنوع ژنتیکی طبیعی از نظر این ویژگی است. به منظور بررسی تنوع ژنتیکی ارقام گندم بهاره ایران از لحاظ صفات مربوط به کارآیی روی و هم چنین رابطه این صفات با عملکرد و اجزاء عملکرد دو آزمایش مجزا در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد که یکی از آزمایش ها فاقد محلول پاشی روی و دیگری واجد محلول پاشی روی بود. تجزیه دو آزمایش به شکل تجزیه واریانس مرکب انجام شد. نتایج تجزیه رگرسیون گام به گام، همبستگی و علیت نشان داد که صفات میزان روی آندوسپرم و میزان روی جنین و آلورون مستقل از عملکرد و اجزای آن بوده و فاقد هرگونه اثرات مستقیم و غیرمستقیم بر روی این صفات می باشند. هم چنین نتایج تجزیه واریانس مرکب حاکی از این بود که صفات مذکور در بین ارقام مورد مطالعه فاقد تنوع، واریانس ژنتیکی و وراثت پذیری مطلوب می باشند. بنابراین انجام تلاقی و گزینش در داخل ارقام گندم بهاره فاقد کارآیی لازم برای اصلاح این صفات می باشد و برای ارتقای محتوای روی در دانه این ارقام باید تلاقی آنها با ارقام روی کارآ یا خویشاوندان نزدیک روی کارآ را مد نظر قرار داد.
    کلیدواژگان: گندم بهاره، لکه گذاری DTZ، میزان روی آندوسپرم، میزان روی در جنین و آلورون
  • سمیه پهلوانی، علی ایزانلو *، سهیل پارسا، محمدقادر قادری صفحات 25-36
    بهبود کیفیت نانوایی در گندم نان بستگی به درک کامل از اساس ژنتیکی صفات مهم مرتبط با کیفیت دانه دارد. بنابراین، هدف از این مطالعه بررسی اساس ژنتیکی صفات مرتبط با کیفت دانه شامل طول و عرض دانه، وزن هزرادانه، محتوی پروتئین دانه، عدد زلنی، حجم نان، درصد رطوبت، سختی دانه، درصد جذب آب و حجم رسوب SDS و تعیین رابطه بین آنها با نشانگرهای مولکولی ریزماهواره با استفاده از رهیافت ارتباط بین صفت و نشانگر در ارقام گندم نان بود. در این تحقیق به منظور بررسی روابط بین ژنوتیپ و فنوتیپ از چهار جفت نشانگر ریزماهواره استفاده شد. در مجموع 23 الل چندشکل با میانگین 83/3 الل به ازای هر جایگاه ریزماهواره در ژنوتیپ ها تکثیر شد. میزان اطلاعات چند شکلی برای نشانگرهای مورد بررسی از 26/0 تا 82/0 متغیر بود که جایگاه اول نشانگر wmc41 کمترین و جایگاه دوم نشانگر gwm608 بیشترین میزان PIC را داشتند. براساس تجزیه رگرسیون گام به گام، برای صفات طول دانه، وزن هزاردانه، حجم نان، سختی دانه و حجم رسوب SDS الل هایی از نشانگرهای مختلف وارد مدل شدند، ولی برای صفات محتوی پروتئین، عرض دانه، عدد زلنی، درصد رطوبت و دصد جذب آب هیچ نشانگری وارد مدل نشد. برای صفت طول دانه دو الل نشانگر gwm608-b5 و gwm644-b4، برای حجم نان دو الل نشانگری wmc41-b5 و gwm644-a1، برای صفت سختی دانه دو الل از نشانگر wmc41 (wmc41-b4 و wmc41-b2) وارد مدل شدند. برای صفات حجم رسوب SDS و وزن هزاردانه تنها یک الل به ترتیب از نشانگرهای gwm608-b3 و gwm608-b2 وارد مدل شدند که در مجموع بین 22% تا 37% تغییرات را توجیه نمودند. نتایج نشان داد که نشانگرهایی با محتوی چندشکلی و تنوع ژنتیکی بالا در تفکیک و تمایز افراد نقش به سزایی داشتند.
    کلیدواژگان: نشانگرهای مولکولی ریزماهواره، محتوی پروتئین دانه
  • خدیجه مختاری، روح الله عبدالشاهی *، مهدی یزدی زاده صفحات 37-44
    بنیه اولیه صفت مهمی در گندم است و نقش آن در شرایط تنش خشکی برجسته تر می شود. ژنوتیپ های با بنیه اولیه قوی تر سطح خاک را ببشتر پوشش می دهند، تبخیر از سطح خاک را کاهش و با علف های هرز بهتر رقابت می نمایند. در این پژوهش با استفاده از یک تلاقی نیمه دی آلل 7 والدی ژنتیک بنیه اولیه گندم مورد بررسی قرار گرفت. والدین و نتاج F1 در گلخانه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 6 تکرار کشت و صفات وزن خشک گیاهچه، طول گیاهچه و قوه نامیه مورد اندازه گیری قرار گرفت. نتایج بدست آمده نشان داد که اثرات افزایشی و غالبیت به طور معنی داری در کنترل وزن خشک گیاهچه و طول گیاهچه نقش داشت، ولی قوه نامیه فقط تحت تاثیر اثر افزایشی بود. با توجه به نتایج این آزمایش، هر سه صفت مر بوط به بنیه اولیه گیاه تحت تاثیر اثر اپیستازی قرار گرفتند. وزن خشک گیاهچه، طول گیاهچه و قوه نامیه دارای وراثت پذیری عمومی بالا (به ترتیب 95/0، 91/0 و 84/0) بودند. در حالی که، وزن خشک گیاهچه و قوه نامیه دارای وراثت پذیری خصوصی پایین (به ترتیب 29/0 و 19/0) و طول گیاهچه دارای وراثت پذیری خصوصی متوسط (62/0) بود. با توجه به وراثت پذیری خصوصی پایین و وجود اپیستازی، در به نژادی برای بهبود بنیه اولیه گندم، روش هایی نظیر بالک، بالک تک بذر و دابل هاپلوئیدی پیشنهاد می شود که پس از رسیدن به خلوص، ارزیابی و مقایسه نتاج با هم صورت می گیرد. رقم ایرانی روشن دارای بهترین بنیه اولیه و بیشترین قابلیت ترکیب پذیری عمومی در بین رقم های مورد بررسی بود و در به نژادی برای بهبود این صفات به عنوان یکی از والدهای تلاقی پیشنهاد می شود
    کلیدواژگان: اپیستازی، به نژادی گندم، نسبت بیکر، وراثت پذیری، وزن خشک گیاهجه
  • سمیه امینی‎ زاده بزنجانی*، روح الله عبدالشاهی، قاسم محمدی نژاد صفحات 45-51
    انتخاب روش اصلاحی مناسب بستگی به نظام ژنتیکی کنترل کننده صفت مورد گزینش دارد. در این پژوهش از روش تجزیه میانگین نسل ها با استفاده از آزمون مقیاس مشترک به منظور تعیین نحوه عمل ژن های کنترل کننده صفات مهم در گندم نان استفاده شد. نسل هایF1 ، F2 وF3 حاصل از تلاقی روشن در کویر به همراه والدین در قالب طرح لاتیس ساده با دو تکرار تحت شرایط تنش در سال زراعی 92-91 کشت و صفات تعداد پنجه کل، طول ریشک، وزن خشک بوته، تعداد دانه در بوته، عرض برگ پرچم، طول سنبله و طول میانگره اندازه گیری شد. پارامترهای ژنتیکی شامل اثر افزایشی (d)، غالبیت (h)، اثر اپیستازی افزایشی در افزایشی (i) و غالبیت در غالبیت (l) برای صفات مورد مطالعه اندازه گیری شد. در توارث کلیه صفات اثرات افزایشی، غالبیت و اپیستازی نقش داشتند. برای صفت طول میانگره اثر افزایشی موثرتر از اثر غالبیت برآورد گردید. درجه غالبیت در بیشتر صفات بیشتر از یک بود که می تواند نشان دهنده اهمیت بیشتر غالبیت در کنترل ژنتیکی این صفات باشد. همچنین اپیستازی غالبیت در غالبیت اهمیت بیشتری نسبت به اثر اپیستازی افزایشی در افزایشی داشت. دامنه وراثت پذیری عمومی و خصوصی برای صفات ذکر شده به ترتیب بین 67 تا 97 و 37 تا 96 تخمین زده شد. در صفات طول سنبله، طول میان گره و عرض برگ پرچم هتروزیس مثبت مشاهده شد. اثر غالبیت ژن ها مهم ترین عامل ژنتیکی در کنترل بیشتر صفات بررسی شده شناسایی شد. بنابراین گزینش باید تا نسل های دیرتر یعنی تا دسترسی به سطح بالایی از تثبیت ژنی به تاخیر بیافتد.
    کلیدواژگان: آزمون مقیاس مشترک، اثرات غالبیت، عمل ژن، گندم نان، وراثت پذیری عمومی و خصوصی
  • بابک عبدالهی مندولکانی *، حیدر عزیزی، یاسر پیری، ساسان رحمانپور، لیلا حسنی صفحات 52-60
    در این مطالعه به منظور شناسایی نشانگرهای ملکولی مرتبط با 13 صفت مورفولوژیک در یونجه زراعی (Medicago sativa L.) از 10 آغازگر IRAP، 14 آغازگر REMAP، 16 آغازگر ISSR و 7 جفت آغازگر SSR و تجزیه ارتباط به روش Mixed linear model (MLM) استفاده شد. صفات مورفولوژیک مورد مطالعه شامل ارتفاع، میزان کلروفیل، وزن تر کل، وزن خشک کل، وزن تر برگ، وزن خشک برگ، وزن تر ساقه، وزن خشک ساقه، تعداد برگ، تعداد ساقه، تعداد برگ به تعداد ساقه، وزن خشک برگ به وزن خشک ساقه و وزن خشک کل به وزن تر کل بود. مطالعه ساختار جمعیت به عنوان پیش نیازی برای انجام تجزیه ارتباط نشان داد که 6 زیرگروه احتمالی (6K=) در جمعیت مورد مطالعه وجود دارد. در تجزیه ارتباط به روش MLM، 95 مکان مرتبط (P≤0.02) با صفات مورد مطالعه شناسایی شد. 54 درصد مکان ها مبتنی بر نشانگرهای رتروترنسپوزونی (IRAP و REMAP) و 46 درصد مکان های شناسایی شده مبتنی بر نشانگرهای ISSR و SSR بود. نشانگر ISSR14-4 با 8 صفت مرتبط بود. صفت وزن تر ساقه بیشترین تعداد نشانگر مرتبط (13 مکان) را به خود اختصاص داد. نشانگرهای مرتبط با وزن خشک ساقه و وزن تر ساقه بیشترین ارتباط را با سایر صفات دارا بودند. نتایج به دست آمده از این مطالعه اطلاعات ارزشمندی درزمینه ی مبنای ژنتیکی صفات مورد مطالعه ارائه داد که از این اطلاعات می توان در برنامه های اصلاحی و تولید ارقام با میزان زیست توده بالا در یونجه استفاده نمود.
    کلیدواژگان: تجزیه ارتباط، صفات مورفولوژیک، نشانگرهای مولکولی، یونجه زراعی (Medicago sativa L، )، روش MLM
  • تورج خبیری، رسول اصغری زکریا *، ناصر زارع، امید سفالیان صفحات 61-71
    به منظور مطالعه تنوع کروموزومی جمعیت های مختلف Aegilops cylindrica از شمال غرب ایران، کاریوتیپ هر جمعیت با استفاده از رنگ آمیزی استو-فریک-هماتوکسیلین تهیه و ویژگی های مختلف کروموزومی تعیین شد. نتایج نشان داد که کاریوتیپ این جمعیت ها شامل 7 جفت کروموزوم متاسنتریک، 3 جفت ساب متاسنتریک و 4 جفت ساب تلوسنتریک می باشد که یک جفت از آن ها (کروموزوم شماره 3) دارای فرورفتگی ثانویه و ماهواره بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرات متقابل کروموزوم × جمعیت برای صفات طول نسبی و شاخص نسبت بازوی کروموزوم معنی دار است. برش دهی اثر متقابل نشان داد که جمعیت های مختلف از لحاظ طول نسبی کروموزم های شماره 1، 2، 3، 6، 7، 11، 13 و 14 و از لحاظ شاخص نسبت بازوی کروموزوم های شماره 5، 10، 13 و 14 با هم اختلاف معنی دار دارند. بر اساس جدول دو طرفه استبینز همه جمعیت ها در کلاس A2 قرار گرفتند. تجزیه خوشه ایجمعیت ها بر اساس برخی خصوصیات کاریولوژیکی و شاخص های تقارن به روش دورترین همسایه ها، آن ها را به سه گروه مجزا تقسیم نمود که این گروهبندی از توزیع جغرافیایی تبعیت نمی کرد. تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که دو مولفه اول و دوم به ترتیب 46/50 و 33 درصد از واریانس کل را توجیه می کنند. میانگین طول کروموزوم، میانگین طول بازوهای بلند و کوتاه در مولفه اول و شاخص پراکندگی، نامتقارنی بین کروموزومی، طول نسبی کوتاه ترین کروموزوم و دامنه طول نسبی کروموزوم ها در مولفه دوم، بیشترین سهم را در توجیه واریانس بین جمعیت ها داشتند.
    کلیدواژگان: آژیلوپس، تجزیه خوشه ای، تنوع کروموزومی، منابع ژنتیک
  • نجیبه محمودی، لیلا فهمیده*، صدیقه اسمعیل زاده بهابادی صفحات 72-79
    فلاوون ها زیرگروهی از فلاوونوئیدها هستند که دارای تنوع وسیعی می باشند و در حفاظت گیاهان در مقابل نور ماورای بنفش و همچنین در درمان بیماری های انسانی نقش دارند. به منظور مشخص کردن بیان ژن فلاوون سنتاز (FNS1) و ترکیبات فلاوونوئیدی گیاه زیره سبز تحت تنش عنصر سنگین منگنز، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا گردید. گیاهچه های 18 روزه زیره سبز توسط عنصر منگنز با غلظت ppm80 تیمار شدند و در زمان های 1، 2، 3، 4 روز پس از اعمال تنش منگنز برداشت شدند. بیان ژن FNS1 به روش RT-PCR و میزان ترکیبات فلاوونوئیدی و آنتوسیانین توسط دستگاه اسپکتروفتومتر سنجیده شد. نتایج این بررسی نشان داد که بیشترین مقدار بیان ژن و میزان ترکیبات فلاوونوئیدی و آنتوسیانین 2 روز بعد از اعمال تنش منگنز بود. از مجموع نتایج چنین استنباط می شود که افزایش بیان FNS1 و محتوای فلاوونوئیدی و آنتوسیانی 2 روز بعد از اعمال تنش، نتیجه اعمال تنش اکسیداتیو حاصل از جذب این عنصر و فعال شدن سیسستم آنتی اکسیدانی گیاه می باشد.
    کلیدواژگان: بیان ژن، ترکیبات فلاوونوئیدی، تنش، منگنز، زیره سبز
  • سمیه ساردویی نسب* صفحات 80-92
    هدف از تحقیق حاضر تجزیه اثرات متقابل ژنوتیپ و محیط روی عملکرد دانه 97لاین گندم نان (Triticum aistivum L.) و سه رقم شاهد تحت شرایط تنش شوری و نرمال با استفاده از تجزیه مدل اثرات اصلی افزایشی و ضرب پذیر (AMMAI) می باشد. آزمایش در چهار ایستگاه تحقیقاتی یزد، ماهان کرمان (شرایط نرمال)، اردکان و اختیار آباد کرمان (ایستگاه های شوری) اجرا شد. نتایج حاصل از تجزیه امی نشان دادا ثرمحیط واثرمتقابلژنوتیپ×محیط و دو مولفه اول اثر متقابل در سطح احتمال یک درصد معنی دار می باشند. بای پلات امی قادر به تفکیک ژنوتیپ های سازگار خصوصی و عمومی، همچنین محیط هایی با قدرت تفکیک بالا بود. بر اساس نتایج امی و پارامتر های پایداری مورد بررسی و تجزیه الگوی واکنش ژنوتیپی نتیجه گیری شد کهلاین های شماره 44، 50، 55، 83و95 نسبت به شاهدهای مورد بررسی با مقادیر پایین اثر متقابل ژنوتیپ در محیط و عملکرد بالاتر از میانگین به عنوان ژنوتیپ های پایدار معرفی می شوند. لاین های شماره 26، 53، 67 و 79 بیشترین سازگاری را به محیط یزد در شرایط نرمالداشته و لاین های شماره 14، 21، 32، 36، 45، 58 و 74 نیز دارای سازگاری خصوصی به محیط کرمان در شرایط شور بودند.
    کلیدواژگان: اثر متقابل ژنوتیپ و محیط، الگوی واکنش ژنوتیپی، تجزیه امی
  • محمدرضا شیری* صفحات 93-101
    این تحقیق با هدف برآورد میزان پایداری واریته های سورگوم علوفه ای و مشخص کردن واریته های با عملکرد علوفه بالا و پایدار تحت دو شرایط مختلف کشت بهاره و تابستانه انجام گرفت. بر این اساس هفت واریته سورگوم علوفه ای به مدت سه سال در دو محیط کشت بهاره (E1) و تابستانه(E2) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار انجام گرفت. نتایج تجزیه مرکب عملکرد علوفه تر و خشک نشان داد اثر محیط، اثر ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ در محیط از نظر آماری معنی دار است. معنی دار بودن اثر متقابل واریته×محیط نشان دهنده واکنش متفاوت واریته ها از محیطی به محیطی دیگر بود. لذا تجزیه پایداری با روش GGEبای پلات انجام و نتایج حاکی از توجیه 8/94 درصد از کل تغییرات عملکرد علوفه تر و 5/76 درصد از کل تغییرات عملکرد علوفه خشک، با دو مولفه اول و دوم GGE بای پلات داشت. در نمودار GGE بای پلات رتبه پایداری عملکرد علوفه تر واریته ها به صورت NECTAR≈CHOPPER≈ KFS2>KFS3>KFS1 بود و واریته های NECTAR و KFS3 بالاترین عملکرد علوفه تر در بین واریته های مورد مطالعه را داشتند. در حالی که در مورد عملکرد علوفه خشک رتبه پایداری به صورت PACIFICBMR>KFS1>KFS2 و بالاترین عملکرد علوفه خشک مربوط به واریته های NECTAR و SPEEDFEED بود. بر اساس منابع تغییر ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ×محیط، واریته NECTAR از نظر علوفه تر در هر دو شرایط کشت تابستانه و بهاره و از نظر علوفه خشک واریته NECTAR در شرایط کشت تابستانه و واریته SPEEDFEED در شرایط کشت بهاره، واریته های برتر با سازگاری خصوصی بالا بودند. براساس بای پلات ژنوتیپ ایده آل فرضی، واریته NECTAR براساس هر دو مقوله پایداری و میانگین عملکرد، بهتر از سایر واریته ها در هر دو شرایط کشت بود و سازگاری عمومی بالایی داشت.
    کلیدواژگان: کشت بهاره، کشت تابستانه، ژنوتیپ ایده آل، سازگاری، تجزیه بای پلات
  • جلال هاشم زاده، حسن منیری فر* صفحات 102-111
    عدس یکی از مهم ترین دانه های خوراکی مورد مصرف بشر است که در بسیاری از نقاط جهان از جمله در ایران کشت و کار می گردد. اطلاع از میزان تنوع موجود در بین ارقام بومی عدس، برای اجرای هر نوع برنامه اصلاحی بسیار مهم است. به منظور بررسی تنوع صفات زراعی و مورفولوژیکی در برخی از توده های بومی عدس شمال غرب ایران آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. مواد گیاهی شامل 13 توده جمع آوری شده از مناطق مختلف استان های آذربایجان شرقی و اردبیل و دو لاین اصلاح شده بود. بین توده های مورد مطالعه از نظر صفات عملکرد دانه، تعداد دانه، تعداد غلاف، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه های یک تایی در غلاف، عملکرد دانه های دوتایی در غلاف، تعداد شاخه های ثانویه، تعداد دانه های پر یک تایی در غلاف، تعداد دانه های پر دوتایی در غلاف، تعداد دانه های نارس یک تایی در غلاف، تعداد دانه های نارس دو تایی در غلاف و عملکرد در هکتار در سطح احتمال یک درصد اختلاف معنی دار وجود داشت و همچنین از نظر صفات ارتفاع بوته و تعداد شاخه های اولیه اختلاف در سطح احتمال پنج درصد معنی دار بود. اختلاف معنی دار بین اکثر صفات مورد مطالعه، حاکی از وجود تنوع ژنتیکی بالا در بین توده ها از لحاظ این صفات می باشد که می تواند به عنوان یک پتانسیل ارزشمند در برنامه های اصلاحی مورد استفاده قرار گیرد. تجزیه به مولفه های اصلی براساس صفات مورد ارزیابی نشان داد که حدود 6/85 درصد از تغییرات کل، توسط 4 مولفه اصلی اول توجیه می شود. با گروه بندی توده های مورد مطالعه عدس بر مبنای روش وارد و با استفاده از توان دوم فاصله اقلیدسی و بر اساس میانگین کلیه صفات، سه خوشه حاصل گردید. توده های احمد آباد و قیه قشلاق که در یک گروه مجزا قرار گرقتند، از لحاظ کلیه صفات مرتبط با عملکرد دانه از سایر توده ها و حتی لاین های اصلاح شده برتر بودند و به عنوان بهترین توده ها معرفی می شوند.
    کلیدواژگان: تنوع، خوشه بندی، عدس، مولفه های اصلی
  • مریم طهماسب عالی، علی اصغری*، امید سفالیان، حمیدرضا محمددوست چمن آباد، علی رسول زاده صفحات 112-123
    این تحقیق به منظور ارزیابی تاثیر تنش اسمزی بر خصوصیات فیزیولوژیکی ارقام گندم به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملا تصادفی در سه تکراردر سال 1392 در دانشگاه محقق اردبیلی اجرا گردید. 20 رقم گندم در سه سطح تنش اسمزی (0، 6- و 12- بار) مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تنش بر تمامی صفات مورد بررسی به جز کارتنوئید، کلروفیل b و عملکرد کوانتوم تاثیر معنی دار داشت. مقایسات میانگین ها با روش دانکن در سطح احتمال یک درصد نشان داد که افزایش تنش اسمزی باعث افزایش میانگین صفاتی مانند قندمحلول، پرولین و کلروفیل a در اکثر ارقام گردید، اما میانگین صفاتی مانند فلورسانس اولیه، فلورسانس حداکثر، کارتنوئید و فلورسانس متغیر در بیشتر ارقام مانند تجن، گاسکوژن، میهن، رسول، گاسپارد و بک کراس روشن زمستانه نسبت به سطح شاهد کاهش نشان داد. هم چنین میانگین صفات عملکرد کوانتوم و کلروفیل b در تعداد زیادی از ارقام مانند آرتا، کویر و بک کراس روشن زمستانه در سطح تنش اسمزی 6- بار بیشترین مقدار را دارا بود. براساس نتایج حاصل از تجزیه خوشه ایبراساس صفات فیزیولوژیک در سطح شاهدو تنش اسمزی، ارقام زرین، اینیا، آرتا، مغان 1، تجن و شیرودی انحراف از میانگین کل بالاتری برای اکثر صفات داشتند. در سطح تنش اسمزی 6- بار ارقام ارگ، توس، میهن، مغان 3، اروم، کویر، بک کراس روشن زمستانه و شیرودی و در سطح تنش اسمزی 12- بار ارقام میهن، گاسکوژن، مغان 2 و رسول در گروه ارقام متحمل به تنش اسمزی قرار گرفتند.
    کلیدواژگان: پرولین، تجزیه خوشه ای، تنش اسمزی، فلورسانس کلروفیل، قند
  • زهرا ملک محمدی، حسین صبوری*، عباس بیابانی، ابراهیم هزارجریبی صفحات 124-133
    شناخت تنوع ژنتیکی و طبقه بندی ذخایر توارثی یکی از فعالیت های مهم در زمینه ی به نژادی و حفظ ذخایر ژنتیکی در گیاهان است. به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی در 48 ژنوتیپ سویا، تکثیر مکان های ژنی با استفاده از 10 آغازگر ISSR در آزمایشگاه ژنتیک و اصلاح نباتات دانشکده ی کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبدکاووسانجام شد. از تعداد 68 قطعه ای که در کل ارقام تولید شد 34 قطعه چند شکل بودند. تعداد باندهای چند شکل از 2 تا 5 به ازای هر آغازگر متفاوت بود. بیشترین باندهای چند شکل مربوط به آغازگر PRl-4 بود. مقادیر PIC بین 147/0 تا 058/0 و شاخص نشانگری بین 39/8 تا 65/1 در آغازگرها متغیر بود. بیشترین و کمترین میزان چندشکلی به ترتیب به آغازگر 2-PRl با 66/66 درصد و آغازگر PRl-5 با 57/28 درصد تعلق داشت. آغازگر PRl-5 بیشترین میزان شاخص شانون را با مقدار 678/0 و آغازگر PRl-1 کمترین میزان شاخص شانون را با مقدار 467/0 نشان دادند. بیشترین میزان تنوع ژنتیکی در آغازگر PRl-5 با مقدار 485/0 و کمترین میزان تنوع ژنتیکی در آغازگر PRl-1 با مقدار 300/0 مشاهده شد. بیشترین تعداد آلل موثر برای آغازگر PRl-5 با مقدار 943/1 و کمترین تعداد آلل موثر برای آغازگرPRl-1 با مقدار 479/1 به دست آمد. بیشترین میزان شاخص نشانگری مربوط به آغازگر PRl-6 با مقدار 39/8 به دست آمد که نشان دهنده قدرت تفکیک بالاتر این آغازگر نسبت به سایر آغازگرها است و کمترین شاخص نشانگری در آغازگر PRl-5 با مقدار 65/1 مشاهده شد. 48 ژنوتیپ مورد مطالعه با استفاده از تجزیه ی خوشه ایبه روش UPGAM و ضریب تشابه ژاکارد در چهار گروه مجزا گروه بندی شدند. نتایج حاصل نشان داد نشانگر ISSR سیستم نشانگری قابل اطمینان برای آشکارسازی سطح بالایی از چندشکلی است و می توان از آن در بررسی تنوع ژنتیکی و انجام برنامه های اصلاحی در سویا استفاده نمود.
    کلیدواژگان: تنوع ژنتیکی، چندشکلی، سویا، نشانگر ISSR
  • سامان صدیق*، محمد ضابط، محمد قادر قادری، علیرضا صمدزاده صفحات 134-144
    این تحقیق باهدف شناسایی ارقام برتر پنبه در شرایط آبیاری نرمال و تنش با استفاده از تجزیه گرافیکی GGBiplot و GTBiplot انجام شد. این آزمایش به صورت طرح بلوک کامل تصادفی با 3 تکرار و 14 ژنوتیپ در دو شرایط آبیاری نرمال و تنش درسال زراعی 93-1392 در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند اجرا شد. مواد ژنتیکی شامل 14 ژنوتیپ پنبه شامل: ارمغان، اولتان، بختگان، ساحل، سای اکرا، شیرپان 603، خرداد، دلتاپاین 25، مهر، ورامین، N-200، SP371، SB35، 84-39-T3 بود. در ارزیابی ژنوتیپ ها در بین صفات با استفاده از GTBiplot مشخص شد ژنوتیپ دلتاپاین 25 در شرایط تنش، نرمال و هردو محیط نرمال و تنش در بسیاری از صفات خصوصا صفات عملکرد و اجزای آن بهتر از سایر ژنوتیپ ها بوده است. مقایسه ژنوتیپ ها با استفاده از GGEbiplot براساس عملکرد وش نشان داد در شرایط نرمال و تنش ژنوتیپ دلتاپاین 25 از سایر ژنوتیپ ها بهتر بوده است. در چندضلعی GGEbiplot براساس عملکرد وش مشخص شد ژنوتیپ های دلتاپاین 25 و بختگان در هر دو محیط تنش و نرمال از سایر ارقام بهتر بودند. همچنین در شناسایی ژنوتیپ های ایده آل با استفاده از GGEbiplot براساس عملکرد وش ژنوتیپ دلتاپاین 25 به عنوان ژنوتیپ ایده آل شناسایی شد.
    کلیدواژگان: پنبه، تنش خشکی، ژنوتیپ های ایده آل، GGEbiplot، GTBiplo
  • مژده اکبرزاده للکامی، محمدهادی پهلوانی*، سعید نواب پور، خلیل زینلی نژاد صفحات 145-152
    خویشاوندان وحشی منبع مهمی از ژن های مربوط به صفات مطلوب و سازگاری به شرایط محیطی هستند که می توانند برای غنی سازی ذخیره ژنی گلرنگ زراعی مورد استفاده قرار گیرند. در این مطالعه، قرابت ژنتیکی و امکان یافتن نشانگرهای اختصاصی برای سه گونه جنس کارتاموس شامل تینکتوریوس، لاناتوس و اکسیاکانتا با استفاده از آغازگرهای ISSR مورد بررسی قرار گرفت. تفکیک باندها روی ژل آگارز و پلی آکریل آمید صورت پذیرفت. از 9 آغازگر ISSR در مجموع 169 باند ایجاد گردید که 5/96 درصد آنها چند شکلی نشان دادند. از نظر توانایی ایجاد چند شکلی بین گونه ای، متوسط تعداد باندهای چند شکل ایجاد شده توسط آغازگرها 33/18 بود و بالاترین محتوای اطلاعات چند شکل (PIC) توسط آغازگر 1 بدست آمد. نتایج ماتریس تشابه نشان داد که بیشترین شباهت بین گونه زراعی و اکسیاکانتا وجود داشت. تجزیه خوشه ایبر اساس ضریب Jaccard با روش گروه بندی UPGMA، نمونه ها را به سه گروه تقسیم کرد که هر یک متعلق به یکی از سه گونه مورد بررسی بود. در کل 40 باند اختصاصی برای سه گونه مورد بررسی شناسایی شد که بیشتر آنها توسط دو آغازگر 5 و 6 تولید شدند و گونه زراعی (تینکتوریوس) با 20 باند بیشترین را به خود اختصاص داد. برای دو گونه لاناتوس و اکسیاکانتا نیز به ترتیب 12 و 8 باند اختصاصی کشف گردید. با استفاده از این نشانگرهای اختصاصی شناسایی شده، تاکسونومی و تمایز سه گونه جنس گلرنگ با دقت بالا و بدون نیاز به ارزیابی های مورفولوژیکی ممکن می گردد. نتایج این تحقیق همچنین کمک شایانی در افزایش کارایی انتقال ژن های مفید از خویشاوندان وحشی به گونه زراعی خواهد کرد.
    کلیدواژگان: تنوع ژنتیکی، گلرنگ، نشانگر اختصاصی، ISSR، PIC
  • رقیه ضیایی فرد، رضا درویش زاده* صفحات 153-162
    این مطالعه به منظور بررسی ارتباط برخی از صفات آگرومورفولوژیک با عملکرد دانه در آفتابگردان آجیلی در سطح مولکولی و فنوتیپی با استفاده از نقشه یابی ارتباطی و تجزیه مسیر ترتیبی انجام گرفت. در این آزمایش 50 توده آفتابگردان آجیلی از نواحی مختلف کشور جمع آوری و در قالب طرح پایه کاملا تصادفی در 10 تکرار در سال 92-1391 در شرایط گلدانی مورد مطالعه قرار گرفتند. تعداد 20 صفت شامل تاریخ گلدهی، تاریخ رسیدگی بذر، تعداد کل برگ، طول پهنک برگ، طول دمبرگ، عرض پهنک برگ، ارتفاع بوته، قطر ساقه، قطر طبق، وزن خشک بوته، وزن خشک طبق، شاخص برداشت، وزن صد دانه، وزن تک دانه، وزن مغز تک دانه، نسبت مغز به کل تک دانه، طول دانه، عرض دانه و وزن خشک دانه در طبق اندازه گیری و محاسبه شدند. نتایج تجزیه مسیر نشان داد که صفات وزن خشک طبق و قطر طبق اثر مستقیم بالایی روی عملکرد دانه دارند. بررسی ساختار جمعیت ژرم پلاسم های مورد مطالعه به روش بیزین، آنها را به سه زیر مجموعه تقسیم نمود. برای شناسایی ارتباط بین نشانگر​های مولکولی در مجموعه ژنوتیپ​ها با صفات زراعی، تجزیه ارتباط به روش مدل خطی مخلوط (MLM) انجام گرفت. شش مکان مشترک برای دو صفت عملکرد دانه و وزن صددانه، یک مکان مشترک بین هر کدام از دو صفت قطر طبق و وزن خشک طبق، وزن خشک طبق و نسبت مغز به کل تک دانه، عرض دانه و وزن صددانه، عرض برگ و وزن خشک طبق، عرض برگ و عملکرد دانه شناسایی شد. شناسایی نشانگرهای مشترک بین عملکرد و صفات آگرومورفولوژیک همبستگی های مشاهده شده در سطح فنوتیپی را توجیه می نماید.
    کلیدواژگان: آفتابگردان، چند هم خطی، رگرسیون چندگانه، عدم تعادل لینکاژی، نشانگرهای رتروترنسپوزونی، مدل خطی مخلوط
  • زهرا خدارحم پور*، محمد معتمدی صفحات 163-169
    این مطالعه به منظور بررسی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‏های یونجه توسط تجزیه و تحلیل‏های چند متغیره با استفاده از صفات زراعی و مورفولوژیک انجام گردید. بدین منظور 20 ژنوتیپ یونجه به همراه شاهد محلی بغدادی بعنوان فاکتور اول و برداشت در سه چین بعنوان فاکتور دوم در نظر گرفته شد. طرح بصورت کرت‎‏های خرد شده در زمان در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1392 در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر اجرا شد. نتایج همبستگی ساده بیان‏گر آن بود که بیشترین همبستگی مثبت و معنی‏دار بین عملکرد علوفه تر و عملکرد علوفه خشک (**95/0) وجود داشت. دو صفت عملکرد علوفه تر و تعداد روز تا 50 درصد گلدهی در برابر صفت عملکرد علوفه خشک در نتیجه‏ی رگرسیون گام به گام وارد معادله شدند. تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که 63 درصد از تغییرات کل، توسط دو مولفه‏ی اول توجیه ‏شدند. نتایج بای پلات و تجزیه خوشه‏ای ژنوتیپ‏های مورد مطالعه را در سه گروه قرار داد. در گروه اول لاین‏های KFA1، KFA2، KFA3، KFA5، KFA6، KFA7، KFA11، KFA13، KFA17 و رقم بغدادی قرار گرفتند که از نظر عملکرد علوفه در حد مطلوبی بودند، در گروه دوم لاین‏های KFA8، KFA9، KFA10، KFA12، KFA15 و KFA16 قرار گرفتند که از نظر عملکرد و کیفیت علوفه در حد پایینی بودند. گروه سوم شامل ارقام بمی گرمسیری، یزدی گرمسیری و نیکشهری گرمسیری بودند، که از نظر کیفیت علوفه در حد مطلوبی می‏باشند. نتایج تابع تشخیص نشان داد که 100 درصد ژنوتیپ‏ها به گروه خود تعلق دارند.این مطالعه به منظور بررسی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‏های یونجه توسط تجزیه و تحلیل‏های چند متغیره با استفاده از صفات زراعی و مورفولوژیک انجام گردید. بدین منظور 20 ژنوتیپ یونجه به همراه شاهد محلی بغدادی بعنوان فاکتور اول و برداشت در سه چین بعنوان فاکتور دوم در نظر گرفته شد. طرح بصورت کرت‎‏های خرد شده در زمان در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1392 در مزرعه پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر اجرا شد. نتایج همبستگی ساده بیان‏گر آن بود که بیشترین همبستگی مثبت و معنی‏دار بین عملکرد علوفه تر و عملکرد علوفه خشک (**95/0) وجود داشت. دو صفت عملکرد علوفه تر و تعداد روز تا 50 درصد گلدهی در برابر صفت عملکرد علوفه خشک در نتیجه‏ی رگرسیون گام به گام وارد معادله شدند. تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که 63 درصد از تغییرات کل، توسط دو مولفه‏ی اول توجیه ‏شدند. نتایج بای پلات و تجزیه خوشه‏ای ژنوتیپ‏های مورد مطالعه را در سه گروه قرار داد. در گروه اول لاین‏های KFA1، KFA2، KFA3، KFA5، KFA6، KFA7، KFA11، KFA13، KFA17 و رقم بغدادی قرار گرفتند که از نظر عملکرد علوفه در حد مطلوبی بودند، در گروه دوم لاین‏های KFA8، KFA9، KFA10، KFA12، KFA15 و KFA16 قرار گرفتند که از نظر عملکرد و کیفیت علوفه در حد پایینی بودند. گروه سوم شامل ارقام بمی گرمسیری، یزدی گرمسیری و نیکشهری گرمسیری بودند، که از نظر کیفیت علوفه در حد مطلوبی می‏باشند. نتایج تابع تشخیص نشان داد که 100 درصد ژنوتیپ‏ها به گروه خود تعلق دارند.
    کلیدواژگان: تجزیه به مولفه های اصلی، رگرسیون، کلاستر، همبستگی، یونجه
  • سارا صفری *، علی اشرف مهرابی صفحات 170-177
    منطقه جغرافیایی محدود و اصلاح متمرکز کلزا، منجر به اساس ژنتیکی محدود این گیاه شده است. بنابراین لزوم بررسی تنوع ژنتیکی در ارقام مختلف کلزا جهت برآورد و حفظ این خزانه ژنتیکی ضروری به نظر می رسد. در تحقیق حاضر تنوع ژنتیکی 45 ژنوتیپ کلزا با استفاده از 12 نشانگر RAPD بررسی شد. تجزیه کلاستر با ضریب عدم تشابه دایس و روش نزدیک ترین همسایه (NJ) ژنوتیپ ها را به هفت دسته اصلی تقسیم نمود. تنوع کل ژنوتیپ ها 662/0 بود. شاخص چند شکلی اطلاعات (PIC) از 158/0 تا 483/0 و با میانگین 346/0 بدست آمد. تعداد کل آلل های تکثیر شده برابر 68 با میانگین 66/5 آلل برای هر نشانگر بود. درصد پلی مورفیسم ژنوتیپ ها برای همه نشانگرها صددرصد بود. این نشانگرها توانستند 1 باند منحصر به فرد در نشانگر Oligo 213 برای ژنوتیپ Hyola 420 نشان دهند. این می تواند نکته ای با ارزش در مورد این نشانگر برای مطالعات بعدی باشد. بنظر می رسد بررسی و توجه به تنوع ژنتیکی ژنوتیپ های مورد مطالعه، بر پایه نشانگرهای این تحقیق می تواند منبعی برای تحقیقات بعدی در اصلاح کلزا برای دستیابی به اهدافی چون هتروزیس بیشتر در تولید هیبرید باشد.
    کلیدواژگان: تنوع ژنتیکی، کلزا، RAPD
  • اسماعیل قلی نژاد*، رضا درویش زاده صفحات 178-184
    به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و وراثت پذیری محتوای روغن و پروتئین دانه در آفتابگردان آجیلی تحت شرایط مختلف آبی، تعداد 56 توده محلی در سه آزمایش جداگانه در قالب طرح لاتیس مستطیل ساده (8×7) با دو تکرار در مزرعه تحقیقاتی ایستگاه ساعتلوی ارومیه در سال زراعی 1391 مورد بررسی قرار گرفتند. تیمارهای آبیاری شامل سه سطح آبیاری مطلوب (I1)، تنش ملایم (I2) و تنش شدید خشکی (I3) (به ترتیب آبیاری پس از تخلیه 50، 70 و 90 درصد آب قابل استفاده) بود. در شرایط آبیاری مطلوب، متوسط وراثت پذیری از 77/0 برای عملکرد پروتئین دانه تا 99/0 برای درصد روغن و پروتئین متغیر بدست آمد. در شرایط تنش خشکی ملایم، وراثت پذیری بین 66/0 )قطر آکن( تا 99/0 )درصد روغن و پروتئین( متغیر نشان داد. در شرایط تنش خشکی شدید، مقدار وراثت پذیری بین 85/0 تا 99/0 به ترتیب مربوط به صفات درصد روغن و پروتئین و قطر آکن نوسان داشت. در سه محیط مختلف آبیاری، بیشترین میزان واریانس ژنتیکی و کمترین میزان واریانس محیطی از صفات درصد روغن و پروتئین دانه حاصل شد. در هر سه شرایط مختلف آبیاری، بیشترین میزان تغییرات فنوتیپی، ژنتیکی و محیطی در صفت عملکرد پروتئین دانه مشاهده شد.
    کلیدواژگان: آفتابگردان، درصد پروتئین، درصد روغن، وراثت پذیری
  • محمود باصفا*، مجید طاهریان صفحات 185-191
    هدف از این پژوهش تجزیه اثرات متقابل ژنوتیپ و محیط بر عملکرد علوفه تر 8 هیبرید ذرت با استفاده از تجزیه توسط مدل اثرات افزایشی و ضریب پذیر امی و نیز ارزیابی ژنوتیپ ها، محیط ها و اثرات متقابل آن ها با استفاده از آماره های پایداری و اکووالانس ریک می باشد. آزمایشات در پنچ منطقه نیشابور، کرج، اصفهان، گرگان و بروجرد طی دو سال زراعی (85-1384) اجرا شدند. نتایج حاصل از تجزیه امی نشان داد که اثرات اصلی ژنوتیپ، محیط، اثرات متقابل ژنوتیپ و محیط و سه مولفه اول اثر متقابل معنی دار می باشند. نمودار بای پلات قادر به تشخیص ژنوتیپ های پایدار و محیط های با قدرت تفکیک بالا از محیط های ضعیف بود. توصیه ژنوتیپ ها برای مکان های مورد مطالعه در مدل امی نشان داد که هیبریدهای 5، 8 و 1 بیشترین سازگاری را به شرایط کرج داشتند. هیبریدهای 5، 2 و 8 دارای سازگاری ویژه با شرایط نیشابور بودند. ژنوتیپ های 1 و 5 بهترین سازگاری و پتانسیل عملکرد را با شرایط گرگان داشتند. در بروجرد ژنوتیپ های 8، 5 و 1 و در اصفهان هیبریدهای 5، 8 و 2 دارای سازگاری ویژه بودند. بر اساس نتایج تجزیه امی و پارامترهای مورد بررسی، ژنوتیپ شماره 5 با عملکرد بالاتر از میانگین کل دارای بیشترین پایداری بود و توانایی سازگاری عمومی بالایی به محیط های مورد مطالعه داشت، در صورتی که هیبریدهای 7 و 8 با بیشترین تاثیر در اثر متقابل داشته و ناپایدارترین ژنوتیپ ها در مجموع سال ها و مناطق آزمایش بودند.
    کلیدواژگان: اثرات متقابل ژنوتیپ × محیط، بای پلات، پایداری، تجزیه امی، ذرت علوفه ای
  • سیده زهرا حسینی* صفحات 192-202
    خشک سالی یکی از مهم ترین تنش های زیست محیطی است که اثر مخربی بر رشد گیاهان و بهره وری محصولات زراعی در سرتاسر جهان دارد. به منظور بررسی تاثیر تنش خشکی بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد و بررسی شاخص های تحمل به خشکی، 20 ژنوتیپ کلزا در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط تنش و بدون تنش خشکی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که ژنوتیپ ها ازنظر همه صفات با یکدیگر اختلاف معنی داری داشتند. همچنین عملکرد دانه، وزن هزار دانه و کارایی مصرف آب تحت شرایط تنش خشکی بیشتر از سایر صفات کاهش یافت. شاخص میانگین هندسی بهره وری (GMP)، شاخص بهره وری متوسط (MP) و شاخص میانگین هارمونیک (HAM) بیشترین همبستگی را با عملکرد دانه در شرایط تنش و بدون تنش به خود اختصاص دادند. در این مطالعه از روش GT-biplot برای گروه بندی و تشخیص ارقام متحمل به خشکی استفاده شد. نمودار بای پلات مبتنی بر اثر متقابل ژنوتیپ × صفت (شاخص تحمل) نشان داد که ژنوتیپ Zarfam پایدارترین ژنوتیپ برای هر دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی می باشد و ژنوتیپ های Talent و Talye به عنوان حساس ترین ژنوتیپ ها به تنش خشکی شناسایی شدند. لذا می توان گفت استفاده از روش آماری GT-biplot اطلاعات بسیار مفیدی در بررسی تحمل به خشکی ژنوتیپ های کلزا در شرایط تنش رطوبتی فراهم می نماید.
    کلیدواژگان: اثر متقابل ژنوتیپ × صفت، خشک سالی، شاخص تحمل، GT، biplot
  • میترا زمانی فر، فرهاد نظریان فیروزآبادی، احمد اسماعیلی صفحات 203-208
    استفاده از راهکارهای ژنتیک مولکولی، نوید مبارزه با تنش های زنده و غیرزنده گیاهی را می دهد. چغندرقند (Beta vulgaris L.) یکی از مهم ترین گیاهان بدقلق از نظر پذیرش روش های دست ورزی مولکولی به خصوص کشت بافت است. به منظور بررسی و بهینه سازی کشت بافت چغندرقند برای بیان سامانه ها ی ژنی، آزمایشی به صورت فاکتوریل 2 2 3 با 12 ترکیب تیماری در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار و در هر تکرار 10 ریزنمونه، در آزمایشگاه انجام شد. فاکتورهای این آزمایش سه نوع ریزنمونه ی پهنک برگ، دمبرگ و جوانه ی راسی، دو محیط کشت A (5/0 میلی گرم بر لیتر هورمون kinetin و 1 میلی گرم بر لیتر هورمون BA) و محیط کشت B (1 میلی گرم بر لیتر هورمون kinetin و 5/0 میلی گرم بر لیتر هورمون BA) و دو لاین چغندرقند SBSI-04) و (SBSI-02 بودند. نتایج تجزیه واریانس داده های درصد جوانه زنی نشان داد که اثر نوع ریزنمونه، لاین و اثر متقابل ریزنمونه لاین روی درصد جوانه زنی معنی دار (P£0.01) گردید. با توجه به نتایج مقایسات میانگین به روش دانکن (P£0.01)، ریزنمونه ی جوانه ی راسی در هر دو لاین با ریزنمونه ی پهنک لاین SBSI-04 تفاوت معنی داری از نظر درصد تولید جوانه نداشتند. همچنین، تفاوت معنی داری (P30.05) بین درصد جوانه زایی ریزنمونه ی پهنک لاین SBSI-02 با ریزنمونه ی دمبرگ لاین SBSI-04 وجود نداشت. به علاوه، ریزنمونه ی دمبرگ لاین SBSI-02 با تولید کمترین درصد جوانه با سایر ریزنمونه ها اختلاف معنی داری (P£0.05) داشت.
    کلیدواژگان: جوانه راسی، کشت بافت، چغندرقند، لاین
  • همایون چگنی، مرتضی گلدانی، امیرحسین شیرانی راد، محمد کافی صفحات 209-217
    آزمون پیری تسریع شده با برآورد درصد سبز شدن گیاهچه ها جهت تعیین طول عمر بذر برای ذخیره کردن و همچنین به عنوان شاخصی برای تعیین قدرت بذر استفاده می شود. در این بررسی اثر زمان های مختلف پیری صفر (شاهد)، 2، 4 و 6 روز برشاخص های جوانه زنی لاین های امید بخش و رقم کلزا شامل Okapi، R15 ، BAL11 ، L109 ، BAL2 به صورت صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار انجام شد. نتایج نشان داد اثر لاین و پیری تسریع شده بر درصد جوانه زنی معنی دار (01/0p<) شد. در بررسی اثرات متقابل پیری تسریع شده و لاین ها بیشترین میانگین را لاین L109 در شاهد و دو روز پیری با 98 و 75 درصد جوانه‏زنی به خود اختصاص دادند. همچنین لاین L109 با شاخص بنیه بذر 28/4 درصد و تیمار دو روز پیری تسریع شده با 21/4 درصد نسبت به شاهد بیشترین میانگین را دارا بود و کمترین میانگین نیز با 57/2 و 51/1 درصد مربوط به لاین R15 و تیمار شش روز پیری تسریع شده بود. اثر متقابل پیری تسریع شده و لاین (05/0p<) بر میانگین جوانه زنی روزانه معنی دار شد. بیشترین میانگین طول ساقه چه مربوط به اثر متقابل لاین L109 و دو روز پیری با 3/6 سانتی متر در مقایسه با شاهد بود و کمترین میانگین طول ریشه چه در لاین R15 و شش روز پیری با 5/3 سانتی متر دیده شد. بررسی شاخص های جوانه زنی ارقام کلزا در آزمون های مختلف نشان داد بذر هایی که دارای بنیه قوی بودند کمترتحت تاثیر پیری تسریع شده قرار گرفتند و هر چه بنیه بذر ضعیف تر باشد، نسبت به این تنش ها حساس تر می باشد.
    کلیدواژگان: طول عمر بذر، درصد و سرعت جوانه زنی، بنیه بذر، کل، زا
  • مهدی رحیمی، مهدی رمضانی، عبدالعظیم اوزونی دوجی صفحات 218-227
    به منظور شناسایی صفات مهم زراعی مرتبط با عملکرد دانه در کلزا، دو رقم کلزا (گلبرگ دار هایولا 401 و بدون گلبرگ هیلیت 201) در سه تراکم و دو آرایش کاشت به صورت طرح اسپیلت-فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در موسسه تحقیقات برنج کشور در رشت در سال 85-84 اجرا شد و صفات عملکرد و اجزای آن مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس داده ها اختلاف معنی داری را بین ارقام کلزا از نظر کلیه صفات نشان داد که دلالت بر وجود تنوع بالا در بین آن ها است. عملکرد همبستگی مثبت و معنی داری را با تعداد خورجین در بوته، طول غلاف، تعداد دانه در خورجین و تعداد شاخه های فرعی در هر یک از شرایط آرایش کاشت، نوع رقم و تراکم کاشت نشان داد، در حالی که با صفت ارتفاع بوته همبستگی منفی و معنی داری داشت. همبستگی در شرایط مختلف با هم تفاوت داشتند که نشان دهنده تاثیر شرایط بر همبستگی ها می باشد. تجزیه رگرسیونی گام به گام نشان داد که در هر شرایط، صفت خاصی وارد مدل شده و تغییرات عملکرد دانه را توجیه می نماید. تجزیه ضرایب مسیر در شرایط مختلف نشان داد که صفت تعداد خورجین در بوته در اکثر شرایط مورد مطالعه بیشترین اثر مستقیم را نسبت به سایر صفات و کمترین اثر غیرمستقیم را از طریق صفات دیگر بر روی عملکرد دانه داشته و بنابراین می تواند به عنوان مهم ترین صفت جهت بهبود عملکرد دانه در اکثر شرایط معرفی گردد
    کلیدواژگان: رگرسیون گام به گام، شاخص برداشت، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، کلزا
|
  • Farhad Sadeghi *, Hamid Dehghani Pages 1-8
    In order to study the effect of traits related to baking quality of bread wheat, an experiment was carried out by six bread wheat genotypes (as parents) and their15 F1progeny using randomized complete block design with three replications in Kermanshah, Iran during crop season 2010- 2011. In this study 14 traits attributes baking quality bread wheat were evaluated. The analysis of variance was indicated a highly significant differences among the parents and their F1 hybrids for all characters. The mean values of 6 parents and their 15 F1 hybrids for all characteristics were sorted in different classes. The correlation study of main baking attributes characteristics such as protein content, hardness index, wet gluten, water absorption, beard volume zeleny sedimentation volume, and SDS sedimentation volume showed positive and significant correlation. Study of factors analysis showed four factors that were effective in baking quality in which by this 75.571 of total variation in data was explained. First factor alone explained 40.344 % of total variation. These factors such as water absorption, protein content, zeleny sedimentation volume, hardness index, SDS sedimentation and gluten content were significant.The path analysis of data showed that relationship between zeleny with three characters (moisture content, water absorption, protein content) explained 0,52 of total variation. The relationship of SDS sedimentation volume with protein content andwet gluten content explained 0.53 of total variation also.
    Keywords: Bread wheat, Baking characteristics, Correlation, Path analysis, factors analysis, Protein quality
  • Samira Aghaei, Mehdi Nasr Esfahani *, Enayatollah Tohidi Nejad Pages 9-16
    In order to assessment of quality traits of durum wheat lines, 18 elite lines selected from advanced regional durum wheat yield trial, ARDYT (2009-10) along with two check {including Dena(durum wheat) and Parsi (Bread wheat)} were studied in an experiment using RCBD with three replications at Isfahan research station in two consecutive crop season. Results showed a significant difference between the two years for all traits (except %protein). In first year lines 15 and 8 had the highest (%12.6) and lowest (%11.3) of protein percentage, respectively. While the highest (%13) and lowest (%11.7) of this character for second year were in control-1 and line 14, respectively. Cluster analysis classified lines in four main groups, that IV group had the highest protein percentage. The most of traits had a significant correlated. Factor analysis revealed that three factors confirmed more than 84% of total variance between the lines. The first factor confirmed 49% of the variation. In conclusion, the results of present study are suitable for crop and breeding programs.
    Keywords: Durum wheat, Factor analysis, Line, Protein percentage, Quality traits
  • Fatemeh Shoormij, Seyyed Siamak Alavi Kia*, Mohammad Moghaddam Vahed, Mahmoud Toorchi Pages 17-24
    One of the plant breeding strategies for increasing zinc content of wheat grain is employing natural genetic variability of this trait. To investigate genetic variation of traits related to zinc efficiency among Iranian spring wheat cultivars and determining the relationship between these traits and grain yield and its components, two separate experiments were conducted based on randomized complete blocks design with three replications. One of the experiments was under zinc foliar application condition and the other lacked the mentioned condition. Analysis of variance was performed based on combined analysis. Results of stepwise regression, correlation and path analysis indicated independence of endosperm zinc content and embryo and aleuron zinc content from grain yield and its components with any direct or indirect significant effects. Results of combined analysis determined that there was not considerable genetic variability about traits related to zinc efficiency among examined wheat varieties and heritability of these traits was low. Therefore crossing and selection among these spring varities is not enough efficient for promotion of grain zinc content and it would be nessecary to crossing between these variteis and other zinc efficient landraces, cultivars or wild relatives.
    Keywords: DTZ blothing, Embryo, aleuron zinc content, Endosperm zinc content, Spring wheat
  • Somayeh Pahlavani, Ali Izanloo *, Soheil Parsa, Mohammad Ghader Ghaderi Pages 25-36
    Improvement of bread quality in bread wheat (Triticum aestivum L.) depends on a thorough understanding of the genetic basis of important quality traits. Therefore, this study was conducted to investigate the genetic basis of wheat grain quality traits including kernel length, kernel width, 1000-kernel weight, grain protein content, Zeleni No, bread volume, moisture content, grain hardness, water absorption and SDS sedimentation volume, and to determine the relationship between the phenotypic data with the genotypic data of four SSR markers using marker-trait association approach. A total of 46 polymorphic alleles with an average of 7.66 alleles per locus were amplified. Polymorphic information content (PIC) of the markers ranged from 0.26 to 0.82, where the first locus for wmc41 (wmc41-1) showed the lowest and the second locus of gwm608 (gwm608-2) indicated the highest PIC. Based on stepwise regression analysis, different markers were entered to the model for kernel length, 1000-kernel weight, bread volume, grain hardness and SDS sedimentation volume. However, for grain protein content, kernel width, Zeleni No., moisture content and water absorption no any marker alleles were detected. For kernel length two marker alleles (gwm608-b5 and gwm644-b4), for bread volume two marker alleles (wmc41-b5 and gwm644-a1), for grain hardness two marker alleles (wmc41-b4 and wmc41-b2) were entered to the model. For 1000-kernel weight and SDS sedimentation volume only one marker alleles of gwm608-b3 and gwm608-b2 for each were respectively detected, which in general, explained from 22% to 37% of the phenotypic variations. The results showed that those markers with high polymorphic content and high genetic variation play a pivotal role in separation and distinction of genotypes.
    Keywords: Bread quality, Microsatellite molecular markers, Storage proteins
  • Khadijeh Mokhtarifar, Roohollah Abdolshahi *, Mahdi Yazdizadeh Pages 37-44
    Early vigor is an imperative trait and its role become more important under drought stress condition. Genotypes with better early vigor cover above the soil plane, reduce evaporation of soil surface and increase weed competitiveness. In this research, a half diallel mating design was generated from crosses between seven bread wheat to study the genetic of early vigor. Parents and F1 progenies were planted in greenhouse in a randomized complete block design with six replications and seedling dry weight, seedling length and germination ability were evaluated. Additive and dominant effects significantly affected seedling dry weight and seedling length, while germination ability only affected by additive effect. Results showed that epistasis was significant for all traits. Seedling dry weight, seedling length and germination ability showed high broad sense heritability (0.95, 0.91 and 0.84, respectively). Meanwhile, seedling dry weight and germination ability showed low narrow sense heritability (0.29 and 0.19, respectively) and seedling length showed moderate narrow sense heritability (0.62). Selection in early generations has slow progress due to low narrow sense heritability and presence of epistasis. Consequently, bulk, single seed descent and double-haploid methods are suggested in breeding programs for improving early vigor. Iranian cultivar, Roushan, showed the best early vigor and general combining ability among evaluated cultivars and proposed as one of mating parents in breeding programs to improve early vigor.
    Keywords: Baker ratio, Epistasis, Heritability, Seedling dry weight, Wheat breeding
  • Somayeh Aminizadeh Bezenjani *, Roohollah Abdolshahi, Ghasem Mohammadi Nejad Pages 45-51
    Breeding programs strategies depends on genetical mechanism of selection traits. In the present research, generation mean analysis with joint scaling test was performed to determine the gene action. F1, F2 and F3 generations, derived from Roushan and Kavir cross along with their parents were sown in a partial Lattice design with two replications under stress condition at the research field of Shahid Bahonar University of Kerman in 2012-2013. The traits including number of tillers, awn length, single plant weight, grain number per plant, flag leaf width, spike length and peduncle length were measured. Genetic parameters including additive effect (d), dominance effect (h), additive×additive [i] and dominance×dominance effect [l] were evaluated for different traits. All traits were controlled by additive, dominance and epistatic gene effects. Additive effect was more valuable than dominance for peduncle length. The degree of dominance for most of the traits was higher than one, which indicated the importance of dominance effect in genetic control of evaluated traits. In addition, the dominant×dominant [l] epistasis was more important than additive×additive [i] epistatic effect. The broad and narrow sense heritability of evaluated traits were 0.67 to 0.97 and 0.37 to 0.96, respectively. Positive heterosis was observed for spike length, peduncle length and flag leaf width. The dominant gene effect was detected as the most important genetic effect in controlling several traits. Therefore, selection should be made in later generations till desirable genes are fixed.
    Keywords: Broad, narrow sense heritability, Dominance effect, Gene action, Joint scaling test, Wheat (Triticum aestivum L.)
  • Babak Abdollahi Mandoulakani *, Heydar Azizi, Yaser Piri, Sasan Rahmanpour, Leyla Hassani Pages 52-60
    In the current investigation, 10 IRAP, 14 REMAP, 16 ISSR and 7 SSR primers and mixed linear model (MLM)-based association analysis were used to identify molecular markers associated with 13 morphological traits in cultivated alfalfa (Medicago sativa L.). Morphological traits studied, were height, chlorophyll content, total wet weight, total dry weight, wet leaf weight, dry leaf weight, wet stem weight, dry stem weight, number of leaves, number of stems, number of leaves/number of stems, dry leaf weight/dry stem weight and total dry weight/total wet weight. Analysis of genetic structure of the populations revealed 6 sub-populations (K=6). In general, MLM association analysis identified 95 markers associated with studied traits (P≤0.02). Fifty-four percentages of the associated markers were retrotransposon-based markers (IRAP and REMAP), while SSR and ISSR markers constituted 46 percentage of the associated markers. Marker ISSR14-4 was associated with 8 traits. The maximum number of markers (13) was associated with dry stem weight. Markers associated with dry stem weight and wet stem weight was also linked to the other studied traits.Results of the current study presented useful information about the genetic basis of the traits studied and can be used in alfalfa breeding programs to produce hybrids with high biomass.
    Keywords: Association Analysis, Cultivated Alfalfa (Medicago sativa L.), MLM, Molecular Markers, Morphological Traits
  • Toraj Khabiri, Rasool Asghari Zakaria *, Nasser Zare, Omid Sofalian Pages 61-71
    In order to investigation of chromosomal variation in various populations of Aegilops cylindrica from northwest of Iran, the karyotype of each populations was prepared using aceto-iron-hematoxilin staining and different chromosomal characteristics were measured. The results showed that the karyotype of these populations consisted of seven pairs of metacentric, three pairs of submetacentric and four pairs of subtelocentric chromosomes which one pair of them (chromosome 3) had a secondary constriction and was satellited chromosome. The analysis of variance showed that the chromosome × population interaction was significant for the relative length and arm ratio index of chromosomes. Slicing of this interaction indicated that there were significant differences among populations in terms of relative length of chromosomes 1, 2, 3, 6, 7, 11, 13, 14 and for arm ratio index of chromosomes 5, 10, 13, 14. According to Stebbins's karyotype asymmetry categories, all of populations placed in 2A class. Cluster analysis of populations using some karyological characteristics and symmetry indices based on complete linkage method separated the populations into three groups; without any following from their geographical distribution. Principle components analysis indicated that the first two components accounted for 50.5 and 33 percentage of total variance, respectively. In the first component, mean of chromosome length, mean of long and short arm length and in the second component, dispersion index, inter-chromosomal asymmetry index, relative length of the shortest chromosome and range of relative length of chromosomes, showed the highest proportion of variance among populations.
    Keywords: Aegilops, Chromosomal variation, Cluster analysis, Genetic Resources
  • Najibeh Mahmodi, Leila Fahmideh*, Sedigheh Esmaeilzadeh Bahabadi Pages 72-79
    The flavones are sub-group of flavonoids with wide varieties. Also they protect plants against UV, also have a role in treating human diseases. The test has been performed in a randomized complete block design with 3 replications for expression of flavone synthetize gene (FNS1) and flavonoids compounds in cumin. 18-day-old cumin seedlings were treated. They were harvested in times of 1, 2, 3 and 4 days after the stress treatment of manganese. FNS1 gene expression and composition of flavonoids and anthocyanin were measured by RT-PCR and spectrophotometer respectively. The results showed that the highest amount of gene expression, flavonoids amounts and anthocyanin were observed at 2nd day after manganese stress. The results suggests that the content of FNS1 expression, flavonoids and anthocyanin, especially during the 2 days of stress, after oxidative stress which resulting from the absorption of the active element of the system of antioxidant plant
    Keywords: Cumin, Flavonoid compounds, Gene expression, Manganese, Stress
  • Somayeh Sardouienasab* Pages 80-92
    The objectives of present study was analyzing genotype by environment (GE) interaction on the grain yields of 97promising bread wheat lines (Triticum aistivum L. (along with three control varieties under salt stress and normal conditions using additive main effects and multiplicative interaction (AMMI) model .The trials were conducted at four research locations including Yazd and Mahan of Kerman (normal conditions) and Ardakan and Ekhtiarabad of Kerman (salt stress conditions). Based on results of AMMI analysis, main effect due to E and GE interaction as well as two first interaction principal components were found to be significant (P
    Keywords: AMMI analysis_Genotype × environment interaction_Pattern analysis
  • Mohammadreza Shiri * Pages 93-101
    This study was conducted to estimate stability of yield in forage sorghum varieties for identifying varieties with combine stability and high yield potential across two cropping conditions. Thus, seven forage sorghum varieties were evaluated for three years under two cropping conditions including spring (E1) and summer (E2) cropping, using a randomized complete block design with four replications. Combined analysis of variance showed that environments, genotypes and genotype-by-environment (GE) interaction effects were highly significant, suggesting that the studied varieties differently responded to changes happened in environment. Genotype and genotype-by-environment (GGE) biplot analysis explained 94.8% and 76.5% of the fresh and dry forage yield variation due to GGE, respectively. The GGE biplot analysis ranked varieties for stability of performance as NECTAR≈CHOPPER≈KFS2>KFS3>KFS1 for fresh forage yield and PACIFICBMR>KFS1>KFS2 for dry forage yield, whereas NECTAR and KFS3 varieties and NECTAR and SPEEDFEED varieties had the highest fresh and dry forage yield, respectively. Based on genotype and genotype × environment interaction variation, variety NECTAR in both spring and summer cropping conditions for fresh forage yield, while for dry forage yield, variety SPEEDFEED in spring cropping condition and NECTAR in summer cropping condition showed as superior varieties with high specific adaptation. Based on a hypothetical ideal genotype, varieties NECTAR was better than other varieties across environments for yield and stability with wide adaptation.
    Keywords: adaptability, Biplot analysis, ideal genotype, spring cropping, summer cropping
  • Jalal Hashemzadeh, Hassan Monirifar* Pages 102-111
    Lentil is one of the most important pulse crops. It is cultivated in many parts of the world as well as in Iran. A comprehensive understanding of variation between lentil landraces is very important for breeding programs. To evaluate genetic variation of 13 landraces collected from different northwest areas of Iran, an experiment was conducted including two improved varieties using a randomized complete block design with three replications. Analysis of variance revealed significant variations among cultivars for seed yield, seed and pod number, biological yield, yield of single and couple seed in pod, number of initial branches, number of heavy-single and couple seeds in pod, number of single and couple immature seeds in pod and yield in hectare (P≤0.01). Differences among cultivars were significant for plant height and number of initial branches (P≤0.05). Results showed large variations among cultivars implying that there is potential efficiency of selection among landraces. Principal Component Analysis (PCA) was performed for quantitative traits and determined 85.6% of the total variation using first four components. The cultivars were grouped into three clusters based on Euclidean distance following Ward’s method. The Ahmad-Abad and the Ghaia-Gheshlagh landraces were grouped in one distinct cluster and were determined as the best of cultivars even better than the improved varieties. Therefore, they can be introduced as superior cultivars.
    Keywords: Clusters analysis, Lentil, Principle component, Variation
  • Maryam Tahmasbeali, Ali Asghari *, Omid Sofalian, Hamidreza Mohammaddoust Chaman Abad, Ali Rasoulzadeh Pages 112-123
    This study was conducted to evaluate the effect of osmotic stress on physiological characters of wheat cultivars as a factorial experiment based on completely randomized design with three replications in 2012 at the Mohaghegh Ardabili University. Twenty wheat cultivars studied in three stress levels (control, -6 and -12 Bars). Analysis of variance showed that the stress had significant effect on all traits, except of carotenoids, chlorophyll b and quantum yield. Comparisons of means by Duncan method at one percent probability level showed that increasing of osmotic stress increased averages of soluble sugar, proline and chlorophyll a in most cultivars. But, the average of chlorophyll fluorescence, maximum fluorescence (Fm), variable fluorescence (Fv) and carotenoids were decreased in more varieties such as Tajan, Gascogen, Mihan, Rasool, Gaspard and ­Roshan (­winter type back­ cross) in compared with control level. Also, mean of quantum yield and chlorophyll b were greate in most varieties such as Arta and ­Roshan in -6 bar osmotic stress level. According to cluster analysis results based on physiological traits in control level, the varieties of Zarrin, Inia, Arta, Moghan1, Tajan and Shiroodi had high deviation from total mean for most of traits. In -6 bar osmotic stress, the varieties of Mihan, Shiroodi, Arg, Tous, Orum, Kavir, Moghan3 and ­Roshan (­winter type back­ cross) and in -12 bar osmotic stress, the varieties of Mihan, Gascogen, Mihan, Moghan2 and Rasool categorized in tolerant varieties groups.
    Keywords: Chlorophyll fluorescence, Cluster analysis, Osmotic stress, Proline, Soluble sugar
  • Zahra Malekmohamadi, Hosein Sabori *, Abbas Biabani, Ebrahim Hezarjaribi Pages 124-133
    Recogniting the genetic diversity and classification of inheritancepools is one of important activities in the field of breeding and maintaining genetic resources in plants. In order to assess the genetic diversity in 48 genotypes of soybean amplification of gene loci was performed by using 10 ISSR primers In Genetics and Plant Breeding laboratory, College of Agriculture andNatural Resources, University of gonbad Kavos.Among 68 amplifed fragment of caltivars were generated, 34 fragments were ploymorphic.The number of polymorphic bands per primer varied from 2 to 5 and the most of polymorphic bands was related to PRI-4. Pic values varied between 0.147 to 0.058 and the marker indexwasbetween 8.39 to 1.56, for primers. The highest and lowest percentage of polymorphic belonged to primer PRI-2 (66.66) and primer PRI-5 (28.57). Primer PRI-5 showed the maximum value of Shanon index (0.678) and primer PRI-1 had the lowest Shanon index with a value of 0.467. The greatest amount of genetic variation was observed in primer PRI-5 with value of 0.485 and the lowest genetic diversity in primer PRI-1 with value 0.3. The highest number of effective alleles obtained for primer PRI-5 with a value of 1.943 and a minimal number of effective allels for primer PRI-1 with a value of 1.479. Maximum level ofmarker index obtained forprimer PRI-6 with value of 8.39 which indicating a higher resolution of this primer than the otherand the lowest was observed in primer PRI-5 with a value of 1.65. Culaster analysis method UPGAM and jacards similarity coefficient grouped 48 genotypes in four separate groups.The result showed ISSR marker is amarker system for detecion of high levels of polymorphism and can be usedto investigation genetic diversity and breeding program in soybean.
    Keywords: Genetic diversity, ISSR marker, Polymorphism, Soybean
  • Saman Sedigh *, Mohammad Zabet, Mohammad Ghader Ghaderi, Ali Reza Samadzadeh Pages 134-144
    The purpose of present study was identifying superior cotton varieties (Gossypiumhirsutum L.) under drought stress and normal conditions using GGEBiplot and GTBiplot. The experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications and 14 treatments under normal and stress conditions in the research station of Birjand University in 2013-2014. Cotton genotypes were: Armaghan, Oltan, Bakhtegan, Sahel, Soyecra, Shirpan603, Khordad, Deltapyn25, Mehr, Varamin, N-200, SB35, SP371, 84-39-T3. In evaluation of genotypes among traits using GTBiplot the genotype Deltapine25 was recognized as superior genotype under stress, normal and both normal and stress environments conditions for most traits including yield and yield components. Comparison of genotypes using GGEbiplot based on cotton yield showed that the genotype Deltapine25was also superior cultivar under normal and stress conditions. Based on polygons GGEbiplot, Deltapine25 and Khordad were detected as high performance genotype under both normal and stressenvironments. Also, based no cotton yield GGEbiplot introduced the Deltapine25 as an ideal genotypes.
    Keywords: Cotton, Drought stress, GGEbiplot, GTBiplot, Ideal genotypes
  • Mojde Akbarzade Lelekami, Mohammad Hadi Pahlevani *, Saeid Navabpour, Khalil Zaynalinejad Pages 145-152
    The wild relatives are important sources of genes for some desirable traits and adaptation to environmental conditions that can be exploited to enrich the cultivated safflower gene pool. In this study, genetic relationship and finding chance of specific markers between three species of the genus Carthamus, including tinctorius, lanatus and oxyacantha were evaluated by 9 ISSR primers. The separation of bands was perfomed on agarose and polyacrylamide gels. Using the nine ISSR primers, 169 bands that 96.5% of them showed polymorphism were produced. In general, 40 specific bands were identified that most of them were produced by primers 5 and 6 and C. tinctorius with 20 bands had the highest number. For two species C. lanatus and C. oxyacantha 12 and 8 bands were identified, respectively. In terms of the ability of producing inter-species polymorphism, the average number of polymorphic bands generated by primers was 18.33 and the highest polymorphic information content (PIC) was obtained by primer 1. The results of similarity matrix showed that the highest similarity existed among cultivated safflower and C. oxyacantha. The cluster analysis based on Jacard coefficient with UPGMA separated the samples into three groups which each group were belonged to one species. Using the identified specific markers, the taxonomy and differentiation of the species of Carthamus were feasible with high precision and without the need for morphological evaluations. The results of this research also help to increase the efficiency of gene transfer from wild relatives to cultivated species.
    Keywords: Genetic Variation, ISSR, PIC, Safflower, Specific marker
  • Roghayeh Ziaeifard, Reza Darvishzadeh* Pages 153-162
    This study was carried out in order to examine the contrastive relationship between seed yield and agro-morphological traits in confectionery sunflowers at molecular and phonotypical level via association mapping and sequential path model. In this study, 50 confectionery sunflower populations gathered from different regions of country were studied in completely randomized design with ten replications under pot conditions in 2012-2013. Some traits including flowering date, physiological maturity date, number of leaves, leaf length, petiole length, leaf width, plant height, stem diameter, head diameter, head dry weight, aerial part dry weight, harvest index, 100-seeds weight, single seed weight, dehulled kernel weight, dehulled kernel weight to whole kernel weight ratio, seed length, seed width, and seed dry weight per plant were measured and calculated. Path analysis revealed direct effects of head dry weight and head diameter on seed yield. Based on Bayesian model, the whole confectionery sunflower populations were classified into three sub-populations. In order to identify molecular markers associated with gene controlling agro-morphological traits variation, association mapping was carried out via mixed linear model (MLM). Some common makers were identified among yield and agro-morphological traits; six common loci between seed yield and 100-seeds weight, one common locus between head diameter and head dry weight, head dry weight and dehulled kernel weight to whole kernel weight ratio, seed width and 100-seeds weight, leaf width and head dry weight, leaf width and seed yield. Identification of common markers between yield and agro-morphological traits confirm the correlations observed at the phenotypic level.
    Keywords: Linkage disequilibrium, Mixed linear model, Multicollinearity, Multiple linear regression, Retrotransposon markers, Sunflower
  • Zahra Khodarahmpour *, Mohammad Motamedi Pages 163-169
    This study was conducted to investigate the genetic diversity of alfalfa genotypes by multivariate analyses using agronomic and morphological traits. For this purpose, 20 alfalfa genotypes with local control Baghdadi was considered as the first factor and three harvest was used as the second factor. This experiment was performed to split plot at the time in randomized complete block design with three replications in 2013 at the College of Agriculture, Islamic Azad University of Shoushtar. Correlation results showed the most significant positive correlation between forage yield and dry matter yield (0.95**). Two traits forage yield and days to 50% flowering, versus dry matter yield entered in the model using stepwise regression. Principal component analysis showed that 63% of total variance was justified by the first two components. Biplot and cluster analysis results of under study were classified into three groups. In the first group, including lines KFA1, KFA2, KFA3, KFA5, KFA6, KFA7, KFA11, KFA13, KFA17 Baghdadi variety were desirable for high forage yield. In the second group there were lines KFA8, KFA9, KFA10, KFA12, KFA15 and KFA16 that had low forage yield and quality. The third group were includes cultivars of Bami Garmsiri, Yazdi Garmsiri and Nikshahri Garmsiri that had desirable quality forage. Results of discriminant function showed that 100% of genotypes were belong to their own group.
    Keywords: Alfalfa, Correlation, Cluster analysis, Principal components analysis, Regression
  • Sara Safari *, Ali Ashraf Mehrabi Pages 170-177
    Limited geographic area and focused modification of rapeseed during of its breeding cases have been led to the limited genetic basis. So, the evaluation of genetic diversity in modern cultivars of canola to estimating and maintain of genetic resources is essential. In this study, the genetic diversity of 45 genotypes of rapeseed was investigated using 12 RAPD markers .Cluster analysis by Dice coefficient and non-nearest neighbor method (NJ) divided genotypes into seven main groups. The total variation was 0.662. Polymorphism information index (PIC) was from 0.158 to 0.483 and mean of 0.346. The total number of alleles amplified was 68 with average of 5.66 alleles per marker. The percentage of polymorphism for all markers was one hundred percent. These markers could represent a unique band for Oligo 213 primer in Hyola 420 genotype. It seems that more attention to genetic diversity of studied genotypes, based on primers used can use as a source for further research in modification of rapeseed to achieve goals such as more heterosis in hybrids.
    Keywords: Genetic diversity, Rapeseed, RAPD
  • Esmaeil Gholinezhad*, Reza Darvishzadeh Pages 178-184
    In order to investigate the genetic diversity and the heritability of oil and protein content of grain in confectionary sunflower under different water availability, 56 local populations were studied in three separate experiments with rectangular lattice design (7×8) with two replications at Agricultural Research Center of West-Azerbaijan province, Urmia, Iran in 2012. Water treatments were well-watered, moderate and severe water stress conditions so that irrigation was applied after 50%, 70% and 90% depletion of available water, respectively. The results showed that in all three different water treatment conditions, heritability of oil and protein percentage was more in comparion with other traits. In well-watered conditions, the heritability was between 0.77 for grain protein yield and 0.99 for oil and protein percentage. In moderate drought stress conditions, the maximum and minimum heritability was related to oil and protein percentage (0.99) and achene diameter (0.66), respectively. In severe drought stress conditions, the heritability varied between 0.85 for achene diameter 0.99 to for oil and protein percentage. In three different environments of Irrigation, the maximum genetic variation and minimum environmental variance of traits was obtained by grain oil and protein percentage. In all three irrigation conditions, the most phenotypic, genetic and environmental variance was associated with grain protein yield trait.
    Keywords: Heritability, Oil percentage, Protein percentage, Sunflower
  • Mahmud Basafa*, Majid Taheriyan Pages 185-191
    The objectives of this study were to analyze genotype by environment (GE) interactions effects on the forage yield of 8 corn hybrids by computing AMMI analysis and evaluating genotype (G), environments (E) and GE interactions using stability parameter i.e., AMMI stability value(ASV) and Wrick,s ecovalance (W2i). Experiments were conducted at five regions (karaj, Neysahbur, Gorgan, Brojerd and Isfahan Research Station), during 2005-2006 crop season. The result’s of AMMI analysis for forage yield indicated that the Genotype (G) main effects, environment (E) and GE interactions as well as three first interaction principal components (IPCA1-3) were significant. AMMI biplot was able to distinguish stable genotypes and environments with high discrimination ability from low one,s. AMMI ANNOVA selected different hybrids for each regions: No. 5, 8 and 1 for Karaj , 5, 2 and 8 for Neyshabur, 1 and 5 for Gorgan, 8, 5and 1 for Brojerd and finally hybrids No. 5, 8 and 2 for Isfahan. According to the AMMI analysis and the parameters investigated, genotype 5, with forage yield higher than grand mean, was the most stable hybrid and with high adaptation to the environment was studied, meanwhile Hybrids No. 7 and 8 had the greatest influence on the interaction but were the unstable genotypes tested in all years and areas.
    Keywords: AMMI analysis, Biplot, Forage corn, Genotype, Environment Interaction, Stability
  • Seyedeh Zahra Hosseini * Pages 192-202
    Drought is one of the major environmental stresses that adversely affect crop growth and productivity worldwide. For evaluation of drought stress on grain yield, yield components and drought tolerance indices, 20 genotype of rapeseed (Brassica napus L.) was studied in an experiment based on a randomized complete blocks design with three replications in two different conditions (stress and non-stress). Result of mean comparision showed significant difference among all genotypes for all traits. Losses in grain yield, thousand grain weight and water use efficiency due to drought stress was more than other traits. In this study, geometric mean productivity index (GMP), mean productivity index (MP), harmonic mean index (HAM) and stress tolerance index (STI) showed high correlation with grain yield in normal and drought stress conditions. In present research, GT-biplot approach was applied for grouping and detection drought-tolerant and drought-sensitive genotypes. Biplot diagram based on interaction of genotype × trait (tolerance index) indicated that genotype Zarfam is the most stable genotype for non-stress and drought stress conditions, and in other hand Talent and Talye genotypes were identified as the most sensitive genotypes to drought stress condition. Hence, the statistical model of GT-biplot could provide useful information for evaluation of drought-tolerance canola genotypes in water deficit stress condion.
    Keywords: Drought_Genotype × trait interaction_GT_biplot_Tolerance index
  • Mitra Zamanifar, Farhad Nazarian Firouzabadi, Ahmad Ismaili Pages 203-208
    Molecular genetic techniques hold great promise to battle various plant biotic and abiotic stresses. Sugar beet (Beta vulgaris L.) is an important recalcitrant crop plants in terms of applying genetic engineering techniques, especially transformation. In an attempt to investigate and optimize sugar beet tissue culture for plant transformation, a 3´2´2 factorial experiment in a completely randomized design with 4 replicates and 10 explants each, was performed in the laboratory. The factors were three types of explants including, Lamina, petiole and shoot base buds, two types of media, namely A (Kinetin 1mgL-1, BA 0. 5mgL-1) and B (Kinetin 0. 5mgL-1, BA 1mgL-1) and two sugar beet (SBSI-04 and SBSI-02) lines. Results of analysis of variance on percentage of germination showed that the effect of type of explant, line and explant ´ line interaction were highly significant (P£0. 01). Duncan’s multiple-range test (P£0. 01), was used to compare the mean values. Result of mean analysis showed that there was no significant difference between shoot base buds of both line with that of SBSI-04 lamina. Furthermore, there was no significant (P³0. 05) difference between lamina from SBSI-04 and that of SBSI-02 line. Lamina explants from SBSI-04 showed the lowest percentage of shoot base buds production in comparison to other explants.
    Keywords: Cloning, Glucansucrases, Mutansucrase, Shoot tip
  • Homayoun Chegeni, Morteza Goldani, Amir Hossein Shirani, Rad, Mohammad Kafi Pages 209-217
    Accelerated aging test to estimate the percentage of emergence are designed to lay the seeds for life, as well as an indicator to determine the power of the seed used. In this study, the effects of aging zero (control), 2, 4 and 6 days on germination index of rapeseed genotypes including Okapi, R15, BAL11, L109, BAL2 Were detected in a factorial experiment based on completely randomized design with four replications. The results showed that the effect of accelerated aging on germination of genotypes was significant at p
    Keywords: Canola, Percentage, rate of germination, Seed longevity, Seed vigor
  • Mehdi Rahimi, Mehdi Ramezani, Abdolazim Ozoni Davaji Pages 218-227
    In order to investigate the relationships between major agronomy traits and grain yield in rapeseed, two apetalous flowers (Hylite201) and petalled (Hyola401) rapeseed cultivars were planted in three plant densities and two planting patterns was carried out in a split plot-factorial design based on randomized complete block design with three replications at Rice Research Institute of Iran at Rasht during 2005-2006 cropping seasons. Yield and yield component traits were measured in all treatment. Results showed that there were significant differences between the measured traits which denoted a high rate of variation in rapeseed cultivars. Yield had a significant positive correlation with number of pods per plant, pod length, number of seeds per pod and number of lateral branches in each of the conditions of pattern, cultivars type and plant density, while had a significant negative correlation with plant height. The correlation between yield and yield component was different in various conditions that showed the effect of conditions. Stepwise regression analysis in each condition indicated that special trait entered to the model as effective traits to explain total grain yield variation. Results of path coefficient analysis at different conditions also showed that number of pods per plant in most conditions of studied had the highest direct effect and the lowest indirect effect through other trait on grain yield, so considered the major traits in grain yield enhancement in the most conditions.
    Keywords: Biologic yield, Grain yield, Harvest index, Rapeseed, Stepwise regression