فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال بیست و دوم شماره 2 (پیاپی 80، تابستان 1395)
  • سال بیست و دوم شماره 2 (پیاپی 80، تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/05/28
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمدرضا آهنچیان، مجتبی حسینی*، فروزان سادات هاشمی، یونس طاطاری صفحات 1-24
    تقلب در امتحان یکی از مهم ترین مواردی است که صداقت علمی را نقض و به طور جدی کیفیت تدریس، قابلیت اطمینان در فرایند ارزیابی و اعتماد عمومی را به آموزش عالی تضعیف کرده است؛ لذا، در مطالعه حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر بروز تقلب در امتحانات با تکیه بر تجارب زیسته دانشجویان تحصیلات تکمیلی به این مهم پرداخته شده است. این پژوهش از نظر رویکرد جزء رویکردهای کیفی با روش پدیدارشناسی توصیفی است. با 26 نفر از دانشجویان با روش نمونه گیری گلوله برفی مصاحبه شد. از تجزیه و تحلیل مجموع داده ها پنج مولفه استخراج شد که می توانند تجارب دانشجویان تحصیلات تکمیلی از پدیده تقلب در امتحان را به تصویر بکشند که عبارت اند از: عوامل تربیتی، آموزشی، شخصیتی، اجتماعی و محیطی. نتایج پژوهش را می توان در دو مقوله کلی درونی و ساختاری دسته بندی کرد. عوامل درونی عواملی هستند که به استعدادها، ادراکات و دریافتهای شخص و همچنین محیط خانواده او مربوط می شود و عوامل ساختاری نیز آن دسته از عواملی هستند که از محیط اطراف بر عملکرد شخص در ارتکاب به تقلب نیرو وارد می کنند و اثر می گذارند.
    کلیدواژگان: آسیب شناسی، تقلب، تجارب زیسته، دانشجویان تحصیلات تکمیلی
  • سید هادی مرجایی* صفحات 25-48
    هدف این مطالعه سنجش میزان تبعیت دانشجویان دانشگاه های دولتی ایران از هنجارهای حرفه ای در پژوهشهای دانشگاهی بود. در این تحقیق دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی در 10 دانشگاه دولتی تحت پوشش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (2373 نفر) بررسی و از روش مطالعاتی چندگانه شامل مطالعه اسنادی، مطالعه پیمایشی و تحلیل مقایسه ای استفاده شد. ابزار اندازه گیری تحقیق از تلفیق دیدگاه های متاخر و متاثر از رابرت مرتون و سنجه های 34 گانه توسعه داده شده کاتارینا پرپک ساخته شد. یافته ها نشان داد که دانشجویان تبعیت خود از هنجارهای دانشگاهی را بیش از تبعیت محیط آموزشی از هنجارها گزارش کرده اند. این موضوع بیانگر وجود شکاف بین ارزیابی دانشجویان از خود و محیط آموزشی شان در تبعیت از هنجارهای دانشگاهی است. آزمون تفاوت میانگین گروه های وابسته در خصوص اختلاف دیدگاه دانشجویان در ارزیابی خود و محیط آموزشی در تبعیت از هنجارهای دانشگاهی به تفکیک مقیاسهای پنج گانه هنجارهای دانشگاهی نیز نشان داد رعایت اخلاق علمی در بیشترین حد تفاوت و سخاوت و خیراندیشی علمی در کمترین سطح اختلاف قرار دارد. تفاوت نمره در خصوص رعایت قواعد کنش علمی در سطح دوم، مسئولیت پذیری علمی در سطح سوم و کمال گرایی علمی در سطح چهارم اختلاف دیدگاه قرار دارد.
    کلیدواژگان: هنجارهای حرفه ای، پژوهشهای دانشگاهی، هنجارهای دانشگاهی، تبعیت از هنجارها، دانشجویان
  • سیما بوذری* صفحات 49-75
    امروزه، دانشگاه ها به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای «مکان محور» مورد توجه برنامه ریزان شهری قرار گرفته اند و این خرد جمعی ایجاد شده است که برای دستیابی به تعادل منطقه ای و استفاده منطقی از امکانات و قابلیتهای منطقه لازم است بیش از همیشه به نحوه استقرار و تراکم آموزش عالی در منطقه تاکید و در بازنگری محتوای برنامه های آموزشی دانشگاه ها و کاربردی ساختن دوره های آموزشی متناسب با ظرفیتهای منطقه ای و جغرافیایی اهتمام شود. هدف از این مطالعه بررسی نقش آموزش عالی در توسعه استانهای کشور با استفاده از مدلهای تحلیل عاملی و ضریب توسعه یافتگی موریس و ارزیابی عملکرد دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی در توسعه بخشهای اقتصادی 31 استان کشور بود. نتایج تحقیق نشان داد که با افزایش تعداد مراکز آموزش عالی، دسترسی مناطق به زیرساختهای شهری، اجتماعی اقتصادی و فرهنگی بیشتر شده است و مناطق از توسعه یافتگی بیشتری برخوردار شده اند. اما به دلیل نبود برنامه ریزی های آمایشی در کلان کشور و به خصوص در نظام آموزش عالی، عمدتا کارکردهای دانشگاه ها منتزع از فعالیتهای بخشهای اجتماعی اقتصادی مناطق بوده است و آنها نتوانسته اند در تامین نیروی انسانی متخصص شاغل در بخشهای مختلف اقتصادی، به ویژه بخش کشاورزی نقش موثری داشته باشند.
    کلیدواژگان: آمایش سرزمین، آمایش آموزش عالی، برنامه ریزی آموزش عالی، بخشهای اقتصادی، برنامه ریزی منطقه ای، نیروی انسانی متخصص
  • حسن حیدری، فیروز عبدالعلی زاده* صفحات 77-98
    در این پژوهش رابطه بین توسعه آموزش، رشد اقتصادی، شهرنشینی و فناوری اطلاعات و ارتباطات بررسی شده است. این تحقیق برای کشور ایران در بازه زمانی 1391- 1350 انجام گرفته است. مدلهای پژوهش با استفاده از روش اقتصادسنجی الگوی خودرگرسیونی با وقفه های توزیعی برآورد شده اند. نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که آموزش بر رشد اقتصادی و شهرنشینی تاثیر مثبت دارد، شهرنشینی بر رشد اقتصادی و آموزش دارای تاثیر مثبت است، رشد اقتصادی بر آموزش تاثیر مثبت و بر شهرنشینی تاثیر منفی دارد و فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادی و شهرنشینی تاثیر مثبت و بر رشد هزینه های آموزشی تاثیر منفی دارد.
    کلیدواژگان: آموزش، رشد اقتصادی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، شهرنشینی
  • رحیم دباغ *، لیلا جواهریان صفحات 99-123
    به دلیل کمبود نیروهای متخصص در برهه ای از زمان، دانشگاه های متعددی بدون توجه به سطح کیفی جامعه گسترش یافتند و این امر موجب افت کیفیت و متناسب نبودن تعداد دانش آموختگان با نیاز جامعه شد. امروزه، این کمبودها مرتفع شده و نیاز به کمیت جای خود را به افزایش کیفیت تحصیلی داده است. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با استفاده از روشی مناسب وضعیت دانشگاه های بزرگ دولتی کشور بر اساس آخرین اطلاعات در دسترس ارزیابی و تحلیل شود. این بررسی با شاخصهای کارایی و بهره وری واحدهای آموزشی و پژوهشی 20 دانشگاه مادر در تمام سطوح تحصیلی و اندازه گیری عوامل موثر بر آنها انجام شد و نتایج نشان داد که کارایی دانشگاه ها در بخش آموزش نسبت به بخش پژوهش بیشتر است، درحالی که روند رشد بهره وری بخش پژوهش مثبت و بخش آموزش منفی است و در شرایط یکسان، بیشتر دانشگاه ها به طور نسبی ناکارا و فقط دانشگاه های شهید بهشتی و تهران در بخشهای آموزش و پژوهش نسبت به سایر دانشگاه ها کارا هستند؛ سایر دانشگاه ها رشد متوازنی ندارند و اتخاذ مدیریت برنامه ریزی راهبردی و ایجاد فضای رقابت برای بهبود بهره وری دانشگاه ها ضرورت دارد.
    کلیدواژگان: کارایی، بهره وری، تحلیل پوششی داده ها، شاخص مالم کوئیست، دانشگاه های دولتی
  • نوید حبیبی، حسین وظیفه دوست*، پریوش جعفری صفحات 125-145
    مسئولیت اجتماعی سازمانها به عنوان دستورالعملی برای کسب و کار اخلاقی در سالهای اخیر رشد فزاینده ای داشته است. گستره این مفهوم و حرکت آن را می توان از تعداد زیاد انتشارات، کنفرانسها و سازمان های فعال در این زمینه دریافت. این پژوهش با هدف ارزیابی مسئولیت پذیری اجتماعی در واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی خراسان رضوی، شمالی و جنوبی و پیشنهاد الگویی برای سنجش آن انجام شد. جامعه آماری تحقیق اعضای هیئت علمی با مرتبه استادیار به بالا در دانشگاه آزاد شعب خراسان رضوی، شمالی و جنوبی بود که 1260 نفر بودند و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی 323 نفر از آنان به عنوان نمونه انتخاب شدند. بر اساس یافته های تحقیق پنج بعد اساسی در مدل مسئولیت پذیری اجتماعی دانشگاه وجود دارد که عبارت اند از: ابعاد بشردوستانه، اقتصادی، قانونی، اخلاقی و فناوری که بعد مسئولیت پذیری فناوری برای اولین بار در ابعاد مسئولیت پذیری سازمانی اضافه و 46 شاخصه نیز برای آن در نظر گرفته شد که این امر پژوهش را از پژوهشهای قبلی متمایز کرده است.
    می توان ادعا کرد که این مدل علاوه بر دارا بودن مزایای مدلهای مرور شده در بخش نظری، دارای بیشترین هماهنگی با شرایط موجود است و در نتیجه، بهینه ترین مدل برای بررسی های داخلی را فراهم می آورد.
    کلیدواژگان: مسئولیت پذیری اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، سطوح پاسخگویی اجتماعی
  • علی میرشکاری، سید یوسف حجازی*، سید حمید موحد محمدی، سید محمود حسینی صفحات 147-172
    بحث ارتباط دانشگاه و صنعت در بخش کشاورزی یکی از مهم ترین موضوعاتی است که پرداختن به آن تضمین کننده توسعه پایدار و دانش بنیان کشاورزی کشورهای مختلف است. بررسی پیشینه موضوع درباره سازکارهای تعامل دانشگاه و صنعت در بخش کشاورزی نشان می دهد که این سازکارها بسیار متنوع هستند و ضمن ایفای نقش مکمل برای یکدیگر، از به هم وابستگی ویژه ای برخوردارند؛ از این رو، شناخت زمینه ها و سازکارهای تعامل موسسات آموزش عالی کشاورزی و صنعت و بهبود ارتباط بین آنها اهمیت زیادی دارد. این پژوهش در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران انجام شد. ابتدا سازکارهای مختلف تعامل دانشگاه و صنعت در بخش کشاورزی در قالب پنج سیاست کلی جمع بندی و سپس، با توجه به معیارهای مختلف رتبه بندی شدند. نتایج نشان داد که بر اساس معیار ترکیبی پژوهش، سیاست بازنگری و تحول در محتوا و سازکارهای آموزشی متناسب با نیازهای صنعت و سیاست انعقاد قراردادهای مشترک بین دانشگاه و صنعت بیشترین میزان اهمیت را نسبت به سایر سیاستها به دست آوردند.
    کلیدواژگان: تعامل دانشگاه و صنعت، سازکارها، تحلیل سلسله مراتبی، بخش کشاورزی
|
  • Dr. Mohammad Reza Ahanchiyan, Mojtaba Hoseini *, Foruzan Sadaat Hashemi, Younes Tatari Pages 1-24
    Cheating in exams is one of the most important cases that had violated the scientific honesty and seriously had weakened teaching quality, reliability in the assessment process and public confidence in higher education. Therefore, his study aimed to identify factors involved in cheating in exams based on lived experiences of graduate students. A qualitative research approach with descriptive phenomenology method was chosen for this study. Using snowball sampling method, 26 students were interviewed. Five main themes emerged from the analysis of the data that can describe graduate student's experiences of cheating in exams. These themes were included: educational, instructional, personality, social and environmental factors. The results can be categorized in two main internal and structural factors. Internal factors are related to talents, perceptions, realization and family environment. Structural factors are the factors that affect the performance of a person from outside environment to do the cheating.
    Keywords: Pathology, cheating, lived experiences, graduate students
  • Dr. Seyed Hadi Marjaei * Pages 25-48
    The purpose of this article was to examine adherence of Iranian public university students to the professional norms in academic research. In this study, the views of graduate students (n: 2373) at 10 universities affiliated with Ministry of Science, Research and Technology were evaluated. In this research, multiple methods including documentary study, survey and comparative analysis were used. Research instrument was made by incorporating recent views based on Robert Merton's view and 34 items scale developed by Katarina Prpic. Students reported more adherences to the academic norms than educational environment adherence to the norms. This finding revealed a significant gap between evaluation of students from themselves and academic environment in their adherence to the academic norms. Paired sample t-test taken on student's different views about their self-assessment and learning environment in adherence to professional norms by five scale items, indicated that adherence to scientific ethic had highest and academic generous and benevolent had lowest level of differences. Scores on the rules of academic action were at the second level, academic responsibility at the third level and academic perfectionism at fourth level of differences.
    Keywords: Professional norms, academic research, academic norms, adherence to norms, students
  • Dr. Sima Bouzari * Pages 49-75
    Universities have been considered by city planners as one of the most important location-based institutions. There is consensus created that to achieve regional balance and rational use of the features and capabilities of the region, it is necessary to focus on how to deploy and congest higher education in the region. There should be a special efforts made in revising the content of educational programs and making them practically appropriate for regional potentials. The purpose of this study was to examine the role of higher education in the development of the country's provinces by using Maurice's factor analysis and development coefficient models to evaluate the performance of universities and higher education centers in the economic development of the country's 31 provinces.The results showed that with the increasing number of higher education institutions, regional access to the urban, socio-economic and cultural infrastructure had increased. But, due to lack of country wide spatial planning, particularly in the higher education system, university functions is isolated from socio-economic activities of regions and could not play an important role in providing human resource specialists working in various economic sectors specifically for agriculture.
    Keywords: Land use planning, higher education, economic sectors, higher education planning, regional planning, human resources specialists
  • Dr. Hassan Heidari, Firooz Abdolalizadeh * Pages 77-98
    In this study, the relationship between education development, economic growth, urbanization and ICT was studied. This research was conducted for Iran during 1971-2012 periods. Research models were estimated by utilizing Econometric Auto Regressive Distributed Lag Model (ARDL) technique. The results of the data analysis showed that education had a positive impact on economic growth and urbanization. Urbanization had a positive impact on economic growth and education. Economic growth had positive impact on education and negative impact on urbanization. ICT had a positive impact on economic growth and urbanization, and negative impact on education expenditure.
    Keywords: Education, economic growth, ICT, urbanization
  • Dr. Rahim Dabbagh *, Lila Javaherian Pages 99-123
    Because of the shortage of experts in some periods, many universities were established without considering quality. This caused a decline in quality of educational system and a mismatch between numbers of graduates and society's needs. Today, shortages had been overcome and quantity expansion is replaced by needs for quality expansion. This paper attempted to measure efficiency and productivity of 20 comprehensive public universities in all levels, and determines factors effecting productivity growth such as efficiency change and technological growth. Data envelopment analysis, as an appropriate method to measure efficiency and productivity changes, was used. Results showed that that the efficiency of teaching sector is better than research sector, whereas productivity change of reaserch sector was positive and teaching sector was negetive. Furthermore, in an equal conditions, most universities were relatively inefficient. Only Shahid Beheshti University and University of Tehran were somewhat efficient institutions in both teaching and research. Other universities didn’t have balanced growt . It is necessary to have strategic plans and creating a competitive environment in order to increase productivity in Iran's universities.
    Keywords: Public universities, efficiency, productivity, Malmquist Index
  • Naviad Habibi, Dr. Hossein Vazifehdust*, Dr. Parivash Jafari Pages 125-145
    Organization's social responsibility as a guideline for ethical business has been increasing in recent years. The scope of this concept and its movement could be understood by large number of publications, conferences and active organizations. This study aimed to study social accountability at the Islamic Azad Universities in Khorasan Razavi, North Khorasan and South Khorasan and to recommend a model for their evaluation. The statistical population consisted of 350 faculty members employed in above universities. Using random sampling method, 323 individuals were selected. Based on research findings, there are five basic dimensions in the model of university social accountability: humanitarian, economic, legal, ethical and technology. For the first time, technology accountability dimension added to the dimensions and 46 indicators were identified for it. This finding distinguishes this study from previous studies. It can be argued that this model, in addition to the advantages of the reviewed models, has the most adaptation to the current situation and therefore offers the most optimal model for internal evaluation.
    Keywords: Social responsibility, Islamic Azad University, Levels of social accountability
  • Ali Mirshekari, Dr. Sayyed Yousof Hejazi *, Dr. Sayyed Hamid Movahhed Mohammadi, Dr. Sayyed Mahmood Hoseini Pages 147-172
    University-industry collaboration (UIC) in agriculture sector is one the most important issues which will guarantee the sustainable knowledge- based development of agriculture in different countries. The examination of UIC background in agriculture reveals that these mechanisms are diverse and have complementary and interdependency relationships to each other. Thus, identifying contexts and mechanisms in these institutions for collaboration with industry and improving their relationships is important. This study was conducted in college of agriculture and natural resources of University of Tehran. At first, different mechanisms of UIC in agriculture sector were categorized in five broad policies. Second, policies were ranked according to various criteria. The results, according to combined criteria of research, revealed that policies such as revising and transforming contents and educational mechanisms appropriate to the industry's needs and joint contracts between university and industry were the most preferred policies among others, respectively.
    Keywords: University, industry collaboration, mechanisms, analytic hierarchy process, agricultural section